00:02Pagkain ng mukhang ngipin.
00:05Hindi pa karamiwan ang itsura niya.
00:07Para siyang alien.
00:10Alien sa unang tingin,
00:12pero masarap daw itong bukpangin.
00:15Alami tayo.
00:16Karam! Ano to?
00:23Sa Bantayan Island sa Cebu,
00:25ang mayaman nitong karagadaan may tuturing na biyaya ng mga lokal.
00:30Biro pa ng ilan.
00:31Meron daw ditong...
00:33Alien!
00:36Tinatawag siya ng iba na parang alien
00:39yung first impression nila pagkakita
00:42kasi yung shell niya sa likod matitigas
00:45tapos yung sa gilid-gilid niya
00:47parang out of this world ang shape niya
00:51tsaka yung itsura niya.
00:52Kapag sinabing alien ang isang bagay,
00:54hindi naman agad ibig sabihin galing sa outer space.
00:56Pwede itong foreign umula sa ibang lugar.
00:58At pwede rin itong isang bagay na kakaibang itsura
01:01at hindi tayo pamilyar.
01:03Pero ayon kinalaila,
01:05hindi rong alien para sa kanilang lamang dagat na tinatawag
01:08na tarukom o chitons.
01:13Pakulo na tayo ng tubig.
01:15Importante ang prasis na to para malambot na siya
01:19at madaling tanggalin ang kanyang mga shell sa likod
01:22pati yung mga lumot-lumot sa gilid-gilid.
01:24Patayin natin ang apoy.
01:28Tapos ibabad siya ng 15 minutes dito sa mainit na tubig.
01:34Kapag malambot na ang shell nito, isa-isa na itong tatanggalin.
01:38Mahirap dito pag sa buntot na part na.
01:40Yung sa gilid-gilid niya.
01:42Mga lumot.
01:43Eto, tatanggalin din natin itong bitukan niya.
01:47Iwain lang.
01:48Lalabas na yung mga kinakain.
01:50Huwag din natin kalimutan kuskusan yung sa ilalim na part.
01:55Ito yung dumidikit.
01:58Mabusisi ang proseso bago kainin ang tarukog.
02:01Pag wala kang katulong,
02:03siguro kadalawang oras ka bago mo tumakain.
02:07Kasi isa-isahin mo talaga paglinis eh.
02:14Ngayon, maglaloto na tayo.
02:19Pwede na natin ilagay ang mga tarukog.
02:22Tsaka na ito titimplahan ng mga pampalasa.
02:24Lagay natin ang green chili.
02:35Parang desired ng manok. Masarap.
02:37Parang balat ng baboy. Ang sarap.
02:40Maalinam-nam siya talaga guys.
02:42Parang ito yung nga ng baboy na sisig.
02:43Sa mga species na kilala natin dito sa Pilipinas,
02:47so far, edible naman po yung mga tarukog.
02:51Generally, mga herbivorous sila.
02:53So mga algae lang ang kinakain nila.
02:55Kaya safe silang kainin unless may red tide.
03:01Ang tarukog hindi lang exotic food na may tuturing.
03:04Mahalaga daw ito sa buhay ng mga lokal.
03:08Pag malalakas yung hangin katulad ng habaga
03:11at hindi makapagpalaot ang mga mangingisda,
03:14meron kaming makuha.
03:15Tapos ilang hakbang mo sa bahay mo, may makukuha ka ng ano pang ulam.
03:20Angat ang mga morning person sa pagkuhan ng tarukog.
03:25Mas nakikita kasi nila kapag low tide o kapag mababa ang tubig ng dagat.
03:30Kailangan mong biglain.
03:32Pagkatusok dito sa gilid, biglain mo para hindi siya didikit lalo.
03:38Tumpok-tumpok lang talaga sila dito.
03:40Merong maliliit, may medyo malalaki.
03:44Pero kadalasan yung kinukuha namin yung mga ganitong size.
03:47Kasi madali siyang dinisan.
03:50Ang takbungan o tarukog ay kabilang sa grupo ng mga cheton.
03:54Mga mollusks sila na tulad ng snails at clams,
03:57karaniwang matatagpuan na nakadikit sa mga bato at coastal areas.
04:01Sa intertidal area sila kadalasang matatagpuan.
04:04Itong bahagi ng dagat na naaabot ng parehong low tide at high tide.
04:09Pero may ilan ding tarukog sa ilalim ng dagat dahil may gil sila.
04:13Sa halip naman ng mga mata,
04:16may photoreceptors ang tarukog na ginagamit nila para matukoy ang araw at gabi.
04:21Hindi man HD o high definition ang kanilang panangin,
04:24nakakakita sila ng blurry silhouettes.
04:26Kaya rin itong magpick up ng movements and shapes.
04:29Kaya kapag may paparating na predator,
04:31matik silang bibikit sa bato para magtago.
04:33Dami mong alam, Kuya Kim!
04:35Ang mga chitons o mga tarukog ay grazers na tinatawag.
04:40So, sila yung kumakain sa algae sa bato.
04:43So, kabilang sila sa natural na nutrient cycling.
04:47Yan ang tarukog.
04:49Out of this world, hindi lang ang itsura,
04:51kundi pati ang lasa at ambag sa kalikasan.
04:55Dami mong alam, Kuya Kim!
Comments