- 2 days ago
KAKAIBANG IBON, NATAGPUANG HAWAK NG ISANG RESIDENTE?!; ‘SNAKE FRUIT’, TIKMAN!
Ibon na may kakaibang ingay, natagpuang hawak ng isang residente sa Agusan del Sur! Ano ang ibon na ito, at ano ang tamang gawin kapag nakaengkuwentro nito?
Samantala, isang 'white monkey', natagpuan sa Sultan Kudarat! Anong klase ng unggoy ito at bakit kulay puti ang kanyang balahibo?
At, kakaibang prutas na nahahawig sa rambutan pero tila ahas ang balat, tikman!
Panoorin sa #DamiMongAlamKuyaKim!
Ibon na may kakaibang ingay, natagpuang hawak ng isang residente sa Agusan del Sur! Ano ang ibon na ito, at ano ang tamang gawin kapag nakaengkuwentro nito?
Samantala, isang 'white monkey', natagpuan sa Sultan Kudarat! Anong klase ng unggoy ito at bakit kulay puti ang kanyang balahibo?
At, kakaibang prutas na nahahawig sa rambutan pero tila ahas ang balat, tikman!
Panoorin sa #DamiMongAlamKuyaKim!
Category
🎈
FunTranscript
00:00Let's go!
00:09Let's go!
00:16Kamangha-mangha at kahanga-hanga.
00:19It's a lot of people who are interested in the online universe,
00:21but why is it viral on the video?
00:23Sama niyo kung himayin at alamin ng mga kwento sa likod ng mga viral video at trending topic.
00:28Dito lang sa...
00:30Dami mga alam, kaya kayib.
00:32...at napad-train it.
00:33Isang ibon ang nakita ng isang babae na tila nakatira sa butas ng isang patay na puno.
00:38Anong klaseng ibon kaya ito? At bakit kaya tila raw ito'y nang hihina?
00:45Ibon na itim-naitim,
00:47mapulang mata,
00:48at may pakabang tuka.
00:49Gusto niya makawala kasi awak-awak siya sa leeg.
00:52Sinasakal.
00:53Hindi pumulto ang nakita sa video,
00:56kundi unggoy na kuli puti ang balat.
00:58Bakit nga kaya tila mistisyo ang unggoy na yan?
01:01Ngayon na talaga ako nakakita ng ganung unggoy.
01:07Mahalap kaya natin ang nasabing unggoy?
01:11Guys, this is so rare.
01:15Ay, ito!
01:18Prutas pero mukhang ahas.
01:21Yan ang pamihirang snakefruit o paratungod na matatagpuan dito sa kagubatan ng Palawan.
01:26Grabe yung ating sinuong na mga kagubatan mga bi para lang marating ito yung actual na pag-harvest natin mga
01:31bi ng snakefruit.
01:33Ayan ah, ganyan ang pag-harvest ng tabo.
01:35So na-effort ang lola ko ah.
01:37Ayan mga bi ito siya.
01:39But wait, there's more.
01:41Present din ang mga prutas na baka hindi niyo pakilala.
01:44Dahil kung kakaibang prutas ang usapan, palaban dyan ang Palawan.
01:52Bago natin hanapin ang snakefruit sa kagubatan, tara muna't mag-mukbang kung saan makakasama natin ang local content creator na
01:59si Ann.
01:59Yung look at that oh, ganyan mga bi orange dorian siya.
02:02Badak fruits ng Palawan mga bi which is pinagsamang marang dorian at saka langka.
02:06Kaya tayo nagpapatuloy sa ganitang klase ng content sa mga rare fruits na ito para maipakita sa buong mundo na
02:12ganito ka-unique, ka-special at kayaman ng probinsya ng Palawan.
02:16May prutas na sinlaki ng tabo.
02:18Ganyan siya kalaki and siyempre, imagine yung kama-oo.
02:21At may kakaiba man ang itsura pero ang lasa, parang familiar naman na fusion ng mga kilala nating prutas.
02:27Ito ang ating unang titikman sa ating mga na-feeling prutas, tabo.
02:32Ang lasa ng tabo ay parang three-in-one fruits, guyabana texture, mangosteen texture, and at the same time, santol.
02:40Susunod naman itong maraitog.
02:42Nakahawig na rambutan pero kapag nahinog, kulay itin.
02:45Hindi siya maasin, talagang matamis siya.
02:46Lalo na pag nag-itin pa siya lalo, masarap.
02:49Kahit buto nito pwede mong kainin dahil parang nuts siya.
02:52Mukhang atis man sa unang tingin itong piyaka.
02:55Lasang piña naman daw.
02:56Pagtitikin nito, parang mulang siyang sisip-sipin.
03:00Maralasahan mo dito yung 70% pineapple and 30% luya.
03:05Karamihan sa mga wild fruit na endemic o sa Palawan lang matatagpuan ay nasa dense tropical forests.
03:10Pero may ilan din namang tumutubo sa mababang lugar at malapit sa residential areas.
03:14Mukhang saan saan mo, Kuya Kim.
03:16Bakit nga ba napakaraming pambihirang prutas sa Palawan?
03:19Uy, nako!
03:21Nandito ka rin!
03:23Oh my gosh!
03:27Ang content creator na si Ann, Ann may kalaman dyan.
03:31Ayon sa kanya, kaya maraming endemic at wild fruits sa Palawan ay dahil geological history nito.
03:38Dati kasing magkadugtong ang Palawan at Borneo, kaya maraming species ng halaman ang magkapareho sa dalawang lugar na ito.
03:46Bukod sa mga prutas na ito, may isa pa tayong pipitasin.
03:49Dito sa gubat, may isang klase ng ahas na sa puno tumutubo.
03:54Yan ang snakefruit kung tawagin.
03:56Makikita sa Southeast Asia ang snakefruit.
03:58Ang snakefruit ay isang tropical na prutas na madaling makilala dahil sa balat nitong parang kaliskis ng ahas.
04:05Hindi lamang ito kakaiba ang itsura, kundi masustansya rin dahil mayaman ito sa antioxidants, vitamins, minerals at iba pang compounds
04:14na mahalaga sa kalusugan.
04:20Balikan naman natin si Ann na sumakses matapos ang isang oras.
04:24Grabe yung ating sinuong na mga kagubatan mga bi para lang marating ito yung actual na pag-harvest natin mga
04:29binang ng snakefruit or para tungon in common name.
04:32Ganito kaganda yan siya, Om.
04:33Ito ay atin ang titikman at ito yung kanyang flesh, ganyan.
04:41Mmm, maasim.
04:43Madalas makikita yun sa gubat kasi mas preferred na habitat nila.
04:48Yung less disturbed, intact na forest.
04:51Sa mga ethnobotanical records, safe to eat siya.
04:54Ang aming napag-alaman, ginagamit daw pala ito ng mga katutubo bilang pangpaasim sa kanilang ulam.
04:59Isa-isa itong babalatan.
05:02So ilalagay natin ito siya ng buo at hindi na natin islicen.
05:06Ito na yung ating snakefruit na pangpaasim.
05:20Mas maasim po sa sampalok siya?
05:22May asim tapos nagsama yung pait na konti lang pero sakto lang naman sa panlasa.
05:27Kung ikukumparang sa sampalok na parang asim lang talaga ito ay may asim tamis.
05:32Bukod sa pagiging content creator, isa ring forestry student itong si Ann.
05:35Kaya naman ang kanyang kalaman, aba, tumalaban.
05:38Mas maganda kapag nag-forestry ka.
05:40Yung may eagerness ka, may puso ka sa kalikasan.
05:43Ang paalala ng eksperto,
05:45may kakibat din daw dapat na pag-iingat ang pag-share sa mga pambirang putas.
05:50Nakakatuwang isipin na sine-celebrate ngayon.
05:53Nagkakaroon tayo ng traction sa local biodiversity natin.
05:56Pero at the same time, kailangan maging careful tayo
05:59kasi baka naman magkaroon tayo ng over-exploitation.
06:02Kailangan pangalagaan at protektahan ang ating kagubatan,
06:06pati yung mga tao, mga katutubong tao na tumitira dito.
06:11At dahil sa pambihirang biodiversity ng Palawan,
06:14kinikilala ito bilang Philippines' last ecological frontier.
06:18Ibig sabihin, isa ito sa mga lugar sa bansa
06:20na nananatiling halos hindi naapektuhan ng urbanization,
06:23kaya nagsisilbi pa rin itong tahanan ng libon-libong mga halaman at mga hayo.
06:28Wow! Dami mong alam Kuya Kim!
06:31At dapat, kayo rin!
06:37Sa kagubatang ito,
06:40ang bistakuni ng ibon kakaibang ingay ang nakuna ng video.
06:45Mula sa ibon na itim na itim,
06:48mapulang mata,
06:49at may makabang tuka.
06:51Bakit kaya nangangawa ang ibon?
06:54Ito ba'y nagagalit,
06:55uwiiyak,
06:56o nahihirapan?
06:57Nagagalit po siya.
06:58Gusto niya makawala kasi awak-awak siya sa leeg.
07:01Nasasaktan siya kasi sinasakal.
07:04Anong klaseng ibon niyan?
07:06At anong kanyang naging kapalaran?
07:08Sa kamay ng taong nakakuha sa kanya.
07:16Biyahing Agusan del Sur tayo,
07:18pero hindi sa syudad,
07:19kundi sa mas liblib na bahagi nito,
07:22na malapit sa kagubatan at kabundukan.
07:30Sa lugar na ito,
07:31nahuli ang isang uwi ng itim na ibon.
07:34Ang itim na ibon na nakuha ng matanda
07:35isa palang hornbill
07:36at sa Visaya tinatabang itong Kalaw.
07:39And speaking of Kalaw,
07:42may kasama tayo this morning
07:43kaya lang nasa Kalaw Street pa yata.
07:46Ang aspiring next Kuya Kim na si Kuya Bubbles,
07:49bibisita sa atin ngayong umaga.
07:52Hello mga kapuso,
07:53nandito na ako.
07:54Ako po si Kuya Bubbles
07:55at alam niyo rin
07:56ang mga itinuturing
07:57nakakaibang ibon na ito
07:59dahil sa napakalaki nitong tuka.
08:01Gaano naman kaya kasakit tumuka
08:03ang ibon na ito?
08:04Mukhang mabigat at matulis
08:06pero walang dapat ipagalala.
08:07Kuya Bubbles,
08:08magaan lang ang tuka ng hornbill eh.
08:10Ito kasi ay ang laban nito
08:11hangin lamang,
08:12parang hanig kong, diba?
08:15Nakakatakot man dahil sa kanyang itsura
08:16at marakas na tulog.
08:17Di sila nananakit ng tao.
08:19Doon sa video,
08:20mapapansin natin na
08:21yung hawak-hawak niya
08:23ay isang mature na hornbill.
08:27Siya ay maaring nagpupugat
08:29but as I could see
08:31na itong mga hornbill na ito
08:34ay nagpupugat
08:35doon sa matataas na punang kahoy.
08:37Ang tuka ng hornbill
08:38ay useful to
08:39yung puwipitas ito ng putas.
08:41Nangungunin ito
08:41na malibit na hayop
08:42at kung minsan,
08:43gamit din ito
08:44para ipagtanggol
08:45ang sarili.
08:46Isa pang kapansin-pansin
08:48sa ibon ito
08:48ang kanilang tila-helmet
08:50unduk sa ulo
08:51na tinatawag na cask.
08:52Nakakatulong ito
08:53sa pagpapalakas
08:54ng kanilang mga tunog.
08:55At para sa ilang uri
08:56ng lalaking hornbill,
08:58armas din ito
08:59sa pakikipaglaban
09:00tuwing mating season.
09:02Ang dami mong alam Kuya Kim
09:03at sana kayo rin.
09:04Yon, sinabit na.
09:07Ang matandang babaeng makikitang
09:09kumuha sa ibon
09:10sa bahay na ito raw nakatira.
09:14Siya ang 70 taong gulang
09:15na si Lola Remedios.
09:17Nagtatanim lang po kami dito
09:18sa bukid ng mga mais,
09:20tsaka kamoti
09:21at saka kamuting kahoy.
09:22Nagsusumika po kami
09:23ng maigi para mabuhay
09:25kami dito
09:25sa buong bundok.
09:27Halos araw-araw
09:28nalaman ang gubat
09:29si Lola Remedios.
09:30Napapunta na kaming bukid.
09:32Isang oras at kalahati
09:34ang ginugugol
09:34sa paglalakad.
09:35Dito kasi ang daan
09:36patungo sa kanilang farm
09:37ng asawa.
09:44May mga anakman,
09:45ayaw daw nilang
09:46maging pabigat
09:46sa kanilang gastusin.
09:48Kaya kahit may edad na
09:49pinipilit nilang
09:49magbarat ng buto.
09:50At dahil sa dami
09:51ng nagko-content ngayon
09:53at mga kumikita.
09:54Hello, mga kabahak!
09:55Pating araw si Lola Remedios
09:56sinubukan na rin
09:57ang swerte niya rito.
09:58Sa pag-asang,
09:59kikita rin siya
10:00sa mga video na ito.
10:01Isa sa mga naging content
10:02niya,
10:03ang ibong kalaw.
10:04Hindi ko po alam
10:05kung anong klaseng ibo
10:06na yun
10:06kasi unang pagkakataon
10:08ko pong nahawakan
10:09at unang pagkakataon
10:10nakita ko yun.
10:12Papunta rin sila
10:13noon sa bukid
10:13pero nang tumaas
10:14ang araw.
10:15Nakaramdam ng pagod
10:16si Lola Remedios
10:16at nagpahinga
10:17sa isang bahagi
10:18ng kakawiyan
10:19kung saan siya nakarinig
10:20ng hindi pang karamiwan tunog.
10:23Madili man daw
10:24sa loob ng butas
10:25sigurado siyang may ibon
10:26sa loob nito.
10:28Kaya panahon
10:29ng panging itlog
10:30ang mga inahing hornbill
10:31ay pumapasok
10:32sa loob ng butas
10:32ng pulo
10:33at tinatpan ang mukana
10:34nito ng puti.
10:35Pagtain at dumi
10:36na hanggang sa halos
10:37magsara na ang butas.
10:39Sa paraan ito
10:40napoprotectahan nila
10:41mga itlog
10:41at inakay
10:42mula sa mga predator.
10:44Dito niya
10:44napagdesisyon
10:45ng ilabas ng ibon
10:46at maingay man daw
10:48na titiyak niyang
10:48nangihina ito.
11:04Ang tunay na intention daw
11:06ni Lola Remedios
11:06tunungan ang ibong magpalakas
11:08ng ilang araw
11:09bago ito pakawalan.
11:10Diyan ko inalagaan po
11:12dito yung ibon
11:13sa loob ng dalawang araw po.
11:15Linagin ko dito
11:16ng saging na hinog.
11:18Pag kalipas
11:18ng dalawang araw
11:20e gumagano na
11:21yung pakpak niya.
11:22Nang makita
11:23luwalakas na ito
11:24pinakawalan din
11:24ang matanda
11:25ang kalaw.
11:26Dito ko inilagay
11:27tapos
11:27lumipa doon
11:29sa puno.
11:30Ibig sabihin ba niya
11:31at ang ginawa ni Lola Remedios
11:32nakakabuti
11:33o nakakasama?
11:34Nagpo-produce
11:36immediately
11:36ng stress
11:37doon sa
11:38pagkakakapture
11:39sa kanya.
11:40So it's best na
11:41kung meron kang sightings
11:42at meron kang nakita
11:43yan,
11:44huwag na lang hulihin
11:45plus
11:46bagkoskuna na lang siya
11:47doon sa kanya
11:48natural habitat
11:49para ma-preserve din sila
11:51kung ano yung
11:51talagang ginagalaw nila
11:52doon sa wild.
11:53No wonder
11:54tinatawag silang
11:55hard dinero
11:56ng kagubatan
11:56o forest gardeners.
11:58Ang dami mong alam
11:59Kuya Kim!
12:01Hindi lahat
12:01ng kakibang itsura
12:02dapat katakutan.
12:03At sa mga hayop
12:04hindi lahat
12:05ng kaawa-awang tignan
12:06dapat tulungan.
12:07Kung ako tatanungin
12:08kay Lola Remedios
12:10hindi na lang dapat
12:11na ginambala
12:12at hinayaan na lang.
12:16Isang pambihirang
12:18unggoy na nakita
12:18sa lugar na ito.
12:23Ang nakakaintriga
12:24ang unggoy daw
12:25ay kulay puti.
12:26Ngayon lang talaga
12:27ako nakakita
12:28ng ganung unggoy.
12:31Mahalap kaya
12:32natin ang nasabing
12:33unggoy?
12:36Guys,
12:37this is so rare.
12:39Bakit kaya ito
12:40naging kulay puti?
12:52Ayon kay Bel Shazao,
12:53isang tourism office staff sa
12:55municipality of
12:55Sen. Ninoy Aquino
12:56sa Sultan Kudarat,
12:58matagal na raw
12:58may mga kwento-kwento
12:59tungkol sa magpapakita
13:00ng puting unggoy
13:01sa kanilang lugar.
13:02Two weeks ago,
13:03napag-uusapan na namin
13:04ng team ko
13:06na hanapin
13:07yung puting unggoy
13:07kasi nga
13:08may mga narinig na
13:09kaming balita
13:10na may sightings
13:10ng unggoy.
13:11Kaya naman ng July 1,
13:13napag-isipan namin
13:13bilitahin yung lugar.
13:15Pero apparently,
13:16sadly nga,
13:17hindi nga namin
13:17nakita yung unggoy
13:18so napadpad kami
13:19sa ibang lugar.
13:21Hanggang sa isang araw,
13:22napatunayan nila
13:23na totoo ito.
13:25May!
13:26May!
13:26May!
13:27Narating kasi
13:28ng isa nilang pasamahan
13:29ang mismong kinaruroonan
13:30ng unggoy
13:31at nakuna ito
13:32ng video.
13:32Yung guide namin
13:33na nakarating doon,
13:35siya yung mismong
13:36kuma ng video.
13:37Yung unggoy po
13:38is kulay puti po
13:39talaga siya.
13:42Pero po,
13:42yung kanyang mata iting.
13:43First time din po namin
13:44nakita yung unggoy.
13:46Pagkatapos nun,
13:47hindi nila muling
13:48inakita ang nasabing unggoy.
13:50Yung mismong goal
13:51talaga natin,
13:52para mapangalagaan
13:53at maproteksyonan
13:54yung mismong
13:55species na yon.
13:56Mahalap ba kaya nilang unggoy?
14:01Puting unggoy?
14:03Bagong ungi kaya ito
14:04ng unggoy?
14:05Hindi po.
14:06Pero paano yan nangyari?
14:08Tanungin natin,
14:09si Larchington.
14:10Hello mga kapuso!
14:14Iba-iba ang tinuturong
14:15posibilidad
14:16kung bakit kulay puti
14:17ang unggoy na ito.
14:18Noong una,
14:19pinaghihinalaan
14:20na may albinisim
14:21ang unggoy.
14:22Ang albinisim
14:23ay isang natural
14:23na genetic condition
14:24na nagdudulot
14:25ng kakulangan
14:26o kawalan ng melanin.
14:27Ang pigment na
14:28nagbibigay kulay
14:29sa malahibo,
14:29balat,
14:30at mga mata.
14:31At dahil sobrang bihira
14:33ang kondisyon na ito
14:33sa wild,
14:34actually nakakapukaw siya
14:35ng atensyon
14:36ng mga researchers
14:36and wildlife experts.
14:38And isa pa,
14:40napakababa
14:40ng survival rate
14:41ng mga ito
14:42dahil sa kanilang
14:42poor camouflage
14:43and visual problems.
14:45Pero hindi siya
14:46bago yung species ha?
14:47Isipin mo na lang,
14:48parang siyang limited edition
14:49na kulay
14:50na same species.
14:51Oo naman!
14:53Dami mong alam,
14:54Kuya Kim!
14:55At dapat kayo rin.
14:57Pero albino nga ba ang unggoy?
14:59Ang sabi ng ilang eksperto,
15:01posibleng hindi.
15:02Ano nga kaya
15:03ang kondisyon
15:04ng unggoy?
15:04Hello guys,
15:06time check,
15:07it's 4.33
15:08and nandito kami ngayon
15:10sa gitna ng kabundukan.
15:11Ditong July 5,
15:12kasama ang mga staff
15:13mula sa local government
15:14at ng DNR.
15:16Nagtungo siya na Belch
15:17sa Zao
15:17sa lugar kung sa nakita
15:18ang puting unggoy.
15:20At sa pagkakataon ito,
15:23personal na nilang nasilayan
15:24ang pamihirang unggoy.
15:29Guys,
15:30guys, this is so rare.
15:32Noong nakita namin
15:34yung mismong unggoy,
15:35sobrang nakakatuwa talaga.
15:37Tanggal lahat ng pagod namin.
15:38In the long run,
15:39yung unggoy mismo
15:40yung mismong lumapit sa amin.
15:41Ang unggoy na pinangalanan nilang
15:43Bebola Ubal,
15:44katutubong salita
15:45ng ibig sabihin ay
15:46white monkey.
15:47Alam mo,
15:48you're so cute.
15:49Ayon sa mga lokal,
15:50madalas daw itong lubabas
15:51tuwing mataling araw.
15:52Hindi naman siya nananakit.
15:55I assume.
15:56Napaka-playful niya po talaga.
15:58Wala po siyang pakialam
15:58kung may mga tao
15:59gusto niya lang
16:00maglaro na maglaro.
16:01Kumakain sa mga prutas,
16:03daun, buto.
16:04Ayon sa DNR Region 12,
16:06ang isang pang posibleng dahilan
16:07na pagiging kulay puti ng unggoy
16:08ang tinatawag ng leucism.
16:11Ang leucism
16:12ay isang natural
16:12na genetic condition
16:13kung saan bahagya
16:14o halos nawawanan
16:16ng pigment
16:16ang balahibo
16:17o balat ng isang hayop.
16:18Hindi tulad ng albinism,
16:19kandarasang nananatiling
16:21normal ang kulay
16:21ng mga mata
16:22ng mga hayop na may leucism.
16:23Ang unggoy kasi
16:25niyong pumunta
16:25yung ating mga staff
16:26doon
16:27sa area,
16:28nakita nila
16:29na kanyang mata
16:32brown to dark brown.
16:34Kailangan pa din
16:34i-determine ng expert
16:36kung
16:37new system ba ito.
16:40Ano man ang dahilan
16:41ng pagiging kulay puti
16:42ng nasabing unggoy?
16:43Isa lang ang sigurado,
16:44matuloy daw itong
16:45imamonitor ng DNR
16:46para maprotektahan.
16:49Nito mga nakaraang linggo,
16:51sunod-sunod ang mga
16:51sighting ng mga
16:53nakamamanghanghayop.
16:54Ano naman kaya
16:57ang susunod na
16:58surpresa sa atin?
17:02Dami mong alam,
17:03Kuya Kim!
17:03Kuya Kim!
17:04May mga kwento rin ba
17:05kayong viral worthy?
17:06Just follow our Facebook page
17:07Dami mong alam,
17:08Kuya Kim
17:08at ishend nyo ito
17:09ng inyong video
17:10ng malay nyo.
17:11Next week,
17:12kayo naman ang isasalan
17:13at pang-uusapan.
17:14Hanggang sa muli,
17:15samasama nating alamin
17:16ng mga kwento at aral
17:17sa likod mga video
17:18na nag-viral
17:18dito lang sa
17:20Dami mong alam,
17:21Kuya Kim!
17:22at dapat kain it.
17:24Kasi mas mahabang kwentuhan
17:25at dagdag kaalaman,
17:26panuori ng Dami mong alam,
17:28sa GMA Public Affairs YouTube channel.