00:00Mga Iga na sakit na stroke, madalas sinasabi, matanda po ang nakakaranas.
00:05Pero alam niyo po ba na pabata na ng pabata ang nagkakastroke ngayon?
00:11At maniwala ka saan, kahit sanggol na ilang buwan pa lang,
00:14posibing tamaan din ang stroke.
00:16Paano nga kaya? Ito ho, panoorin natin ang bahagi ng kwentong tampok sa kapuso mo, Jessica Soho.
00:23Sampung taong gulang, anim na taong gulang, at isang sanggol na anim na buwan pa lang, patlong bata.
00:33Ang kanilang naging diagnosis, pare-pareho silang na stroke.
00:40Hirap magsalita, halos hindi na makagalaw at nanghihina.
00:48Ganito ang lagay ng sampung taong gulang na si Andrew
00:52nang isinugod siya sa isang paggamutan sa Lasam, Cagayan Valley.
00:58Ang pediatric stroke maaring makaapekto sa pagkilos, pananalita, pagkatuto at iba pang kakayahan ng bata.
01:07Gaya ng nangyari sa ngayon sampung taong gulang na si Jean Leigh mula Hermosa sa Bataan.
01:15Matapos kasi siyang ma-stroke sa edad na anim na taong gulang lang,
01:20tila hindi na raw mawala ang panginginig o tremors ng kanyang kanang kamay.
01:25At ang kanang binti niya, mas payat na rin.
01:29Heto ang matindi at nakagugulat.
01:32Alam niyo bang, pati baby, pwedeng ma-stroke?
01:37Six months old pa lang daw si Sadie.
01:40Nawalan ito ng ganang kumain.
01:42Kaya ginamot para sa amibiasis.
01:45Habang may sakit ito, bigla na lang daw itong nakaranas ng pangingisay.
01:52Ang stroke, wala palang pinipiling edad.
01:57Kaya sa unang senyales pa lang, huwag nang mag-atubiling kumilos.
02:05Left artery.
02:09Ngayong maga, pag-uusapan po natin yan at ikukonsulta natin dito sa UH Clinic.
02:15Ayan.
02:17Makaasama mo natin, Dr. John Aldwin Co.
02:20Neurologist mula sa Philippine Neurological Association.
02:24Doc, magandang maga.
02:25Hi, good morning po.
02:27Good morning, Doc.
02:27So, napanood po natin, pabata na ng pabata, yung nagkaka-stroke ngayon.
02:32Ano po kaya mga dahilan yan, Doc?
02:35Opo.
02:36Hindi po ganun ka pangkaraniwan, yung mga nai-stroke po ng ganun ka bata.
02:41Kapag ganito po mga edad, mga sanggol, o di kaya mga less than 10 years old,
02:45ang mga isipin po natin, yung mga non-traditional na risk factors po.
02:48Yung mga hindi pangkaraniwan, walang kinalaman sa lifestyle.
02:52Well, maaaring may abnormal development, mayroon pong genetic abnormality, mga namamana po,
02:58o di kaya mga infection po na pwede magbigay daan sa pamamaga ng mga ugat natin sa utak.
03:03Opo.
03:04Pwede pala.
03:05Inpeksyon? Saan nakuha infection?
03:07Samot sa ari po.
03:07Maaari pong yung iba, galing po sa pagbubuntis ng ina.
03:10Yung mga iba po naman, yung mga infection sa utak, o di kaya mga iba,
03:14kahit mga respiratory infection po, mga TB, mga ganun po.
03:17Pwede ba?
03:18Parang pinanganak, may ganun na.
03:19Opo, sa pagbubuntis po, opo.
03:22Eh, dok, namamana ba yung stroke?
03:24Meron pong portion na namamana po, especially sa ganun klaseng edad po na medyo bata pa po.
03:28So, very important po na pag meron pong risk factors o family history,
03:32eh kailangan po talagang na pagtutuunan ng pansin o nakakalkal natin
03:37kung ano po yung mga history ng mga sakit sa mga kamag-anak.
03:41Yes, po.
03:42Ito, mahalaga, maagapan eh.
03:43Yung sintomas bang dapat bantayan?
03:45Bata man umatandado?
03:46Opo, sa mga pinakamadalas mo sintomas ay yung pagkatabingi po ng muka,
03:51maaari pong nautal magsalita, o di kaya eh bigla pong nanghina ang kalahati ng katawan,
03:56o nagmanhid po.
03:57So, halimbawa, kapag po nagkaroon ng panghihina sa kanang bahagi ng katawan,
04:03ang iisipin po natin, maaari pong naapektuhan yung kaliwang parte ng utak.
04:08Opo.
04:09At kung kabila naman po, eh din sa kabilang parte naman po ng utak ang naapektuhan.
04:13Opo.
04:13Nagka hemoragic stroke po ako two years ago.
04:16Opo.
04:16Pero wala yung tabing eh, wala yung mga ganun eh.
04:19Nalang manhid.
04:20Nagmanhid lang yung kanan.
04:22Opo.
04:22Hanggang sa nakikita, pumutok pala yung kaliwa na ilan sa mga, maraming ugat eh.
04:28Isa dun ang pumutok.
04:29Pumutok.
04:30Opo.
04:30Most likely po, baka maaari yung tindawag ng middle cerebral artery,
04:34yun po yung nakokontrol nung kadalasan yung movement,
04:38saka yung sensation on the opposite side of the brain po, of the body po natin.
04:42Bakit puputok?
04:43Usually, pag pumutok ka ugat, ano yung dahilan, Doc?
04:46Sa pagtaas po ng blood pressure po, na hindi po nakokontrol na hypertension.
04:50Hindi po kinakaya nung lining nung artery po natin,
04:54kaya po nag-rapture sila, causing to a hemorrhagic stroke po.
04:57Ano po dapat gawin, Doc, kapag may na-stroke?
04:59May sinasabi po ko siya, golden hour.
05:02Malaga yan.
05:03Kapag na-stroke, di ba?
05:04Igan, ikaw, nadala mo pa sa sarili mo eh, no?
05:06Oo.
05:07Naagapan agad.
05:08First six hours siya ito.
05:09Ano ba yung golden hour?
05:10Golden hour.
05:11Opo.
05:11Golden hour po is three to four and a half hours po.
05:14So, the moment na maramdaman mo, ganun yun, Doc?
05:16Yes po.
05:17We live by the adage that time is brain po.
05:19Meaning, kapag as soon as possible na early recognition po na meron po signs of stroke
05:24ang isang pasyente, pinakamaganda po na maidala po kaagad sa pinakamalapit na ospital
05:28na paggamutan para mabigyan po ng karampatang gamot po.
05:33Ito, may mga tanong din po tayo sa ilang mga kapuso natin mula kay Marie-Victoledo.
05:37Kahit nang may maintenance ka, lagi pa rin sumasakit ang kanyang ulo.
05:41Normal po daw ba yun?
05:43Opo.
05:44Ang panalakit ng ulo po at saka pagtaas ng blood pressure, magkaakibat po yan madalas.
05:48Madalas po, di po tayo sigurado kung sino po yung nauna sa kanila.
05:51Dahil kapag meron pong masakit sa katawan natin,
05:54normal po na reaksyon ng katawan na tataas po ang blood pressure.
05:57Pero at the same time, pag mataas po ang blood pressure,
05:59pwede rin po magbigay daan sa sakit ng ulo.
06:01So, para di na po tayo maghula o mag-alinlangan pa,
06:04magpatingin na po kagad sa pinakamalapit na klinik o kahit sa ospital po.
06:08Kailangan, ano ka pala sa ano mo, sa mga kanunang katawan mo, pinapakita.
06:12Ano pa paalala natin, Dok, sa mga, lalo na sa mga bata.
06:16Oo, baka sabihin nilang, pang matanda lang yun.
06:18Oo, pala, bata ng bata at may iba-ibang dahilan.
06:21Ano paalala natin, lalo doon sa mga buntis pa, kapapanganak lang?
06:24Opo, sa mga nagdadalan tao po ating mga kapuso,
06:28kailangan po natin sana na magkaroon po ng tamang check-up habang nagbubuntis po tayo.
06:33At kailangan maging alerto po tayo doon sa mga potensyal na senyales ng stroke,
06:38ang mapabata man, mapamatanda.
06:40At kapag na-recognize po natin ito,
06:41maganda po na ipagbigay alam kaagad sa mga doktor,
06:45danin agad sa ospital, para magamot po natin kaagad sa lalong madaling panahon.
06:48Ayun. Ay, maraming salamat, Dr. John Aldwin Coe,
06:51urologist mula sa Philippine Urological Association.
06:55Ingat po tayo mga kapuso, magbabalik pa unang hirin.
06:58Wait! Wait, wait, wait!
07:01Wait lang, huwag mo muna i-close.
07:04Mag-subscribe ka na muna sa GMA Public Affairs YouTube channel
07:08para lagi kang una sa mga latest kweto at balita.
07:10I-follow mo na rin ang official social media pages ng unang hirin.
07:15Thank you! O, sige na!
Comments