00:01İran İslam devriminde Mollaların ilk büyük savaşı kadınlara karşı olan savaştı.
00:07İslami rejim sistemini ancak kadınları sokaklardan kovarak, kilit altında tutarak sağlamlaştıracağının farkındadır.
00:15Ne yazık ki kadınlar Mollalara karşı yürüttükleri savaşta ilerici ve devrimci örgütlerin soruna yaklaşımı nedeniyle yalnız bırakılırlar.
00:33Kadın sorunu bir yan çelişkidir.
00:36Ana çelişki yani emperyalizm ve çelişki çözümlenince bu da kendiliğinden çözüme kavuşur diyorlardı.
00:42Kadın sorununun güncelleştirilmesi bizi amacımızdan saptırır, bölünmelere yol açar bu yüzden ertelenmesi gerekir.
00:49Ulusal demokratik cephenin kurucularından olan Bahman Niramandu,
00:53linç olaylarına seyirci kalmak dar görüşlülüğümüzü gösterir dese de henüz kadın özgürlük mücadelesinin boğulmasının devrimin de boğulması anlamına geldiğini kavramaktan
01:03uzaktır.
01:04Ezilen cinsin mücadelesini sahiplenmeden tutarlısı bir yana demokrat bile olunamayacağı açıktır.
01:10Erkek egemenliğinin en kaba biçimde hüküm sürdüğü İran'da birçok ilerçe örgütün kadınları yalnız bırakması,
01:16kadın özgürlük mücadelesini antemperyalist devrim mücadelesinin önünde engel olarak görmesi ne yazık ki bu örgütler içindeki kadınlar tarafından da savunulur.
01:26Erkek egemenliğini atakir toplum düzenine sorgulamayan, ona karşı mücadele etmekten uzak bir anlayış,
01:33önce kadını hizaya getirmeye çalışan gerici güçlere karşı tutarlı bir mücadele yürütemez.
01:38Mollalara yedeklenmekten de kurtulamaz.
01:41Sınıfsal bakış açısı adına peçe takmanın asıl olarak burjuva kadınların sorunu olduğu,
01:46emekçi kadınların ise başka dertleri olduğunu iddia etmek korkunç bir yanılgıdır.
01:51Bunun da ötesinde erkek egemen bakış açısının tipik bir dışa vurumudur.
01:56Kadın özgürlük mücadelesinin ertelenmesinin temel hak ve özgürlükler için verilecek mücadelenin de ertelenmesi anlamına geldiğini acı deneyimlerle öğrenirler.
02:05İranlı devrimci kadın ve erkekler çok geçmeden kadınlara karşı yürütülen savaşta kadınların direncini önemli bir oranda kıran Mollalar,
02:14devrimci güçlere yönelik topyokun saldırıyı şu meşhur sözlerle başlatır.
02:18Daha yatağa işemediniz ama gece çok uzun.
02:20Kadına karşı bir devlet politikası olan erkek zorbalığı, gevşek bağlanan başörtüsünün alna çivirlenmesi,
02:27yüzde kez zap atılması, hicaba uymayanların yakılması ve benzeri,
02:32ay yuka çıktığında susanlar, özgürlük mücadelesinde kadınları yalnız bırakanlar,
02:37sıra kendilerine geldiğinde önemli bir güçten yoksun kaldıklarını yaşayarak görmüşlerdi.
02:41İran İslam Cumhuriyeti'nin ilanıyla birlikte şeriat yasalarının yürürlüğe girmesi,
02:47kadının boynundaki binlerce yıllık kölelik zincirini daha da ağırlaştırır.
02:51Şeriat yasalarıyla erkek bir insan statüsünde kalırken,
02:55kadınların o güne dek kazanılmış tüm hakları gasp edilir.
02:58Evlilik yaşı 13'den 8'e indirilir.
03:01Kadınlardan yükselen itiraza, öfkeyle karşılık veren Mollalar,
03:05Muhammed'i örnek aldıklarını ilan ederler.
03:08Bilindiği gibi Muhammed 50 yaşındayken 9 yaşındaki Ayşe ile evlenmişti.
03:13Eğer peygamber için yeterliyse bizim için de yeterlidir derler.
03:17Bu zihniyetin sahiplerinin oluşturduğu şeriat yasalarına göre,
03:21bir kadın boşanmak istiyorsa kocasından izin almak zorundadır.
03:25Boşanmak isteyen erkeğin ise kadına 3 defa boş ol demesi yeterlidir.
03:29Kaç yaşında olursa olsun bir kadının ailesinden bir erkeğin izni olmadan çalışması,
03:35seyahat etmesi, yabancı bir erkekle yürümesi suç sayılır.
03:39Okul, otobüs, plaj, spor salonu gibi yerlerde cins ayrımcılığı esas alınır.
03:44Kadınla erkeğin karşı karşıya geldiği her durumda erkeğin cinsel olarak uyarıldığı,
03:49bunun da toplumda ahlaksızlığa yol açtığı,
03:52doğal olarak ahlaksızlığın kaynağı olan kadının görülmez olması koşulu şeriatın temel bir yasasıdır.
03:58İslami inanışa göre erkekler kadınlardan sorumludur.
04:02Kadın erkeğin sözünü dinlemiyorsa erkeğin onu dövme, kovma, aşağılama, çocuklarını göstermeme hakkı vardır.
04:10Eğer kadın dayak yemek istemiyorsa erkeğe boyun eğmeli ve onu mutlu etmelidir.
04:15Kadına salık verilen tek şey boyun eğmesidir.
04:18Formül şudur.
04:19Kocan sana hakaret ederse başını önüne eğ ve bekle.
04:23İster evinde isterse de sokakta bir erkek bir kadına şiddet uyguluyor ve aşağılıyorsa buna kimse müdahale edemez.
04:30Çünkü mutlaka kadın bunu hak etmiştir bakış açısı egemendir.
04:34Ne toplumsal ne de yasal bir güvencesi olan kadına boyun eğmek bir anlamda yazgı olarak dayatılır.
04:40Kadına bir tek annelik rolü veren İran yasalarının ruhunu oluşturan da budur ve gücünü şeriat kurallarından alır.
04:46Bu gerici erkek zihniyetin kadına yönelik saldırıları elbette bunlarla sınırlı değil.
04:52Gerici molla rejiminde kadının yaşamının değeri bir erkeğinkinin yarısı kadardır.
04:57Örneğin sokakta bir araba bir kadınla bir erkeğe çarpsa kadının ailesine ödenecek tazminat miktarı erkeğinkine ödenecek paranın yarısıydı.
05:06Mahkemelerde bir suça tanıklık eden bir kadının ifadesi bir erkeğinkinin yarısı kadar ediyordu.
05:12Yine zinayla suçlanan bir kadın boynuna kadar toprağa gömülüp taşlanırken erkek beline kadar gömülüyordu.
05:19Bu gömme biçiminde erkeğin çukurdan çıkma şansı varken kadına daha başından böyle bir şans tanınmaz.
05:26Zira şeriat yasalarına göre çukurdan çıkmayı başaran kişi ölüm cezasından kurtuluyordu.
05:31Şeriat yasalarının yürürlüğe girmesiyle birlikte kadınların yargıç olmasının yasaklanması ise sistemin sağlamlaştırılmasının temel adımlarından biri olur.
05:41Erkek egemenliğinin açık bir ifadesi olan bu gerici yasaların kadın yargıçlar tarafından uygulanması mümkün değildir.
05:49Molla rejimi politik ideolojik duruşu ne olursa olsun bir kadın yargıcın eninde sonunda yasaların uygulanmasında bir çatlak oluşturacağını düşünür.
05:58Ahlak zabıtalarıyla her kesimden kadının baskı altına alındığı bir ülkede kadının bir başka kadına şeriat yasalarını katı biçimde uygulaması olanak
06:07dışıdır.
06:08Sistem yanlısı da olsa her kadın erkek kafalar tarafından çıkarılan yasaların bir gün dönüp kendisini vuracağının farkındadır.
06:16Şeriat yasalarının adım adım hayata geçilmesi kadınlarda hiçlik duygusunun yanı sıra geleceğini kaybetme duygusu da yaratır, paniğe yol açar.
06:25Görevinden alınan kadın yargıçlardan biri olan Şirin Ebadi, geleceğini garantiye almak adına aklına gelen ilk çareye başvurur.
06:32Eşiyle notere gider ve bir evlilik sonrası sözleşmesi imzalar.
06:36Bu sözleşme boşanma durumunda hem çocuklarının vesayetini almayı hem de boşanma hakkını garanti ediyordu.
06:43Ancak noter Ebadi'nin eşine döner ve ne yaptığın konusunda herhangi bir fikrin var mı sevgili kardeşim diye sorar.
06:51Onun zihniyetine göre bir erkek asla ve asla kadının lehine olacak herhangi bir anlaşmaya imza atmamalıdır.
06:58Erkeğin yapması gereken yasaların kendine tanıdığı hakların tadını görününce ve sınırsızca çıkarmaktır.
07:04Hümeyni'nin cennet vaadi bu dünyada erkekler için gerçek olurken kadınlar için tam bir korku cehennemine döner.
07:11Gelecek ise tamamen belirsizdir.
07:14İran-Irak savaşı Mollaların iktidara ele geçirmesinin hemen ardından var olan belirsizlik ortamında patlak verir.
07:22Tarih Eylül 1980'dir.
07:24Türkiye'de askeri faşist darbe örgütleyen ABD'nin iyi çocukları Orta Doğu'nun bir başka bölgesinde Irak'ta Bas rejiminin arkasında durarak
07:33İran'a savaş ilan eder.
07:348 yıl süren bu savaş ezilenler bakımından tam bir yıkımken rejim için adeta bir kurtarıcı olur.
07:41Tüm muhalif sesler savaş ortamında kurulan dar ağaçlarıyla tasfiye edilir.
07:45Kadınlar kutsal vatan savunmasına yedeklenir.
07:48Büyük şehirlerin meydanlarına fedai oğullar emziren kadınların heykeli dikilir.
07:5314-16 yaşındaki çocukları savaşa süren rejim, sağlık ve benzeri nedenlerle yapılan kürtajları dahi yasaklar.
08:01Annelik kutsallaştırılır ve kadının tek görevinin annelik olduğu yazılır medeni kanuna.
08:06Cinsel ayrımcılığa son verilmesini isteyen kadınlar da dahil rejime karşı olan tüm sesler emperyalizmle işbirliği yapmakla suçlanır.
08:14Bırakalım herhangi bir hak talep etmeyi, ekmek kuyruklarında yoksulluktan yakınmak dahi vatan hainliği sayılır.
08:22Savaş hem halkın daha geniş kesimlerin ideolojik olarak zehirlenmesinin zeminini hem de devrimci komünist ilerici güçlerin örgütsel anlamda tasfiye edilmesinin
08:32koşullarını yaratır.
08:33Güçlü bir anti-emperyalist damara sahip olan İran toplumu savaş boyunca tüm hoşnutsuzluğuna rağmen rejimi desteklemiş, hakları için mücadele etmeyi
08:42savaş sonrasına ertelemiştir.
08:44Fakat Mollalar iktidarını sağlamlaştırmak için savaşı bir fırsat olarak değerlendirmiştir.
08:49İran İslam rejimi savaş sayesinde İslam Cumhuriyeti ile demokratik bir yönetim biçimi arasında bocanayan kesimleri de yedeklemeyi başarmıştır.
08:58İslam Cumhuriyeti'nin ilanıyla birlikte doğruğa çıkan İran kadın özgürlük mücadelesi savaş yıllarında görece geriler ve rejime yedeklenir.
09:08Kadınlar hak alma mücadelesini savaş sonrasını ertelerken rejim örgütlenme hakkı başta gelmek üzere temel demokratik haklar mücadelesini yasaklar.
09:17Ancak kadınların özgürlük tutkusunu sindirmeyi başaramaz.
09:22Çadorlar altında bedeni güneşe hasret kadınların güneşin sıcaklığıyla buluşmasına engel olamaz.
09:2790'lı yıllardan itibaren İran'da gelişen kadın hareketi zorlu mücadelelerle belli haklar elde etmeyi başarır.
09:35Bunların başında eğitim olanaklarından erkeklerle eşit düzeyde yararlanma hakkı gelir.
09:40Öyle ki bugün üniversitelerde bazı bölümlerde özellikle tıpta kadınların sayısı erkekleri geçtiği için erkek kotası uygulanıyor.
09:48Tabi ki bu meslek edinmede kesinlikle fırsat eşitliğinin anlamına gelmiyor.
09:53İran'da cins ayrımcılığı en kaba haliyle hükmünü koruyor.
09:57Bir kadın işini ne kadar iyi yaparsa yapsın her zaman bir erkeğin gerisindedir.
10:02Kadınların bir diğer önemli kazanımı da yargı kurumlarında görev yapabilme ve yargıç olabilme hakkıdır.
10:08Hükümet Ağustos 1993'te kadınların yargı kurumlarında üst düzey makamlara gelebilmesini sağlayan bir kanun tasarısını kabul etti.
10:16Yine 25 Aralık 1997'de 4 kadın hukukçu Rey Aile Mahkemesi'ne yargıç olarak atandı.
10:24Böylece İran İslam Cumhuriyeti'nde ilk kez kadınlar yargıç oldu.
10:29Devrimin ilk günlerinde hakları için sokağa çıkan kadınlara Mollalar,
10:33ABD emperyalizmine karşı birlik olmak gerektiğini söylemiş, zamanı geldiğinde kadınların haklarını konuşacaklarını açıklamışlardı.
10:40Aradan onlarca yıl geçmiş olmasına rağmen Molla rejimine göre İran'da kadınların haklarını konuşmanın zamanı gelmemişti.
10:48Ancak kadınlar oturup beklemek yerine kendi tarihlerini yapmaya karar verdiler.
10:53Sansürün en koyu biçimde uygulandığı, örgütlenme özgürlüğünün hala yasak olduğu İran'da
10:59kadınlar kulaktan kulağa fısıldayarak ikişerli, üçerli gruplar halinde,
11:03çay sohbetlerinde, komşu ziyaretlerinde, çocuklarını götürdükleri parklarda örgütlendiler.
11:09Zengin mücadele deneyimlerine kadın haklarının yasal güvenceye alınması için başlattıkları
11:151 milyon imza kampanyasıyla seslerini İran dışına taşırmayı başardılar.
11:20Kampanyanın imzacı ve aktivistlerinden Zeynep Beyazidi, Ronak Safrazadi,
11:25Anna Abdi, Zeynep Celaliyan, Fateme Guftari ve Negin Şevsileman'ın birkaç dakikalık yargılamalardan sonra idamda dahil
11:34çeşitli cezalara çarptırılması da kadınların cesaretlerini kırmadı.
11:39Eğer bugün İranlı devrimci ve komünistlerin temel vurgularından biri kadının özgürlüğü sorunuysa
11:45bu kadınların verdiği zorlu mücadelenin somut bir kazanımıdır.
11:49İranlı kadınlar ağır bedeller ödeyerek gevşettikleri Rusarilerini tamamen çıkarıp atacakları,
11:55erkeklerle tam hak eşitliğine kavuşacakları güne dek evlerine dönmeyeceklerini ilan etti.
12:00Onların büyük tahammülleri, sabırları, isyan etme biçimleri, kararlılıkları ve muazzam bir gelişkinliğe sahip sezgileri,
12:08hayatın keşmekeşi içinde özgürleşme tutkusunu yitirmeden kendisine yeni kanallar açtı.
Comments