- 28 minutes ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=NX-Mfo9T45I
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=NX-Mfo9T45I
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:17Müzik
00:19Adalet Defteri'nden merhaba sevgili izleyenler.
00:22Bir programla daha karşınızdayız.
00:24Malum dünya aslında çok çalkantılı bir dönemden geçiyor.
00:27Bunun merkezinde de Orta Doğu var.
00:30ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları artık başka ülkeler de Lübnan'a da sıçramış durumda.
00:36Bölgede Hürmüz Boğaz'ın kapatılmasının çeşitli etkileri var.
00:40Bir yandan da batıda çatırdılamalar duyuyoruz.
00:43ABD'nin kendi içerisinde çatırdılamalar duyuyoruz.
00:46Bu programda biraz bunları konuşacağız.
00:47Bu savaş, bir Orta Doğu Savaşı mı, bir Dünya Savaşı mı?
00:50Sonuçları ne olacak?
00:51Halklar, ezilenler bundan nasıl etkilenecek?
00:54Konuğum Akademisyen Doktor Yıldız Önen.
00:56Hoş gelmeyelim bize.
00:57Hoş bulduk, iyi yayınlar.
00:58Şimdi sondan başlayalım biraz daha.
01:02Aslında çok anlık gelişmeler oluyor.
01:04O yüzden ne söylesek eskimiş bir bilgi olacak.
01:07Ama günün sonunda şu an bir güç ittifakının bir bölgede,
01:14çeşitli siyasetçiler tarafından da hayruklukla nitelendirilen bir silsizli faaliyetleri söz konusu.
01:21Bir saldırganlık söz konusu.
01:22Biz daha bundan birkaç hafta öncesinde İran'daki aslında baskıcı rejimi konuşuyorduk.
01:29İran'daki halkların direnişini konuşuyorduk.
01:31Bir anda bütün tablo değişti.
01:33Çünkü başka aktörler girdi diyeceğim.
01:36Hani sanki biraz daha sırrı süreliğinin hep benzer etmesi var ya.
01:42O taksinin arkasına takılan, ambulansın arkasına takılan taksi gibi, devrim çalma çabaları gibi.
01:48Eylemler gördük bir yandan.
01:49ABD, İran, İsrail cephesinde.
01:52Şimdi şu an Orta Doğu'da ne yaşanıyor aslında?
01:56Hani bunu biraz da şey referansıyla soruyorum.
01:58Hani Birinci Dünya Savaşı'na ilişkin John Rit demiş ya,
02:01aslında her şey çıkarla alakalı diye, paylaşımın savaşı diyerek.
02:04Bu savaş neyin savaşı?
02:06Bu savaş geçen Davos silvesinde bir Belçika Başbakanı'ydı galiba.
02:12Gramsci'den alıntı yaptı.
02:14Hani yönetilenlerin yönetilemediği, yönetilenlerin yönetilemediği, yönetenlerin de bu işi beceremediği bir dönemdeyiz.
02:23Canavarlar zamanındayız.
02:26Bunu Başbakan'ın söylemesinin, tam da bence Davos'un ruhunu ifade ediyordu.
02:32Uzun bir süredir esas da, bence bir 10 yıldan uzun bir zamandır ama özellikle Covid sonrasında,
02:39dünyada büyük bir, iki büyük güç arasında jeopolitik rekabet var.
02:45Bunlardan bir tanesi ABD, değeri Çin.
02:48Çin zaten ekonomik olarak çok hızlı bir şekilde ABD'ye yetişti.
02:53Hatta geçecek, geçti falan gibi bir sürü de konuşma var.
02:57ABD'nin son 10 yıllık stratejisi, jeopolitik stratejisinin büyük çoğunluğu,
03:03Çin'in ekonomik olarak zayıflatılması,
03:06Çin dışındaki ülkelerin de ABD'nin arkasında, esas da ambulansın arkasına takılanlar olarak sıraya dizilmeye çabaları.
03:15Bunu Trump birinci döneminde çok agresif bir şekilde yapmaya çalıştı.
03:20Biden daha diplomatik, işte onun ilk Davos zirvesi şöyle geçmişti.
03:25Biden Davos'ta yaptığı zirvede demişti ki,
03:28dünya iyi ve kötüler arasında bölünüyor, biz iyiyiz, kötülere karşı gelin beraber olalım demişti.
03:35Ve buna ilişkin ekonomik, diplomatik, siyasi adımlar atmaya çalışmıştı.
03:40Trump'ın iktidara gelmesiyle birlikte bu stratejide bence değişiklik oldu.
03:462026 yılının Ocak ayında ABD'nin ulusal savunma stratejisi açıklandı ki,
03:54biliyorsunuz Trump savunma bakanlığını, yani Pentagon'un savaş bakanlığını çevirmişti.
03:59Bence bu strateji de artık ulusal savunma stratejisi değil, ulusal savaş stratejisi.
04:04Bu stratejinin en önemli özelliği, birinci rakip olarak kendisini ABD'ye tehdit oluşturan,
04:12hani ben tırnak içinde kullanıyorum, tehdit oluşturan değil ama jeopolitik olarak,
04:17rakip olan ülke olarak Çin'i ilan ediyor.
04:20Ve Çin'in etrafındaki herkesi, tüm ülkeleri ekonomik ve ticari ilişkilerini keserek kendi tarafına çekmeye çalışıyor bir yandan.
04:30İkincisi de ekonomik olarak Çin'i zayıflatmaya çalışıyor.
04:33Bu İran saldırısını ben böyle okuyorum.
04:36Şimdi Venezuela'ya yaptığı saldırıyla, yani Maduro'yu kaçırıp yerine geçen başkan yardımcısı ile anlaşmalar yaparak,
04:45Çin'e giden, evet en ucuz petrolü kesmiş oldu.
04:50Çin'e giden en ucuz ikinci petrol neredeydi? İran'daydı.
04:54Bunu da kesmek istedi.
04:56Dolayısıyla bence bu savaşın genel, jeopolitik, küresel amacı bu ABD ile Çin arasındaki rekabette gizleniyor.
05:06Şey diyebilir miyiz burada o zaman, spot çekmek adına soruyorum aslında ama bir çeşit petrol savaşı mı bu?
05:12Aslında petrolü kimin bulduramayacağının savaşı gibi sanki.
05:15Hani Küba kısmını düşünürsek, çünkü daha öncesinde yarı iletkenler olsun, vergi olsun, Çin'e farklı yöntemler denendi ama
05:22hem Venezuela hem İran üzerinden, şu an Küba'ya da uyguladığı çok net bir petrol politikası var aslında.
05:27Ne kadar işlediği şüpheli.
05:28Evet, evet. Enerji de diyebiliriz.
05:30Yani sadece petrol de değil çünkü bu Hürmüz Boğazı'ndan aynı zamanda doğal gaz ve diğer malzemeler de geçiyor.
05:37Dolayısıyla Çin'in ham maddesini, üretim sanayisini çökertmeye çalışıyor.
05:44Geçen sene günlük tarifleriyle engellemeye çalıştı Çin'in büyümesini.
05:48Beceremediler.
05:49Bu sene hani ekonomisini bu şekilde baltalamaya çalışıyor.
05:53Bu bence birinci nedendi.
05:54İkincisi tabii ki İran'la direkt ilgili.
05:58Çünkü sonuçta niye Çin'e saldırmıyor da İran'a saldırıyor gibi bir soru olabilir.
06:03İran bir bölgesel güç olarak gücünü koruduğu sürece biliyorsunuz bir de vekil güçleri vardı.
06:09Hizbullah, Haşti Şabi, Yemen'dekiler.
06:14Bunlarla birlikte uzun bir süre özellikle bu Suriye'nin Esad'la karşı başlayan mücadeleler sonrasında bayağı güçlü bir güç haline
06:25gelmişti.
06:27İsrail'in Gazze soykırımında her ne kadar gücünü kaybettiyse de İsrail ve ABD'in istediği kadar bir güç kaybına uğramadığı
06:35düşünülüyordu.
06:36Ki bence şu anda içinde yaşadığımız savaşta bu güç kaybının yaşanmadığını gösteriyor.
06:41Dolayısıyla ikinci sebebi ABD ve İsrail'in İran'a saldırmasının sebebi Orta Doğu'da İran'ın ve vekil güçlerinin bir bölgesel
06:52güç olarak kalmalarını istemiyorlar.
06:54Çünkü bu bölgesel güç olarak kaldıkları sürece İran hem İsrail için büyük bir tehdit hem Körfez ülkeleri için büyük bir
07:01tehdit.
07:02Hani bu konuya belki bir Arap'tan geride dönebiliriz.
07:05Şimdi sadece bir cümle söyleyeyim ama sonuçta şunu unutmamak lazım.
07:09Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Küvet gibi ülkeler İran'dan anlaşan ve geçinen ülkeler değiller.
07:16Günün sonunda politik ve ekonomik ve jeopolitik olarak bir rekabet içindeler.
07:21Bu Körfez ülkelerinde ABD ile çok yakın ilişkileri var.
07:25İsrail ile normalleşme anlaşmaları onun bir parçası.
07:28İbrahim anlaşmaları dediğimiz bu Gazze soykırımı olmasaydı büyük bir olasılıklar Körfez ülkelerin büyük çoğunluğu bu anlaşmalara dahil olacaklardı.
07:36Dolayısıyla ikinci sebebi de bu.
07:38Yani hem İsrail'in kendini tırnak içerisinde daha güvenli bir bölgesel güç olarak kabul ettirmesi,
07:45hem Körfez ülkelerinin ABD ile olan askeri ve ekonomik anlaşmalarını gönül rahatlığıyla, korkmadan devam etmelerini sağlamaktı.
07:56Bu iki sebeple bence bu savaş başladı.
08:00Üçüncü bir sebep sayılıyor.
08:01Senin demin bahsettiğin aralığın sonunda İran'da başlayan büyük protesto dalgaları ki önce ekonomik olarak başladı ama çok hızlı politikleşti.
08:11Diktatörleri ölüm sloganlarıyla devam etti.
08:15Pek çok eyalette yüz binlerce insan sokağa çıktı.
08:19Ama maalesef hem internet kesintileriyle çok dışarıya bilgi aktarılmasa da, bilgi aktarılmaya başlandığında İran'da ilgilenen insan hakları örgütlerinin açıkladığı rakamlara
08:33kadar 30 bine kadar insanın öldürüldüğü, katledildiği,
08:36binlerce insanın hapishanelerde tutulduğu, binlerce insanın işkence gördüğü bir baskıyla maalesef bu protestolar zaten Şubat ayında bir sessizliğe bürünmüştü.
08:49Ama Trump ve ABD baştan itibaren biz geleceğiz bu rejimin değişikliğine size yardımcı olacağız diyorlardı.
08:57Hani üçüncü olarak kendilerinin en azından ABD toplumuna, İsrail toplumuna meşrulaştırmak için söyledikleri şey de bu gösterilere destek oldukları iddiasıydı.
09:08Maalesef tam tersi oldu.
09:10Bu bombalamaların sonucunda ortaya çıkan şey rejimin, yani Molla rejimi demek gerekiyor.
09:18Ben hiçbir şekilde başka bir kelimenin doğru olduğunu düşünmüyorum.
09:23İran'da 1979'dan bu yana diktatörlük egemen ve bu diktatörlüğü savunanların güçlendiği, ellerinin çok güçlendiği,
09:33en ufak bir muhalefet hareketinin, protesto hareketini ABD ve Netanyahu ve Trump'ın çağrısıyla sokağa çıkma olarak nitelendirip,
09:42idamların arka arkaya, geçen gün Kürt velayetlerinde galiba 3 kişi idam edildi.
09:49Yani rejim karşıtlarının evlerine gönderildiği, rejimi savunanların sokakta daha güçlü olduğu bir İran'dan karşı karşıyayız şu anda.
09:59Şimdi aslında bir sorun var da, hani kronolojik olarak, senin aktarımlarında kronolojik olarak önce başlamak istiyorum.
10:05Birincisi bu savaş neden şimdi çıktı sorusu.
10:07Hani Trump'ın ikinci dönemi vurgusunu da sormak istiyorum.
10:10Şunlara türü.
10:10Şimdi Trump'ın ilk dönemine baktığımızda Çin olsun, Kuzey Kore olsun, Rusya olsun ya bunlar çok uzun zamandır dünyanın diktatörleri.
10:19Şimdi Trump'ın da o dönem aslında, seni hatırlattığın gibi bazı aşırı diyeceğim.
10:26Şu an artık aşırı olmaktan çıktı çünkü.
10:29Onları da geçen aşırılıklar olunca bir öncekleri aşırı diyemiyoruz.
10:33Çabaları oldu ama bunları yapamadı.
10:36Hani o zaman çünkü hep söylenen şey, bunu nasıl Türkçeleştirme bilmiyorum ama kurumsallaşmış bir, establishment diye.
10:43Kurumsallaşmış bir yönetim var.
10:45Yönetim var ABD'de.
10:47ABD'de bunu çökertemezsiniz diyorlardı.
10:49Yani ikinci dönemde bu kurumsallaşmış yönetime ne oldu?
10:53Hani ne oldu da bir anda biz gerçekten böyle 1960'lara döndük bir anda.
11:01Hani o dönemin 60'lar 70'lardaki dünya politikasına bakarsak ABD'nin işte darbe ihracatı diyebileceğimiz hani vekillerin değiştiği vesaire
11:11öyle bir dönem vardı.
11:12Şimdi izdüşümüne baktığımızda hem Kübo hem Venezuela hem İran'da olan bitenler hem Türkiye'nin oraya da geleceğiz NATO boyutu hani
11:20düşündüğümüzde sanki aynı şeyi tekrar yaşıyoruz gibi.
11:23Ne oldu da ikinci dönemde bunun koşulları sağlandı?
11:26Sen yine iyi niyetli olarak 1960'lar dedin. Avrupa ve Amerika'daki pek çok analist 1930'lar diyor.
11:34O da var evet.
11:36Ve Trump'ı da Hitler'e benzetiyorlar.
11:38Gazette Trump'la Örmen'e hala daha.
11:40Evet ama yani o bence aşırılığın Avrupa ve Amerika'da bazı analistler tarafından nasıl göründüğünü anlatması açısından bence çok önemli.
11:50Gene geçen The Economist'in geçen haftaki kapağı biliyorsun Trump bu savaşı destansı öfke olarak nitelendiriyor.
12:03Tırnak içerisinde kullanıyorum bu savaşı bu saldırıyı destansı öfke olarak kullanıyor.
12:08Ekonomist de kör öfke destansı kör öfke operasyonu diyor.
12:16Yani Trump'ın yaptığını aşırı nitelendiriyor ki şimdi The Economist gibi hani solcu olmayan bence sosyal demokrat olmayan tamamen tam
12:25da establishment'ın sesi olan bir derginin böyle bir başlık atmasının sebebi de bence tam da senin söylediğin şey.
12:33Yani Biden günün sonunda ABD'nin dış ilişkilerinin nasıl yürütüleceği konusunda Pentagon'un işte Dışişleri Bakanlığı'nın yöneticilerinin istekleri doğrultusunda
12:47bir siyaset yürütüyordu.
12:49O yüzden de diplomasi işte siyaset ne bileyim bunlarla hani ekonomik tarifeler az da olsa onlarla işi idare etmeye çalışıyordu
12:56ve düzeni değiştirmemeye çalışıyordu.
12:59Trump'ın zaten seçim kampanyası o yüzden de zaten Hitler'e benzetiliyor.
13:05Var olan sistemi eleştirme bu sistemi yok etme üzerinden.
13:09Böyle bir kampanya yani girdi.
13:12Yani Make America a Great Anger.
13:13O zaman 5 Ocak eyleminin sonrasının bir 6 Ocak eyleminin sonrası gibi aslında.
13:19Bu Biden evet evet Trump kaybettiğindeki kongre baskınının devamı.
13:25Zaten o kongre baskınının da kullandığı paramiliter güçleri şimdi ABD'nin de bu göçmen gümrük muhafızları, ICE'in üyeleri olarak
13:34yani ICE'a paralı üyeleri olarak alıyor.
13:37Yani bir cümle bunu söylemek istiyorum hani durumu vehametini anlatmak için.
13:41ICE biliyorsun Amerika'da çok ciddi öldürülme vakalarında yer aldığı için New York ve benzeri şehirlerden çıkarılması konusunda yüzbinlerce insanın baskısı
13:52sayesinde geri çekilmişti.
13:54Bugün birkaç gündür ABD'de devam eden grevlerin bastırılması için ICE'a çağrı yaptı.
14:01Gerçekten kahverengi gömretliler yani.
14:05Aynen yani bir de gümrük ve göçmen muhafızlarının Amerikalı işçilere müdahale etme hakkı yok.
14:11Ama bunları havalimanlarında tırnak içerisinde göçmen avlamaya göndermeye çalışıyor ki esasında orada greve giden işçileri geri çekmeye çalışıyor.
14:22Yani çok ciddi şekilde sistemi dağıttı.
14:25Yani federal bakanlıklarda ve federal işlerde çalışan 500 bine yakın insanı işten çıkardı.
14:32Uluslararası pek çok demokrasinin gelişmesi için taa Birleşmiş Milletler kurulduğu zamanlarda kurulan ve ABD tarafından finanse edilen kurumu feshetti.
14:43Yani kendisinin ABD'deki sistemi değiştirmesini engelleyebilecek olan pek çok kurumu başkanlık kararnameleriyle iptal etti.
14:58Dolayısıyla kendi tabanını konsolide edip kendi karşısındaki kendisinden daha büyük olan bir güce rağmen istediklerinin yerine getirebiliyor.
15:09%50'nin üzerinde bir oyla seçildi.
15:12Şu anda tabi çok düşük.
15:13%37 ile 39 bandı arasında gidip geliyor destek.
15:17Ama sonuçta bu desteği konsolide edebiliyor.
15:20Örneğin bu savaş başladığında benim fikrim bu MAGA tabanının çok hızlı bir şekilde çözülmesiydi.
15:26Çünkü Trump'ın seçim vaatlerinden bir tanesi de barış getirmek, Orta Doğu'dan askerlerini çekmek, savaşa girmemekti.
15:34Ve bununla oy aldı.
15:36Ben şöyle düşündüm.
15:37Şimdi sen bunun için oy vermişsin.
15:39Savaşlar bitecek, Amerikan askerleri eve gelecek, bir daha böyle bir dağınıklık olmayacak diye.
15:45Trump gidiyor önce Venezuela.
15:47Ki Venezuela'nın ardından da her ne kadar ABD'nin lehine ekonomik olarak bazı gelişmeler olsa da dünya piyasası bir
15:54karıştı yani.
15:55Borsalar indi çıktı.
15:56Petrol fiyatı indi çıktı.
15:58Şimdi ikinci ve çok daha büyük bir ekonomik dalgalanmaya sebep olacak.
16:02Bu arada ABD askerlerinden yaralanma oldu.
16:06İsrail'de, Tel Aviv'de ve diğer şehirlerde ciddi yıkımlar.
16:10İsrail açısından ciddi yıkımlar.
16:12Henüz maalesef hani o Gazze ve İran'dan karşılaştırabilecek durumda değil.
16:17Ama gene de İsrail açısından böyle şeyler oldu.
16:19Hayır, Magataban'ın İran Savaşı'na desteği %70'ler.
16:25Cumhuriyetçilerde Magataban'ı olmayanlar da bu %50-60 arası, demokratlar da %30-40 arası.
16:30Ama neyi başardı bence Trump ki bu otoriter aşırı sadece erkek.
16:36Erkeğin altını çizmek istiyorum.
16:38Liderlerin son 5-10 yıldır hem Avrupa'da hem Amerika'da, maalesef Türkiye'de, maalesef Hindistan'da, pek çok ülkede yaptıkları şey, kararnamelerle sistemi
16:51dağıtıyorlar.
16:52Ve yeni kurulan sistemde kendi tabanlarını kendi arkalarında konsolide edebilecek adımlar atıyorlar.
16:59Yani biraz uzun bir cevap verdim ama hani Trump tam da senin dediğini yaptı bence.
17:04ABD'de bizim bildiğimiz establishment'ı yani kurumsallaşmış ABD yönetimini dağıttı.
17:12Kendi yardımcılarının tamamı akrabaları Kuşner yani ya da işte Tom Barak, emlakçı ne bileyim.
17:20Yani iş adamları, tüccarlar kendisine çok yakın ekonomik işbirliği olan.
17:27BMGK başkanı olarak Melanie Trump'ı gönderdi.
17:31Ha yani mesela.
17:33Dolayısıyla kendi aile yapısı ya da kendi yakın çevresiyle sınırlı yeni bir yönetim kurdu.
17:39Ve bu yönetimin başarılı olmasını bekliyor.
17:44Şimdiye kadar bence kendi çevresini ekonomik olarak çok ciddi şekilde de güçlendirdi.
17:49Hani bu Körfez'de yaptığı ziyaret sırasında rakamlar açıklanmıştı.
17:54İşte Trump'a özel uçak hediye edildi.
17:58Kuruşner'le ve geri kalanlarla bu Körfez ülkeleri arasında benim aklımın alamayacağı rakamlar.
18:05Trilyon dolarlık yatırımlar yapıldı.
18:08Şimdi en son bu Gazze soykırımından sonra Gazze'nin tırnak içerisinde yeniden inşasında gene bu tür kişilere ve aynı zamanda
18:16kendisine iyi davranan ülkelere büyük ekonomik çıkarlar da sağlıyor.
18:21Yani geldiğimiz noktada aslında sorunun başında örnek verdiğim Xi Jinping, Putin ya da Kim Jong-il'den bahsettiğimizde hani gerçekten de
18:31şu an liderler konseptinde en makul 3 dış politikaya sahip lider olarak yükselen değerler gibi görünüyorlar bulunduğumuz noktada.
18:40Şimdi aslında bu konuda üzerine konuşacak çok şey var ama süre çok hızlı akıyor.
18:43O yüzden ben Türkiye konusuna gelmek istiyorum.
18:45İran'la ilgili de yoksa soracaklarım vardı ama.
18:47İran'la ilgili bir tek bir cümle gene de koruyayım.
18:50Hani bu savaş nereye evrilecek sorusu bu salı günü Trump bir açıklama yaptı.
18:5548 saat vermişti.
18:57Şimdi 5 gün verdiğini iddia edeyim.
18:58Şimdi de rejimi değiştirdik.
19:00Yani bence bu savaşı kazandık diye açıklama yaptı mesela.
19:03Ya bunu zaten yapmak zorundu.
19:05Ben şöyle düşünüyorum.
19:06Yani bir anlaşma olursa 15 maddelik bir anlaşma olduğunu iddia ediyor.
19:10Şimdi biz Filistin anlaşmasını hatırlıyor muyuz?
19:13Ben hatırlamıyorum örneğin.
19:15Yani hani ama o maddelerin hiçbirisi gerçekleşmedi anlamında.
19:19Ya da Suriye'de Suriye Demokratik Küşleri ile Şam hükümeti arasında gene böyle maddeli upuzun bir anlaşma var.
19:25Bunların kaçta kaçı iktidarı tutanlar tarafından zaten gerçekleştirilmiyor.
19:31Şimdi Filist Gazze ile ilişkin yapılan ateşkesin birincisi bütün rehinelerin verilmesiydi.
19:38Bu rehineler verildikten sonra Gazze'yi Filistin yöneticilere teslim edeceklerdi.
19:44Oldu mu?
19:44Olmadı.
19:45Aksine saldırıyor.
19:46Lübnan'a saldırdı.
19:47Lübnan'ı işgal etmeye başladı.
19:48Lübnan ateşkesi var aslında.
19:50Ha bu arada Lübnan ateşkesi de var.
19:52Yani bu ateşkes de bence iki tarafın biz zafer kazandık dediği.
19:56Ama bence iki tarafında hem ekonomik hem askeri hem jeopolitik olarak büyük zararlar gördüğü bir savaş olacak.
20:04Ama bu ülkelerin jeopolitik zararları ve ekonomik zararlarının dışında milyonlarca insan ekonomik olarak çok ciddi bir zararla karşı karşıyayız.
20:14Türkiye'de zaten bunu hissediyoruz.
20:16Dünya da bunu hissediyor.
20:17Yani pazartesi günü hem Asya borsaları hem ABD borsası hem de AKP borsası büyük bir düşüşle başladı ve bunlar bize
20:26etkilemiyor değil.
20:27Bunlar bize petrol, gaz, ham maddeler vesairelerin artması, fiyatlarının artması bunların tamamı da bizim cebimize etkiliyor.
20:38Yani ABD'de bile çok büyük bir artış var deniyor.
20:42Petrolün fiyatındaki artış zaten ABD halkını çok tedirgin etti ve bu yüzden bence zaten Trump şu anda bir anlaşma yapmaya
20:51çalışıyor.
20:53Halkların nasıl etkileneceği noktasına geleceğim ama onun öncesi bir Türkiye'ye detayı sormak istiyorum.
20:57O da şu aslında İran sorusu ile beraber sorayım.
21:00Şimdi birçok, sen de benzer bir şey söyledin.
21:03Aslında birçok kişi benzer yorum yapıyor.
21:06Özellikle İran'ın uzun mevzili füzeleri üzerinden.
21:08O da şu, 12 gün savaşında mesela İran'ın ne kadar yıprandığı üzerine aslında bir algı oluşturuldu.
21:16Trump zafer kazandık dedi.
21:18Ama İran her zaman dedi ki hayır biz kazandık.
21:20Şu anda mesela sürekli bir aslında bombardıman ve hani seni bahsettiğim gibi çok fazla yıkımın olduğu bir şeyden bahsediyoruz.
21:26Ama herkesin söylediği bir dakika İran'a bile uzun menzilli füzeleri var noktası.
21:32Ki Türkiye'ye de burada devreye giriyoruz.
21:34Çünkü işte Türkiye sınırı içerisine düşen füzelerden bahsediyoruz vs.
21:38Ve Türkiye bu kargaşa içerisinde.
21:42Yani içerisinde bulunduğu durum belki kendisi açısından kargaşa.
21:45Çünkü gerçekten ilk savaşın başlığında hem NATO ülkesi ama hem de İran halkı dostumuz kardeşlik falan gibi mesajlar veriyordu.
21:55Ama programdan önce konuştuğumuz gibi bir anda geldiği nokta hani şey gibi Almanlar savaşı girdi, savaşı kaybetti diye biz de
22:04kaybettik gibi NATO ile aynı pozisyonu da bulmuş buldu.
22:07O zamana kıyasla daha da güçlendirilmiş bir gerekçeyle.
22:11Şimdi Türkiye'nin bu savaşta Türkiye hangi noktaya düştü?
22:14Çünkü hem sınırı hem tarihsel bir yakınlığı var İran'la.
22:19Yani dini bir yakınlığı var İran'la.
22:21Bir anda bu kısmı var.
22:22S-400'ler üzerinden zaten dünyanın yarısıyla kavga ettik yaklaşık 10 sene öncesi yani 2015 sonrasında uzun süre devam etti.
22:31Hala F-35'ler alınamıyor.
22:33Ve bir anda bir bütçede oluşturuldu.
22:36Bir bir Patriot füzeleri alındı.
22:38Bunlar konuşlandırıldı iki şehre.
22:42Bunlar bizi nasıl etkileneceğiz?
22:44Hem coğrafya açısından hem de aslında yaşayanlar açısından.
22:47Bence çok büyük bir tehlikenin içerisine sürüklendik.
22:51Çünkü savaş başlarken senin de dediğin gibi Türkiye bu savaşta taraf olmayacağını çok net bir şekilde söyleyip durdu.
22:59Hatta gitti Körfez ülkeleriyle 12 ülkenin de içinde olduğu bir Riyad'da toplantı yaptılar.
23:05Gerçi o Riyad'daki açıklamanın tonundan bizim nereye düştüğümüz artık net bir şekilde ortadaydı.
23:12Çünkü açıklamada İran kınandı.
23:14Körfez ülkelerine yaptığı saldırılar yüzünden.
23:18Yani ABD ve İsrail İran'ın pek çok kentini yakmış yıkmış.
23:232000'den fazla insanı öldürmüş.
23:25Hastaneleri 200'den fazla çocuğu bir seferde öldürmüş falan.
23:28Onlar İran'ı eleştiriler.
23:31Hani oradan zaten bence Türkiye'nin de Körfez ülkeleriyle birlikte İran'a karşı duran artık cephenin içinde yer aldığı belliydi.
23:39Senin de söylediğin gibi hem Malatya'ya hem Adana'ya birdenbire Patriot füzelerinin eklenmiş, hızlı bir şekilde yerleştirilmiş olması gibi.
23:49Gene de senin de söylediğin gibi bu S-400'den sonra uzun bir zamandır Türkiye NATO'nun savunma ağının içine alınmıyordu.
23:58Bu füzeler, S-400'ler çıkarılmadan biz size herhangi bir yardımda bulunamayız derlerken birdenbire panik halinde.
24:06İşte o bahsedilen iki tane hem Malatya'ya ki bu arada Malatya hali hazırda zaten NATO'nun üssü yani.
24:13İncilik de ABD'nin üssü.
24:16Hani bu iki üssün birden güçlendirilmesi için hızlı bir adım atıldı.
24:22Bir kolordu komutanlığı, NATO'nun kolordu komutanlığının kurulması düşünülüyor ki 40-50 bine yakın uluslararası askerin içinde bulunca.
24:31Şimdi İzmir'de bir NATO komutanlığı var ama o daha çok planlama, gözetleme falan gibi sorumlulukları üstlendiği için diğer ülkeler açısından
24:39bir tehdit olarak görülmeyebilir.
24:41Ama bu yeni kurulması düşünülen kolordu komutanlığının savaşın planlaması gücü ya da işte işinin boğulacağı söyleniyor.
24:50Bu bizi otomatik olarak diğer körfez ülkelerin olduğu gibi tehdit yani İran'ın aleyhine bir tehdit oluşturuyor.
24:57Şimdi İran bu savaşta örneğin bütün körfez ülkelerini defalarca bombaladı.
25:03Yani hem Suudi Arabistan hem Birleşik Arap Emirlikleri hem diğer devletler kendi normal hayatlarını sürdüremeyecek hale, ekonomik olarak sürdüremeyecek hale
25:13geldiler.
25:14Bence şu anda bizim de son iki adımla ya da işte Riyad'daki bence basın açıklamasını da eklemek gerekiyor.
25:23Bu adımlarla birlikte biz de artık İran açısından bir tehdit oluşturuyoruz.
25:28Dolayısıyla tırnak içerisinde Türkiye'nin güvenliğini sağlamak için NATO'nun attığı adımlar bizi bence tehlikeli bir sürece soktu.
25:39Sanki Ukrayna gibi.
25:41Yani hani hani Ukrayna'yı koruyacağız koruyacağız dediler.
25:46Ukrayna kaç senedir savaşıyor.
25:48Bu arada yani bir cümlede bunu da söylemek gerekiyor.
25:52Rusya ABD ve İsrail'in İran saldırısını böyle nasıl diyeyim kendi lehine bir şekle çevirdi.
26:00Dün böyle kaç gündür bombalıyor ve ses yok.
26:03Yani Ukrayna bombalanıyor Rusya tarafından çok ciddi tahrikatlar yapılıyor ve ses yok.
26:09Yani hani dolayısıyla ben kendi adıma şöyle diyebilirim.
26:14Türkiye halkları olarak biz bu savaştan en çok etkilenen ülkelerden birisi olduk.
26:20Bir ekonomik olarak petrolün ve doğalgazın artıyor olması, ham maddenin artıyor olması,
26:26Türkiye'nin zaten içinde bulunduğu derin ekonomik krizi bir kat daha derinleştirdi ve çok ciddi maliyetleri bizim içimizden sebep olacak.
26:35İkincisi bu NATO'nun güney kanadı, güney gücü olarak bize olumlu bir şekilde sizi koruyacağız diye yapılan bütün çalışmalar esasında
26:44bizi daha güvencesiz, daha tehlikeli bir duruma sürükledi.
26:50Yani daha çok soracağım soru var da halklar kısmını sormak istiyorum.
26:54Dünya halkları açısından onu da şundan.
26:55Şimdi katılıyor musun bilmiyorum ama sanki bu savaş ilk aslında 7 Ekim'le başladı.
27:01Yani Orta Doğu Savaşı'nın başlangıcı olarak doğru ifade edebilmek adına söylüyorum.
27:057 Ekim'le başlayan bir şeydi.
27:07Bununla beraber aslında çok ciddi dünya çapında yükselen barış yanlısı, savaş karşıtı, İsrail karşıtı, ABD karşıtı, sömürge karşıtı, her türlü
27:16kolonolojizmi karşıtı.
27:17Hareketler gördük ki gerçekten de hani ilk zamanlar işte farklı bir noktadan giden, daha ciddi çıkan sesler, işte Hamas taraftarla,
27:25terörizmle vs. seslenen, nitelenen seslerin çoğunun ne kadar güçlendiğini görüyoruz.
27:31İşte Oscar'da bile işte gördüğümüz, gördükler, Havia Biden'in sözleri yani.
27:36İşte Biden'lerde ayrı bir şekilde işte Rojava'da giriyor, Filistin'de girdi.
27:42Bugün olsa başka şekilde söylenir.
27:43İran konusunda kimse rahat rahat konuşamıyor.
27:46İran seninle bahsettiğin Molla rejiminin niteliği sebebiyle ama günün sonunda bu yani ABD'de işte emekli asker şey, Deniz Komutanlığından bir
28:01emekli asker diyelim.
28:02İspadeli direktörü.
28:03Hayır onu demiyorum.
28:04Hayır onu demiyorum.
28:06Terörün mücadele direktörünü söyleyemem.
28:08Çonkağıttı demiyorsun.
28:09Çünkü kendisi, o da zaten benzer bir şey söyledi ama direkt olarak askerlerin tepki gösterdiği, bizim Irak savaşında, körfezde gördüğümüz
28:16türden hareketler bunlar aslında.
28:19Hani adamın kolunu falan kırdılar hatta.
28:22Hani bu tarz şeyleri görüyoruz artık.
28:24Binlerce, yüzbinlerce insan toplanıyor barış çağrısı elemlerle.
28:29Tabii benim de aklıma şu soruyu getiriyor.
28:31Yani nihayetinde dünyanın en çalkantılı olduğu dönemler bir yandan da hani hem sol mücadele için hem sosyalizm için genelde bir
28:40fırsat da sunuyor.
28:41Hani çünkü tam olarak bu çelişkilerin daha ortaya çıktığı zamanlar, şu an çoğu kez yenildi bu noktada daha tarihsel geçmişti
28:49ama mesela bu barış taraftarı, kitleleri, barış hareketlerini düşündüğümüzde bir yandan da çok ciddi bir yani emekli sömürüsü ve bu
28:59ekonomik çelişki ortaya çıkmış durumda.
29:01Barış hareketleri, sol mücadele nasıl etkilenir, bu savaştan nasıl çıkar ya da buradan daha iyi bir dünya için çıkması için
29:10hangi neyi kullanmalı, hangi kapıyı görmeli?
29:14Ya bu savaşı ben 2002-2003 Irak işgaliyle çok karşılaştırıyorum.
29:19O dönem biliyorsun dünya çapında milyonlarca insanın katıldığı böyle Avustralya'dan ABD'ye kadar böyle 200-300 değişik yerde gösterilerin yapıldığı
29:32büyük bir savaş karşıtı hareket vardı.
29:34Tam da senin söylediğin gibi o savaş karşıtı hareketin sonucunda da başta Avrupa ülkelerinde olmak üzere pek çok ülkede sosyal
29:41demokratlar güçlendi.
29:42Amerika Birleşik Devletleri'nde Obama gibi ki o zaman Obama çok önemli bir karakter olarak hani böyle dünyaya bir siyahın
29:51başkan olması, bir demokratın başkan olması olarak aktarılmıştı.
29:56Hani öyle bir dönem yaşandı.
29:59Hani bu dönemin sonucunda bazı geri çekilişler oldu ki sonuçta işte.
30:02Obama'da savaş düştüsü oldu falan.
30:04Hani Trump'a gelmek zorunda kaldık ama tam da senin de söylediğin gibi bu Filistin'deki Gazze soykırımı sebebiyle ABD başta
30:15olmak üzere pek çok ülkede yine yüz binlerce insan sokağa çıktı.
30:19Sumut filosu, küresel sumut filosu bence dünya muhalefet hareketi açısından çok önemli bir dönemdir.
30:27Hani bu kadar ülkeden, bu kadar insanın büyük bir cesaretten hani İsrail'e gidip teslim olmaları günün sonunda ki hani
30:37içeride kadınları taciz edildiği, işkence gördükleri filan da sonradan ortaya çıktı.
30:42Hani buna rağmen bu cesaretten gittiler.
30:45Şimdi hatta yeniden Mart sonu.
30:47Küba'ya gidiyorlar.
30:47Evet Nisan'da galiba yeniden bir küresel filo çıkacak.
30:52Bunlar çok önemli bence gelişimler.
30:54Küba'ya sahip çıkmak da yeni bir şey bu arada.
30:56Evet, uluslararası koalisyon kuruldu.
30:59Örneğin İspanya, hani İspanya'nın bütün bu süreçte barışı savunan bir ülke olarak Avrupa'da sürekli açıklama yapması da bence bu
31:07hareketin sonuçlarından bir tanesi.
31:11İşte ABD'de Mamdani'nin New York'ta seçilmesi, Seattle'da başka bir sosyalist demokratin seçilmesi.
31:18Bu örneğin Kasım ayında ABD'de yapılacak olan yerel seçimlerde büyük bir olasılıkla Mamdani gibilerin sayısının artacağı, Bernie Sanders gibi insanların
31:27sayısının artacağı şunu gösteriyor.
31:31Sonuçta büyük bir kriz yaşanıyor.
31:34En son Paris, Fransa'da yapılan yerel seçimlerde de bunu gördük.
31:37Bir yanda sosyalistler aldı, bir yanda aşırı sağcılar aldı.
31:41Gerçekten 1930'lar.
31:43Evet, yani dünya iki taraftan bence ilerliyor.
31:46Çünkü ortadaki krizi yaratanların merkez siyasi partiler olduğu düşünüldüğü için kimse artık merkez siyasi liderlere ya da partilere güvenmiyor.
31:57Bu yüzden de zaten seçimlere katılımlar da düşük.
32:00Örneğin Fransa'da %50'nin çok altında bir katılımla seçildiler iki tarafta.
32:05Dolayısıyla bir yandan Trump, Netanyahu gibi, Mola rejimi gibi büyük aşırı sağcı liderler bu dünyayı kendi lehlerine bence mahvetmeye çalışıyorlar
32:17ki bunu da çok hızlı yapabilecekler.
32:19Çünkü bu bombalamalar sadece bizim bahsettiğimiz ekonomik, insani zararlar değil, aynı zamanda dünyanın kendisine, doğasına, iklimine de zarar veriyor.
32:30Dolayısıyla dünyayı imha etmek üzereler.
32:32Diğer yandan da bence buna karşı mücadele edenlerin güçlenmesini görüyoruz.
32:39Her yerde bunu görüyoruz.
32:40İngiltere'de de bir tane yerel seçimde Labour Parti'ye rağmen bir göçmen belediye başkanı seçildi geçenlerde.
32:47İşte biliyorsun İrlanda Cumhurbaşkanı gene Filistin'den dayanışan bir kadın seçildi.
32:52İrlanda İskoçça zaten bizden diye geçiyor.
32:56Evet ama bunlar günün sonunda kendi sahalarında olan sosyal demokratlara rağmen seçilen sol alternatifler.
33:04Mamdani de örneğinde.
33:05Demokrat değil, demokratik sosyalist bir belediye başkanı.
33:09Dolayısıyla iki taraf da güçleniyor.
33:11Bizim bu sefer solu çok daha fazla güçlendirmemiz gerekiyor.
33:15Bir de halklar demişken Kürtler'e ilişkinde bir iki cümle söylemek istiyorum.
33:20Çünkü bu savaştan da Kürtler en fazla zararı görenler oldu.
33:24Rochelat'ta tırnak içerisinde Trump'ın çağrısıyla bir ayaklanma olması ihtimaline karşı tırnak içinde kullanıyorum.
33:33Böyle bir ihtimal bence yoktu.
33:35Ama bu bilinçli olarak hem Trump tarafından kullanıldı.
33:38Buna karşılık da Mola rejimi oraya çok ciddi sayıda devrim muhafızı gönderdi.
33:44Oradaki göstericileri çok kanlı bir şekilde bastırdı.
33:50Ve hala orada bir o hal, o lanuslu hal süreci devam ediyor.
33:54Demin de söyledim, üç kişiyi idam ettiler.
33:57Binlerce insanı tutukladılar.
33:59Ama sanki bir yandan da bir aktör olarak, bölgesel aktör olarak birleştirici pozisyonu da tutuyor.
34:03Ben SGD'nin pozisyonu da düşününce, hem Rochelat olan bir tane de düşünüyorum.
34:08Onu son cümle olarak söylemeyi düşünüyorduk.
34:11Hem de Rochelat'a, bütün partilerin göre ilgili de bir İranlaşma, İranilik vurgusu da var.
34:185 partinin bir araya gelmesi, açıklama yapması.
34:20Savaşlık başladığında çok başka şeyler konuşuyorlar Türkiye medyasında.
34:23İran'da, Kürtler bunu fırsat görecekler gibi bir sürü şeyler yazıldı çünkü.
34:28O Rochelat tarafı, Güney Kürdistan'da Haçlı Şabi, İran'ın destekli güçler ABD üstleri bahanesini kullanarak Güney Kürdistan'ı bombalıyorlar.
34:39Dün Suriye'deki eski boşaltılmış olan ABD üstünü, Suriye Demokratik Güçleri'nin şu anda denetimindeki yeri bombaladılar.
34:47Yani bu iki büyük kötü gücün diyeyim, saldırgan gücün arasında Kürtler direnmeye çalışıyorlar.
34:55Tabii ki güçlüler, bu Kürtler arasındaki birlikteliğin verdiği gücün altını çok güzel bir şekilde sen de çizdin.
35:02Hani Rochelat'ta olan her şey hem Rojava'da hem de Güney Kürdistan'da da büyük bir tepki alıyor ve bu üçünün arasındaki
35:10bence var olan askeri güç şu andaki büyük bir katliamın da önünü engelliyor diye düşünüyorum.
35:17Yoksa hani İran Devleti'ni, Suriye Devleti'ni, Irak Devleti'ni bıraksak çok farklı ve tabii ki Türkiye Devleti'ni
35:23de bırakmış olsaydık çok farklı bir senaryo.
35:26Bence oynanmaya çalışıldı ama o Kürtlerin arasındaki birliktelik hem politik birliktelik hem askeri güç birlikteliği şimdiye kadar bizim artık bizim
35:37derken Kürtlerin Orta Doğu'da bir güç olduğunun bir kez daha kanıtlandığı bir savaş oldu.
35:44Şimdi daha çok fazla konu var. Çok eksik bıraktığımız yer var ama programın sonuna geldik.
35:48Çok teşekkür ederim Yıldız. Tekrar bu konuyla zaten su getirecek bir konu bu. Mutlaka ağırlamak isteriz.
35:54Çok fazla eksik bıraktık kaldı çünkü.
35:56Maalesef bu savaşın hani önümüzdeki dönem en az 10 yılı hem ekonomik hem askeri hem jeopolitik etkileri olacağı bütün analistler
36:03tarafında söyleniyor.
36:05Çok teşekkürler Yıldız.
36:06Ben teşekkür ederim.
36:07Sevgili izleyenler bir programın daha sonuna geldik. Önümüzdeki hafta başka bir dosyayla karşınızda olacağız. Şimdilik hoşçakalın.
36:19İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments