00:00Herkese merhaba. Mehmet Özkendirci'nin yazdığı hem kışkırtıcı hem de çok kişisel bir denemeyi inceliyoruz bugün.
00:06Bir diktatör olmak üzerine. Gelin yazarın bu ilginç yolculuğuna beraber çıkalım, bakalım bizi nerelere götürecek.
00:14Yazar denemeye öyle bir giriş yapıyor ki şok olmamak elde değil.
00:18Aynen şöyle diyor, tarikat kurup köşeyi dönmek istiyordum, şimdi de diktatör olmak istiyorum.
00:24Yani bu ilk bakışta alaycı, hatta sarsıcı gelen cümle var ya,
00:28İşte bu cümle aslında bizi çok daha derin bir sorgulamanın kapısından içeri sokuyor.
00:33Peki bir insan neden diktatör olmak ister?
00:37İşte yazarın bu arzusunun kökenlerine iniyoruz şimdi.
00:41Bu yolculuk evet kişisel ve alaycı ama aynı zamanda yazarın kendi araştırmaları da bize bir rehber olacak.
00:48Ve hemen başında çok zekice, ironik bir tespitte bulunuyor.
00:52Diyor ki, eğer gerçek bir diktatörlükte yaşıyor olsaydım bu denemeyi bile yazamazdım.
00:57Bakın bu tek cümle bile aslında hem yazarın kullandığı o ince alayı gösteriyor hem de konunun ciddiyetini yüzümüze çarpıyor.
01:05Daha ilk andan yani.
01:06Peki, madem yazar diktatör olmak istiyor, nasıl olacak bu iş?
01:11Yazar bu sorunun cevabını bulmak için işe tiranları yani zorbaları iki basit kategoriye ayırmakla başlıyor.
01:18Ama durun, yazarın kendi kategorilerine geçmeden önce gelin hepimiz aynı sayfada olalım.
01:24Diktatör dediğimizde tam olarak neyi kastediyoruz bir hatırlayalım.
01:28Yazarın ayrımı çok net, çok basit aslında.
01:32Bir yanda askeriye diktatörler var, yani bildiğiniz postallarıyla, darbeyle, kaba kuvvetle iktidara gelenler.
01:39Diğer yanda ise sivil diktatörler.
01:41Onlar siyasetin o dolambaçlı yollarından yürüyor ve zamanla yavaş yavaş tüm gücü kendi ellerinde topluyorlar.
01:49Tamam, teori bu kadar yeter.
01:51Şimdi gelelim pratiğe.
01:53Yazar bize yakın tarihten üç tane cap canlı diktatör portresi çiziyor.
01:58Bu örnekler tiranlık dediğimiz şeyin gerçek hayatta nasıl işlediğini çok net bir şekilde gösterecek.
02:04İlk durağımız İspanya ve karşımızda Francisco Franco.
02:08Yazar onu tam bir klasik askeri diktatör olarak resmediyor.
02:13Yani ne yapıyor?
02:14Mevcut cumhuriyeti beğenmiyor ve hop askeri bir darbeyle ülkenin tepesine çöküyor.
02:20Franco rejiminin ne kadar acımasız olduğunu anlatmak için yazarın kullandığı bir anekdot var ki gerçekten inanılmaz.
02:27Franco, Picasso'nun o meşhur Guernica tablosunu görüp soruyor.
02:31Bunu siz mi yaptınız?
02:32Picasso'nun cevabı ise tarihe kazınıyor.
02:35Hayır, bu sizin eseriniz.
02:37İşte bu cevap zulme karşı sanatın ne kadar güçlü bir tokat atabileceğinin kanıtı adeta.
02:42Sıradaki portremiz Romanya'dan.
02:45Nikoleya Ceauşescu.
02:46Yazar onu tek bir kelimeyle tanımlıyor.
02:49Servet düşkünü.
02:50Halkı açlık ve sefalet içindeyken onun tek derdinin servet biriktirmek olduğunu anlatıyor.
02:56Tabi bu takıntının onu nasıl trajik bir sona götürdüğünü de hatırlatmadan geçmiyor.
03:00Şimdi size bir rakam vereceğim.
03:02Bu durumun ne kadar vahim olduğunu daha iyi anlayacaksınız.
03:06Tam bin yüz.
03:07Evet, yanlış duymadınız.
03:10Romanya halkı sefalet içindeyken Ceauşescu'nun kendine yaptırdığı saraydaki oda sayısı bu.
03:15Aradaki uçurumu hayal edebiliyor musunuz?
03:18Ve geldik son örneğimize Kuzey Kore'den Kim Jong-un.
03:22Yazara göre o kendini adeta bir tanrı gibi görüyor ve ülkesi üzerinde kurduğu mutlak ama gerçekten mutlak kontrolüyle tanınıyor.
03:31Bu mutlak kontrol ne demek peki?
03:33Denemeye göre insanların saçlarını nasıl kestireceğinden tutun da ne giyeceklerine kadar her şeye karışan bir sistemden bahsediyoruz.
03:42Düşünsenize, bu durum yönetimin insanların hayatının en ufak ayrıntısına bile nasıl sızdığını çok acı bir şekilde gösteriyor.
03:51Evet, bu tarihi örnekler bir kenarda dursun.
03:54Şimdi yazarın analizinin belki de en can alıcı kısmına geliyoruz.
03:59Modern sivil diktatörlerin kullandığı ortak yöntemler.
04:03Adeta bir diktatörün el kitabı gibi.
04:06Peki, kimdir bu modern diktatör?
04:09Yazarın çizdiği profil şöyle.
04:11Dillerinden yerli ve milli sözcüklerini düşürmezler ama perde arkasında ülkenin kaynaklarını kendileri ve yandaşları için içten içe kemirirler.
04:22Onlar ve çevreleri zenginleşirken ülke adeta çürümeye bırakılır.
04:27Yazar, bu liderlerin karakterini özetlemek için çok keskin bir benzetme kullanıyor.
04:32İçeride aslan, dışarıda sıçan.
04:35Yani kendi halkına karşı son derece agresif ve sertken, uluslararası arenada bir o kadar pısırık ve korkak bir tavır sergilerler.
04:44İyi de bu düzen nasıl ayakta kalır o?
04:47Diktatörler o tahta nasıl oturmaya devam ediyor?
04:50Yazar'a göre bu tahtın dört tane sağlam ayağı var.
04:53Şantaj, montaj, tehdit ve yalancı tanıklar.
04:57Yani rakiplerine sustur, gerçekleri eğip bük, halka korku sal ve adaleti yanılt.
05:03Formül bu kadar basit ve acımasız.
05:06Ve şimdi denemenin en spekülatif, en tartışmalı kısmına geliyoruz.
05:11Yazar burada oldukça iddialı bir komplo teorisi ortaya atıyor.
05:14Şunun altını çizmek önemli, bu tamamen yazarın kendi iddiası.
05:19Diyor ki, diktatörler bile aslında birilerine hesap veriyor.
05:23Kime mi?
05:24Şeytana Tapanlar Konseyi adını verdiği gizli bir küresel güce.
05:28Hatta bu teorisini meşhur Epstein skandalına bağlıyor ve bu gizli konseyin üyeleri arasında kimler yok ki?
05:36Donald Trump'tan İngiliz kraliyet ailesinin veliahtına birçok siyasi lider, ünlü ve milyarderin adını sayıyor.
05:43Tekrar hatırlatmakta fayda var.
05:46Bunlar yazarın denemesinde geçen ve kanıtlanmamış iddialar.
05:50Peki, tüm bu analizler, tarihi portreler ve hatta komplo teorilerinden sonra yolculuğumuza başladığımız yere geri dönelim.
05:59Yazarın kendisine ve onun nihai kararına.
06:02Şimdi size soruyorum.
06:04Bütün bunları öğrendikten sonra, bu acımasız portreleri, bu karanlık taktikleri gördükten sonra, sizce yazar hala bir diktatör olmak istiyor mudur?
06:14İşte yazarın kendi cevabı.
06:17Diyor ki, oğlum senden diktatör olmaz.
06:20Olsa olsa tüm canlıları seven Allah'ın bir kulu olursun.
06:24O da bana verilecek en güzel ünvan ve makam olur.
06:27Gücü tamamen reddedip, bambaşka, çok daha insani ve manevi bir yola giriyor.
06:33Bu da denemeyi gerçekten çok etkileyici, çok kişisel bir noktada bitiriyor.
06:37Sanırım bu yolculuktan çıkarılacak en büyük ders de bu.
06:40Yazarın o alaycı hırsla başlayıp, bu mütevazı amaca ulaşması bize bir şey gösteriyor.
06:47Gerçek güç, kontrol etmekte, ezmekte değil, merhamet etmekte, sevebilmekte yatıyor.
06:52Gücün duası üzerine hepimizin düşünmesi gereken, çok derin bir mesaj da bitiriyor yazar.
Yorumlar