00:00The trash is very long.
00:02It's also very long to go to the hospital.
00:04It's very long to go to the problem.
00:05And the solution to the trash is primarily for the government,
00:10because it's waste management.
00:12We need to help us here.
00:14I think there are some things to do in the government
00:16that's not done during the many administrations
00:20that the solution to the trash is the waste to energy.
00:33Pilipinas, gising na!
00:35Sa nagdaampong bagyo at hagupit na habagat,
00:38matinding bahang naranasan sa maraming lugar sa bansa.
00:41Hindi biro ang pinagdaanan ng ating mga kapuso.
00:44Talagang tumaas ng sobra yung tubig
00:47kasi yung sa pabanda doon na puno.
00:51Maslalang tumaas yung tubig ngayon dito sa amin
00:54na dati hindi gaano.
00:55Malaking problema ito sa nangyaring pagbagawa ng maraming pinsala.
01:00Wala akong masasabi, ano, palpa.
01:04Kailangan masolusyonan itong pagbaba
01:06dahil sa gawa ng barado itong ano namin dito.
01:10At saka wala naman agad lahat kumikilos.
01:14Yan ang ating pag-uusapan, lilinawin at hihimayin.
01:18On record sa unang hirin.
01:21At ngayong umaga, mga kapalayan po natin,
01:24Department of Public Works and Highway Secretary Vince Nizon.
01:27Sec Vince, good morning. Welcome sa On Record.
01:30Good morning. Magandang umaga po, Ivan.
01:32Secretary, we are on record now sa nakikita po natin based on the statements from you,
01:37the MMDA, and even the President himself.
01:40Ang sinasabi po, may mga pagbaha pero may improvement naman.
01:43Tama po ba?
01:44And tell us about your general assessment of the flooding.
01:46Ito pong nakaraang weather disturbances.
01:49Ah, oo.
01:50Alam mo, Ivan, napakabigat nitong mga dinadaanan natin.
01:55Ah, nandito ako sa Cebu ngayon, at ah, ah, a few weeks ago, ah,
02:00grabe din yung dinahanan ng mga kababaya natin dito sa Cebu.
02:03Kaya pinapunta po ako ng Pangulo dito
02:05kasi tagagang mabigat yung dinahanan niyang baha dito, no?
02:09While sinabi naman ang Pangulo at sinabi ng MMDA
02:13na may mga improvement, sinabi din ang Pangulo natin
02:16na madami pa kailangan gawin.
02:18Hindi madaling ang solusyon dito sa problema ng pagbaha sa buong bansa.
02:24Iba-ibang sitwasyon sa iba't ibang lugar.
02:27Ah, at ah, talagang napakabigat nitong dinadaanan natin
02:31at napakabigat din ang mga kailangan natin gawin.
02:33So meron mga konting improvement, lalo na dun sa mga area na
02:37meron na tayong mga nagawa.
02:39Alam mo naman, ah, kabago-bago pa lang nitong pinagdaanan nating skandulo
02:44sa flood control. Ah, itong mga pagbabagong ginagawa natin
02:49nagsimula pa lang nitong mga nakaraang buwan.
02:51Pero meron tayong mga nakikita, no?
02:53Kalimbawa, sa NCR, no?
02:55Noong linoch po ang operan kontrabaha ng ating Pangulo noong November
02:59noong nakaraang taon, ah, na talaga nag-massive cleaning tayo
03:03nitong mga daanan natin ng tubig, ah, de-clogging ng mga
03:07drenages natin, pag-improve ng ibang mga drainage systems natin
03:11tulad sa Quezon City, sa Maynila, sa Las Piñas.
03:15Ah, meron na tayong nakikita ang mga improvement, no?
03:18At hindi lang ito nanggaling sa ating Pangulo,
03:20kundi nanggaling din sa mga kababayan natin.
03:23Pero madami pang kailangan gawin.
03:25Yes, yes, I agree.
03:27Hindi overnight ang solusyon dito.
03:29At matagal ang mga solusyon bago tayo lang maramdaman sa buong Pilipinas.
03:35Pero sabi nga ng Pangulo, tuloy-tuloy lang tayo, hindi tayo titigil.
03:38Ayun na nga, sec, I was going to go to that point next.
03:41Kasi yung mga news outlets, of course,
03:43nireport itong assessment na ito mula sa Pangulo, sa inyo,
03:45pero hindi mayalis sa mga kababayan natin,
03:48maging skeptical, critical, and even angry.
03:51Dahil ang sinasabi nila, paano nyo masasabing nag-improve?
03:54Binaha pa rin nga kami, mas mataas pa nga,
03:56o tinagay pa rin ang bahay namin.
03:57How do you respond to these sentiments?
04:00Ang responde nga po ng gobyerno,
04:02ang responde namin ay sa trabaho.
04:05Hindi po kami hihinto.
04:06Nakita nyo naman po ang ating Pangulo.
04:08Nandyan siya on the ground.
04:10Nandyan po ang mga kawali ng gobyerno on the ground.
04:13Wala po tayong tigil.
04:14At talaga tayo ay hindi ihinto habang tayo nandito.
04:17Talagang lahat ng kayang gawin ay gagawin po natin
04:20para kahit pa paano maibsan po ang hirap ng mga kababayan natin.
04:23So linawin lang po natin, we are not in any way claiming na wala ng baha o nag-improve ng
04:28malaki ng baha.
04:30Hindi po.
04:33Opo, nandito lang po ako si Cebu.
04:46Opo, nandito lang po ako si Cebu.
05:00Thank you, Secretary.
05:02Kung resibo o ebidensya ang pag-uusapan, wala na siguro mas lilinaw pa kundi yung dagat, bundok,
05:07o kung ano mong pwede itawag sa sandamakbak na basura na inaanod at naiipon tulad itong mga nakita natin.
05:13Ito, Sec, if we may, papakita lang namin yung two separate areas, baklaran at nabotas.
05:19Papakita namin, I'm sure marami din sa mga iniikot ninyo in other areas,
05:26may mga makikita po mga kababayan natin na ganyan, yung dagat o bundok ng basura.
05:30Diyos ko.
05:30Kandyan po ako kapon.
05:32Secretary, gano'ng ka naging factor ang basura sa pagbaha?
05:36Maraki po.
05:37Kasi po ang basura ay isa sa mga number one na nagbabara sa ating mga drainage,
05:44sa ating mga e-load, sa ating mga estero.
05:47At kapag po ang mga waterway natin ay nabara, talaga pong magbaba.
05:54Parang ano po yan, parang sa bahay.
05:55Pag nagklag ang ating mga daluyan ng tubig sa mga banyo natin, sa mga kusina natin,
06:03ito automatic magbabaha po yan.
06:05Napakagaking factor po ito.
06:06Pero ang basura po talaga ay napakatagal na nito.
06:10Nakagaya din ang pagbaha, napakatagal na ang problema nito sa buong bansa.
06:14And ang pagsolusyon sa problema ng basura, e primarily sa gobyerno yan.
06:20Kasi yung waste management, both local and national government,
06:24responsibilidad po ng gobyerno yan.
06:25Pero meron din pong maiimbak at maitutulong ang ating mga kababayan sa tamang pag-dispose ng ating mga basura.
06:33No, e, tinuturo sa atin nung bata tayo, nung nasasupayaan tayo,
06:37na paulit-ulit sinasabi na yung basura ang itatapon mo, pabalik din sa'yo.
06:41So, kailangan po talaga magtulungan tayo dito.
06:44This is in no way saying na tinuturo ng gobyerno ang ating mga kababayan.
06:49Hindi po.
06:51Katotohanan lang po ito na kailangan sa pag-mamanage ng basura,
06:54tulong-tulong po tayo lahat dito.
06:56Pero sinabi nga ng Pangulo natin,
06:58tingin ko meron mga kailangan ang gawin ng gobyerno
07:01na hindi nagawa nung nakaraang mga administrasyon
07:05yung talagang malawakan at malaki ang solusyon sa basura
07:10yung sinasabi niyang waste to energy
07:12na ginagawa na ng ating mga kapitbahay, mga ibang bansa,
07:17na talagang dapat gamitin na natin yung teknolohiya para sunugin ang basura
07:23at magproduce ng enerhya para nagaling sa basura
07:26na unfortunately, hindi pa natin nagagawa sa tagal ng panahon.
07:30Before we go to that point,
07:32ang isang ho sa mga, at least on the discipline component
07:36dito sa problema sa basura,
07:38pinalutan po ni Mayor Francis Zabor,
07:40halimbawa, baka kailangan na nating balikan ang local government code
07:45at medyo siguro taasan ng multa
07:47because you characterize the problem sa basura as a crisis.
07:52Opo, crisis na po, kita-kita naman po natin na crisis na po.
07:55Do you think, Secretary, we should go beyond pakiusa, panawagan
07:58at siguro mag-impose tayo ng stiffer penalties sa mga hindi tamang magtapo ng basura?
08:03Ako po'y naliniwala dyan.
08:05Pero, kailangan din, makita ng mga kababayan natin
08:09na meron namang ginagawa din ang gobyerno
08:11para sa tamang pag-dispose ng basura, no?
08:15Tama po na dapat mas pagawakin natin
08:20at mas gawin natin stricto ang mga penalties sa ating mga kababayan.
08:24Pero kailangan, makita din ang mga kababayan natin
08:26na talagang may ginagawang bago at bagong mga solusyon
08:32at mga solusyon na talagang pang matagagan ng gobyerno.
08:36Sek, marami po yung nakakakita sa logic and reasoning behind these reminders
08:41sa tamang pagtatapo ng basura, etc.
08:44Pero may mga nakikita din tayong reactions
08:46na parang tila ba ibinabaling daw ng gobyerno sa publiko ang sisi?
08:51How do you want to respond to this reasoning?
08:53Hindi naman po, paulit-ulit naman po ang gobyerno at ang pangulo natin.
08:57Ang pagmamanage ng basura,
09:01responsibilidad natin lahat yan.
09:03Pero napakilaki ng responsibilidad ng gobyerno, both national and local.
09:07So kailangan may mga disisyon na kailangan gawin
09:10na kailangan tudok ka na talaga itong problemang to
09:13na dikad-dikada na to, paulit-ulit na lang natin pinag-uusapan to.
09:18Ito, nakikita natin yung mga imay sa television ngayon.
09:22Nakitingin ko naman na bawat Pilipino na nakikita ito,
09:28naiintindihan na ang responsibilidad ng basura is responsibilidad natin.
09:33Ito, kahit sasabihin natin nag-improve o ba yung baha o bumilis sa paghupa,
09:39people are going to one solution, Secretary.
09:41Permanent and long term.
09:43Ano ang plano ng administrasyon?
09:46Tama po yan, unang-una.
09:49Yung short term natin, yun na yung ginagawa natin simula nung ginaunch ng ating Pangulo nationwide.
09:55Kailangan, alam mo yung dredging, yung pag-i-linis.
09:59Dikada na itong hindi ginagawa ng regular.
10:02Ginagawa yan paunti-unti, patingi-tingi.
10:05Pero, kailangan ito regular.
10:08Tuloy-tuloy, walang hinto, walang humpay.
10:11So, yan ang pinipilit natin gawin simula nung ginaunch ng Pangulo itong operang kontrabahan nung November last year.
10:18Kailangan talaga tuloy-tuloy yan.
10:20Yan ang short term solutions natin.
10:23Yung long term solutions natin, ito na yung mga matagal nang dapat nagawa para kontrolin ang mga pagbaha,
10:32lalong-lalo na sa mga area tulad ng Cebu, tulad ng Cordillera,
10:38na imbes na yun ang gawin kung ano-ano na lang kalukuhan ang ginawa itong mga nakaraang taon, nakaraang dekada.
10:44Ito na nga ang sinuwagat ng pang-uwi natin mismo ng mga skandalo sa plot control.
10:50At dito sa susunod na budget natin sa 2027,
10:53tagagang pinaghihirapan natin kasama ng mga eksperto, kasama ng mga local government units,
10:59kasama ng mga regional, municipal, provincial development councils,
11:04na tagagang mga long term solutions sa pagbaha.
11:07Halimbawa, nandito ako sa Cebu ngayon,
11:10yung pong matagal ng mga dapat na ginawa sa mga bundok na paggagawa ng mga dam,
11:16na bago pa bumaba ang mga tubig galing sa bundok na sumisira,
11:24ng mga bahay natin dito sa Cebu,
11:27yung mga sumisira sa mga bahay natin sa Davao,
11:30yung mga matagal ng hindi ginawang mga pag-aharang at pag-re-retain ng tubig sa mga bundok,
11:36yan ang kailangan natin pagtuunan ng pansin.
11:38Yan talaga ang mga long term solutions natin.
11:41Yung sinabi ng Pangulo Kapon na matagal ng pinag-uusapan lang na spillway
11:47mula Laguna Lake papunta ng Manigabi,
11:50nadadaan sa Paranaque, sa Muntinlupa papuntang Cavite.
11:55Matagal nang pinag-uusapan lang yan,
11:57pero walang desisyon,
11:58walang ginagawang aksyon ng gobyerno natin itong mga nakaraang dekada.
12:03Yun ang mga kailangan natin gawin ngayon.
12:06So, yun ang mga gaman ng mga budget natin papasok ng 2027
12:13na talagang pinag-aralan na,
12:17pinagkinunsulta ang ating mga local government units,
12:19ang ating mga probinsa,
12:21para talagang magkaroon na ng pangmatagal ng solusyon sa bahay.
12:24Sekretary, nabanggit niyo yung budget may $107.4 billion
12:29for flood control for 2027.
12:31Naintindihan siguro natin, tamang dudo yung publiko dito.
12:35Tama po.
12:35And of course gusto nila,
12:36finally yung pondong yan,
12:37yung $107 billion na yan,
12:39magdulot ng ginawa sa kanila mula sa mga pagbaha.
12:41San nga ba itong pupunta
12:43at paano natin matitiyak na ito'y diretsyo, malinis,
12:46at mapupunta sa beneficyo ng taong bayan?
12:49Unang-una po, Ivan,
12:51na mapakapansin-pansin na kung ikukumpara natin
12:55sa mga dating flood control budget
12:57na alam na naman natin kung saan na napunta,
13:00umaabot ng halos may 300 billion
13:03yung tada taon yung budget dati ng flood control.
13:05Ngayon talagang hinimayin natin yan
13:07at nakita natin,
13:10one-third lang yan ng mga dating mga budget.
13:13Kasi sinigurado natin,
13:14unang-una,
13:16hindi na pwede yung mga dating mga project
13:19na wala man lang plano,
13:21wala man lang konsultasyon
13:23sa mga local government units,
13:25sa mga probinsya.
13:26na talagang ano lang,
13:28project title,
13:30tapos cost lang ng budget
13:32ang nakikita natin,
13:33may plano, wala yan.
13:34So yan, sinisigurado natin
13:36na wala ng ganon.
13:38Lahat ng mga project na nandyan,
13:40may plano,
13:41lahat yan,
13:42kinonsulta
13:43sa ating mga lokal na gobyerno,
13:45sa ating mga probinsya
13:47para masigurado
13:48na talagang akmayan
13:50sa mga pangangailangan
13:51ng mga iba't ibang area.
13:53At ikalawa,
13:56kailangan talaga,
13:57bantayan na nang maigi yan.
14:00Talagang yan,
14:01papantayan hindi lang ng gobyerno,
14:03kundi pati na rin
14:04ng mga local government units natin,
14:08ng ating mga civil society,
14:11mga NGO natin,
14:13at papantayan din
14:14ang ating mga kababayan.
14:15Dahil nga dito sa linunch
14:17ng Pangula na Transparency Portal,
14:19hindi katulad dati
14:20na patago lahat
14:21ng ginagawang mga proyekto
14:22na nakita naman natin
14:24sa Bulacan,
14:24sa Doro,
14:25at iba pang mga lugar.
14:27Ngayon,
14:27open na yan lahat
14:29sa ating mga kababayan,
14:30mababantayan yan.
14:31So, talagang
14:32tulong-tulong po tayo dito.
14:34At talagang kailangan,
14:37talagang hinimay namin isa-isa yan
14:39para masigurado
14:40na yung mga project natin,
14:42yan ang mga kailangan
14:43ng ating mga communities,
14:45ng ating local governments,
14:47ng ating mga probinsya,
14:48at ng ating mga kababayan.
14:51DPWH Secretary Vince Disson Sir,
14:52maraming salamat.
14:53Good luck po
14:54sa mga...
14:55Maraming salamat po.
14:56Nakita po tayo mamaya
14:57sa Paranaque, Ivan.
14:58Thank you po.
14:59Ang mga issue pinag-uusapan,
15:01lilinawin at hihimayin natin
15:03on record
15:04sa unang hirin.
Comments