00:03The river is the city of Corolla.
00:06The river is the river.
00:12The river is the river.
00:16The river is the river.
00:20At the river, it is a group of people in the east.
00:35Kumpul-kumpul sila sa dami.
00:45Pero ang nae-enjoy na dami ng mga isdang nakikita dito,
00:51malayong malayo raw sa dating kalagayan kung saan ang mga isda na uubos na.
01:00Para unti-unting masolusyonan ang pagbaba ng populasyon ng mga isda,
01:07isang rehabilitasyon ang voluntaryong ginagawa ng mga lokal para mapanatili ang kanilang mayayamang karagatan.
01:22Sampung taon ang sino mang mahuhuli at mapapatunayan na nagdi-dinamita sa dagat
01:29at maaari magpulta ng hanggang 100,000 pesos, hanggang 5,000,000 pesos.
01:38Noon, nahihirapan sila, sasabihin nila, eh gusto nyo lang naman ipakita sa turista ang mga isda.
01:44Sinasabi namin, hindi po. Ito ay hindi lang para ipakita kung hindi.
01:49San natin sila papatirahin? San papalaki ng isda?
01:52So, sinasabi namin, saan sila titira? Katulad ninyo, may bahay kayo, sila wala.
01:57Sa pagtutulungan ni Namenchi at mga lokal ng Palawan,
02:01nagtalaga sila ng mga lugar kung saan pwede lamang mang isda.
02:06Lalo na ito ang unang paraan para unti-unting manumbalik ang masigla nilang dagat.
02:12The Philippine Coast Guard remains fully committed in the protection of marine environment
02:18through maritime law enforcement, coastal patrols, and monitoring, lalo na pagdating sa mga illegal fishing.
02:30Para sa mga isda na gaya ni Ronaldo,
02:34balaking bagay na hindi mapasok at mapangisdaan ang bahura kung saan nangingitlog ang mga isda.
02:41Noon, maraming isda, hindi ko kumparam sa ngayon.
02:44Sa area, mayroon. Sa mga resort, bawal naman lumapit.
02:48May kitsokal na na sokat kasi nga para mapangalagaan ninyong isda.
02:55Para sa akin na nakakaintindi, tingin ko, malaking bagay.
02:58Kasi nga, kung wala nang ibabawal na area, wauubos yung isda.
03:02Ang iba naman kasi, hindi ko kuro, sa hirap na rin ang buhay,
03:05na kung siyempre kung saan yung meron, gusto nila hulihin agad.
03:10Hindi na naiintindihan ba na kailangan pa itugin mo ng isda.
03:13Kaya nimbawa na walang protected area, maubos yung isda.
03:17Panawagan ko kung yung mga malaking pangisdaan naman,
03:22huwag sanang pumasok sa municipal water.
03:25Sa aming muling pagsisid sa dagat,
03:32nakita namin ang pangilang-ilang na natitirang yaman ito.
03:38Sa hindi kalayuan,
03:42may napansin akong nakasilip.
03:48Isang kaibigan na mukhang masayang makakita ng bisita.
03:54Panakanaka munang tumingin sa paligid niya.
04:01Saka ito tuluyang lumabas at sinabayan namin ng paglamoy.
04:09Ang pahawikan, parang nagsisilbing guide namin sa ilalim.
04:23Hanggang sa marating namin at makita ang daang-daang mga isda.
04:37Pero hindi lahat ang grupo abala sa pag-ikot.
04:42Dahil may school of fish naman na ang trip,
04:45magtambay na itsurang nakapatayo.
04:50Napaka-importante na inaalagaan yung mga areas,
04:54lalo yung areas na very productive na maraming corals, maraming isda.
04:58Kasi for food security.
05:00At tignan natin in such a way na itong mga resources na ito ay importante,
05:04pero meron po silang limit,
05:06especially pag hindi natin pinangalagaan.
05:09Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
05:12Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
05:16mag-subscribe na sa JMA Public Affairs YouTube channel.
Comments