Endülüs’te Ramazan - 1 Mart 2026 - Dailymotion Video

Ülke TV

Ülke TV, Ramazan ayına özel hazırladığı “Endülüs’te Ramazan” programı ile izleyicilerini İslam medeniyetinin önemli merkezlerinden Endülüs’e taşıyor.  Ülke TV, Ramazan ayına özel hazırladığı “Endülüs’te Ramazan” programı ile izleyicilerini İslam medeniyetinin önemli merkezlerinden Endülüs’e taşıyor. Program, Ramazan ayı boyunca otuz gün süresince Endülüs’ten canlı yayınla ekranlara gelecek.  Granada, Kurtuba ve Medînetü’z-Zehrâ gibi İslam tarihinin simge şehirlerinden gerçekleştirilecek yayınlarda, Ramazan’ın manevi atmosferi tarihi mekânların eşliğinde ele alınacak. Elhamra Sarayı başta olmak üzere Endülüs medeniyetinin izlerini taşıyan önemli noktalarda yapılacak programda, iftar buluşmaları, kültürel değerlendirmeler ve medeniyet perspektifi üzerine sohbetler yer alacak.  Erkan Aydın’ın sunumuyla ekrana gelecek olan “Endülüs’te Ramazan”, yalnızca bir iftar programı olmanın ötesinde; İslam medeniyetinin ilim, ahlak ve adalet eksenindeki birikimini gündeme taşıyacak. Programda, geçmişten günümüze medeniyet tasavvuru, toplumsal değerler ve kültürel miras konuları da ele alınacak.  Ramazan ayı boyunca her gün canlı yayınlanacak olan “Endülüs’te Ramazan”, Ülke TV ekranlarında izleyiciyle buluşacak.

Transcript

00:09:53M.K.

00:09:56M.K.

00:10:23M.K.

00:10:42M.K.

00:10:44M.K.

00:11:37M.K.

00:11:45M.K.

00:12:15M.K.

00:12:17M.K.

00:12:23M.K.

00:12:55M.K.

00:13:23M.K.

00:13:54M.K.

00:14:23M.K.

00:14:53M.K.

00:15:21M.K.

00:15:23M.K.

00:16:23M.K.

00:16:48M.K.

00:17:20M.K.

00:17:36M.K.

00:17:53M.K.

00:18:38M.K.

00:19:19M.K.

00:19:49M.K.

00:19:53M.K.

00:19:56M.K.

00:19:59M.K.

00:20:00M.K.

00:20:01M.K.

00:20:10M.K.

00:20:11M.K.

00:20:13M.K.

00:20:14M.K.

00:20:16M.K.

00:20:20M.K.

00:20:32M.K.

00:20:34M.K.

00:20:38M.K.

00:20:41M.K.

00:20:49M.K.

00:21:04M.K.

00:21:05M.K.

00:21:15M.K.

00:21:17M.K.

00:21:19M.K.

00:21:24M.K.

00:21:31M.K.

00:21:34M.K.

00:21:37M.K.

00:21:39M.K.

00:21:41M.K.

00:31:34seçildi. Bakın bunların hepsinin bir

00:31:36hikmeti var. Onun hayatını

00:31:38okuyup bu gözle değerlendirirseniz

00:31:40bunu kolayca anlarsınız.

00:31:42Sözü uzatmadan,

00:31:44yani Medine'de 622'den itibaren

00:31:46kurulan devlet, tabii ki

00:31:48bir çekirdektir, kabileler

00:31:50federasyonudur. Bu arada Medine

00:31:52şehir devleti demektir.

00:31:54Eski Grek ya da Yunan

00:31:56devletlerinde, Siti veya

00:31:58Polis biliyorsunuz.

00:32:00Medine,

00:32:01hatta İbranice'ye de Medinat diye

00:32:04Sami dil, akraba

00:32:06oldukları için bu iki dil, Arapçayla.

00:32:08Şehir devleti demektir.

00:32:10Yani sadece şehir demek değildir.

00:32:12Yani bir devletçi,

00:32:14devletin ya da küçük devletin

00:32:16merkezi olan şehir demektir.

00:32:18Yani devlet yoksa

00:32:20şehir olmaz zaten.

00:32:22Kabileler dağınık vaziyette yaşarlar,

00:32:24birbirine girerler. İşte

00:32:26orada kurulan devlet aslında

00:32:29622'den

00:32:30ta ne zamana kadar devam etti?

00:32:331922'ye kadar devam etti.

00:32:35Ama siyasal, yani sosyo-kültürel

00:32:38varlık olarak, yani

00:32:40İslam'ın yasalarını ve

00:32:42değerlerini

00:32:44hem siyasal hayatta,

00:32:46hem de toplumsal hayatta

00:32:47uygulayan bir devlet geleneği.

00:32:49Yani hocam, Tarık bin Ziyad

00:32:52711'de

00:32:53buraya geçtiğinde ve daha sonra

00:32:561. Abdurrahman

00:32:58geldiğinde, buraya

00:32:59bir müktesebatla geldi.

00:33:02Medine'den kazanılan

00:33:03Emevilerle beraber gelen

00:33:05bir birikimle geldiler değil mi buraya?

00:33:07Evet.

00:33:08622'den itibaren işte,

00:33:10Peygamberimizin kurduğu devlet,

00:33:11kendisi 632'de vefat ettiğinde,

00:33:14bakın,

00:33:14vefatından 40-50 yıl sonraya gidin,

00:33:16bir ucu,

00:33:19100 yıl sonraya gittiğinizde

00:33:21daha büyük,

00:33:22daha bir,

00:33:23hani dehşetle açarsınız gözünüzü.

00:33:25Yani bir ucu

00:33:26Çin sınırlarında,

00:33:28Hindistan içlerinde,

00:33:29Çin sınırlarına dayanmış,

00:33:31kuzeyde,

00:33:32Orta Asya içlerinde,

00:33:34batıda,

00:33:34Paris'e kadar uzanmışlar.

00:33:36Yani Endülüs, İspanya

00:33:37fethedilmiş buralar.

00:33:39Biliyorsunuz burada,

00:33:40ilk dönem özellikle,

00:33:42Paris'in

00:33:4230 kilometre güneyindeki

00:33:44Sens kasabasına kadar ulaşmıştır.

00:33:46Endülüs'lü Müslüman akıncılar.

00:33:49Ordu da biliyorsunuz,

00:33:51şeyde yenildi,

00:33:51Fuatye

00:33:52veya Tur dediğimiz,

00:33:54iki şehrin arasındaki,

00:33:55Luar Vadisi'nde yenilmiştir.

00:33:58Yani buraya gelen,

00:34:00Müslümanlar,

00:34:01gelmeden önce,

00:34:03zaten dünyanın büyük imparatorluğunu kurmuşlardır.

00:34:06Ve dünya da rakipsizlerdir.

00:34:08Tabi şeyi hariç tutuyoruz,

00:34:09yani Çin,

00:34:10Uzakdoğu'da kendi coğrafyasının dışına,

00:34:12pek çıkan bir gelene sahip değildir.

00:34:14Onu bir kenara istisna olarak tutuyoruz.

00:34:16Karşılaştırmada.

00:34:18Dolayısıyla,

00:34:19Emevilerin hakimiyeti altında,

00:34:21ama bu devlet kimin devleti?

00:34:23Yine Medine İslam Devleti.

00:34:25Yani bunu mutlaka vurgulamak lazım.

00:34:27Bir devletteki sürekliliği takip etmenin,

00:34:30üç temel kriteri vardır.

00:34:32Bir vatan,

00:34:33birisi vatandır,

00:34:34diğeri insan unsurudur,

00:34:36üçüncüsü de dindir.

00:34:37Ve o dinin etkisiyle oluşan,

00:34:40o halkın,

00:34:41milletin kültürüdür.

00:34:43Bakın,

00:34:44Emevilerin ele geçirdiği,

00:34:45değil mi,

00:34:46661'den itibaren,

00:34:48muaviye öncülüğünde,

00:34:49devlet,

00:34:50kimin devleti?

00:34:52622'de,

00:34:52Resulullah Aleyhisselam,

00:34:53Resulullah'ın kurduğu devlet.

00:34:54Evet.

00:34:56Peki,

00:34:56onlardan,

00:34:5790 küsur yıl sonra,

00:34:59Abbasiler ele geçirdi bu devleti,

00:35:02değil mi?

00:35:02Tabii.

00:35:03Emevilerden,

00:35:04onları devirerek.

00:35:05Kimin devleti bu?

00:35:06Aynı devlettir.

00:35:07Neden?

00:35:08Çünkü 3 unsur,

00:35:093 unsur devam ediyor.

00:35:11Yani arazide biraz,

00:35:12yani küçülme,

00:35:13daralma,

00:35:13genişleme olsa bile,

00:35:14insan aynı insan.

00:35:16Daha da önemlisi,

00:35:17burada halka,

00:35:18millete uygulanan,

00:35:20kanun mecmuası,

00:35:21anayasası,

00:35:22Kur'an'dır.

00:35:24Kanunlar mecmuası,

00:35:25fıkıh dediğimiz,

00:35:27külliyattır,

00:35:27fıkıh külliyatıdır.

00:35:29Ve kültürü,

00:35:30ahlakı,

00:35:30töresi,

00:35:31yani Atlas Okyanusu'ndan,

00:35:33Çin sınırlarına,

00:35:35Hindistan işlerine,

00:35:35Orta Asya'ya kadar,

00:35:36tek bir coğrafya,

00:35:38tek bir medeniyet.

00:35:39Medeniyet biz buna diyoruz.

00:35:41Yani,

00:35:42kendi içinde,

00:35:43aynı din çatısı altında,

00:35:45aynı dinin yasaları ve,

00:35:47ahlaki değerlerinin,

00:35:49uygulandığı ülkeler,

00:35:50bir imparatorluk olması gerekmiyor.

00:35:53Birden fazla,

00:35:54medeniyet içerisinde,

00:35:55aynı medeniyetin içinde,

00:35:56devletler olabilir,

00:35:57siyasal yapılar olabilir.

00:35:59Mesela,

00:35:59bugünkü Avrupa Birliği,

00:36:00bir Hristiyan medeniyetidir.

00:36:03İçinde,

00:36:04onlarca farklı,

00:36:06siyasi yapı var.

00:36:07Ama hepsinin,

00:36:08hayat tarzı aynıdır.

00:36:10Dinleri hemen hemen,

00:36:11dini aynıdır.

00:36:12Yani,

00:36:12modern Hristiyanlık,

00:36:13dinidir aslında.

00:36:14Bunun gibi,

00:36:15İslam tarihinde de.

00:36:17İşte,

00:36:17Emeviler,

00:36:18Kuzey Afrika'yı fethettiklerinde,

00:36:20ki,

00:36:20704,

00:36:21705 yılında tamamladılar,

00:36:23Kuzey Afrika'nın fethini.

00:36:24Bu arada,

00:36:25bilmeyen izleyicilerimiz olabilir.

00:36:27Kuzey Afrika dediğimiz,

00:36:28bugünkü Fas,

00:36:29Fas'ın bulunduğu,

00:36:30oradan işte,

00:36:31Doğu'ya,

00:36:31Cezayir,

00:36:32Tunus gibi,

00:36:33Mısır'a kadar,

00:36:34bu coğrafyadır.

00:36:35Müslümanlar,

00:36:36bugünkü Fas dediğimiz,

00:36:38coğrafyaya kadar,

00:36:39Kuzey Afrika'yı tamamıyla fethettiler.

00:36:41Musa bin Nusayir öncülüğünde.

00:36:44Dolayısıyla,

00:36:45burada şu devreye giriyor,

00:36:47siyaset biliminde.

00:36:50Dünyaya hükmedecek,

00:36:52üstakil bir devlet,

00:36:54olmanın,

00:36:55kuralları devreye giriyor.

00:36:57Bu devletlerin,

00:36:58hepsini incelerseniz,

00:36:59yayılma kuralları çok benzerdir.

00:37:02Ha,

00:37:02değerleri farklıdır,

00:37:04ama teknikleri aynıdır.

00:37:06Ne demek istiyorum?

00:37:08Yani her imparatorluk,

00:37:09mutlaka,

00:37:10yayılarak,

00:37:11pek çok devletçiyi,

00:37:13toplulukları,

00:37:14kabileleri,

00:37:15hakimiyeti altına alıp,

00:37:16kendine bağlayarak.

00:37:17Ama hepsini de,

00:37:19kendi dini,

00:37:20hakim,

00:37:22toplumsal unsur,

00:37:24artı,

00:37:25hakim kendi dininde,

00:37:27birleştirir.

00:37:28O çatı altında birleştirir.

00:37:30Peygamberimizin,

00:37:31ve daha sonra onun,

00:37:32halifelerinin yaptığı gibi.

00:37:34Bir imparatorluğa dönüşüyor.

00:37:36Yani,

00:37:36onlarca farklı milleti,

00:37:39İslam hukukunun çatısı altında,

00:37:41İslam devleti çatısı altında birleştiriyor.

00:37:44Yani,

00:37:45bu imparatorlukların,

00:37:46hinterlandı vardır.

00:37:48Yani,

00:37:49kendisini koruma,

00:37:50savunma alanı.

00:37:52İmparatorluklar,

00:37:53kendi çevresini,

00:37:54yani,

00:37:55bugünkü,

00:37:55küçük devletlerin yaptığı gibi,

00:37:57mesela,

00:37:58Türkiye ile Irak arasında sınır var.

00:38:00Bir tampon bölge yok,

00:38:01fark ediyorsanız.

00:38:03Ama mesela,

00:38:04bugünkü ABD ile Rusya arasında,

00:38:07tampon bölgeler vardır.

00:38:08Doğu Avrupa,

00:38:09Balkanlar gibi,

00:38:10hatta Türkiye gibi.

00:38:13Direkt sınır değillerdir yani.

00:38:16Yani,

00:38:16Alaska'dan küçük bir sınırları var ama,

00:38:18o bölge çok ıssız bir coğrafyedir.

00:38:20Onu saymıyoruz.

00:38:22Dolayısıyla,

00:38:23imparatorluklar,

00:38:23mutlaka bir hinterland oluş,

00:38:25tampon bölge oluştururlar.

00:38:27Direkt hakimiyet altına almasalar da,

00:38:29çevrelerini.

00:38:29İspanya'ya çıkmalarının,

00:38:31bir sebebi de budur.

00:38:33Yani,

00:38:33İslam Devleti'nin,

00:38:34çevresini,

00:38:35güvenlik çemberi altına almak,

00:38:37hinterland oluşturmak.

00:38:39Nitekim,

00:38:41Müslümanlar burayı kaybettikten sonra,

00:38:44İspanya'yı,

00:38:45Endülüs'ü,

00:38:4615. asrın,

00:38:47sonlarına doğru,

00:38:49burada oluşan İspanya Krallığı,

00:38:52burası kaybedildiği için,

00:38:54İslam coğrafyasına,

00:38:55İslam yurduna yöneldi.

00:38:57İşgale,

00:38:59biliyorsunuz,

00:38:59Portekiz ve İspanya Krallığı.

00:39:01Yani,

00:39:01Fas'tan başlayarak,

00:39:03Kuzey Afrika'yı,

00:39:03Cezayir, Tunus vs.

00:39:04işgal etmeye başladılar.

00:39:06Aslında,

00:39:06buraya geçerek,

00:39:07bir anlamda,

00:39:07Kuzey Afrika'yı,

00:39:08güvenlik altına almışlar.

00:39:09Tabii,

00:39:10İslam yurdunun,

00:39:11çünkü,

00:39:11batı kanadıdır,

00:39:13mağrip.

00:39:13Mağrip varsa,

00:39:15maşrik var,

00:39:15maşrik varsa,

00:39:16mağrip var.

00:39:16Bizim şu anda,

00:39:17güneş sınırımızı,

00:39:18güvenli kılmak için,

00:39:19Suriye işlerine kadar,

00:39:21girmek gibi bir şey.

00:39:22Aynen öyle.

00:39:23Bu,

00:39:23imparatorluk mirasına doğru,

00:39:27realist,

00:39:28ya da rasyonel,

00:39:29bir açılımdır bu arada,

00:39:32yeri gelmiş.

00:39:32Onu da değerlendiriyoruz.

00:39:33Endülüs medeniyetini konuşurken,

00:39:35belki kurucu unsur olarak,

00:39:37siz de,

00:39:39kitaplarınızda,

00:39:401. Abdurrahman'a,

00:39:41özel bir önem atfediyorsunuz.

00:39:43biraz geçiş sürecini konuşabilir miyiz?

00:39:461. Abdurrahman,

00:39:48buraya geçerken,

00:39:49beraberinde ne getirdi,

00:39:51ve ne buldu,

00:39:52ne yaptı burada?

00:39:53Evet,

00:39:541. Abdurrahman'dan önce,

00:39:55bildiğiniz gibi,

00:39:56711 ile,

00:39:57hani 2-3 yıldır,

00:39:58fetih süreci,

00:39:59714'e kadar tamamlandı.

00:40:04756 yılına kadar,

00:40:05valilerle yönetiliyor.

00:40:06Yani,

00:40:07bugünkü Suriye,

00:40:08Şam,

00:40:09başşehri de,

00:40:10Dımaşk,

00:40:10Şam bölgesinin,

00:40:11Dımaşk,

00:40:13başşehirdir,

00:40:14Emeviler İmparatorluğu'nun,

00:40:16ya da Medine İslam Devleti'nin,

00:40:18Emeviler Hanedanı'yla,

00:40:20yönetildiği çağdan bahsediyoruz.

00:40:22Başşehir,

00:40:22Dımaşk.

00:40:24Buradan,

00:40:25yaklaşık,

00:40:264-5 bin kilometredir.

00:40:27Oradan yönetiliyor.

00:40:29Tabii ki,

00:40:30Kuzey Afrika Eyaleti,

00:40:31İfriki Eyaleti,

00:40:32Vali Musa bin Nusayr,

00:40:35Endülüs,

00:40:36Kuzey Afrika Eyaleti'ne bağlı bir vilayettir aslında.

00:40:40Dolayısıyla,

00:40:41o ilk valiler döneminde,

00:40:43756 tarihine kadar,

00:40:45bir yerleşme,

00:40:48burada kendini tanıma,

00:40:49yerli halkla tanışma dönemidir.

00:40:51Bakın,

00:40:53yani 711'den,

00:40:54756'ya,

00:40:56kaç yıl var?

00:40:5746 yıl olması lazım,

00:40:59yanılmıyorsam.

00:41:01Yarım asır neredeyse,

00:41:03arkadaşlar,

00:41:04toplumsal değişimler,

00:41:07uzun süreçlerde gerçekleşir.

00:41:092-3 sünnesi,

00:41:10100 yıl,

00:41:11120 yıl.

00:41:12Hakikaten bu dönemde,

00:41:14Müslümanlar,

00:41:16Yemenliler,

00:41:17Şamlılar,

00:41:17Berberiler,

00:41:18Araplar,

00:41:19ayrışmalar ve iç çatışmalar yaşamışlardır.

00:41:22Çirkin hadiseler de yaşanmıştır.

00:41:23Ama biz,

00:41:24tarih felsefesi bağlamında,

00:41:26bunu şöyle değerlendiririz,

00:41:27bunlar yaşanmalı.

00:41:29Biz,

00:41:29ahlak açıdan hemen bakmayız.

00:41:31Zaten ahlak,

00:41:32ya da ahlakı vazeden,

00:41:33dinin Allah tarafından gönderilme amacı da,

00:41:39insanların bu hırslarını biraz olsun dizginlemek.

00:41:44Özellikle havas dediğimiz toplumsal dinamik grupların,

00:41:48o hırslarını biraz törpüleyebilmek,

00:41:50halk ve halkın öncüsü ulema vasıtasıyla onları biraz frenleyebilmektir.

00:41:55Yani dinin amacı da budur büyük ölçüde.

00:41:57Dolayısıyla,

00:42:00Abbasiler,

00:42:01Emevileri devirdi biliyorsunuz.

00:42:02İktidarı devleti,

00:42:03Medine İslam devletini ele geçirdiler.

00:42:05750 yılında.

00:42:09Yani hoş değil belki ama,

00:42:11bu siyasi mücadele artık bunlar.

00:42:13Onu biz değerlendirmesini yapmıyoruz.

00:42:17Emevi erkeklerini,

00:42:19hanedan üyelerini,

00:42:20prenslerini vs. öldürdüler.

00:42:22Bir tek Abduraman kaçtı,

00:42:23kurtuldu.

00:42:25O da...

00:42:26Birkaç anı daha var ama selde boğuldu,

00:42:27suda, nehirde boğuldu.

00:42:29Evet, o da küçük kardeşi.

00:42:29Evet, Abduraman'ın küçük kardeşi.

00:42:3014 yaşında.

00:42:31Uzamasın diye söylemek,

00:42:33kısa kesiyorum bazı şeyleri.

00:42:35Abduraman,

00:42:38nehri geçip kurtuldu,

00:42:40dayılarına sığındı.

00:42:42Annesi mağrip asıllıdır,

00:42:44faslıdır yani.

00:42:45septeli.

00:42:46Evet, buraya sığınıyor ve burada 4-5 yıl Endülüs'teki Emevi taraftarlarıyla görüşerek buradaki devrimi hazırlıyor.

00:42:54Ve 756'nın ilk baharında Almunyakar şehrinden buradaki El Münekep derler, Arap kaynakları.

00:43:04Malaga ile Almeriye arasında İspanya'ya çıkış yapıyor, Endülüs'e.

00:43:09Ve Endülüs'ü ele geçiriyor, buradaki valiyi bertaraf ederek.

00:43:13Bugün hala orada heykeli vardır, bilirsiniz.

00:43:17Bu da ilginç değil mi?

00:43:19Bugün İspanyolların onu sahiplenmesi,

00:43:23üstünü yapması da ilginç.

00:43:25Evet, yeri gelirse ona da değiniriz.

00:43:28Bu topraklardaki bütün değerler bizimdir diyor.

00:43:32Dini farklı olsa da diyor.

00:43:34Evet, rekonkistayı ve biraz da çöküş dönemini konuşurken yarın oraya ayrı bir bahis açalım inşallah hocam.

00:43:42Eyvallah.

00:43:44İsterseniz Abdurrahman'a devam edelim.

00:43:45Evet, evet. 1. Abdurrahman'dan.

00:43:47Yani 1. Abdurrahman kimdir?

00:43:49Endülüs'e çıktığında buraya neyi getirdi?

00:43:52Yani şöyle benzetme yapalım yine.

00:43:57Bugün diyelim ki yönetimde olan, tecrübe kazanmış İngiltere Kraliyetinin bir prensi olsun.

00:44:06Veliah Prens.

00:44:09Veya Osmanlı Şehzadesi, Şehzade Selim değil mi?

00:44:13Trabzon Sancağı'nda yönetim tecrübesi kazanmış.

00:44:18Şimşek gibi, civa gibi delikanlı.

00:44:22Yönetim şeyini içselleştirmiş.

00:44:25Abdurrahman da öyle bir şehzadedir.

00:44:28Ve Abdurrahman'ın mensup olduğu Ümeyyeoğulları, yani Emeviler diye devlet adı siyasi isim olarak kullanırız ama sülale ismi Ümeyyeoğullarıdır.

00:44:38Yani peygamberimizden önceki dönemde de ve peygamberimiz zamanında da zaten Mekke ve Arabistan Yarımadası'nda liva sancağını taşıyan bir kabiledir.

00:44:50Yani askeri ve siyasi tecrübesi olan ve hatta bir numaradır yani.

00:44:55O yüzden Haşimoğulları iki numaradır.

00:44:59Haşimoğulları ile mücadelesi zaten İslam'ın ilk asırlarına damgasını vurmuştur.

00:45:03Bu mücadele vurmuştur.

00:45:05Bunlar abartı falan değildir yani.

00:45:08Yani siyasette, yönetimde pişmiş beşik ümerası.

00:45:15Beşik ümerasından bu adam.

00:45:17Mesela Fatih Sultan Mehmet Han, 20 yaşında İstanbul'u almış.

00:45:20Çünkü bir müktesebatı var.

00:45:23Aynı şekilde Abdurrahman'da böyle bir donanımla mı geldi buraya?

00:45:28Eyvallah.

00:45:29Yani devlet tecrübesi olan, görgüsü olan büyük imparatorlukta yetişmiş.

00:45:33Bunlar önemlidir.

00:45:35Yani neden hanedan tarihi diye siyaset felsefesinde tartışılan bir konudur.

00:45:40Neden hanedanda?

00:45:41Mesela demokrasi değil.

00:45:44Bunun bir sebebi vardır.

00:45:45Çünkü demokraside babasının malı değildir.

00:45:48Kendi mülkü de değildir.

00:45:49Bunun avantajları da olabilir.

00:45:51Ama insan kendi malına zarar vermez.

00:45:53Ama kendi malı değilse verebilir.

00:45:55Anayasayı, kitabını fırlatabilir ve ülke karışabilir.

00:45:58Ama kendi malı olsa bunu yapamaz.

00:46:01Kendi ülkesi olsa bunu yapamaz.

00:46:03Daha temkinli olur.

00:46:05Böyle ayrımlar vardır.

00:46:06Abdurrahman hakikaten Emevi genini taşıyan, o gen hafızasını burada Endülüs'te sergileyen muazzam bir liderdir.

00:46:16Yani dünya tarihinde bence 20 lider sayılsa kesinlikle içine gir, bu listeye girmesi gereken bir liderdir.

00:46:26Evet iyi geçmiş.

00:46:26Burada bunu nasıl, ne zaman anlıyorsunuz, burada ne yaptığını, eğer ayrıntısıyla kavrarsanız bunu çok net söylersiniz.

00:46:37İsterseniz o ayrıntılara geçebilirim.

00:46:39Tabii yani tabiri caizse kaçarak geldiği bir yerde bir devlet inşa etmek, bir medeniyetin temelini atmak büyük iş.

00:46:47Neler yaptığını biraz konuşalım.

00:46:50Mesela siz, yani çok önemsediğim altını çizeceğim bir tespit.

00:46:56Konuşmalarınızda, makalelerde diyorsunuz ki, Endülüs'ü çoğu zaman bir hoşgörü hikayesi olarak anlatıyorlar.

00:47:03Aslında sadece böyle değil.

00:47:07Hoşgörüden ziyade tevhid temelli bir adalet düzeni kuruldu da, medeniyet bunun üzerine şekillendi diyorsunuz.

00:47:14Bunu da biraz açarak nasıl bir devlet kuruldu, medeniyet inşa edildi?

00:47:19Evet, bu zaten 622'de Peygamber Efendimizin kurduğu devletin temel niteliğidir.

00:47:24Bütün İslam devletlerinde hemen hemen bu temel bir niteliktir.

00:47:27Tevhid, tevhid İslam'ın ruhu.

00:47:30La ilahe illallah, Muhammedun Resulullah.

00:47:32Yani Allah'tan başka Allah yok ne demek?

00:47:35Oradaki ilah, otorite demektir.

00:47:38Yani sosyopolitik kanun vaz edici, kanun vazlığı, otorite.

00:47:45Yani bu din tamamen siyasi bir olgudur.

00:47:49Yani siyaset dışı bir olgu diye konumlandırılmaya çalışılması modern bir manipülasyondur.

00:47:56Buna dikkat etmek lazım.

00:47:57Bu konuda uzun tabii şimdi girmiyorum oraya.

00:48:01Dinin ortaya konulması Allah tarafından gönderilmesi zaten, az önce bahsettim, sosyopolitik lider olan peygamberin bir devleti ıslah ederken ya da

00:48:13bir devlet kurarken kullanacağı anayasadır, kanunlar mecmuasıdır.

00:48:19Değerler bütünüdür.

00:48:20Kanun, yasa ve değerler bütünüdür din.

00:48:23Bu tanımı iyi yapalım.

00:48:25Yani modern kaynaklar maalesef böyle bir tanımı yapmıyor.

00:48:29Çünkü kısaca söyleyeyim modernlik kendisini bir din olarak, geleneksel dinleri tasfiye ederek, onların devletlerine çökerek bir nevi ikame ettiği için

00:48:39kendisinden öncekini hayırla yad edecek diye bir vefa ondan beklemek hoş olmaz.

00:48:45Yani modern bilim kısmen de manipülasyon üzerine kuruludur.

00:48:52Çünkü modern devletleri modernliği meşrulaştıracak ve gücünü tahkim edecek söylemden ibarettir aslında.

00:49:01Bugün bizim bilim dediğimiz teknoloji de bu bilimle icat edilen bir şeydir.

00:49:07Ortaya konulan ve yürütülen bir araçtır.

00:49:10Dolayısıyla bilimcilik, eurocentrik bir batı merkezci, Avrupa merkezci bir bakış açısına doğal olarak sahiptir.

00:49:18Bunu biz batılı olmayan, Avrupalı olmayan toplumlar batılılar gibi anlamamalıyız, okumamalıyız.

00:49:26Kendi çıkarlarımız açısından okumalıyız.

00:49:28Ben bunlara işaret ediyorum.

00:49:30Bunlara dikkat çekmeye çalışıyorum derslerimde.

00:49:33ve Endülüs'ü anlatırken.

00:49:35O yüzden hoşgörü değil.

00:49:37Birinci Abdurrahman'ın burada ne yaptığını eğer anlize derseniz,

00:49:40A'dan Z'ye, hatta bir yapay zekaya komut verirsiniz, istem yazarsınız.

00:49:46Birinci Abdurrahman 756 tarihinde Endülüs'e çıktığında ölünceye kadar ne yaptı?

00:49:52Yaptığı bütün siyasi faaliyetleri, toplumsal faaliyetleri maddeler halinde sırala diye bir komut verin.

00:50:00Çıkan rapora bakın.

00:50:03Ben ne var?

00:50:06Sıfırdan devlet kuruyor adam.

00:50:07Adeta.

00:50:08Çünkü burada devlet geleneği ortadan kaybolalı 2-3 asır olmuş.

00:50:13Hatta 4 asır olmuş.

00:50:15Yani önceden bir Roma hakimiyeti vardı burada ama 4. asırın ortalarında burası kaybedildi.

00:50:21Doğru.

00:50:21Kavimler geçtiğinden sonra.

00:50:22Tabii.

00:50:23Roma İmparatorluğunun yerini biliyorsunuz.

00:50:25İspanya dahil bütün Avrupa coğrafyasında Katolik kilisesi, papalık devralmıştır.

00:50:32Yani papa aslında Roma İmparatorluğu'nun da yerini almıştır bir nevi sembolik olarak.

00:50:38Resmen olmasa da kilise teşkilatı kurumları vasıtasıyla köylere kadar, şehirlerden köylere kadar uzanan adeta Roma kurumlarını tahkim ederek kendini Avrupa

00:50:52halkını yönetmiştir.

00:50:53Aslında bir boşluğu doldurmuştur, otorite boşluğunu.

00:50:57İşte 1. Abdurrahman'ın yaptığı olaylara bakarsanız, kendinizi eğer 1. Abdurrahman'ın yerine koyarsanız, buraya çıktığınızda siz burayı nasıl yönetirsiniz?

00:51:07Buranın manzarasını önce kısaca söyleyelim.

00:51:10Biraz önce söyledik aslında.

00:51:12Yani burada bir devlet yapısı yok.

00:51:15Birbirinden bağımsız ve birbirine düşman topluluklar var.

00:51:19Bahsettim az önce.

00:51:20Eski kral taraftarları, yeni kral ve ordusu adamları, Yahudiler ticari de olsa etkin bir grup müfis olarak küçük olsa da.

00:51:29Ve Aryusçu Hristiyan mezhebi, Aryusçular etkin.

00:51:35Dolayısıyla parçalı, birbirine düşkün.

00:51:39Bu insanlar burada sefalet içindeler.

00:51:42Hem kıtlık yüzünden hem ülkede huzur, istikrar, siyasi istikrar olmadığından.

00:51:50Dolayısıyla bu insanların acilen istikrara ihtiyacı var.

00:51:54Bu da nasıl sağlanır?

00:51:56Ya içeriden ki içeride mümkün olmuyor.

00:51:59O zaman dışarıdan büyük bir gücü davet ettiler.

00:52:02Emevileri, yani Müslümanları buraya davet ettiler.

00:52:06Kim vasıtasıyla?

00:52:09Septa valisi, Julianus vasıtasıyla davet ettiler.

00:52:13Kayravan'daydı Musa bin Musayr, eyalet valisi olarak.

00:52:16Musa'yla itibata geçerek.

00:52:18Musa da biliyorsunuz 710 yılında önce Tarif bin Malik'le bir keşif yaptırdı.

00:52:23Bir sene sonra da Tarif bin Ziyad'ı göndererek.

00:52:26Tarif bu arada Musa'ya bağlı bir komutandır.

00:52:29Astıdır yani Musa'nın.

00:52:32Asıl Fatih Tarık bilinir ama asıl Fatih Musa'dır.

00:52:35Musa bir Musayr'dır.

00:52:37İlk ayak basan tabii ki Fatih komutan Tarık'tır.

00:52:40Hakkını yememek lazım.

00:52:42Bu arada gemileri de yakmamıştır.

00:52:43Üzülerek söylüyorum.

00:52:44O bir deyimdir.

00:52:45O kadar gemiyi yakacak bir şey de yok o zaman.

00:52:49Tabii gemileri de yok.

00:52:50Müslümanların yani donanması çok yetersiz.

00:52:54Gemilerin de çoğu şeyden, Julianus'tan, Septa valisinden ödünçtür zaten.

00:52:59Başkasının gemisini yakacak hali yok.

00:53:00Oradaki sadece Arapça'da bir deyimdir.

00:53:04Ölümüne.

00:53:05Hani Kur'an'da da

00:53:06Fe yedâ azam tefe tevekkal alallah.

00:53:09Onu anlatır o deyim aslında.

00:53:11Yani Kur'an'daki bu deyimi anlatan Arap atasözlerinden biridir anladığım kadarıyla.

00:53:17Kesin kararlılar.

00:53:19Şimdi birinci Abdurrahman burada kendimizi onun yerine koyduğumuzda.

00:53:24Burada bölük pörçük, sefalet içinde bir ülke.

00:53:29Aslında burada ne bulur?

00:53:30Yani normalde zengin, güçlü bir imparatorluğun üyesi değil mi?

00:53:34Normal devlette devam etse hükümranlıkları burayla ilgilenmezler çok.

00:53:41Yani nitekim buraya bir şehzade göndermediler fetihten sonra Emevi İmparatorluğu.

00:53:46Neden?

00:53:47Çünkü burası öyle varlıklı bir yer değil.

00:53:50İç kargaşa vesaire.

00:53:53İşte birinci Abdurrahman mecbur kaldı.

00:53:54Burada kaldı.

00:53:55Çünkü çıkışı yok, dönüşü yok.

00:53:57Devlet kaybedilmiş.

00:53:58Hocam müsaadeniz olursa biraz kalsın, düşünsün.

00:54:01Eyvallah.

00:54:02Burada bu zorluk içinde nasıl bir devlet kuracak?

00:54:05Biz de kısa bir ara vereceğiz.

00:54:06Eyvallah.

00:54:07Sonra da dönüşte bir tebaa da lazım Abdurrahman'a değil mi?

00:54:12Buradaki biraz da tebaayı konuşalım.

00:54:14Ve sizin tespitinizin altını çizerek biraz orayı tekrar açmak isteyeceğim.

00:54:20Endürüs genelde bir hoşgörü medeniyeti olarak anlatılır.

00:54:24Siz diyorsunuz ki bu buradaki hem medeniyet hem Müslümanlığa bir eksik bir tanımlama olur.

00:54:31Burada güzel bir tevhid temelli adalet sistemi vardı.

00:54:36Asıl yüceltilmesi gereken o.

00:54:38Kısa bir ara verelim isterseniz sonra bunları konuşmaya devam edelim.

00:54:41Kıymetli izleyicilerimiz Prof. Dr. Lütfi Şeyban Hocam'la Endürüs üzerine sohbete devam edeceğiz.

00:54:48Kısa bir ara.

00:54:50Kıymetli izleyicilerimiz Endürüs'ten, Granada'dan yeniden sizlerle beraberiz.

00:54:55Prof. Dr. Lütfi Şeyban Hocam'la Endürüs medeniyetini konuşuyoruz.

00:55:00Hocam Endürüs'te sadece bir hoşgörü değil, tevhid temelli bir adalet düzeni vardı dedik.

00:55:07Burayı biraz daha açabilir misiniz?

00:55:11Eyvallah.

00:55:12Şimdi Endürüs'ün de bir mensubu, doğal üyesi olduğu İslam devleti tarihi, İslam tarihi.

00:55:19622'den başlar, dediğimiz gibi 1922'ye kadar sürer.

00:55:24Bu İslam devletlerinin tamamında İslam hukuku uygulanmıştır bugünkü manada.

00:55:30Yani İslam fıkhı.

00:55:31Tabii ki modern manada bir hukuk değildir.

00:55:35Kur'an-ı Kerim modern manada bir anayasa değildir.

00:55:37Ama geleneksel dünyada bütün kurumlar modern dünyanın temelidir sonuçta.

00:55:43Yani biraz daha basit versiyonudur.

00:55:46Ama o çağlardaki insanları idare eden, devlet kurup insanları yaşatan yasalardır.

00:55:53İslam dininin de içerisinde İslam dininin bütün kuralları, değerleri iki kısımda toplanır.

00:56:02Biliyorsunuz ahkam dediğimiz yasalardır.

00:56:06Diğeri de değerlerdir.

00:56:08İlkeler ve değerler.

00:56:10Kısaca buna modern hukukta, bugünkü modern terminolojide kanun ve ahlak deniyor.

00:56:16Ya da hukuk ve ahlak.

00:56:17Hukuk ve ahlak demektir aslında geleneksel dünyada din.

00:56:21Bunu bir defa teslim etmek, bunu iyi kavramak lazım.

00:56:25Peki Endülüs dahil İslam devletlerindeki uygulanan fıkıh ya da İslam hukukunun temelinde ne var?

00:56:31Tabi ki tevhid temelli otorite, ilah anlayışı var.

00:56:37Orada formül nedir?

00:56:40La ilahe illallah.

00:56:41Yani devlet kurarken ve yönetirken yapılacak kanunlar, ortaya konacak ahlaki kriterler, değerler.

00:56:51Kaynak ne burada?

00:56:53Yalnızca Allah olabilir.

00:56:56Allah'tan başka kimse bir İslam devleti kurulurken veya yönetilirken kanun koyamaz.

00:57:05Peygamber uygulayıcıdır biliyorsunuz.

00:57:07Sünnet Kur'an-ı Kerim'in uygulamasıdır.

00:57:09Pratiğidir.

00:57:11Tabi ki peygamberimiz de kanun koyucudur ama Allah tarafından ya Kur'an-ı Kerim'le veya zımnen onaylanmıştır.

00:57:21Yani ana kaynak Kur'an-ı Kerim'dir.

00:57:22Dolayısıyla onun sahibi olan, sahibi kelam olan Allah-u Teala'dır.

00:57:29Dolayısıyla Allah'tan başka ilah yoktur demek, İslam devletinde kanunların kaynağı, temeli yalnızca İslam'dır.

00:57:38Bunun dışında İslam'a aykırı bir uygulama, bir kanun, yasa yapılamaz demektir.

00:57:43İslam tarihinde bu büyük ölçüde uygulanmıştır.

00:57:46Şimdi bunun uygulanmadığını iddia edenler var, o tartışmaya girmek istemiyorum.

00:57:50Cımbızla çekip 13 asır içerisinden, ki 13 asır uygulanmıştır bakın 622'den 1922 arasında 13 asır vardır.

00:57:58Buna dikkat etmek lazım.

00:58:0113 asır içerisinde sadece olumsuz uygulamaları cımbızla çekerseniz, tabi ki böyle bir sonuca ulaşırsınız.

00:58:07O zaman modern dönemde demokrasi denilen bugünkü çağdaş dünyanın, batılıların, demokratik ülkelerindeki yalnızca anti-demokratik uygulamaları siz cımbızla çekip toplarsanız,

00:58:20bir tane demokratik ülke kalmaz önünüzde elinizde.

00:58:24Bu kafayla, bu yaklaşımla.

00:58:26O yüzden tevhid temelli dediği, yani tevhid, İslam'ın yasalarına, değerlerine bir bakalım.

00:58:33Devlet kurarken, toplum yönetirken.

00:58:36Müslümanlar insana nasıl bakar?

00:58:38Bilhassa birlikte yaşama konusunda gayrimüslimlere, yani Müslüman olmayanlara bakarken bu çok kritik bir bakış açısıdır.

00:58:47Kur'an-ı Kerim'de Allah bu yasayı nasıl koymuşsa ona uymuşlardır Müslümanlar.

00:58:52Bunun dışına çıkmamışlardır.

00:58:53Çıkılan örnekler nadirdir, istisnadır.

00:58:56İstisnalar ise kaideyi bozmaz, kaide haline getirilemez.

00:59:00Yani genel kaideyi bozacak şekilde kullanılamaz.

00:59:05Metodoloji bağlamında.

00:59:07Bu tevhid, inancı, siyasilerin otoritesini sınırlandırmaya bir etkisi olmuş mudur?

00:59:14Elbette.

00:59:14Biz en birisi örneği üzerinden konuşursak.

00:59:16Elbette. Mesela Fatih komutanlar Müslüman olmayan bir coğrafyaya giriyor.

00:59:22Değil mi?

00:59:23Orada nasıl uygulama yapabilir?

00:59:25Bunu Peygamberimiz kendi hayatında yaptığı fetihlerle ortaya koymuştur zaten.

00:59:30Hani zimmi hukuku dediğimiz, zimmi hukukunun esasları bellidir.

00:59:34Gayrimüslimlerin mutlaka beş alanda güvenlikleri temin edilir.

00:59:39Can güvenliği, mal güvenliği, ondan sonra akıl, akıl iki manadadır.

00:59:46Bir insan olma yeterliliği artı kendi inancıyla ortaya koyduğu kültürünü kastederiz akıl dediğimizde.

00:59:55Akıl güvenliği yani kendi kültüre, adetleri.

00:59:58İki, inanç özgürlüğü ve kendi iç hukukunu, dini hukukunu uygulamasına önem veririz.

01:00:07Biz bir de inanç hürriyeti dedik, can, mal, güvenliği.

01:00:13Yani beş alanda.

01:00:14Aklı, malı, canı, nefsi, hepsi bu beş.

01:00:18Evet, kendi neslinin yani istediği şekilde kendi neslinin devam ettirme özgürlüğüne sahiptirler.

01:00:25Onların kendilerinden olmayan kızlarla evlenmeye, erkeklerle evlenmeye zorlanamazlar vesaire.

01:00:34Bu beş alanda düzenler. Aslında Müslümanların hakları da bu beş alandadır.

01:00:39Yani bu beş alanda düzenlenir.

01:00:41Şimdi bu beş temel alana baktığınızda Müslümanların tarihinde yani 13 asır boyunca hakim olarak, yaygın olarak ve resmi olarak,

01:00:51yani bunu vurguluyorum, istisnaları kenarda tutarak.

01:00:55Uygulanan Kur'an-ı Kerim'de ne yazıyorsa odur.

01:00:59Yani bunu biz batılılardan bunun böyle olmadığını zorlamayla kendi neslimize öğretmeye maalesef durduk.

01:01:09Bunu, bunlar yanlış, bu yanlıştan dönmek lazım.

01:01:11Peki hocam, burada Hristiyanlar, Müslümanlar, Yahudiler birlikte yaşadılar ve bu medeniyeti beraber inşa ettiler gibi bir kabule.

01:01:22Siz itiraz ediyorsunuz.

01:01:23Diyorsunuz ki, hayır burada hakim güç Müslümanlardı.

01:01:29Müslümanların hakimiyetinde ama onlara da öyle haklar tanındı ki, bu başrolü Müslümanların olduğu, oluşturduğu bir medeniyet.

01:01:39Burayı biraz açabilirim.

01:01:41Elbette, bakın.

01:01:42Medena örneği de var.

01:01:43Her imparatorlukta bu böyledir ama imparatorluğa dönüşen, mesela Endülüs, 9. asırdan itibaren, özellikle 10. asırda bir Batı Akdeniz imparatorluğuna dönüşmüştür.

01:01:55Bunu bilmek lazım.

01:01:58Yani 1. Abduraman'ın kurduğu devlet sürekli bir yükseliş trendine sahiptir.

01:02:04Dolayısıyla bu imparatorluklarda mutlaka kendi hukukunu uygular.

01:02:09Hakim kurucu unsur vardır.

01:02:11Bunu unutmamak lazım.

01:02:12Küçük devletlerde büyük güçlere, imparatorluklara bağımlı durumda olan, siyaseten bağımlı olan devletlerde ya da devletçiklerde eşit statüde gruplar olabilir.

01:02:26Bunlar arasında bir sözleşme imzalanarak ortak bir yönetim oluşturulabilir.

01:02:32Ama büyük imparatorluklarda böyle bir şey söz konusu değildir.

01:02:35Benim bildiğim kadarıyla tarihte bir örneği de yoktur.

01:02:38Yani kurucu, hakim unsur vardır.

01:02:41Hakim bir ırk vardır.

01:02:42Mesela Endülüs'te kurucu unsur Arap'tır.

01:02:45Berberiler bile ikinci plandadır.

01:02:48Şimdi oraya dönmeyeyim.

01:02:49Sebebi vardır.

01:02:50Çünkü burada toplulukları bir arada tutacak olan İslam'ın yasalarıdır.

01:02:55İslam'ı en iyi bilen, uygulamalı olarak bilen, tecrübe, İslam devleti tecrübesine sahip olan berberiler değildir, Araplardır da o yüzden

01:03:04kurucu olan unsur Araplardır.

01:03:05Belki fetih de berberilerin etkisinden söz edebiliriz ama devlet kurucu ile devlette Araplardır.

01:03:12Var ama paralı asker değil tabi ama orduda sadece askerdirler.

01:03:16Yani orduda sayıları Araplardan fazladır.

01:03:19Fazla olsa bile bulunmaları burada kurucu unsuru olmaya gerektirmez.

01:03:25Yani imparatorluklarda ya da büyük devletlerde kurucu unsur nedir?

01:03:29Siyaset tarihinde, siyaset biliminde bunu bilmek lazım.

01:03:33Kurucu unsurun kendi kurucu dini vardır.

01:03:36Yani kurucu anayasasını oluşturan kaynağı kendi dinidir.

01:03:41Hatta kendi mezhebi vardır.

01:03:43Şeylerden farklıdır.

01:03:44Rakip olan imparatorluk ya da düşman ülkelerden, devletlerden dini aynı olsa bile mezhebini farklaştırır.

01:03:53Mesela daha sonra Fatımiler'i göreceğiz.

01:03:55Şiilik diye anıldığımız, Hazreti Ali taraftarlığı.

01:04:01Tabi Şiilik 15. asırda, 16. asırda şekillendi Safevilerle ama bildiğiniz gibi Büeyhilerle ufak ufak ve Fatımilerle şekillenmeye başladı.

01:04:16Dolayısıyla burada imparatorluk kuran Araplar, Müslüman Araplar, Emevi öncülüğün, Emevilerin öncülüğündedir.

01:04:25Kurdukları devletteki anlayış İslami anlayıştır.

01:04:28Orada da insana nasıl bakıyor?

01:04:30Buna odaklanmamız gerekiyor.

01:04:32İslam insana nasıl bakıyor?

01:04:34Biz Ademoğlunu mükerrem kıldık diyor.

01:04:36Yani kıymetli bir varlık kıldık diyor.

01:04:38Şimdi kıymetli ya da kıymetsiz bu göreceli bir şey.

01:04:42Kime göre, neye göre?

01:04:43Allah bunu söylüyorsa neye göre böyle söylüyor buna bakacağız.

01:04:47Tabi ki diğer canlılara, diğer yaratıklara göre, hayvanlara göre mesela.

01:04:52Yani hiçbir hayvan bir insan hayatına değişilmez mesela.

01:04:55Bugün Türkiye'deki bir sokak köpekleri tartışmasını da gönderme yapalım, geçelim.

01:05:01Dolayısıyla gayrimüslim bile olsa, Müslümanlara saldırmadığı müddetçe, yani Müslümanlar için özellikle siyasi bir risk, bir tehdit unsuru oluşturmadığı sürece

01:05:16değerli bir insan gözüyle bakılır.

01:05:19Yani potansiyel Müslüman gözüyle bakılır.

01:05:21Yani kazanılması gereken bir insan, en azından iyi davranılması gereken, insanca muamele edilmesi gereken bir insan olarak bakılır.

01:05:30Zimni hukukunda işte saydığımız beş alanda, yani canını, can güvenliğini sağlıyor, mal güvenliğini sağlıyor, nesil emniyetini sağlıyor, akıl, kendi kültür

01:05:41güvencesini sağlıyor.

01:05:43Son olarak da inanç güvenliğini sağlıyor, değil mi?

01:05:46Kendi iç hukuku, yani Allah aşkına modern dönemde hangi devlette görebilirsiniz, kendi iç hukukuna müsaade ediyor?

01:05:53Yani Almanya'da mesela, Avrupa'da mesela, hemen hızlı geçtim ama, Türkler gibi Müslüman topluluklar var, cemaatler küçük.

01:06:01Kendi iç hukukunu uygulayabiliyor mu?

01:06:03Mesela medeni kanunda, evliliklerde vesaire, İslam hukukunu uygulama hakkı var mı?

01:06:07Burada uygulayabildiler mi?

01:06:09Burada uyguladılar tabii ki.

01:06:11Mesela toplamda hani 780 yıllık bir medeniyet ama işte zirve olan Endülüs, Emevi dönemini ele alacak olursak,

01:06:18hiç buradaki Yahudilerin bize kadar ulaşan bir rahatsızlığı, bir şikayeti, entegrasyon sorunu görmüyoruz.

01:06:26Demek ki bir önceki dönemden daha rahat yaşadılar.

01:06:29Evet.

01:06:29Ve Müslümanlar da onların hak ve özgürlüklerini güvence altına aldılar.

01:06:34Kesinlikle, bu doğrudur.

01:06:35Bunu biraz ayrıntılandıralım.

01:06:38Şöyle, yani İslam hukukunda gayrimüslimlerin kendi cemaat içinde yaşama sorumluluğu vardır.

01:06:45Hani kendi mahallelerinde, kendi cemaatı içinde yaşamak durumundadırlar.

01:06:48Mesela ayrı, hala affedersiniz, ayrı mahalleler var mesela.

01:06:52Evet, ayrı mahallelerde yaşamak.

01:06:53Bunun sebebi nedir?

01:06:54Bunun sebebi toplum psikolojisiyle ilgili bilimsel gerçeklerdir.

01:06:58Bakın bu maalesef müsteşrik ya da oryantalistlerin, batılıların yazdığı İslam tarihlerinde, İslam tarihinde, İslam devletlerindeki gayrimüslimlere ikinci sınıf vatandaş muamelesi

01:07:10yapılmıştır bir anakronik bir şeyi vardır.

01:07:14Manipülasyon aslında bu.

01:07:17Tarihi hakikatlerle kesinlikle çelişir bu.

01:07:19Neden?

01:07:20Bakın burada mesela bilimi bizden çok daha iyi bilen, çünkü çoğunu modern bilimi icat eden batılılar burada nedense susarlar.

01:07:29Nedir o?

01:07:30Toplum psikolojisi.

01:07:31Yani eğer bir toplumda farklı inançtan olan gruplar hakim unsurun, hakim olduğu ortamlara, toplumsal ortamlara, sokağa, çarşıya, karışırsa okullara, eğitim

01:07:46kurumlarına,

01:07:47onlarla aynı eğitimi görürlerse, bugün modern sistemde Müslümanlara, Türkiye gibi pek çok dünya ülkelerinde yapıldığı gibi.

01:07:56Avrupa'da mesela değil mi Türklere, Müslümanlar, Alman okullarına gidiyor.

01:08:00Alman çarşısında, AVM'sinde televizyonunu vesaire izliyor.

01:08:04Yani o toplumla hemahal olmuş, karışmış vaziyette.

01:08:08Bakın burada toplum psikolojisi devreye girer.

01:08:11Nedir o?

01:08:12Mağluplar galiplere benzer.

01:08:14Galipleri taklit eder.

01:08:16Onlara öykülür, onlara özenir.

01:08:18Eğer bu karışım devam ederse, onların kendi inancından ve inancının oluşturduğu kültüründen, adetinden eser kalmadığını görürsünüz bir süre sonra.

01:08:28Bir de buna zorlama varsa, yani telkin, tebliğ dediğimiz pek çok yol, yani bunun soft'u var, hard'ı var.

01:08:36Yani yumuşak telkin var, dolaylı telkin var, doğrudan telkin var.

01:08:42Eğer eğitim sistemine katarsanız, sokağa kat karıştırırsanız, mesela Endülüs'teki gayrimüslimleri, Yahudileri ve Hristiyanları, eğer Müslümanlarla aynı ortama karıştırırsanız, aynı mekteplerde

01:08:54okumaya zorlasaydınız.

01:08:56Bu bir, onların hakkına müdahale olurdu.

01:08:59Onların hakkına bir kısıtlama olurdu.

01:09:02Neden?

01:09:03Onların çocukları çünkü galip olan Müslümanların, yani Arapların ve Berberilerin çocuklarına benzemek isteyecekler.

01:09:09Bugün yaşıyoruz işte Türkiye'de ve bütün dünyada.

01:09:12Yani kendi kültüründen, kendi türküsünden, kendi atalarından nefret eden milyonlar var Türkiye dahil bütün İslam dünyasında.

01:09:19Sebebi nedir?

01:09:20İşte bu karma eğitimdir, karma toplumsal yapıdır.

01:09:24Bakın geleneksel dünyada aslında pek Müslüman olmayan devletlerde de benzer uygulama vardır.

01:09:29Yani Çin'e giderseniz, ne bileyim Roma'ya hatta gitseniz, Perslere gidin gerilere doğru, orta çağda Yahudilerin ayrı mahallelerde olması

01:09:40vesaire.

01:09:41Yani geleneksel dünyanın aslında temel yapılarından, olgularından biridir bu.

01:09:45Bu, hakim unsurun dininden olmayanlar, yani farklı inançtan olanlar, kendi mahallelerinde ikamet ederler.

01:09:54Hakim unsurun insanlarının arasına karışmazlar.

01:09:57Sadece onların içinden öncüleri, öncü erkekler ticaret yaparlar onlarla.

01:10:03Bu bir soyutlama değil, aslında onların haklarını korumak için yapılan bir düzenleme.

01:10:08Tabii ki.

01:10:08Hatta bakın, farklı kıyafet giyme zorunluluğu vardır.

01:10:11Bu bile mesela ayrımcılık olarak sunulur Batılılar tarafından.

01:10:14Aslında bu anakronik okumadır, yaklaşımdır.

01:10:17Neden?

01:10:18Yani farklı kıyafet giyme şeyi getirmesen karışıyorlar Müslümanların arasına.

01:10:25Karıştıkça İslamlaşıyorlar.

01:10:26Aslında Müslümanlar bunu şey kabul ediyor.

01:10:29Yani onları ayrı tutmak, onların kendi inancına saygı çerçevesinde değerlendiriyorlar.

01:10:35Çünkü karıştığı zaman Müslümanlaşıyor.

01:10:38Ne kadar çok karışırsa, o kadar kısa sürede, o kadar çok sayıda Yahudi veya Hristiyan Müslümanlaşıyor.

01:10:46Müslümanlar bunun bir zorlama olduğunu kabul ediyorlar.

01:10:49Bakın bu hiç vurgulanmamış bir şeydir.

01:10:51Belki de biz ilk defa söylüyoruz.

01:10:54Yani bu çağda biraz tevazu yapmak da yanlış anlaşıldığı için ben çok tevazu yapma taraftarı değilim.

01:11:01Bu programı canlı yapıyor olmamızın sebebi de bu.

01:11:04Sizinle Sakarya'da da konuşabilirdik.

01:11:07Ama ses enerjidir.

01:11:09Mekanın da bir ruhu var.

01:11:11Bunlar burada saldırı olur.

01:11:13Hocam, şimdi bir 5-6 dakika var.

01:11:16Su gibi aktı sohbetimiz.

01:11:18Sonra toparlayabilmeniz babından da bir şey de diyeceğim.

01:11:22Hem sözünüzü tamamlayın.

01:11:24Endülüs medeniyeti deyince izleyicilerimiz, milletimiz, bilim, sanat, kültür, biraz da bir arada yaşama kültürü falan bunları anlıyor.

01:11:33Sözünüzü tamamlayarak bir de bu son 5 dakikada Endülüs deyince ne anlamalıyız?

01:11:40Neden Endülüs'ün peşine düşmeliyiz?

01:11:43Bunun da mesajını verebilir misiniz?

01:11:45Şimdi az önceki sözümü bitireyim.

01:11:49Kur'an-ı Kerim'de ne diyor?

01:11:52La ikrahefid din değil mi?

01:11:54Dinle zorlama yok.

01:11:55Ne demek bu?

01:11:56Yani zorlama yok da biz genelde ezber böyle sözleri yuvarlayıp geçeriz.

01:12:02Bildiğimizi sanırız.

01:12:03İçini dolduramayız ama sorulduğunda.

01:12:06Yani biz ise bir ilim adamı olarak bunların içini doldurmak bizim görevimiz, bizim işimiz.

01:12:12Bakın burada ikrah kaç çeşit olur?

01:12:17Yani Müslüman olmayan bir insanı İslam toplumunda yaşayan bir Hristiyanı ya da Yahudi'yi.

01:12:24Yoksa hakim unsurdan birini kastetmiyor.

01:12:27Yalnız onu ayırmak lazım.

01:12:30Müslüman olmaya zorlamak ne demek ikrah?

01:12:33Bakın ikrah en basit iki şekilde olur.

01:12:36Bir, somut araçlarla yaparsınız.

01:12:38Bugün modern devletlerin son üç asırda, üç asırdır Avrupalı olmayan, Hristiyanı olmayan coğrafyalardaki milletlere, halklara uyguladıkları baskı politikaları.

01:12:53Modernleştirme, modernleştirme politikaları.

01:12:54Tamamen bir kendi dininden modernlik inancına, dinine ya da sistemine zorlamayla, adeta başına vura vura bir dönüştürmedir bu.

01:13:07Din değiştirmedir.

01:13:08Zorlamanın dik alasıdır, dibidir.

01:13:11Peki başka türlü yok mu?

01:13:13Bu hardware, software nerede?

01:13:18O da işte karma eğitim sistemi, karma çarşı pazar düzeni, karma iş ortamları, karma eğitim dedik.

01:13:29Her türlü karma, yani sen hakim unsurun dininden olmayanları zorla sisteme entegre ediyorsun.

01:13:38Mesela Almanya'da Türk çocuklarını Alman okullarına zorluyorsun.

01:13:41Türkiye'de mesela geleneksel İslam-Osmanlı devlet okullarını kapatıp yerine modern okula, modern müfredat, modern hocalar, Robert Kolej vs. oralara da,

01:13:55onlar tüm ülkeye oradaki modeller uygulanıyor zamanla.

01:13:59Buna zorluyorsun.

01:14:01Yani hani farklı inanca saygı vardı?

01:14:04İşte farklı inanca saygı nasıl olur?

01:14:06Onları hakim unsurun dinine geçmeye zorlamamakla, ikrah uygulamamakla.

01:14:14İkrah ise iki çeşit oluyor.

01:14:15Bir, somut zorlama teknikleri, yöntü araçlarıyla.

01:14:19İkincisi de dolaylı telkin.

01:14:21Yani sistemin içine katarak.

01:14:23Bugün mesela Türkiye'de bir Müslüman evladı, genç, kendi inancına bağlı kalması çok zordur.

01:14:31Neden?

01:14:32Sistem tamamen Avrupa-Amerikan tarzına göre kurgulanmış.

01:14:36Ona göre işliyor.

01:14:37Her yerde.

01:14:38Yani ekran açtığı zaman öyle.

01:14:40Yani dijital dünya öyle.

01:14:42Sokağa çıktığında, okula gittiğinde fiziki dünya öyle.

01:14:45Tamamen yani Almanya'dan, Amerika'dan çok da bir farkı yok.

01:14:49Oradaki yaşam tarzının, davranış kalıplarının, insan ilişkilerinin, insan-madde ilişkilerinin, para ilişkileri birebir aynı.

01:14:57Şimdi bunların tamamı İslam'la çelişen yasalar ve değerler.

01:15:02Avrupa içerisinde, Endülüs'te bu yönüyle de bir farklılık oluşuyor.

01:15:08Hem Endülüs'te hem de bütün İslam devletlerinde tarihteki gayrimüslimlerin kendi mahallelerinde oturmaya zorlanması,

01:15:17artı Müslümanların kıyafetini giymelerinin yasaklanması,

01:15:21artı Müslümanlarla çok haşır neşir olmalarının engellenmesi bu baptandır.

01:15:26Yani bunu bizim görmemiz lazım, bizim söylememiz lazım.

01:15:31Bunu bir batılı söylemez.

01:15:32Eyvallah hocam.

01:15:33Onların işine gelmez çünkü bu.

01:15:35Hocam çok teşekkür ediyoruz.

01:15:36Zorlamanın bir çeşididir çünkü onları Müslümanların içine karıştırmak.

01:15:41Galiplere benzeyeceklerdir zamanla eğer zorlanırsa.

01:15:44Hocam bugün bir giriş yapmış olduk.

01:15:47Yarın da bizimle beraber olacaksınız inşallah.

01:15:49Bu hukuk düzeni üzerine nasıl bir bilimde, sanatta, mimaride, kültürde gelişme olduğunu,

01:15:59Medine-i Zehra, Avrupa'daki devlet başkanları anlaşmalarını imzalamak için buraya rağbet ettiler.

01:16:06Biraz o parlak günlerden sonra da üzülerek rekonkista, yıkış süreci ve Endülüs sonrası bunları da yarın inşallah konuşacağız sizinle.

01:16:20İnşallah bakalım.

01:16:21Çok teşekkür ediyoruz bugün katkılarınız için.

01:16:23Kıymetli izleyicilerimiz bu konunun Türkiye'de en önemli uzmanlarından biriyle Prof. Dr. Lütfü Şeyvan hocamızla Endülüs'te konuşuyoruz.

01:16:34Gördüğünüz gibi ciddi analizler yapıyoruz.

01:16:37Bunlar yağmurun suyuna benzer.

01:16:40Yağmur yağdığı zaman toprak bunu emer.

01:16:43Bir saat sonra güneş doğar.

01:16:44Suyu bir yerde göremezsiniz ama ağaçların, yapraklarında, çiçeklerde, meyvesinde bu kelimeler mutlaka kendisini gösterecektir.

01:16:53Duanın en makbul olduğu zaman dilimi iftar öncesi.

01:16:56İstanbul'da iftara da az kaldı.

01:16:58Gönüllerimizi temsilen ellerimizi açıp bir dua edelim şimdi inşallah.

01:17:04Limak Endülüs'e duayı sunar.

01:17:12Amin.

01:17:32Ey bizleri yoktan var eden, kendisinden başka kulluk edilecek ilah olmayan, bizleri yaratan, yaşatan,

01:17:41dilediği zaman katına alma kudretine sahip olan şanı yüce Rabbimiz.

01:17:46Sen şahisin ki bizler seni ve dinini çok seviyoruz ya Rabbi.

01:17:52Nefsimiz ve sana gereği gibi yönelemeyişimizden dolayı senin dinini yeterince yaşayamıyoruz bizi bağışla ya Rabbi.

01:18:00Senin dinini yüceltecek yüreğe, bileğe, amele sahip olmayı nasip eyle ya Rabbi.

01:18:05Allah'ım sen vehhapsın, karşılıksız verensin.

01:18:10Evlatlarımızı hibe eyledin, hayırlı eyle ya Rabbi.

01:18:14Salihinden eyle ya Rabbi.

01:18:15Sana layık, kul habibine layık ümmet eyle ya Rabbi.

01:18:19Bizi ve evlatlarımızı istikametten, hidayetten ayırma ya Rabbi.

01:18:24Namazlarını dost doğru kılan, zekatlarını verenlerden eyle ya Rabbi.

01:18:28Allah'ım bizi ve evlatlarımızı şeytandan, şeytanlaşmış insanların şerrinden emin ve muhafaza eyle ya Rabbi.

01:18:37Allah'ım evlatlarımıza zin açıklığı ver.

01:18:41Okullarında, derslerinde, sınavlarında, hayat imtihanında başarılar ihsan eyle.

01:18:46Onlara helalinden, hayırlı hesapsız, bol rızıklar ihsan eyle.

01:18:50Allah'ım evlenecek olanlara, evlenecek evladı olanlara hayırlı kısmetler ver ya Rabbi.

01:18:56Evlat hasretiyle yanıp tutuşanlara, hayırlı evlatlar nasip eyle ya Rabbi.

01:19:01Sefa ve Zeynep kardeşimizin, erken dünyaya gelen çocuklarına da şifa ihsan eyle ya Rabbi.

01:19:08Allah'ım bizim yüzümüzden evlatlarımızı, onların yüzünden de bizi utandırma ya Rabbi.

01:19:14Dünyada ahirette birbirimizden kaçacak hallere düşürme ya Rabbi.

01:19:18Allah'ım evlatlarımızı bizim için göz aydınlığı kıl, takva sahiplerine önder yap ya Rabbi.

01:19:25Allah'ım meleke sumtu ve bike amentu ve aleyke tevekkeltu ve ala rizgike eftartu.

01:19:32Ya Rabbi, Resulullah Aleyhisselam'ın duasıyla yalvarıyoruz.

01:19:36Senin rızan için oruç tuttuk, sana inandık, sana güvendik.

01:19:41Amacımız senin rızana nail olmaktır.

01:19:44Senin verdiğin nimetlerle rızkımızı açacağız.

01:19:47Hamd olsun verdiğin nimetlere.

01:19:49Hamdimizi, şükrümüzü daim eyle ya Rabbi.

01:19:53Gafletimizden ve cehaletimizden verdiğin nimetlere şükredemezsek gazap edip elimizden alma ya Rabbi.

01:20:00Bizi gazabınla terbiye etme ya Rabbi.

01:20:03Gördüklerimizden geri koyma ya Rabbi.

01:20:05Allah'ım bu iftar saatinde ümmeti Muhammed'in içinde de duamıza amin diyenlerin ne derdi sıkıntısı varsa gider ya Rabbi.

01:20:15Kimin bir hassası ve hastalığı varsa eşşafi ismin hürmetine şifa ver ya Rabbi.

01:20:22Cuma şiriş kardeşimize de şifalar ihsan eyle ya Rabbi.

01:20:25Kim bir borç yüküyle bugüne geldiyse ödeme kolaylığı ver ya Rabbi.

01:20:30Kim bir ekonomik sıkıntı yaşıyorsa hazinelerinin kapılarını aç ya Rabbi.

01:20:35Allah'ım verdiğin nimetin kaybolup gitmesinden, afiyetin bozulmasından, ansızın gelecek azabından, senin gazabını üzerimize çekecek davranışlardan emin ve muhafaza eyle.

01:20:48Sevgini, himayeni, muhafazanı üzerimizden esirgeme ya Rabbi.

01:20:53Amin ve elhamdülillahi Rabbil alemin.

01:20:59Limak Endülüs'e duayı sundu.

01:21:05Allah kabul etsin.

01:21:07Kıymetli izleyicilerimiz yarın da Prof. Dr. Lütfi Şeyban Hocam'la Endülüs üzerine konuşmaya devam edeceğiz.

01:21:15Hocam bugün iftarı inşallah Endülüs ile beraber yapacağız.

01:21:20Allah razı olsun.

01:21:21Hoş geldiniz.

01:21:22Bir insan kendini buraya ait hissediyor.

01:21:24Eyvallah.

01:21:25İkinci vatanımız.

01:21:26Değil mi?

01:21:27Biz de hiçbir yabancılık hissetmiyoruz.

01:21:30Ait hissediyoruz.

01:21:32Mekanların ruhu vardır.

01:21:34Biz burada dua ediyoruz.

01:21:35Tek bir salavat getiriyoruz.

01:21:37Mekanların sahipleri sadece toprak üstünde yaşayanlar değiller.

01:21:41Buradaki şehitler, ruhlar.

01:21:43Kim bilir dualarımızla hangi ruhları şahat ediyoruz.

01:21:46İnşallah yarın yeniden birlikte olmak üzere.

01:21:49Allah'a emanet olun.

Endülüs’te Ramazan - 1 Mart 2026

Kategori

Döküm

Yorumlar

Önerilen