- 37 minutes ago
ON RECORD SA UNANG HIRIT na pinag-usapan ang patuloy na pagtaas ng mga presyo ng bilihin. Ang tanong ngayong ng marami, magkano na ba ang dapat sahod ng mga Pilipino para maka-survive in this economy?!
Para ipaliwanag ‘yan, nakausap natin si Sonny Africa, Executive Director ng IBON Foundation. Panoorin ang buong interview.
Para ipaliwanag ‘yan, nakausap natin si Sonny Africa, Executive Director ng IBON Foundation. Panoorin ang buong interview.
Category
🎈
FunTranscript
00:00If you need to buy a house in a day, 1,300 pesos.
00:04You can't do anything with the individual.
00:06It's a whole big deal.
00:12Filipinas, gising na, mga kapuso.
00:14How are you doing this economy?
00:18For all of us, we're going to pay for the price of the price of the price of the supermarkets.
00:24We're going to pay for the price of the delatang sardinas at cafe.
00:27Okay, ito yung kapuso natin.
00:29Shinero ang kanilang na-experience sa pamimili.
00:33Suppose si Marie Christa Rook.
00:35Nalularaw siya sa bongga ng taas ang presya ng mga bilihin.
00:39O, ilang gulay lang yan o.
00:41Magkano inabot.
00:43Ganyan din ang nag-reaction ni Monique.
00:45Nagulat na lang din siya sa 800 pesos na halaga na binili niyang mga gulay sa palengke.
00:52800 yan talaga.
00:54Tinanong din natin ang iba pa natin mga kapuso paano ba sila nagbabudget.
00:58Pag kasahod, binubukod-bukod na yung budget.
01:02Para sa isang araw, walimbawa, sa isang araw, 300, bubukod mo na siya for one week.
01:09Ang budget ko na, pinagkakasya ko pang isang linggo.
01:12May bigas na, mga baon ng mga bata, mga ulam.
01:16Sa pula sa ano, bilihin, pambili ng bigas, tsaka bulam.
01:25Yan ang ating pag-uusapan, lilinawin at hihimayin on record sa unang hirit.
01:32At makasama po natin ngayong umaga.
01:35Aba, hindi basta-basta magbabudget ngayong umaga.
01:37Executive Director ng Ebon Foundation, Mr. Sunny Africa.
01:40Sir, welcome sa unang hirit.
01:42Magandang umaga.
01:43Magandang umaga.
01:44We are on record now.
01:45Ito nga, marami hong umaaray sa taas ang bilihin ngayon.
01:48Marami nagbabahagi ng konti na lang yung nabibili nila for the same amount.
01:52At talagang mahigpit na mahigpit ng sinturon.
01:55Sabi ko nga kanina, ubos na yung butas ng mga sinturon natin sa kakahigpit.
01:59Let us begin with the basic question, sir.
02:00Bakit nga ba mahirap ang buhay ni Juan?
02:03Ito ba ay empirical at measurable, hindi lang subjective?
02:07Well, unang una, bawat punta sa pala yung kinodinaryong Pilipino, empirical yun.
02:12Kung mapapansin nila, nabagit nga kanina.
02:15Kulang na kulang yung kanilang budget para sa gastusin.
02:18Sa amin, mahalaga yun.
02:19Pero kung sa statistika, well, unang una, na-estimate ng ibon.
02:22Ang kailangan na nakabubuhay ng sa house isang araw, 1,300 pesos.
02:271,300?
02:271,300.
02:28Ang average nga ng minimum wage sa Pilipinas, about 520 pesos lamang.
02:32Yung 700, Metro Manila yun, no?
02:35Pinakamataas Metro Manila, pero yung average nationwide, mga 520 pesos lamang.
02:40Ibig sabihin,
02:40Not even half.
02:41Not even half.
02:42So kahit dalawang minimum wage earner mo, hindi ka paabot.
02:45Doon sa tawag namin na family living wage.
02:48Sa amin, empirical na panukat yun.
02:50May datos ang PSA.
02:53Alam nyo ba, two-thirds ng pamilyang Pilipino hindi umaabot sa family living wage.
02:57Okay.
02:58Kaya kahit pinagmamalaking upper middle income, hindi upper middle income ang Pilipino.
03:02Right.
03:02Mayote ng Pilipino, mahirap, low income, lower middle class talaga.
03:06Operative word, nakabubuhay na sahod.
03:09Yan.
03:09Para ang mga maintindihan ngayon mga mananood dati, sir, magbigay tayo ng halimbawa,
03:13ano nga ba ang mabibili ng, isang libong piso ko yun, doble na ito halos ha?
03:17I mean, halos doble na ng average minimum wage na nabangin niyo, 1,000 pesos.
03:23Demo tayo ng mga produkto.
03:24Ano nga ba mabibili sa isang libong piso?
03:26Ito siguro baka dalawang araw, saganda na natin, tatlong araw, limang miyembro sa pamilya maubos ito.
03:34Family of five, okay.
03:35Well, walang katapusan. Kailangan talaga.
03:38Bigas.
03:39Bigas. Makating limang kilo, 50 pesos yan.
03:42Isang kilong manok, mga 220 pesos na yan.
03:46Itong kalahating kilong galunggong, the rich man's fish, di ba?
03:50Yung rich man's fish.
03:51Rich man's fish na kayo ng galunggong, ha?
03:53118, 119 pesos yan.
03:55Para sa amin, kung titignan yung nakukuha ng sahod ng Pilipino, karaniwang Pilipino, ha?
04:02Yung 15,000 sa isang buwan, ito na yun.
04:04Wala pa yung kape natin, asukal, tinapay, pagpapaaral, bahay sa kuryente, pamasahe.
04:11So, kulan na kulan talaga.
04:12So, yung pagkain naman, basic lamang yan eh.
04:15Okay.
04:15Beyond that, kung may magkasakit, pagpapagamot.
04:18Utilities.
04:19Emergency.
04:20Yes, correct, correct.
04:21Yung 1,000 na halimbawa dito, pagkain lamang yan.
04:26Right.
04:26At yung minimum wage ngayon, kulan pa.
04:29Pati sa medyo decentig pagkain.
04:30Kaya naman pala namimilipit yung marami sa mga kapuso natin sa pagbabadget.
04:34Ang problema ng iba, sir, paano rin makakapag-budget?
04:38Eh, wala na talaga mababudget.
04:39Magkano nga ba yung sapat na budget para makapamuhay ng mga ayos?
04:43Halimbawa, isang pamilya of five members.
04:45Yung 1,300 na pagkain yun, minimum yun, diba?
04:48Minimum.
04:49But yung medyo komportable kaya, magkano?
04:52Ah, hindi.
04:53Well, sa amin, yung sinasabi namin na 1,300 pesos kada araw,
04:57minimum yun, para sa pamilya ng lima,
04:59na medyo may konting, medyo desente naman yun.
05:03Okay.
05:03Kung maga hindi isang kahig-isang tuka.
05:04Right.
05:05May konting-konting savings ka doon.
05:07May allotment ka doon, mga 200,300 pesos for savings
05:09na pwede mo yung ipon sakali may emergency.
05:12Pero even yun, hindi naman nang yung pamumuhay.
05:14Walang luho yun.
05:16Kung magabi, pagka-back basics pa rin yun.
05:19So sa amin, in terms of yung pinaka-basic pamantayan,
05:22sana naman, sana naman yung average na Pilipino
05:25kumikita na 1,300 a day,
05:28more or less, convert man average monthly,
05:30equivalent monthly rate,
05:31mga 28,000-29,000 pesos.
05:33Alright.
05:34At yung napunta namin dito,
05:35huwag ipagmalaki ng gobyerno,
05:37na upper middle income tayo.
05:38Kasi, dalawang katlo ng pamilyang Pilipino
05:41hindi pa umaabot doon sa 28,000 pesos na yan.
05:44At sa amin,
05:46ang burden dyan ng pagbabudget,
05:48of course, gagawin talaga yan ng bawat Pilipino,
05:50pero yung burden na pag-insure na
05:52mas malaki yung budget
05:53dahil may sapat na trabaho
05:55at sapat na kita
05:56at mataas na salt sa Pilipinas,
05:58actually, nasa gobyerno yun eh.
06:00Hindi dapat binabalikat ng individual
06:02yung buong-buong bigat na pag-aangkop
06:04sa gano'ng kasing sitwanya.
06:05More on that later.
06:06Ito, mas makahighlight yung medyo kahirapan sa pagbabudget.
06:10Magpapasko ho eh.
06:11Nung nakarantoon, sinabi ng DTI,
06:13ay 500 pesos para sa Noche Buena.
06:15Pwede naman.
06:16To be fair,
06:16they were referring to a particular Noche Buena set,
06:19hindi naman para sa lahat ito.
06:20Pero,
06:21magpapasko na naman po ulit.
06:23In 2026,
06:24hanggang saan kaya aabot ang 500 pesos
06:26para sa Noche Buena?
06:27Alam nyo,
06:28Noche Buena is a name eh.
06:30So,
06:30ano man handa,
06:31pwede mo sabihin Noche Buena yun.
06:33Pero ang punto,
06:34okasyon siya.
06:35Yes.
06:36Medyo special dapat.
06:37Medyo special dapat yun.
06:38So,
06:38kung pipilitin ng DTI
06:39o ng gobyerno,
06:41hindi.
06:41Pwede lang magka Noche Buena ng 500.
06:44Sa totoo lang,
06:44kahit may 300 ng Pilipino,
06:46hanap at lahat ng paraan yan
06:47na sabihin Noche Buena.
06:49So,
06:49hindi yung tanong,
06:50pwede ba magkasa sa 500?
06:52Ang tanong,
06:53lahat pinipilit,
06:54magtiis ang Pilipino,
06:55nasa tinang Kapaskuhan,
06:57Noche Buena mga 500 pesos.
06:59So,
06:59sa amin,
07:00ang bigat na pakinggan yun
07:01from the DTI,
07:01I'm sure di nasabihin itong
07:03ngayon,
07:03kasi may backlash doon.
07:05Unfair yun,
07:06nasabihin nila,
07:07ok,
07:07nasa Pilipino,
07:08yung pag-angkop,
07:09sa kahirapan nila.
07:10Hindi ba trabahan ng gobyerno
07:11na siguraduhin
07:12na lahat ng mga Pilipino
07:14ay hindi lubog sa kahirapan?
07:15Sa amin,
07:16yun ang mas mahalaga ng tanong eh.
07:17Kasi,
07:18ano mo may bibili ng 500 ngayon?
07:20I mean,
07:20swerte ka na kung
07:20baka bili ka dyan ng
07:25konting buko pandan,
07:26tapos bakit yung isang subo lang kayo
07:28kung pamilya kayo yung lima.
07:29Madalas natin marinig
07:30sa mga kinakukulan,
07:32sir,
07:32hindi lang naman ito sa Pilipinas,
07:33lahat na ibang bansa sa mundo,
07:35apektado,
07:36petroleum halimbawa,
07:37dahil daw sa gira yan ng Iran,
07:39and since net importer tayo,
07:41eh,
07:41it's beyond us.
07:43Pero,
07:43wala nga bang magagawa ang gobyerno,
07:44especially dito sa mga
07:46nakakapagpataas talaga
07:47sa presyo ng bilihin ngayon,
07:48like petroleum products.
07:50Alam mo,
07:50hindi totoo na wala magagawa ang gobyerno.
07:52Napaka makapangilihan ng gobyerno.
07:54Natin kakalimutan,
07:55si Pangulo Marcos
07:56nag-declare ng
07:57National Energy Emergency
07:58noong Marso.
08:00Yes.
08:01May isang taon,
08:01may visa pa siya ngayon.
08:03Ang tanong,
08:04may dalawang pwede gawin lang
08:05ang Pangulo
08:06gamit na kanyang emergency powers.
08:08Una,
08:09gamitin niya yung
08:10Section 14E
08:11ng Oil Deregulation Law
08:12na kung may national emergency,
08:14pwede siya direktang makaelam
08:16sa pagpapresyon
08:16ng produkto ng petrolyo.
08:18Hindi niya ginagamit yan.
08:19Resulta,
08:20Pilipinas may ikalawang
08:21pinakamataas inflation
08:23dito sa reyon,
08:24lalo na deregulated
08:25yung inducing ng langis.
08:26Ikalawa,
08:27may Price Act of 1992.
08:29Sinasabi doon,
08:30kung may national energy emergency,
08:32pwede magtakta
08:33ng price freeze
08:34o price cap ng Pangulo.
08:35Hindi rin niya ginagamit yan.
08:37So, para sa amin,
08:38may kapangilihan ng gobyerno
08:40na i-balance
08:41yung burden
08:42ng pag-aangkop
08:43na hindi lang binabalik
08:44ng Pilipino
08:45tapag din naman
08:46yung mga malaking kumpanya
08:47dahil na na yung
08:48grabe yung kita nila
08:49sa pagtaas
08:49ng kundukong petrolyo.
08:51Windfall yan for government
08:52actually.
08:53In March,
08:54may 45 billion pesos
08:55na windfall na profits
08:57yung mga oil companies.
08:58Yung gobyerno sa VAT nila,
09:00I think,
09:00nadagdagan ng
09:012 or 3 billion pesos.
09:02But I remember
09:02President Marcos
09:03saying na
09:04ito ay
09:05kailangan din natin
09:06to sustain
09:07other government projects.
09:08Ano naman
09:09ang masasabi niyo, Ron?
09:10Well, una-una,
09:11kung kulang kita
09:12ng gobyerno,
09:13ang tignan niya
09:13yung sarili niya.
09:14Bakit siya binawasan
09:15ng waste
09:15sa malalaking kumpanya?
09:17From 30%
09:17under the
09:18create law,
09:19ginawang 25.
09:20Under the
09:21create more law,
09:21from 25,
09:22ginawang 20.
09:23Gobyerno nagpa siya
09:24na dagdagan ang tubo
09:25ng mga kumpanya
09:26by cutting corporate taxes.
09:28Estimate namin
09:29about 350 to 400 billion pesos
09:31ang nabigay
09:32na dagdag na kita
09:33sa mga kumpanya
09:34dahil lamang
09:35sa mga batas na yan.
09:36So,
09:36may pera sana siya
09:37para sa kanyang gastusin.
09:39Whatever it is
09:39discarte ng gobyerno,
09:42ang bottom line dito,
09:43may magagawa.
09:44Ang daming magagawa
09:45ng gobyerno.
09:46At hindi na kailangan
09:47pinitin Pilipino
09:48na magkasya
09:48sa napaka-kaunteng kita.
09:50Usap-usapan din,
09:51sir,
09:51itong nakaraan
09:52na sumadsad
09:52ang halaga ng piso
09:53kontra dolar,
09:54pumalo na ng 64.
09:56Pakipaliwanag nga
09:56sa mga mananood natin,
09:57ano ba ang dahilan
09:58ng pagsadsad ng piso?
09:59Well,
10:00may external salik
10:01yung digmaan,
10:02yung pagdusab
10:03ng US sa Iran.
10:04E kaso,
10:04lahat naman ng bansa
10:05sa buong mundo
10:06tinamaan nun.
10:07Hindi niyang papaliwari
10:08kung bakit yung Pilipinas
10:09may pinakamalaking
10:10pagbagsak
10:11ng kanyang currency
10:12sa buong reyon.
10:14Yung Vietnam nga,
10:14nag-appreciate pa ng 2%.
10:16Yes.
10:16Yung peso,
10:17bumagsak ng 8%.
10:18Talo pa niya yung sa
10:19Thaibat,
10:20yung Malaysian Ringgit,
10:21Indonesian Europe
10:22at iba pa.
10:23Even Lao-Pambodya,
10:24hindi kasing lala
10:25ang bagsak
10:26na kanilang mga currencies.
10:27Bakit?
10:28Kasi hindi ginagawa
10:29ng gobyerno
10:30ang lahat
10:30na kanyang pwede gawin
10:31para rendahan
10:32yung epekto
10:33ng digmaan.
10:34Pero more fundamentally,
10:36kulang ang dolar
10:37natin sa pag-iexport
10:38at sobrang laki
10:39yung dolar
10:39yung gasto
10:40sa pag-import.
10:40Kung di resolvehen na
10:42bawasan ang ginagastos
10:43natin sa inaangkat
10:44na produkto
10:46at palakihin
10:47ang kita natin
10:48sa exports
10:48na hindi galing
10:49sa OFWs ha.
10:50Mag-expert tayo
10:51ng pagkain,
10:52mag-expert tayo
10:52ng manufactured goods.
10:54Doon dapat
10:54nag-communicate ang bagay.
10:55Natanong ko presidente dyan.
10:56Ang sabi niya,
10:56don't panic daw eh.
10:58To be fair,
10:59in addition to saying
11:00don't panic,
11:01ang magiging discarte raw,
11:02i-defend the peso
11:03at marami raw tayong
11:05dollar reserves.
11:05Ang sabi niya.
11:07Well,
11:07si Pangulo,
11:08I'm sure marami siyang
11:09dollar reserves.
11:09Kaya kumikita siya
11:11doon sa pagbagsak
11:12ng piso.
11:12Pero kung yung Pilipinas,
11:14may hanggana
11:15ng dollar reserves.
11:15Ngayon nga,
11:16nasa $100 billion
11:18sa ating reserves,
11:20bumagsak na siya
11:21from yung nakarang taon.
11:22Dati meron tayong
11:23one year's worth of reserves.
11:25Ngayon,
11:25nasa six months na lang.
11:27So,
11:27hindi pwedeng dollar reserves
11:28ay gamitin
11:29pang salba ng ekonomiya,
11:31ng piso.
11:32Ang pinaka dapat gawin niya
11:33na hindi nila ginagawa
11:34palakas ng lokal
11:35na agricultura,
11:37palakas ng lokal
11:37na industriya,
11:39yun ang magpapalakas
11:40ng kayo ng Pilipinas.
11:41Kumitin ng dollar
11:42at babawasan
11:43ang pangailangan
11:44sa dollar
11:44para sa pag-import.
11:46From where you sit
11:46as an economist, sir,
11:47how bad is our economy?
11:50How are we doing
11:52in this economy?
11:53Well,
11:53unang-una,
11:54sa akin,
11:54pila kang malagay
11:55yung mga in-interview
11:55niyo kanina.
11:56Yung ekonomiya,
11:57hindi yan yung
11:58investments,
11:59exports,
12:00tubo.
12:00Ang ekonomiya,
12:01ang ordinaryong
12:02mamayang Pilipino.
12:03Kung sinasabi lang,
12:04karamihan ng mga Pilipino
12:05nang hihirap sila,
12:06mapanganib ang eksura
12:08ng ekonomiya.
12:09Ang sasabay-sabay dito,
12:11pagbagsak ng piso,
12:12pero yung pagbagal
12:13ng ekonomiya,
12:14actually 2017 pa,
12:15bumabagal ng ekonomiya,
12:16lumala under Pangulo Marcos,
12:18yung paghina
12:19ng ating investments,
12:20yung pagtumal
12:21ng trabaho,
12:21kita,
12:22tatampo yung El Nino.
12:24Pumapasok tayo
12:24sa isang napakamapanganib
12:26ng ito.
12:26At ang pinaka dapat
12:27kagalit natin,
12:29ang makakaramdam yan,
12:30hindi naman yan
12:31nasa tuktok eh.
12:32Makakaramdam yan,
12:33ordinaryong Pilipino.
12:34Ibig kasi,
12:35hindi ginagawa ng gobeno
12:36ang lahat na pwede
12:37ang gawin
12:37para tulungan
12:38ang ordinaryong Pilipino.
12:39Having described
12:39the grim spots,
12:40may mga bright spots
12:42ba tayo nakikita
12:42na pwedeng gawa ng paraan,
12:44especially
12:44in the short term,
12:46immediate term,
12:47para makabawi tayo?
12:48Well, una-una,
12:48nakita natin,
12:49grabing pag-isikip
12:50ng mga Pilipino
12:51sa gitna ng lahat.
12:52Manggagawa ka,
12:53mag-asa ka,
12:53maratang dun saod.
12:54Grabing pag-isikip nila,
12:56magtrabaho,
12:57kumawin sa kahirapan.
12:58Ang bright spot natin,
13:00yung ordinaryong Pilipino.
13:01Ang tanong,
13:02anong gagawin ng gobyerno
13:03para i-maximize
13:04ang bright spot na yan?
13:05Gibi gabi niya
13:06ang suporta,
13:07ang mag-asa ka
13:07para magiging productive?
13:09Kung hindi,
13:10mawawala yung bright spot na yan.
13:11Gibi gabi niya
13:12ang suporta
13:12ang Pilipinong industriya
13:14para maglikahan
13:14trabaho dito?
13:15Kung hindi,
13:16mawawala yung bright spot na yan.
13:18Pero para sa amin,
13:19may sapat nakita
13:20ang gobyerno
13:20para bigyan
13:22ng suporta
13:22ang nangangailangan.
13:24May sapat na
13:25armas ang gobyerno
13:26doon sa interest rates natin,
13:28sa exchange rate natin
13:29para protect na
13:30ng pabasang ekonomiya.
13:31Mayroon sa emergency powers
13:32para rendahan
13:34pagtaas ng presyo
13:35ng bilian.
13:35Ang tanong,
13:36hindi lang gamit ba niyan po,
13:37Ler?
13:38Magandang tanong.
13:39Siguro,
13:40on that note,
13:42magpapasalapat na kami sa inyo,
13:43Sir Sonny Africa,
13:44Executive Director
13:45ng Ibon Foundation, Sir.
13:46Ang sinasabi naman po
13:48ng Malacanang,
13:48lagi ay hindi naman daw
13:49nagkukulang ang gobyerno
13:51sa paghahanap
13:51ng mga paraan,
13:52paggawa ng mga hakbang
13:53para mapagaan
13:55ang buhay
13:55ng mga mamamayan.
13:56Pero tulad nga na sinabi
13:57ni Sir Sonny,
13:58ang ekonomiya,
13:59hindi yung mga numero
14:00na naglulutangan lang sa ere.
14:02Ang ekonomiya po
14:03ay ang lived experience
14:04kung anong nararamdaman
14:05ng ating mga kababayan.
14:07Ang mga issue pinag-uusapan,
14:09lilinawin at hihimayin natin.
14:11On record,
14:12sa unang hirin.
14:13Anong hirin.
14:14Ang mga pisang.
14:15Ang mga kirich.
14:15Ang mga beside a mi.