00:00Herkese merhaba. Hani dünya barışını korumak için kurulan Birleşmiş Milletler var ya,
00:05peki ya bu yapı, aslında gücü sadece 5 ülkenin elinde toplayan bir düzenin ta kendisi ise?
00:11İşte bugün, eğitimci Nazım Peker'in analizinden yola çıkarak,
00:15küresel kararların perde arkasına bu ilginç güç dinamiğine bakıyoruz.
00:20Gelin başlayalım.
00:21Peki bu yolculukta bizi neler bekliyor?
00:23Önce BM'nin o umut dolu kuruluş vaadiyle başlayacağız,
00:26sonra yavaş yavaş işin renginin nasıl değiştiğine, gerçek güç merkezine,
00:31o meşhur veto hakkına ve temsil sorununa bakacağız
00:33ve en sonunda yazarın bütün bu sistemin gizli mantığına dair vardığı o çok çarpıcı sonuca geleceğiz.
00:39Her şey o kadar güzel bir hayalle başladı ki.
00:42Savaşlar bir daha asla yaşanmasın, dünya barış içinde olsun diye kurulan bir organizasyon.
00:48İşte o umut dolu başlangıç noktası.
00:51Düşünsenize, ikinci dünya savaşının küllerinden doğan bir fikir bu.
00:54Galip devletler bir araya geliyor ve diyorlar ki,
00:57tamam artık yeter, gelecek nesilleri bu felaketten koruyalım,
01:02kalıcı bir barış getirelim.
01:03Amaç gerçekten de çok asil.
01:05Evet, kağıt üzerinde her şey harika değil mi?
01:08Ama işte tam bu noktada yazar Nazım Peker o can alıcı soruyu soruyor.
01:13Peki sonuç?
01:14Gerçekte ne oldu?
01:15Bu yapı o kuruluş amacına ne kadar sadık kalabildi?
01:18Savaşları gerçekten önleyebildi mi?
01:21İdeallerle gerçeklerin çarpıştığı yere geldik.
01:23Yazarın analizine göre tüm bu sistemin düğümlerinin atıldığı,
01:28asıl kararların alındığı bir yer var.
01:30İşte orası Birleşmiş Milletlerin Kalbi, Güvenlik Konseyi.
01:35Ve işte sahnedeki o beş başrol oyuncusu.
01:37Yazarın deyişiyle Samamca ABD, Rusya, İngiltere, Çin ve Fransa.
01:42Küresel siyasetin bütün ipleri aslında bu beşlinin elinde.
01:46Dünyayı şekillendiren neredeyse her önemli karar onların onayından geçmek zorunda.
01:50Peki bu beş ülkeyi diğer yüzlerce ülkeden ayıran, onlara bu inanılmaz gücü veren şey ne?
01:57Cevap aslında tek bir kelime.
01:59Veto.
02:00Gelin şimdi bu mekanizma ne demek, ne onlama geliyor ona bakalım.
02:04İyide, nedir bu veto?
02:06Yani tam olarak nasıl bir güçten bahsediyoruz?
02:09Neden bu kadar kritik?
02:11Şöyle düşünün, Güvenlik Konseyi'nde bir karar alınacak, diğer bütün üyeler evet diyor.
02:17Ama bu beş daimi üyeden sadece biri, tek bir tanesi çıkıp hayır derse oyun biter.
02:23O karar asla ve asla çıkamaz.
02:25İster askeri müdahale olsun, ister ekonomik yaptırımlar.
02:28Her şey bu beşlinin bir dudağının arasında.
02:31İşte bu kadar basit ve bu kadar güçlü.
02:34Tek bir kelime, hayır.
02:36Ve bütün bir dünya siyaseti kilitlenebilir.
02:39Yazarın da vurguladığı gibi, bu sistemin en keskin ve nihai gücü.
02:43Şimdi madalyonun diğer yüzüne bakalım.
02:46Yazarın dikkat çektiği çok önemli bir nokta var.
02:49Temsil meselesi.
02:50Yani bu kadar güçlü bir masada kimler yok, kimlerin sesi hiç duyulmuyor.
02:55Bakın yazar diyor ki, dünyada yaklaşık iki buçuk milyar Müslüman yaşıyor.
03:01Devasa bir rakam.
03:02Peki, bu kadar büyük bir kitleyi o masada daimi olarak temsil eden tek bir ülke neden yok?
03:08Benzer bir soruyu da dünyadaki yaklaşık 250 milyonluk Türk nüfusu için soruyor.
03:13Onları daimi olarak temsil eden bir devlet neden bu yapının dışında bırakılmış?
03:17İşte bu sorular, sistemin ne kadar adil ve ne kadar kapsayıcı olduğunu ciddi şekilde sorgulatıyor.
03:22Ve geldik yazarın analizinin en can alıcı, en çarpıcı noktasına.
03:26Ya aslında televizyonlarda izlediğimiz bu küresel karmaşa, bu kaos tamamen başıboş değilse,
03:32ya hepsi aslında yönetilen bir sistemin parçasıysa,
03:36işte yazarın temel argümanı bu cümlede saklı.
03:39Yani diyor ki, sahnede gördüğümüz kavgaların, krizlerin arkasında,
03:43genellikle kuliste bu beş büyük gücün vardığı bir anlaşma, bir denge vardır.
03:48Yani yaşananlar bu dengenin bir parçası olabilir.
03:51Özetle, yazarın vardığı sonuç şu.
03:54Bu beşli yapı dediğimiz şey, basit bir oylama kuralı falan değil.
03:58Küresel güç dediğimiz mimarinin tam merkezi, kalbi.
04:02Dolayısıyla dünyada olan biten herhangi bir büyük olayı anlamak istiyorsanız, diyor yazar,
04:07önce bu beş aktörün ne yaptığına, ne istediğine bakmalısın.
04:10Ve Nazım Peker'in bu analizi, bizi işte bu dev soruyla baş başa bırakıyor.
04:15Peki bu denge nasıl değişir?
04:16Dünya gücünde yeni bir sayfa açmak için ne yapmak lazım?
04:21Mevcut düzen mi devam edecek, yoksa yazarın da ima ettiği gibi,
04:25yeni güç birlikleri, yeni ittifaklar oyunun kurallarını yeniden mi yazacak?
04:29İşte bu, üzerine epey kafa yormaya değer bir soru.
Yorumlar