Skip to playerSkip to main content
  • 17 hours ago
MGA PRUTAS NA PAMPAASIM, ALAMIN!; TUBIG SA DAM, BAKIT PINAKAKAWALAN?!

Mga hindi pangkaraniwang prutas na puwedeng gamiting pampaasim sa mga putahe, alamin! Saan nga ba natatagpuan ang mga prutas na ito?

Samantala, proseso ng pagpapakawala ng tubig sa mga dam, silipin! Bakit nga ba ito ginagawa?

At, pitong hayop na tila may superpowers, tampok sa #DamiMongAlamKuyaKim! Ano-ano nga ba ang kanilang mga kakayahan at bakit sila binansagang tila may kapangyarihan?

Panoorin ang video.


Category

🎈
Fun
Transcript
00:01What's more than it is,
00:04What's more than a rainocchio?
00:06What's more than a raincoat?
00:08Yeah, what's more than a raincoat?
00:09Give us some raincoat?
00:11I thought it was a raincoat,
00:13but it was a raincoat.
00:16What's more than it is,
00:20They are warm,
00:24they have much volunteer.
00:27And they're sure they are
00:28Pinsa na mangustin.
00:30Ano nga bang mga putas na ito na ginagamit pampaasin?
00:38Hindi ba yabas?
00:41Hindi rin kamyas.
00:44Pero sa itsura at lasa, hindi raw magkaiba.
00:51Ano nga bang putas itong tinatawag na katmon?
00:59Ang bahay at farm ni Jen sa Tarlac, sagana daw sa tanim na katmon.
01:04Nalaman ko yung katmon, honestly, nung 2019 din.
01:08Kasi isa ito sa mga putas na unang-una naming tanim.
01:11Hindi ko rin alam nung kinakakain siya hanggang sa nag-research ako about it.
01:15Ang katmon ay isang putas na endemic sa Pilipinas.
01:18Ibig sabihin, dito lang sa atin ito natural na tumutubo.
01:21Galing ito sa pamilya ng flowering plants na may scientific name na Gildenia filipidensis.
01:26Ngayong umaga nga, papaluto tayo ni Jen ang katmon dish.
01:31Ang katmon, isa-isang hinanda ni Jen.
01:34Sa cabin lender, maya-maya, simulan itong lutuin.
01:41Sino magakalang sisig with katmon na yan?
01:45Parang sisig siya na tuna.
01:48Maasim-asim na maalat.
01:49Katmon po ang pampaasim niyan, mga kapuso.
01:52Mayaman po siya sa vitamin C.
01:54Meron din po siyang mga phytonutrients.
01:57Yun po yung ating kailangan para po makaiwas sa cancer.
02:04Mula-luson, tumawid naman tayo sa Visayas dahil may natatangin din prutas na pampaasim sa Leyte.
02:10Kukuha lang natin ito gamit ng isang guntik or kutsilyo.
02:18Kamanghamangha at kahangahanga.
02:20Pinusuan si Nero at kumiliti sa interest ng online universe.
02:22Pero bakit nga ba nag-viral ang mga video nito?
02:25Sama niyo akong himayin at alamin ng mga kwento sa likod ng mga viral video at trending topic dito lang
02:30sa...
02:31Dami mong alam, Kuya Kim!
02:32At dapat kayo rin.
02:34Tambuhalang struktura na gamit sa pag-iimbak at pag-regulate ng tubig, yan ang dam.
02:41Ano nga bang madamdaming pakinabang nang rumaragas ng tubig ng dam?
02:48May mga hayop na mukhang karaniwan pero may taglay pa lang kakaibang kapangyarihan.
02:53Mag-generate ng kuryente.
02:55Mag-regenerate ng katawan.
02:57Magpalit ng kulay at anyo.
02:58At iba pang kakaihan.
03:02May cases na fatal.
03:03Alano kung hindi ka nakaalis sa tubig, tas continuous.
03:05Minsan sa panic nila is tuloy-tuloy yung pag-produce nila ng discharge.
03:09Pansin yung nakakapatay sa tao.
03:13Bukod sa kamyas, sampalok, mayabas at batuan,
03:15ano ba ang mga pampaasim na pampasarap ng ating pagkain?
03:23Dito naman sa Brooks Point, Palawan,
03:25ang paksiway pinapaasim naman daw ng prutas na kong tawagin ay kandis.
03:30Ang kandis ay isang katutubong prutas sa Palawan.
03:33Kamag-anak to ng mangustin at batuan.
03:35Malit at bilog ang prutas nito,
03:37verde kapag ilaw at naging yellow-orange kapag ginog.
03:40Ang lasa, may kakaibang sipa ng asim na may kakaunting tamis.
03:44Dahil sa natural itong asidong lasa,
03:47karaniwan itong ginagamit ng mga lokal bilang pampaasim sa mga sabaw at ulam.
03:52Kinagamit ito ng sariwa o kaya naman ay pinapatuyo muna para ma-preserve.
03:57Ang dami mong alam, Kuya Kim.
03:59Ang dami mong alam, Kuya Kim.
04:00Mula Luson, tumawid naman tayo sa Visayas
04:02dahil may natatangin din prutas na pampaasim sa Leyte.
04:07Ang pinuon.
04:13Dito sa lugar ng kapuso nating si Gladimer sa Batol Leyte.
04:17Sagana daw ang bunga ng pinuon o pinisyukin.
04:21Nalaman ko yung pinuon.
04:22Ano pa, bata pa ako.
04:24Mga siguro, mga nasa 15 siguro.
04:27Kasi sinabi kasi ni Papa,
04:29itong bunga ito is prutas.
04:31Tapos pwede ito makain.
04:32Tapos masarap kainin.
04:34Okay, nandito na po tayo sa puno ng pinuon
04:37kung saan maglita natin yung bunga sa ilalim ng kagubatan.
04:41Ito. Oh, wow!
04:43Daming bunga.
04:44So, makukuha lang natin ito
04:46gamit ng isang gunting or kutsilyo.
04:51Dahil sa marami nitong buto,
04:53makukumpara daw sa mayabas ang bungang ito.
04:58Mmm, sarap.
04:59Yung lasan niya may katamisan
05:00tapos may medyo asim-asim konti.
05:03Ang napitas na pinuon,
05:05gagamitin daw niyang pampaasim na sinigang.
05:11Ilagay na ang pinuon.
05:16Ito na ang sinigang na hipon sa pinuon.
05:23Masarap.
05:23Pag mayalong pinuon.
05:25Eh, nice.
05:26Anong lagalong yung tamisat.
05:29Maabot siya siguro sa 5 to 8 meters siguro yung taas ng stem.
05:35Tapos, if you notice yung root systems niya, yung tinatawag laluya, yung rhizomes,
05:40nandun yung naka-arise o doon nagpa-flower, doon nagpa-fruit.
05:46So far, safe siya kainin.
05:48Mula Visayas, punta naman tayo sa Mindanao
05:51dahil may isa pang katutubong pampaasim
05:53na dapat matikman ang tabon-tabon.
05:58Sa bayan ng Lala, sa Lalo del Norte,
06:04makakatikim rao ng isang uri ng bunga na malang utak ang itsura.
06:10Ito ang prutas na kong tawagin ay tabon-tabon.
06:13Si Catherine matagal ng residente sa lugar
06:15at siya mismo ay gumagamit din ang tabon-tabon sa pagluluto.
06:18Ito ay natutunan namin noong unang pang panahon sa mga kaninuhan pa.
06:23Ang tabon-tabon fruit ay isang indigenous fruit
06:26na karaniwang ginagamit sa Mindanao,
06:28particular sa Iligan at Salano region.
06:30Minsan ay pinagkakaban ng tungyog o santol
06:32ng mga hindi taga Mindanao dahil sa bilog nitong hugis.
06:35Ang tabon-tabon ay paboritong ihalo sa kinilaw,
06:38paksiw na isda pati na sa ginatang isda.
06:41Ipapatikim ni Catherine ngayon ang paksiw na isda
06:43na may tabon-tabon.
06:45Ano kaya ang lasa nito?
07:03Ano pang hinihintay natin?
07:04Ipatikim ng paksiw na isda with tabon-tabon.
07:12Ang sarap! May kunting asin.
07:14Kaya sa susunod na naghahanap kayo ng pampaasin,
07:17huwag lang sampalok at kalamansi ang hanapin.
07:19Mmm, sarap!
07:21Dahil kung titignan sa ating mga likas na yaman
07:23mula Luzon, Visayas at Mindanao man,
07:26marami pa palang wild fruit ang pwede nating kaasiman.
07:30Dami mong alam, Kuya Kiyo!
07:32Dami mong alam, Kuya Kiyo!
07:34Dami mong alam, Kuya Kiyo!
07:35Mahigit isang liggo nang mataas ang tulig
07:37isang buwan na yung sitwasyon nilang ganito.
07:40Kung meron mang higit na nagdurusa
07:42sa sunod-sunod na pagkulan,
07:44kami lang na siguro dyan ang mga taga-bulakan.
07:47Sinailalim ang bulakan
07:47sa province-wide state of calamity
07:49nitong August 20
07:50dahil sa malawakang pagbaha.
07:53Dati may karsada dyan sa barangay Gugo.
07:55Ngayon di mo na makikita yung karsada
07:56kasi nagmistula na talaga siyang dagat.
07:59Labing isa sa 24 na mga syudad
08:01at muli siparidad sa probinsya
08:03ang nalubong sa baha.
08:09Ang pagpapakawala ng tubig ng dam sa bulakan,
08:13isa sa tinuturing naging sanhin ang pagbaha.
08:26Ang pagpapakawala ng tubig sa dam,
08:28kinakailangan daw talaga.
08:29Dahil kapag hinayaan,
08:31mas delikadong ito ay umapaw.
08:33Anong panganib kaya ang pwede nitong pakawalan?
08:41Ano ang mga adamong dam?
08:43Pangkabangan dam.
08:44Laguna dam ba yun?
08:45Anggat dam.
08:46Anggat dam.
08:46Nakakita na ba kayo ng dam?
08:47Ito sa likod nyo.
08:49Ganyan po ang dam.
08:50Isang malaking structure
08:51na sa unang tingin ay parang dam buhalang swimming pool.
08:54Pero sinadya yan para makapag-ipon
08:56at makapagpagana ng tubig.
08:58Ang dam ay binubuo ng reservoir
09:00o yung artificial storage area
09:02kung saan iniipon ang tubig
09:03mula sa mga likas na daluyan
09:05at kalikasan gaya ng ulan,
09:07ilog at mukal.
09:08Pero bakit nga ba natin kailangang
09:10ipunin ang tubig sa dam?
09:15Dumayo tayo sa isa sa mga kilalang dam
09:17sa Luzon,
09:18ang Anggat Dam
09:18para mas maintindihan.
09:20Siya po yung multi-purpose dam.
09:22So yun pong domestic supply
09:24ng Metro Malila,
09:25yun pong irigasyon sa Bulacan
09:28at Pampanga
09:29at yun pong power generation
09:30at lalo na po yung flood control,
09:32yun pong yung mga roles
09:34at purpose.
09:36Ang tubig sa Anggat Dam
09:37ay ginagamit sa Hydroelectric Power Plant
09:39kung saan ang discharge ng planta
09:42ay dumadaloy naman
09:42patungo sa Ipo Dam
09:44na siya nagsusupply naman
09:45ng tubig sa Lamesa Dam
09:46para sa filtration nito
09:47for human consumption.
09:49Narayan din ang mapupuntang tubig
09:51sa Bustos Dam
09:52na nagpapakawala naman
09:53ng tubig para sa iligasyon.
09:55Sa madaling salita,
09:56malaking papel ng isang dam
09:57para maayos
09:58ma-distribute ang sapat lang
09:59na dami ng tubig.
10:01Para sa iba't ibang purpose nito
10:03sa power generation,
10:04domestic water supply,
10:05irigasyon at flood control.
10:07Narito ang ilang mga major dams
10:08na nakikita sa Pilipinas.
10:10Nariyan ang Anggat Dam
10:11at Ipo Dam
10:12na kapwa nasa Dorsagaray, Bulacan.
10:14Ang Lamesa Dam naman
10:15ay kilalang dam
10:16sa Metro Manila
10:17na matatagpuan sa Quezon City.
10:19Nadian ang dam
10:20mula sa Pangasinan
10:21ang San Roque Dam.
10:22May pantamang dam
10:23ang Nueva Ecija.
10:24Magat Dam naman
10:25sa Isabela.
10:26Ang Buklaw
10:27at Pinga Dam naman
10:28sa Bingget.
10:28Dami mong alam,
10:30Kuya Kim.
10:31Ang pinakamalaki
10:32at pinakamataas
10:33na dam sa bansa
10:33ay matatagpuan
10:34sa Pangasinan.
10:36Ito ang San Roque Dam
10:37na may taas
10:37sa 660 feet
10:38o sing taas
10:39ng 35 to 45 story building.
10:42At may habang
10:431.130 meters
10:44o mahigit isang kilometro.
10:46Ang tubig nito
10:47nanggagaling pa
10:48sa Cordillera Mountains
10:49kabila ng water discharge
10:50mula sa Ambuklaw
10:51at Binga Dam
10:52mula sa Bingget.
10:53Malaking tulong man
10:55pero hindi naman
10:55kayang saluhin
10:56ng dam ang lahat
10:57ng ating pangangailangan.
10:58May mga pagkakataon
10:59ding sisikaw ito
11:00na saklolo.
11:01Ang tawag dun,
11:03critical level.
11:04Pero anong ibig sabihin
11:05kapag hindi normal
11:06ang water level
11:07ng dam?
11:08Ganito yan.
11:09Kapag masyadong kaunti
11:10ang tubig nito,
11:11hindi magiging sapat
11:12ang supply ng tubig
11:13at apektado rin
11:14ang irigasyon
11:15at power generation.
11:16Pag umaapaw naman
11:17ito sa dami,
11:18posibleng magkaroon ito
11:18na sira.
11:19Pag napanukasi ang dam,
11:20mas tumataas ang risk
11:21na pagkakaroon ng crack,
11:23leakage,
11:24deformation
11:24o pagkasira
11:25ng structure.
11:26Sa Angkat Dam,
11:28binabantayang huwag umabot
11:29sa 210 meters
11:30above sea level
11:31ng tubig.
11:32Pwede naman po
11:32actually tumaas
11:33bilang the normal
11:34high water level
11:35ang angkat
11:36sa mga dam.
11:37As long as wala po tayong
11:38weather disorder.
11:39Pero kung may paparating po
11:41na bagyo
11:42o kahit yung mga ulan
11:43na po nabagat
11:44at sa pagkakam
11:45ma-re-reach na po natin ito,
11:47kailangan na po tayong
11:47magpapawala
11:48ng CBD beforehand.
11:49Sa pamamagitan ng spillway
11:51o yung ginaraanan
11:52ng tubig palabas,
11:53nagpapakawala ng tubig
11:54ang dam.
11:55Pero paglilinaw
11:56ng mga eksperto,
11:57mahalag ang prekosyo
11:58ng pagpapakawalaan
11:59ng tubig sa dam
12:00para maiwasan
12:01ang mas malaking problema.
12:29Matagal na po kabuhayan
12:30ng pamilya
12:30ni Mary May,
12:31ang pagbibenta ng
12:32cottage,
12:32at pagbibenta ng salbabita
12:34sa ilog malapit
12:35sa anggat dam.
12:36Pero nitong nakaraang buwan
12:37nang magpakawala ng tubig
12:39ang dam,
12:39tinangay patiraw
12:40negosyo nila.
12:41Yung pag may kakuha namin
12:43ng hanap buhay
12:44yung sa ilog po,
12:46yung mga cottage,
12:47tindahan.
12:48Kasi minsan po,
12:48hindi na po namin
12:49na isasalba
12:50kasi nga po,
12:51biglang laki na ng tubig.
12:52Down man,
12:53alam daw nilang
12:54para ito sa safety
12:55ng lahat.
13:01Kaya babangon na lang
13:02daw sila
13:03kapag natapos na
13:04ang tag-ulan.
13:05Magkaibang sitwasyon
13:06yung nagpakawala lamang
13:07ng tubig ang dam
13:07para maiwasang mapuno.
13:11At yung masisira ito
13:13na magsasanhin
13:13ang pagragasa
13:14ng tubig na malakas.
13:16Ganito ang maaaring mangyari.
13:18At worst case scenario,
13:20mapunta ang tubig
13:20sa mga tao,
13:21bahay, kabuhayan,
13:22struktura malapit sa dam.
13:24Malaking problema po yan.
13:25Kung gano'n,
13:27paano malalaman
13:28kung ang isang dam
13:29ay nasa critical level na
13:30at kailangan
13:31ng magpakawala ng tubig?
13:32Nagbibigay po
13:33ng obesity na po
13:34sa mga LGU.
13:36Nagbibigay po tayo
13:36ng hospital
13:37at least 24 hours
13:39to advance.
13:48This is dam discharge
13:50warning number 2
13:52from ang gas dam office.
13:55Para sa kaligtasan
13:56ng mga tao,
13:57nariyan ang 26th
13:58warning system
13:59ng anggat dam
14:00na tutunog
14:00para mag-abiso
14:01tukol sa pagpapakawala
14:03ng tubig.
14:04Ang dam
14:05sa Pilipinas
14:05nagiging sanhima
14:06ng pagtaas
14:07ng tubig baha.
14:08Malaking tulong pa rin
14:10para sa ating lahat.
14:11Kaya mahalagang
14:13maging madaming
14:14alam
14:14sa mga dam
14:15at magpakita
14:16ng malasakit
14:16sa sarili
14:17na ating paraan.
14:22Merong may kakayang
14:24magbago ng itsura.
14:27May kayang pagalingin
14:29ang sarili.
14:31Merong pangang kayang
14:32pumatay ng tao.
14:37Parang malapit
14:38sa puso natin
14:38mga Pinoy.
14:39Nanito ang listahan
14:40ng 7 super animals.
14:47Una sa listahan
14:48ang mga axolotl.
14:50Hindi cuteness
14:51ang kanilang superpower
14:51kundi regeneration
14:52o yung kakayang buuin
14:54ang nasira
14:55o nawawalang bahagi
14:56ng kanilang katawan.
14:57Sana all.
14:58Ang axolotl
15:00ay isang aquatic
15:00type of salamander.
15:02Tinatawag din silang
15:03Mexican walking fish
15:04kahit hindi naman
15:05sila fish
15:05kundi amphibians.
15:07Ibig sabihin,
15:09kaya nalang manilahan
15:09sa tubig at lupa.
15:10Kapag nasugat sila,
15:12nabubuang blastema.
15:13Isang kumpol
15:14ng mga cell
15:14na tumutulong
15:15sa muling pagbuo
15:16ng nawawalang body part.
15:17At sa tulong ng
15:18iba't ibang cells
15:19at signal sa katawan
15:20na tutukoy kung anong bahagi
15:21ang dapat mulimbuin.
15:23Pero ang kanilang superpower
15:24may limitation din.
15:26As long as healthy
15:27and sustaining
15:29yung axolotl
15:30kaya niya talaga
15:31i-regenerate
15:31yung nawawala na limb.
15:33May records
15:34na talagang kahit
15:35ano siya,
15:35kahit complete
15:37amputation
15:38ng limb mismo
15:39is kaya talaga
15:40na ibalik siya.
15:40Susunod naman sa ating listahan
15:42ang mga octopus.
15:44Bukod sa may kakayahan sila
15:45mag-camouflage,
15:46shape-shifter din sila.
15:50Ang superpower na to,
15:51na-develop ng mga octopus
15:53para maprotektahan
15:54ang kanilang sarili
15:54laban sa predators.
15:57Kaya di nilang
15:58gumalaw ng mabilis,
15:59mag-squeeze
16:00into tight places,
16:03mag-squirt
16:04ng itin na tinta
16:05para ma-distract
16:06ang kanilang predators
16:07at limlangi
16:08ng mga ito
16:09sa pamamagitan
16:10ng camouflage.
16:14May special cells
16:15sa balat nila
16:15na tinatawag na
16:17chromatophores.
16:17May taglay itong
16:18iba't ibang pigments
16:19at kaya nito lumaki
16:20o lumiit
16:21at magbagong kulay
16:22ng kanilang balat.
16:23At hindi lang
16:24iba't ibang kulay,
16:25kaya rin nilang gumawa
16:25ng lines,
16:26spots,
16:27patches,
16:28at iba't ibang patterns
16:28para mas mahirap silang makita
16:30ng predators
16:30at prey nila.
16:33Ang shape-shifting ability
16:35naman nila,
16:35hindi literal
16:36na nagtatransform sila
16:37sa ibang hayop.
16:38Pero dahil wala silang buto
16:39at flexible
16:40ang kanilang katawan,
16:41kaya nilang baguhin
16:42ang gusto ang posture,
16:43shape,
16:43at position
16:44ng kanilang galamay.
16:45In short,
16:46magaling silang magtago.
16:49Dami mong alam,
16:50Kuya Kim!
16:50Kapit na kapit din
16:51sa ating listahan
16:52ang mga butiki.
16:53Ang mga gecko
16:54tila dead mass
16:55at gravity
16:56dahil easy na lang
16:57sa kanila na kumapit
16:58at dumigit
16:59sa mga pader
16:59at maging sa mga
17:00smooth na salamin.
17:04Sana all
17:05hindi na fo-full.
17:06Para maitindihan
17:07kung paano nag-work
17:08ang kanilang superpower,
17:09mag-zooming tayo
17:10sa kanilang mga paa.
17:12Maraming gecko
17:12ang may malalapan
17:14na toe pads
17:14na natatakpa
17:15ng napakaraming
17:16malilit na buhok
17:17na tinatawag na sete.
17:18Ito nakakatulong
17:19para magkaroon silang
17:20extraordinary
17:21adhesive power
17:22sa iba't ibang surface.
17:24As long as
17:25usually smooth
17:25or tactile surface
17:28siya,
17:28kaya nilang kapitan yan.
17:29So, nagsasoksyon siya
17:30actually.
17:31Susunod sa ating listahan
17:33ang mga salagubang.
17:34Ang Bombardier Beetle
17:36meron lang naman
17:36sariling chemical weapon.
17:38May over 500 species
17:39ang Bombardier Beetles
17:41all over the world.
17:42Makikita sila
17:43sa mga gubat,
17:43grasslands,
17:44at mga deserts.
17:45Halos kasing laki lang sila
17:46ng mga kuku.
17:48Pero total dynamite
17:49na mga ito
17:50dahil sa kanilang chemical bombs.
17:54May dalawa silang
17:55magkahiwalay
17:56na chemical ingredients
17:57na nakatago
17:58sa magkaibang chambers
17:59sa kanilang abdomen.
18:00At kapag nakakaramdam sila
18:02ng panganib,
18:02pinagsasama nila
18:03ang mga ito
18:04para maganapang
18:05isang mabilis
18:05na chemical reaction.
18:07Ang resulta,
18:08isang mainit
18:09at mabulang chemical spray
18:10na binabarel dito
18:12sa kaaway.
18:22Pero hindi pa dito
18:24nagtatapos
18:24sa ating countdown.
18:25Para sa mas mahabang kwentuhan
18:27at nagdag kaalaman,
18:28panoorin ang dami mong alam,
18:29Kuya Kim Extended Episodes
18:30sa JMA Public Affairs
18:32YouTube Channel.
18:42Isa akong art collector
18:43at isa sa mga natatangin
18:44na painting sa collection ko
18:46ay isang triptake
18:47ni Alfredo Esquillo.
18:48Ang title nito ay
18:51Inspirasyon,
18:53Pagkaupos,
18:54Pagsusuka.
18:55Ano naman ibig sabihin nun?
18:56Ayon sa artist,
18:58ito yung tatlong stage
18:59ng creation
19:00ng isang artist
19:01bago sila ma-burnout.
19:03Inspired muna sila.
19:04So ang gaganda,
19:06nauupos sila
19:06o nababurn out.
19:08Tapos pag
19:08nasusuka ka na,
19:10ayaw mo na na gumawa ng art.
19:11Yun yun.
19:17May mga kwento rin ba kayo
19:18viral worthy?
19:19Just follow our Facebook page
19:20Dami mong alam,
19:21Kuya Kim,
19:22at is-share nyo doon
19:23ang inyong video.
19:23Anong malay nyo?
19:24Next week,
19:25kayo naman ang isasalang
19:26at pag-usapan.
19:27Hanggang sa muli,
19:28sama-sama nating alamin
19:29ng mga kwento at aral
19:30sa likod ng mga video
19:32na nag-viral
19:32dito lang sa
19:33Dami mong alam,
19:34Kuya Kim!
19:35Adap a trading!
19:36Adap a trading!
Comments

Recommended