00:00Yunanistan'da tam 32 yıl sonra ortaya çıkan bir şap hastalığı türü, SEAT-1, şu an tam anlamıyla kapımıza dayanmış durumda.
00:06Ve inanın bu sadece basit bir salgın uyarısı falan değil, çok daha fazlası.
00:11İşte incelediğimiz kaynak metindeki bu cümle aslında her şeyi özetliyor.
00:16Yani karşımızdaki şey sadece hayvanlara etkileyen bir virüs değil.
00:20Bu devletin ne kadar hazırlıklı olduğunun, reflekslerinin ne kadar güçlü olduğunun ve en önemlisi konuyu ne kadar ciddiye aldığının bir
00:29testi.
00:30Adeta bir sınav.
00:31Biliyor musunuz her şey Mart sonunda Midilli'de bir çiftçinin sesini duyurmak için yaptığı bir protestoyla başladı.
00:38Küçücük yerel bir olay gibiydi.
00:41Ama o olay bir anda bütün bölgeyi tehdit eden uluslararası bir krize dönüştü.
00:46Ve o ateş artık Trakya'nın tam kapısında.
00:49Peki bu yeni tehdit nasıl oldu da bu kadar hızlı yayıldı?
00:53Gelin isterseniz bu sürecin adımlarını şöyle bir görelim.
00:56Bakın zaman çizelgesi tehlikenin ne kadar hızlı yaklaştığını net bir şekilde gösteriyor.
01:02Mart sonu Midilli'de ilk vakalar.
01:05Nisan başı yani sadece birkaç hafta sonra salgın Kıbrıs'a sıçramış.
01:10Nisan ortasına geldiğimizde Yunanistan 1994'den beri görmediği bu sat bir türünü resmi olarak duyurmak zorunda kaldı.
01:18Ay sonunda ise Ayvalık Midilli Feribot seferleri durduruldu.
01:22Bu artık tehlikenin burnumuzun dibine geldiğinin en net işaretiydi.
01:26Ve bugün, evet bugün tüm uzmanlar aynı şeyi söylüyor.
01:30Ateş artık sınırımızda.
01:33İyi ama neden Trakya?
01:34Bu tehdit neden özellikle Trakya için bu kadar hayati?
01:38Çünkü Trakya Türkiye'nin hayvancılığı için adeta bir kale.
01:42Ama bu kale sandığımızdan çok daha kırılgan olabilir.
01:46İşte meselenin kilit noktası bu tanım.
01:49Aşılı, ağrı bölge.
01:50Ne demek bu?
01:52Şu demek.
01:52Trakya, Mayıs 2010'dan beri hastalıktan temizlenmiş ve aşılamayla korunan çok özel bir bölge.
01:59Bu statü, bölgenin tarım ekonomisinin ve hayvancılık ticaretinin can damarı.
02:03Yani o statüyü kaybedersek, ekonomik fatura gerçekten çok ama çok ağır olur.
02:10İşin bir de şu boyutu var.
02:11Trakya'nın bu değerli kalkanı, daha şap tehdidi gelmeden önce bile zaten ciddi bir baskı altındaydı.
02:17Yani tarım sektörü zaten çok zorlu bir dönemden geçiyor.
02:20Rakamlar durumu çok net anlatıyor değil mi?
02:22Tarım sektöründe neredeyse %9'luk bir daralma var.
02:26Traktör satışları %40 düşmüş.
02:28Yani zaten ayakta durmakta zorlanan, beli bükülmüş bir sektörden bahsediyoruz.
02:33Böyle bir yapı, yeni ve büyük bir krizi nasıl kaldırabilir ki?
02:36Olası ekonomik yükümün neye benzeyeceğini görmek için komşuya bakmak yeterli.
02:41Bakın Yunanistan'ın sadece feta peyniri ihracatı tam 1 milyar euro.
02:45Ve şu an bu devasa gelir şap salgını yüzünden büyük risk altında.
02:49Midilli de şimdiden 3000'den fazla hayvan itlaf edildi bile.
02:52İşte tehlikenin ekonomik boyutu bu kadar somut.
02:54Şimdi bugünkü sorunu daha iyi anlamak için gelin zamanda biraz geriye gidelim.
03:00Çünkü bazen en iyi dersleri tarih verir ve bu konuda bize söyleyeceği çok önemli şeyler var.
03:07Bugünlerde sıkça duyduğumuz o biyogüvenlik kavramı var ya aslında hiç de yeni bir şey değil.
03:12Yüzlerce yıl önce Osmanlı İmparatorluğu'nun sınırlarını nasıl koruduğuna baktığımızda
03:17inanılmaz derecede modern ve bize ışık tutacak bir sistemle karşılaşıyoruz.
03:21Bu karşılaştırma aslında her şeyi anlatıyor.
03:24Bir tarafta Osmanlı'nın tahaffuzhanesi yani karantina istasyonları,
03:29sınırdan girecek her şeyi, insanı, hayvanı, ürünü kontrol eden,
03:34sınırı adeta bir hücre zarı gibi koruyan, yaşayan bütüncül bir sistem.
03:38Diğer yanda ise günümüzün biyogüvenlik duvarı.
03:41Bu duvarın ayakta kalması için ne lazım?
03:44Aktif sürü taraması, sıkı kontroller, hızlı risk analizi.
03:48Peki en kritik soru şu,
03:49bizim bugünkü modern duvarımız o asırlar önceki sistem kadar sağlam ve akıllı mı?
03:55Peki sorunu, tehlikenin boyutunu, tarihten gelen dersi anladık.
04:00E çözüm ne?
04:01Kaylak Metin bu konuda çok net, ayakları yere basan bir acil eylem planı öneriyor.
04:07İşte o kırılgan kalkanı koruyacak dört basit adım.
04:10Bir, Trakya'da özellikle küçükbaş hayvanlarda sürü taramaları hemen acilen yoğunlaştırılmalı.
04:15İki, Yunanistan'la olan her türlü ticari harekette denetimler ve risk analizi en üst seviyeye çıkmalı.
04:22Üç, ve bu çok kritik, hayvana itlaf edilen üreticinin parası zamanında ödenmeli ki küçük çiftçi batmasın, üretimden kopmasın.
04:31Ve dört, yem maliyetini ve dışa bağımlılığı azaltmak için yerli yem bitkileri üretimi artık bir milli politika haline gelmeli.
04:38Bu kadar net.
04:39Ve böylece başladığımız yere, o en temel soruya geri dönüyoruz.
04:43Bu bir hastalık meselesi değil, bir devlet sınavı.
04:47Peki, bu sınavdan geçiyor muyuruz?
04:49İşte bu cümle önlem almanın neden bu kadar hayati olduğunu tokat gibi yüzümüze vuruyor.
04:55Yani hastalığı ya sınırda durdurursun ve ucuza atlatırsın,
04:58ya da o sınırı geçer ve hem ekonomik hem de sosyal olarak çok ama çok daha ağır bir fatura ödersin.
05:04Seçim bu kadar basit aslında.
05:06Bu modern devlet olmanın ne anlama geldiğine dair çok güçlü bir hatırlatma.
05:11Artık bir devletin gücü sadece sınırındaki askerle ölçülmüyor,
05:15o sınırı biyolojik tehditlere karşı koruyan veteriner hekimleriyle,
05:20ziraat mühendisleriyle yani bilimle ve uzmanlıkla ölçülüyor.
05:24Evet, Trakya'nın o bereketli topraklarını ve dolayısıyla hepimizin gıda güvenliğini koruma refleksi
05:30devletin işte tam şu anda, bugünlerde bir sınavdan geçiyor.
05:34Bütün bu anlattıklarımızdan sonra son söz sizin.
05:37Sizce bu sınavı geçiyor mu?
05:39Karar sizin.
Yorumlar