Endülüs’te Ramazan - 10 Mart 2026

Name: Endülüs’te Ramazan - 10 Mart 2026
Uploaded: 2026-03-11T10:07:15+00:00
Duration: 1 h 29 min 39 s
Channel: Ülke TV

Ülke TV

9 dakika önce

Ülke TV, Ramazan ayına özel hazırladığı “Endülüs’te Ramazan” programı ile izleyicilerini İslam medeniyetinin önemli merkezlerinden Endülüs’e taşıyor.

Ülke TV, Ramazan ayına özel hazırladığı “Endülüs’te Ramazan” programı ile izleyicilerini İslam medeniyetinin önemli merkezlerinden Endülüs’e taşıyor. Program, Ramazan ayı boyunca otuz gün süresince Endülüs’ten canlı yayınla ekranlara gelecek.

Granada, Kurtuba ve Medînetü’z-Zehrâ gibi İslam tarihinin simge şehirlerinden gerçekleştirilecek yayınlarda, Ramazan’ın manevi atmosferi tarihi mekânların eşliğinde ele alınacak. Elhamra Sarayı başta olmak üzere Endülüs medeniyetinin izlerini taşıyan önemli noktalarda yapılacak programda, iftar buluşmaları, kültürel değerlendirmeler ve medeniyet perspektifi üzerine sohbetler yer alacak.

Erkan Aydın’ın sunumuyla ekrana gelecek olan “Endülüs’te Ramazan”, yalnızca bir iftar programı olmanın ötesinde; İslam medeniyetinin ilim, ahlak ve adalet eksenindeki birikimini gündeme taşıyacak. Programda, geçmişten günümüze medeniyet tasavvuru, toplumsal değerler ve kültürel miras konuları da ele alınacak.

Ramazan ayı boyunca her gün canlı yayınlanacak olan “Endülüs’te Ramazan”, Ülke TV ekranlarında izleyiciyle buluşacak.

Kategori

📺

TV ve Dizi

Döküm

Tüm video dökümünü görüntüle

00:04:37M.K.

00:07:49M.K.

00:09:12M.K.

00:10:15Zehra

00:10:163D animasyonla

00:10:19eski dönemini

00:10:21hatırlatan gösterimler

00:10:24yapılıyor orada.

00:10:25Bizim Göbekli Tepe gibi hocam sonradan

00:10:28kazıyla

00:10:29bir zamanlar

00:10:32Avrupa'da devlet adamları

00:10:34bir anlaşma imzalamak için

00:10:35bugünkü işte İsviçre

00:10:38gibi Cenevre gibi

00:10:39buraya gelirlermiş ve

00:10:41Endülüs'te imzalarlarmış.

00:10:44Bunu da kendileri için bir

00:10:45şeref sayarlarmış.

00:10:47Yani değer

00:10:50gerçekten

00:10:51buradaki eserler

00:10:53iftihar etme burayı yönetenler

00:10:56tarafından

00:10:56diğer devletlere gösterebilecekleri

00:11:00övünç kaynağı olan eserler

00:11:02olduğu bugün bile hala

00:11:03kendisini hissettiriyor ve hala

00:11:05o ilk yapıdan izlerin

00:11:07önemli ölçüde burada veya yapının

00:11:10ana kısmının

00:11:11kalıyor olması da

00:11:13buradaki yapılan eserlerin

00:11:16ne kadar muhteşem ve dayanıklı

00:11:17eserler olduğunu da gösteriyor.

00:11:19Yani zamanı

00:11:20neredeyse

00:11:21işte

00:11:21bin yıl

00:11:23şu caminin

00:11:25şeyi bin yıllığı

00:11:26aşkın bir zamandan bahsediyoruz.

00:11:28Yani bu muhteşem bir şey.

00:11:29Yani bunun

00:11:30ana yapısının ayakta olması

00:11:32bütün o sütunların

00:11:33dün gezdiğimiz içinde

00:11:34sütunların ayakta olması

00:11:36gerçekten

00:11:39insana hem huzur veriyor

00:11:41hem de

00:11:42gururlandırıyor.

00:11:43Hocam bu kadar

00:11:44güzel olmasına rağmen

00:11:48yeterince

00:11:49bilgi sahibi

00:11:50değiliz ve

00:11:51geç kalmışız.

00:11:52Şimdi bir hem

00:11:52bir selam göndereyim

00:11:53hem de

00:11:55bir hatırlatma yapayım.

00:11:56Profesör doktor

00:11:57Nizamettin

00:11:58Parlak hocam

00:11:59Erzincan'dan geldi

00:12:01konukta aldık.

00:12:03İbnül Kutiye'nin

00:12:05Endülüs'ün

00:12:06Fetih Tarihi'yle

00:12:07ilgili kitabını

00:12:10yeni

00:12:10Türkiye'de

00:12:12yayınlamışlar.

00:12:13O ne güzel.

00:12:14İbnül Kutiye'nin

00:12:15Vefatı

00:12:16Hicri 367

00:12:17yani 977

00:12:19bin yıllık

00:12:20bir eser.

00:12:21Çok önemli.

00:12:23Arap dünyasında

00:12:24oldukça fazla

00:12:25yayınlanmış.

00:12:26Avrupa'da da

00:12:27tercüme edilerek

00:12:28yayınlanmış.

00:12:28Hocam

00:12:29Türkiye'de

00:12:30ilk defa

00:12:31yayınlanıyor.

00:12:32Ne güzel.

00:12:33En azından

00:12:34yayınlanmış.

00:12:34Ona

00:12:35şükür ederim.

00:12:37bardağın tolu.

00:12:38Aslında

00:12:38çok büyük bir

00:12:40medeniyet.

00:12:41Tebrik ediyoruz

00:12:42hocamıza.

00:12:42Bu beni biraz

00:12:43hüzünlendiriyor.

00:12:44Niye?

00:12:44Mesela

00:12:45Elhamra Sarayı'nda

00:12:47yarın göreceksiniz

00:12:48Washington

00:12:49Eyring'in

00:12:50bir odası var.

00:12:51Amerika'nın

00:12:52o dönem

00:12:52İspanya Büyükelçisi.

00:12:54O keşfediyor

00:12:55zaten

00:12:55oradaki harabe

00:12:56halindeyken galiba.

00:12:58Elhamra

00:12:59masallarını

00:12:59yazıncaya kadar

00:13:00böyle büyük bir

00:13:01mirasın

00:13:02olduğundan bile

00:13:02habersiz.

00:13:03Onun için

00:13:03evet

00:13:04hava yağmurlu

00:13:05hava soğuk

00:13:06ama büyük bir

00:13:08hazinenin

00:13:09keşfine

00:13:09bu programımızın

00:13:11katkı vermesini

00:13:12umuyoruz.

00:13:13İnşallah.

00:13:14Ama

00:13:15şöyle söyleyeyim

00:13:16aslında

00:13:17Endülüs

00:13:18bize

00:13:19Osmanlı

00:13:21Türk

00:13:21dünyasına

00:13:23uzak galiba

00:13:23Türklerin

00:13:24tek girmediği

00:13:25İslam

00:13:26coğrafyalarından

00:13:27birisi burası.

00:13:28şimdi

00:13:29sizinle

00:13:30beraber

00:13:30girmiş oluyor.

00:13:33Türklerin

00:13:34hakimiyetinde

00:13:36olan

00:13:36coğrafyalarda da

00:13:37pek çok

00:13:38eser

00:13:38daha henüz

00:13:40gün yüzünü

00:13:40görmedi.

00:13:41İnşallah

00:13:42hocam

00:13:43bu programdan

00:13:43sonra

00:13:44sizinle

00:13:45beraber

00:13:45bu

00:13:46mirasın

00:13:46peşine

00:13:47önce

00:13:47Özbekistan'a

00:13:48Semerkand

00:13:49Buhara'ya

00:13:50düşeceğiz

00:13:50ve sonra da

00:13:51Balkanlara.

00:13:52İnşallah.

00:13:52Bu arada

00:13:53Kahramanmaraş

00:13:54valimiz

00:13:55Mükerrem

00:13:56Ünler

00:13:56onlar da bizi

00:13:57seyrediyorlar

00:13:58selamları

00:13:58göndermişler.

00:13:59Biz de selam ediyoruz.

00:14:00Biz de selam edelim.

00:14:01En çok valilerimiz

00:14:02izliyor.

00:14:03Ne hocallah.

00:14:04Dün de

00:14:04Rize valimizin

00:14:05selamını almış olduk.

00:14:07Hepsine biz de

00:14:08selamlarımızı

00:14:09gönderiyoruz.

00:14:09Hocam

00:14:10kısa bir ara

00:14:10vereceğiz.

00:14:12Burada

00:14:13Ali Kiyılır

00:14:14İskoç

00:14:15asıllı

00:14:16ama

00:14:16Granada'da

00:14:17yaşıyor

00:14:18kendisi.

00:14:19Onun

00:14:19çok meşhur

00:14:20bir ilahi

00:14:21grubu var.

00:14:21Eski

00:14:22müzisyen

00:14:23kendisi.

00:14:24Bir ilahi

00:14:24dinleyeceğiz.

00:14:25Bir reklamdan

00:14:26sonra

00:14:26sonra da

00:14:27dönüp

00:14:27hocamla

00:14:28Endülüs'te

00:14:29hukuk üzerine

00:14:30derin bir

00:14:31sohbet edeceğiz

00:14:32inşallah.

00:14:33İnşallah.

00:14:35Allah'u

00:14:37ekber

00:14:37Allah'u

00:14:39ekber

00:14:39Allah'u

00:14:40ekber

00:14:41La

00:14:42ilahe

00:14:44illallah

00:14:45Hu

00:14:46Allah'u

00:14:47ekber

00:14:48Allah'u

00:14:50ekber

00:14:51ve

00:14:51lillahi

00:14:52lhamd

00:14:53Allah'u

00:14:55Allah'u

00:14:57ekber

00:14:58Allah'u

00:15:06ekber

00:15:07Allah'u

00:15:22Allah'u

00:15:24Allah'u

00:15:24ekber

00:15:25Allah'u

00:15:51ekber

00:15:52Allah'u

00:15:54Allah'u

00:15:55Allah'u

00:16:23Allah'u

00:16:26Allah'u

00:16:27Allah'u

00:16:29Allah'u

00:17:11Allah'u

00:17:14Allah'u

00:17:46Allah'u

00:17:48Allah'u

00:17:58Allah'u

00:18:00Allah'u

00:18:54Allah'u

00:18:55Allah'u

00:18:59Allah'u

00:19:00Allah'u

00:19:01Allah'u

00:19:23Allah'u

00:19:28Allah'u

00:19:32Allah'u

00:20:12Allah'u

00:20:15Allah'u

00:20:17Allah'u

00:20:23Ya Resulallah'ı hudbiyedin

00:20:29Fe bidun yaya ve ahireti

00:20:34Ya Resulallah'ı hudbiyedin

00:20:47Kıymetli izleyicilerimiz yeniden Kurtuba'dan canlı olarak sizlerle beraberiz.

00:20:53Evet bu arada ara verince izleyenlerin de mesajları geliyor.

00:20:57İstanbul Valimizin özel kalemi Aslan Tektaş selamlar hocam.

00:21:02Ahmet Korkusuz meşhur hakimimiz.

00:21:05Herkese selamlar hocamla sohbete başlayalım.

00:21:08Kıymetli hocam sizi bulmuşken konuşacağımız çok şey var.

00:21:13Onun için sözü çok uzatmadan sorularıma geçmek istiyorum.

00:21:16Şimdi Endülüs'te bir tebaa var.

00:21:18Araplar, Berberiler, bir de yerli Hispano-Romen halkı yani Vizigotlar var burada.

00:21:26İşte Müslümanlar, Hristiyanlar, Yahudiler bir arada yaşıyorlar.

00:21:29Bu kadar farklı toplumu bir arada tutan hukuk düzeni nasıl kuruldu?

00:21:34Rastgele yaşayamazlar burada.

00:21:36Biraz bundan bahsedebilir miyiz?

00:21:38Tabii İslam hukukunun çok kültürlü ve çok çeşitliliğe müsaade eden ana yapısının arkasında tabii ki Hazreti Peygamber'in sallallahu aleyhi

00:21:52ve sellem Medine'de.

00:21:54Hemen Medine'ye ulaştık, Heyret'ten hemen sonra orada yaşayan Yahudi, Müşrik ve yeni bir unsur olarak gelen Müslümanların ortak yaşam

00:22:12alanını oluşturmak üzere

00:22:16Peygamberimizin girişimiyle bir sözleşme imzalandı biliyorsunuz.

00:22:20Bu Medine sözleşmesi, Medine vesikası diye biliniyor.

00:22:25Muhammed Hamidullah'ın merhum ifadesiyle Medine anayasası diyor ona.

00:22:31Gerçekten de anayasal bir şeydir ve ondan sonraki bütün İslam ülkelerinde, İslam hukukunun, İslam tarihi boyunca cari olduğu bütün devletlerde

00:22:43o anayasal hüküm geçerli olmuştur.

00:22:47Yani bu da nedir? Ne diyor o metin temel olarak pek çok şey yanında?

00:22:55Farklı dinlerin bir arada yaşayabileceğini bir anayasal güvence altına alıyor.

00:23:02Bu Medine'de henüz daha küçük, daha sonraki devletlere göre daha basit bir devletten bahsediyoruz henüz daha orada.

00:23:11Ama çok daha karmaşık işte önce Şam'da, daha sonra Irak'ta, Bağdat'ta ve daha sonra bütün İslam şehirlerinde ortaya konulan İslam

00:23:23hukukunun bu yönü, bu anayasal yapısı korundu.

00:23:28Medine'deki yapısıyla korundu ve bütün İslam'ın gittiği her yere de bu şekilde yayıldı.

00:23:37İslam hukukunun bildiğiniz gibi hukuk mezhepleri var, hukuk okulları var.

00:23:44Bu hukuk okullarının birisi Irak bölgesinde Ebu Hanife'nin öncülük ettiği hukuk okulu iken,

00:23:53onun genç bir çağdaşı Medine'de İmam Malik'in öncülük ettiği bir de Hicaz okulu ya da Medine okulu ve daha

00:24:04sonra da Maliki mezhebi,

00:24:05Maliki hukuk okulu diyebileceğimiz hukuk okulunun oluşumu İmam Malik'in öğretileri doğrultusunda bir zaman sonra batı Müslüman dünyasına doğru yayılıyor.

00:24:21Önce Kahire, daha sonra Tunus, Cezayir, Mağrib, Fas bölgesine ve sonra da Endülüs bölgesine, Endülüs Emevi Devleti'nin hakim olduğu

00:24:34bu topraklara geliyor.

00:24:36Mağrib'den geldiği için o okul üzerinden İslam hukuku buraya geldi, bu bölgeye geldi.

00:24:42İslam hukukunun İmam Malik'in öğretisi doğrultusunda şekillenen Maliki hukuk okulu önce Kayravan'da, Tunus'ta ve Mağrib'de belli bir olgunluğa eriştikten

00:24:58sonra buraya taşınıyor

00:25:00ve buradaki şehirleri de hukuk anlamında kuruyor.

00:25:03Ne yapıyor?

00:25:05Bir kere tüm şehirlerde bir kadılık sistemi kuruyor.

00:25:11Kuvvetler ayrımını sağlayacak şekilde kadılığı müstakil bir yapı olarak hukuk okulu üzerinden inşa ediyor.

00:25:20Bu kuvvetler ayrılığı anayasal bir hak olarak İslam hukukunda en başından beri mevcuttur.

00:25:27Yani kadının her ne kadar yönetici tarafından atansa da hükmünü hukuk okuluna göre veriyor olması onu müstakil bir güçlü geleneğe

00:25:41dayandırıyor

00:25:42ve bir kuvvet olarak hukuk okulunu buradaki İslam şehirlerinde, Endülüs İslam şehirlerinde yerleştiriyor.

00:25:54Kadılık o sebeple önemli bir güç kaynağı burada.

00:25:59Bunun yanında yasamanın da hukuk mezhebi eliyle yapılıyor olması onu da devletten bağımsızlaştırıyor.

00:26:07Ve bu şekilde burada bu şehirlerde hakların güvence altına aldığı yöneticilerle vatandaşın ya da vatandaşın kendi arasında hukuki zemini bu

00:26:21şekilde sağlıyor.

00:26:22Hukuk zemini oldukça rasyonel bir biçimde kurulmuş ve anayasal güvence altına alınmış.

00:26:28Bunu besleyen birçok unsur da burada devreye giriyor.

00:26:35Öncelikle tabii ki buraya İslam doğudan geliyor.

00:26:40Daha çok mağrip üzerinden doğudan geliyor.

00:26:44Oradan sürekli yeni yapılar, yeni gelişmeler, yeni oluşan oradaki pratikler mesela Abbasi pratikleri de buraya geliyor.

00:26:53Ama burada kendi şeklini, kendi biçimini alıyor.

00:26:56Buradaki Maliki Hukuk Okulu'nun öncülüğünde inanılmaz bu şehirlerde bir hukuk eğitimi yaygınlaşmış, zenginleşmiş durumda.

00:27:08Kurtuba da tabii ki o dönemde Endülis Emevi Devleti'nin başkenti olarak burada öncülük ediyor.

00:27:13Tıpkı Bağdat'ın Doğu İslam topraklarında öncülük etmesi gibi, Mısır'a kadar Doğu İslam topraklarında öncülük etmesi gibi Bağdat'ın.

00:27:23Burada da Kurtuba bu anlamda model bir şehir olarak hukukun, hakların güvence altına alındığı bir hukuk yapısını burada kuruyor ve

00:27:33geliştiriyor.

00:27:33Bunu biraz aslında İslam hukukunun hukuk okulları üzerinden geliştirmiş olduğu yapının nasıl formelleştiğini de biraz göstererek söylemeye çalıştım.

00:27:49Yani kadılık sisteminin bağımsızlaşması, onun yasamanın hukuk okulu üzerinden güçlü bir geleneğe ve İmam Malik gibi Medine'nin imamı,

00:28:03İmam Darü Sünnet, Sünnet Yurdu'nun imamı olan İmam Malik'e dayanması ve onun öğrencilerinin ve onun ilmine sahip,

00:28:13o ilim halkasına eklemlenmiş güçlü bir geleneğe dayanması burada tabii ki hukuku siyasi otoritenin kolayca oynayabileceği,

00:28:26kolayca manipüle edebileceği bir yapıdan çıkarıyor.

00:28:30Bu bence hukuku bu anlamda en önemli güvence altına alan anayasal altyapıdır diye düşünüyorum.

00:28:41Hocam modern söylemlerde hep şu var, hukukun üstünlüğü, bu hep seküler bir kavram olarak hayatımızda yer alıyor.

00:28:51Sanki mesela Endülüs'ten konuşurken hem bilim, sanat ve kültürden bahsediliyor.

00:28:56Bu üçlemenin içinde hukuk hemen hemen ya çok az zikredilir ya da zikredilmez.

00:29:04Ama şimdi sizin anlatımınızdan görüyoruz ki burada medeniyetin yeşermesi, inşası,

00:29:09bu kadar farklı milletlerin bir arada yaşayabilmeleri için muazzam, tevhid merkezi bir hukuk sistemi var.

00:29:17Bu dönemde eğer Batı ile biraz mukayese edecek olursak, Batı'da hukuk anlamında ne var aynı dönemde?

00:29:27Şimdi 700'lü, 800'lü ve 900'lü yıllardan bahsediyoruz.

00:29:36Bu dönemde zaten Batı Avrupa'nın bildiğiniz gibi daha çok işte Roma'nın yıkılmasından sonra

00:29:45Batı Avrupa tırnak içinde bu barbarların istilasına uğruyor.

00:29:52Uzun bir süre Roma'nın bütün mirası, gelenekleri bu bölgelerde silinmiş, yok oluyor, kayboluyor, kayboluyor gidiyor.

00:30:03Müslümanlar bu bölgeyi aldıklarında daha çok işte bu biraz pagan, biraz o barbar denilen o halkların hakim olduğu

00:30:16ve ona karşı da Katolik Kilisesi'nin ve Hristiyan devletlerin mücadele ettiği bir dönemde burayı alıyor.

00:30:24Zaman içerisinde Batı Avrupa'da Katolik Kilisesi 11. yüzyılın sonlarına doğru güçlenecektir.

00:30:36Güçleniyor bu bölgede ve Batı Avrupa'nın tamamında ama daha çok işte Güney İtalya ve Güney İspanya.

00:30:44Amerikan ve Avrupalı hukukçuların hukuk tarihi anlatımında şöyle bir şey vardır.

00:30:52Derler ki işte 1080 yılında Pisa Kulesi'nin kütüphanesinde bir rahip işte dolaşırken

00:31:09tesadüfen bu işte Roma İmparatoru İstanbul'da Justinyanus'un kodifiye ettiği

00:31:20Corpus Juris Civilis diye bir hukuk külliyatı var.

00:31:24O hukuk külliyatının en büyük metni olan Digesta'yı keşfediyor orada.

00:31:29Ve ondan sonra diyorlar Avrupa'da hukuk diye bir şey keşfedildi.

00:31:35Bu ne zaman? 1080'lerden sonra. Arkadan işte Bolonya Üniversitesi kuruluyor.

00:31:41Bolonya Üniversitesi'nde bu Digesta'nın üzerine şerler yapılarak Avrupa'da bir hukuk

00:31:46oluşturuldu diye bir anlatı var.

00:31:48Bu 11. yüzyılın başları.

00:31:5011. yüzyılda yani.

00:31:52O arada burada.

00:31:53Şimdi bunun nerede olduğunu.

00:31:54O arada burada medeniyet var.

00:31:56Nerede olduğunu da söylüyorlar. Diyorlar ki bu gelişme Güney İtalya'da ve Güney İspanya'da oldu diyorlar.

00:32:02Şimdi ben bunu çok bilmiyordum.

00:32:052007-2008 yılında Harvard Hukuk Fakültesi'nde bir misafir araştırmacı olarak bulunuyordum.

00:32:11Bir hukuk tarihi dersine girmek istedim.

00:32:14Dedim kim burada iyi hukuk tarihi yapıyor?

00:32:16Dediler bir tane katolik bir profesör var dediler.

00:32:20O Avrupa hukuk tarihi uzmanıdır.

00:32:23Onun dersini alabilirsin dediler.

00:32:24Ben de kendisine gittim.

00:32:26İzin aldım.

00:32:27Dedim ki ben Türkiye'den işte hukuk tarihi dersinize girebilir miyim dedim.

00:32:33Onlar da şöyle herhalde öyle şöyle düşündü.

00:32:35Bana pek bir şey sormadı.

00:32:37Tabii ki girebilirsin dedi ama ayrıntı sormadı.

00:32:39Muhtemelen şöyle bir şey düşündü.

00:32:41Aa bu bir Türk hukukçusu.

00:32:43O zaman demek ki yani ben bunlara işte hukuk tarihine dair Türk hukuku da zaten Roma hukukunun bir parçası olduğuna

00:32:50göre

00:32:50bunun bir şeyini anlatayım falan diye çok da sevindi.

00:32:54Ben dersi baştan sona takip ettim dersi.

00:32:57Ama dersin ilk cümlesi beni şok etti.

00:33:01Ne dedi?

00:33:03Dedi ki bu katolik profesör şimdi toprağı bol olsun vefat etmiş diye duydum.

00:33:12Avrupa hukukunun temelinde İslam hukuku olduğu iddiası bir deli saçmasıdır.

00:33:20Allah Allah dedim ya bu nereden çıktı şimdi?

00:33:22Ben ilk defa duyuyorum böyle bir şeyi.

00:33:24Ben de ondan sonra bunun peşine düştüm.

00:33:26Ve dersi o gözle dinlemeye başladım.

00:33:28Ve o anda fark ettim ki o ders boyunca fark ettim ki şimdi şöyle anlatıyor hukuk tarihçileri.

00:33:36İşte bu Pisa Kulesi'ndeki bulunan Digestan'ın bir metni.

00:33:44Sonra onun üzerine Bolonya'da bir hukuk fakültesi kuruyorlar.

00:33:48İlk üniversite olarak biliniyor biliyorsunuz bu Bolonya'da.

00:33:51Ben gittim orayı da ziyaret etmiştim.

00:33:52Bolonya'da ilk üniversite diye kabul edilen yer kuruluyor.

00:33:56Katolik Kilisesi orada bir hukuk fakültesi kuruyor.

00:34:02Sonra buradan hukuk rasyonelleşti diyorlar.

00:34:06Ben de ne demek bu hukukun rasyonelleşmesi diye bunun peşine düştüm.

00:34:10Okuyorum bu arada hocanın verdiği bütün materyali de ben.

00:34:13O zaman hocayım aslında ama o dersin öğrencisi olduğum için bütün materyali de okuyorum o hafta boyunca.

00:34:21Orada anladım ki hukukun rasyonelitesinden anladıkları şey şu.

00:34:26Bunlar meğer yargılama hukukunda, usul hukukunda hukuk davalarını çözerken şöyle çözüyorlarmış.

00:34:36İşte bir kişi bana şöyle yaptı işte malımı aldı veya bana saldırdı veya bana bir suç işledi gibi bir iddiada

00:34:47bulunduğunda çağırıyorlarmış o hakkında iddia yapılan kişiyi.

00:34:53Diyorlarmış ki düello yapacaksınız hem de böyle şeyde değil böyle baya tehlikeli çivilerin üzerinde böyle özel ayarlanmış yerlerde bu eski

00:35:09antik hukukta olan bir şey.

00:35:11Kim Allah kime yardım ederse kim haklıysa o onun söylediği doğrudur o kazanmış olacak.

00:35:18Diğeri kaybetmiş olacak diyorlar ya ölüyor veya bir şey oluyor.

00:35:22Ben onu sonradan anladım bu West End filmlerindeki düellonun aslında hukuki bir şeymiş.

00:35:30Yani içeride size düelloda diyor ya gel diyor dışarıya çıktığınız zaman ve onu kişiyi öldürdüğünüz zaman siz sorumlu değilsiniz.

00:35:38Ve kimse müdahale etmiyor.

00:35:39Kimse müdahale etmiyor ve sorumlu değilsiniz.

00:35:42Yani o kişi adam öldürmekten şey dava açılamıyor ona.

00:35:47O ilkel yapı ta 19. yüze kadar kısmen devam etmiş ama hukukun rasyonelleşmesinden kasıt da buymuş.

00:35:55Yani bunu terk ediyorlar beyine hukukuna şahit hukukuna tanık hukukuna geçiyorlar.

00:36:00Yani tanığın var mı delilin var mı kanıtın var mı kanıt hukukuna geçmişler.

00:36:05Şimdi onu görünce biraz güldüm doğrusu yani kanıt hukuku dediğiniz şey İslam hukukuna ta Kur'an-ı Kerim'le beraber

00:36:13en baştan itibaren yerleşmiş bir anayasal bir yapıdır yani.

00:36:18Kanıt hukuku beyine hukuku ve o zaman şunu düşünmeye başladım.

00:36:22Bu bölgede ne oldu diye buraları biraz okuyunca o zaman anladım ki aslında doğrudan doğruya tabii ki İslam hukukunun batı

00:36:31hukukunun materyal olarak malzeme maddi olarak etki ettiğini söyleyemem.

00:36:37Çünkü onu zaten göremiyorsunuz.

00:36:39Ama ne var bu şehirlerde o yıllarda yani dokuz yüz, bin, bin yüzler, bin iki yüzlerde Kurtuba'da dahil bütün Endülüs

00:36:50şehirleri gayrimüslim okumak isteyen bir şeyler öğrenmek isteyen insanlarla dolu.

00:36:55Onlar gibi giyiniyorlar onlar gibi yani Müslümanlar gibi giyiniyorlar Müslümanlar gibi davranmaya çalışıyorlar onların adabını devşirmeye çalışıyorlar ve onları öğreniyorlar.

00:37:08Ve buralardaki şehirlerdeki bu hukuki düzeni, istikrarı, güveni, hukuk güvencesini, hukukun üstünlüğü kavramlarını burada görüp de muhtemelen diyorum papalık bunu

00:37:20artık önünü kesmek için biraz da yani İslam şehirlerine gidiyor bizim öğrencilerimiz hem de en parlak öğrencilerimiz, en zeki öğrencilerimiz

00:37:29gidiyorlar orada okuyorlar bunların biraz önünü keselim diye hukuk fakültesini kuruyor.

00:37:35Hukuk fakültesi olması da ilginçtir çünkü İslam medeniyetinde temel yüksek öğretim kurumu medrese bu en başta hukuk fakültesidir.

00:37:52Onu da aynen kopyalıyorlar.

00:37:55Bunu görebiliyorsunuz net bir biçimde.

00:37:59Burada Kurtuba, Sevilla ve Toledo'nun düşüşü 13. yüzyılın başları.

00:38:06Her ne kadar 1492'ye kadar Beni Ahmer devleti devam etse de burası Hristiyanların hakimiyetini geçiyor ve Toledo'da tercüme okulları

00:38:17var.

00:38:17Dolayısıyla hem buradaki bilgi birikimi tercüme edilerek batıya aktarılıyor hem de öğrenciler de var çok fazla.

00:38:24Mesela zaten Roma'nın, Bizans'ın ve İslam dünyasının başka kültürlerden özellikle Hint ve Sasani kültüründen aldığı bilgi birikimine, bilime

00:38:41ve tekniklere zaten sahip değiller.

00:38:44Onların tümünü Müslümanlar üzerinden öğreniyorlar.

00:38:47Yani Endülüs bu anlamda Doğu İslam dünyasında olan her şeyin anında buraya geldiği de bir yer.

00:38:53Bunu mesela hukuk eserleri de böyle.

00:38:56Muhammed Hamidullah'ın dikkatini çekmiş merhum.

00:39:02Buhara'da yazılmış bir metin, Debusi'nin El Esrar'ı bir yıl içerisinde Bağdat'ta Endülüs'e geliyor.

00:39:13Bu inanılmaz bir hareketlilik yani o dönemde yani şey yaya olarak ve atlarla, develerle, kervanlarla bu bilgilerin ulaştığını düşünürsek inanılmaz

00:39:26bir şey ve onların tümünü buraya taşıyorlar.

00:39:29Ve buradan da dediğiniz gibi daha çok işte Aristo'nun eserlerinin keşfedilmesi, antik Yunan kültürünün keşfedilmesinin ile sınırlı bir etkiden

00:39:41bilimsel ve felsefi etkiden sadece söz ediliyor.

00:39:45Ama ben bununla sınırlı olmadığını düşünüyorum ki bunun çok açık artık zaten literatürde de ciddi anlamda yazıları da çıkmaya başladı.

00:39:56Bir kere ticaret, tamamıyla ticaretle ilgili deniz ticareti, kara ticaretiyle ilgili terimler, usuller, uygulamalar tamamı Müslümanlar üzerinden buraya geçiyor.

00:40:08Ama diğer yandan mesela papalığın 1070'teki o büyük papa reformu diye bir reform var.

00:40:197. Gregoriya'nın yaptığı bir reform.

00:40:21O reformdan sonra Batı Avrupa'da hukuk kilisenin kontrolünde ve papanın kontrolünde yeniden yapılandırılıyor.

00:40:32Ve devletler, imparatorlar, dükler, yöneticiler papanın doğrudan onaylamasına ihtiyaç duyacak şekilde papalık sistemi genişliyor.

00:40:48Onun da muhtemelen diyorum halifenin menşur göndererek meşruiyet kazandırması fikrini papa aldı ve adapte etti.

00:40:59Ama tabii ki başka bir yöne doğru evrildi.

00:41:03Engizisyon dediğimiz tamamıyla başka bir yöne doğru evrildi.

00:41:06O da ayrı bir konu.

00:41:07Hocam, buradaki yönetim süreçlerine baktığımızda tebaanın Müslüman olmayanların dahil hukuki gerekçelerle kendilerine zulmedildiği yönünde bir itirazları ve isyanların olmadığını görüyoruz.

00:41:23Bu da gösteriyor ki hukuken yönetimlerden razı ve mutlu idiler.

00:41:28Çünkü rekonkista sonradan isimlendirilen bir kavram olsa da inanç merkezli bir yeniden İspanya'yı Katoliklerin ele geçirme hamlesi.

00:41:40Ama Endülüs devletlerinin gerek emirlikler dönemi olsun, Kurtuba merkezi Endülüs emevi devleti olsun, sonraki dönemde beylikler dönemi olsun, murabıtlar, muahhitler

00:41:54olsun.

00:41:54Hiçbir dönemde yani tebaya Müslüman olmayanlara dahil bir haksızlık edildiğine dair batılı kaynaklarda ya da biz de bir şey görmüyoruz.

00:42:06İslam hukukunun bir kaynaklarını, iki uygulama biçimini hem Müslümanlara hem de Müslüman olmayanlara uygulaması pratikte biraz bundan da söyleyebilir miyiz

00:42:18Endülüs'e dair?

00:42:19Şimdi İslam hukuku hemen hemen uygulandığı her yerde, Osmanlı'da da, Balkanlar'da da böyledir ki Balkanlar gayrimüslim nüfusun çok yoğun bir

00:42:31biçimde yer aldığı İstanbul'da dahil, Anadolu, hatta en baştan beri Şam'da, Bağdat'ta, Irak'ta gayrimüslim nüfus Filistin'de hep yaşıyor, hep vardı.

00:42:43Belki bunu biraz batı hukukuyla, günümüz dünyasıyla da mukayese etmek isteyebilirsiniz.

00:42:48Şimdi İslam hukukunun bu hukuki güvence, kendinden olmayana hukuki güvence vermesi fikri, Hazreti Ömer'in meşhur sözü, bizim lehimize ne

00:43:02varsa onların lehine de o olacaktır.

00:43:05Çünkü zimmet anlaşması budur, onların lehine neyse bizim lehimize neyse onların aleyhine de o.

00:43:11Bu İslam hukukunun temel prensibidir, bu Maliki hukuku da böyledir, buraya gelen Maliki hukuku da bundan ayrılmaz.

00:43:20Dolayısıyla bu bir anayasal bir şey, yani bunu değiştiremezsiniz.

00:43:24Hukuk, hukuku Müslümanlar ciddiye almışlardır.

00:43:28Burası önemli bir konu, hukuku Müslümanlar ciddiye aldılar hukukun üstünlüğünü ve onun asla kişisel amaçlarla yahut bir takım yöneticilerinin kaprisleriyle

00:43:41çiğnenmesine hiçbir zaman ulema da halk da müsaade etmedi.

00:43:46Bu ulemanın silsileyle geleneğe dayanmasının getirdiği de bir güçten geliyor bu.

00:43:54Bu öyle basit bir şey değil, yöneticiler gelir geçer ama şer'i hukukun yapısı değişmez, orada devam eder o medreselerle.

00:44:05Buraya nasıl doğuda medreseler kurulduysa, buralarda da medreseler şu gördüğümüz arkadaki yapıda olduğu gibi çok geniş camilerin içerisi medrese olarak

00:44:17kullanıldı.

00:44:17Ve medreselerde o hukuk eğitimi ciddi anlamda bir uzmanlık ve derinleşme eğitimi olarak hep var oldu.

00:44:27Ve bu İslam hukukunun bir taraftan ilmi derinlik ve ilmi birikim, geleneğe dayanma ve ilmi birikim yönünü geliştirdi.

00:44:39Ama diğer yandan da Maliki hukukunun çok önemli iki özelliği var.

00:44:43Bir tanesi Maliki hukuku örfe, amel-i fasi denilen daha çok işte Fez şehrinde teorisi geliştirilen bir uygulama vardır.

00:45:00Örfün dikkate alınması, çalın gereklerinin dikkate alınması, diğeri de maslahat fikrinin, İmam Malik'in anlayışında maslahat fikri çok merkezi bir

00:45:11yer tutar.

00:45:12Biraz açar mısınız maslahat fikri, izleyicilerimiz açısından?

00:45:15Maslahat fikri şu demek, biz daha sonra İngiliz hukukçu Jeremy Bentham ve John Stuart Mill'de gördüğümüz bir yararcılık diye bir

00:45:30teori vardır.

00:45:30Yani hukukun ve ahlakın dayandığı kurallar yarar fikrine dayanır şeklinde.

00:45:35Buna benzer ama burada şer'i hukukun kontrolü olduğu için o anlamda tamamen bir hazcılık anlamında bir yararcılık değil, farklı

00:45:45anlamda bir yararcılık teorisi geliştiriyor İmam Malik.

00:45:48Ve eğer kişinin faydasına olan bir şey bir kuralla çelişirse o faydayı tercih edebiliyor, kişinin faydasını tercih edebiliyor.

00:46:01Bu maslahat fikri mecellede daha sonra temel bir prensip olarak şeye de yerleştirilecektir.

00:46:10İşte def-i mefasit, celb-i menafiden evladır. Bir kötülüğün giderilmesi, bir iyiliğin elde edilmesinden daha üstündür.

00:46:23Önce kötülüğü gidermekle başlayacaksın prensibi. Aslında maslahat bu demek.

00:46:27Yani der-i mefasit ve celb-i menafi. Yani kötülüğün ortadan kaldırılması, iyiliğin ikame edilmesi.

00:46:34Bu prensip özellikle İmam Malik'in, Malik'i hukuk okulunda çok merkezi bir yer tutar.

00:46:40Ve hukukun bu bölgede çok dinamik bir biçimde gelişmesini sağlamıştır.

00:46:46İşte büyük Malik'i hukukçularından İbn-i Rüşt Cadde'de olan İbn-i Rüşt, daha sonra da onun torunu olan İbn

00:46:54-i Rüşt El-Hafid.

00:46:55Bu sokaklarda, bu caddelerde dolaştığı meşhur filozof İbn-i Rüşt aynı zamanda büyük bir hukukçu.

00:47:01O Bidayet-ül Müştehit ve Nihayet-ül Muktesit adlı eseri ki bugün elimizde ve çok sevilen ve çok satan kitaplardan

00:47:09birisidir hala elimizde.

00:47:13Dört mezhebin fıkhını, hukukunu karşılaştırmalı olarak okuyan metinlerden birisi ve çok da başarılı bunları kanıtlarıyla, delilleriyle de ortaya koyuyor.

00:47:25Bu bölgelerde hukuk eğitiminin çok güçlü bir biçimde Maliki Hukuk Okulu üzerinden geliştirildiğini ve bu örf ve maslahat fikri üzerinden

00:47:34de hukukun çağın gereği yenilenmesi,

00:47:39çağdaş değişen şartlara uyumlu hale getirilmesi yönünde çok ciddi bir metodoloji getirmiştir.

00:47:46Hocam Hazreti Ömer deyince, Hazreti Ömer'in tabi Kudüs'e girişini de hatırlamak lazım.

00:47:53Yani bugün yüzyıllardır çözülemeyen sorunların olduğu, problemlerin olduğu yeri,

00:48:01Hazreti Ömer girdiğinde hukuki bir metinle emanname denen,

00:48:06hem Müslümanların hem gayrimüslimlerin bütün hakkını güvence altına alan,

00:48:11bugün hala Hristiyanların kendi merkezlerinde bile sakladıkları ve onunla sağlanan,

00:48:21sonra Osmanlı ile devam ettirilen statülerin devamını bugün savunmaktalar.

00:48:28Şimdi buradan da bakınca, şimdi ben bir Müslüman olarak, bir Türk milletinin bir ferdi olarak değil,

00:48:37bağımsız olarak, şimdi bir gazeteci olsaydım, işte burada İspanyollar var, Avrupalılar,

00:48:44muhtemelen biz yayını Madrid üzerinden yapıyoruz.

00:48:48Bu yayını herkes izliyor, herkes dinliyor.

00:48:51Çok önemli bir şey, yağmur altında, Kurtuba Camii, Endülüs'te ve çok önemli bir mesele konuşuyoruz.

00:48:58Bu bir tohum, hocam saygınlık uyandırıyor bende.

00:49:03Yani bir Müslüman olarak ayrı ama büyük bir saygınlık uyandırıyor.

00:49:08Biz bu İslam hukukundan faydalanabiliyor muyuz şu anda modern hayatta?

00:49:13Ve en azından insanlık için öneminin, akademik dünyanın dışında farkında mıyız?

00:49:21Çünkü televizyonlarda herkes bizi iftara doğru giderken izliyor şu anda.

00:49:25Karşı çıkarken, neye karşı çıkıyoruz biz?

00:49:29Belki de yaşadığımız büyük problemlerin kaynağı bunu görmezlikten gelmek midir?

00:49:36Çünkü burada büyük medeniyetler bu hukukizmin üzerine yaşamışlar.

00:49:41Bir de buna ilaveten bir şey diyeceğim hocam.

00:49:44Şimdi anlattıklarınızdan anlıyoruz ki, o gün İslam hukuku buranın problemlerini çözmüş ve sürdürülebilir yönetime zemin oluşturmuş.

00:49:56Bugün bizim İslam hukuku anlayışımız, temsilimiz ve ortaya koyduğumuz tecrübeler, modern hayatın meydan okumaları karşısında aynı yararı, faydayı bize sağlayabiliyor

00:50:11mu?

00:50:11Şimdi İslam hukukunun 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren içine girdiği yeni dünyada siyasi bir kararla devre dışı bırakıldığını biliyoruz biz.

00:50:27Aslında hep şöyle anlatılıyor hikaye, deniyor ki, İslam hukuku modern çağa kendisini uyduramadığı için biz Avrupa hukukunu ithal ettik.

00:50:39Dolayısıyla resepsiyon yapıldı ve bugün artık İslam hukuku çağın ihtiyaçlarına ve gereklerine uygun değildir diyorlar.

00:50:52Böyle anlatılıyor. Genel anlatı böyle yapıldı ve bu da bu şekilde sanki zihinlere yerleşti gibi ama bunun ben tarihiyle çok

00:51:02ilgilendiğim için,

00:51:03yani bu olayın 19. yüzyılda da nasıl geliştiğiyle de çok ilgilendiğim için bunun öyle olmadığını, ben hikayenin öyle olmadığını düşünüyorum.

00:51:12Çok net bir biçimde incelediğinizde şunu görüyorsunuz, bir kere bir siyasi kararla bir şey yapılıyor.

00:51:22Bu tanzimat dediğimiz bizde Osmanlı'da ama Osmanlı dışındaki coğrafyalarda da sömürgeci yöneticilerin kararıyla.

00:51:31İslam hukuku anayasal konumunu ortadan kaldırıyor.

00:51:36Tanzimat da bunu benzer şekilde İslam hukukunun anayasal yapısını önce müdahale ediyor.

00:51:43Sonra yavaş yavaş uzun bir sürede ve siyasi bir kararla ortadan kaldırıyor.

00:51:49Ve biz 1900'lerin ilk çeyreğine geldiğimizde artık zaten İslam dünyasının tamamı işgal altında Osmanlılar da son bir çırpınışla bir

00:52:03kurtuluş savaşı,

00:52:06bir dünya harbi ve arkasından kurtuluş savaşıyla bir kendilerini kurtarmaya çalışıyorlar.

00:52:12Fakat o arada tabii ki bu siyasi karar ve alınan bir takım kararlar İslam hukukunu zaman zaman, zaman içerisinde gittikçe

00:52:22artan bir biçimde devre dışı bırakıyor.

00:52:24Bu anayasal konumunu kaybetmesi.

00:52:26Ben şey diyorum yani İslam şeriatını bırakıp Avrupa şeriatını almaya karar verdiler.

00:52:31Onun için böyle oldu diyorum mesele.

00:52:34Geriye dönüp de baktığınızda İslam hukukunun derinliği, sadece Maliki hukukuna şu bölgede bakın, inanılmaz zenginlikte çok derin bir İslam hukuku

00:52:48birikimi var.

00:52:49Buhara'ya gidin, orada Hanefi Dünya, Osmanlı'ya gelin, Mısır'a gidin, Şafii, Hanbeli.

00:52:57Bu hukulların hukuki birikimine, mirasına baktığınızda çok zengin bir hukuki miras var ve çok geniş bir coğrafyada yüzlerce yıl, bin

00:53:12yılı aşkın bir süre çok yetkin bir biçimde toplumları sürdürülebilir bir şekilde yönetmiş, yürütmüş, şehirleri yönetmiş ve sadece dini hukuk

00:53:23değil.

00:53:23Yani şehrin hukukunu yönetmiş, burası önemli.

00:53:26Yani onu da yanlış anlıyorlar.

00:53:28Modern zamanlarda buna dini hukuk diyerek belli bir yere sanki camiyle kişi arasındaki bir ilişkiye indirmek istiyorlar.

00:53:37Öyle değil, şehirleri medeni hukuk olarak, ceza hukuku olarak, anayasa hukuku olarak yönetiyor İslam hukuku.

00:53:44Ve bu birikim çok güçlü bir biçimde var.

00:53:47Fakat 20. yüzyılın başından itibaren hukukun sekülerleşmesi kavramı biraz da siyasi kararla bütün İslam topraklarına yerleştirildi.

00:54:03Bunun bir etkisi.

00:54:04Bunun tabii maliyeti var.

00:54:06Çok ciddi maliyetleri oldu.

00:54:07Ne oldu?

00:54:08Mesela İslam toplumlarında hukukun üstünlüğü fikrini yıktı.

00:54:11Mesela biz tersini düşünüyoruz.

00:54:14Yani sanki Avrupa hukukunu aldığımızdan beri hukukun üstünlüğünü ikame ettik gibi düşünüyoruz ama tam tersine hukukun meşruiyetini yıkarak hukukun üstünlüğü

00:54:22fikrini yıktık aslında biz Müslüman toplumlarda.

00:54:25Bu ahlakı da hukuku da davranışı da hem kamusal davranışı hem bireysel davranışı her şeyi etkileyen bir şeye döndü.

00:54:32Bu birinci faturası.

00:54:33Bu çok ağır bir fatura oldu.

00:54:35İkinci faturası da şu hukuk dediğiniz şeyin insanın inancından, kültüründen, derinliğinden, geçmişinden koparılarak yapılabilecek bir şey değil.

00:54:45Mesela bir Alman'a siz bunu anlatamazsınız.

00:54:47Yani şunu diyemezsiniz.

00:54:49Ya senin kültüründen, örfünden, geleneğinden bağımsız dur sana bir hukuk dayatayım deseniz tepki koyar.

00:54:56Yok der.

00:54:57Ama biz buna cesaret ettik.

00:54:59Üçüncü bir hususta, dinin, dini anlayışın, aşkın bir fikirden ahlak ve hukuk normu, ahlak ve hukuk kuralı aşkın bir fikirden

00:55:18arındırıldı.

00:55:19Bu çok tehlikeli bir şey.

00:55:21Bu da büyük bir fatura oldu.

00:55:23Buna inşallah hocam aradan sonra devam edelim.

00:55:28Hukukun üstünlüğü, ekonomik gelişmişlik içinde olmazsa olmaz bir şart.

00:55:33Dolayısıyla hukuk konuştuğumuz yerde, ekonomi de beraberinde konuşulması gereken bir konu.

00:55:39Dolayısıyla reklamlar.

00:55:41Meşburen hukuku ayakta tutmak için kısa bir ara vereceğiz kıymetli izleyicilerimiz.

00:55:47Dönüşte aynı tatlı sohbetimize devam edeceğiz.

00:55:50Canlı olarak Endülüs'teyiz, Kurtuva'dayız.

00:55:53Arkamızda Kurtuva Ulu Camii, Prof. Dr. Murtaza Bedir hocamla.

00:55:58Üstümüzde yağmur.

00:55:59Evet, üstümüzde yağmur.

00:56:00Rabbimize dua ettik, Rabbim duamızı kabul etti.

00:56:03Rüzgar yok en azından.

00:56:05Rahatça konuşuyoruz.

00:56:06Kısa bir ara yeniden buradayız inşallah.

00:56:10Endülüs'ten Kurtuva'dan yeniden selamlar, hürmetler Prof. Dr. Murtaza Bedir hocamla Endülüs hukuku üzerine sohbet ediyoruz.

00:56:19Tabii yağmur, hava biraz soğuk ama konu içimizi ısıtıyor.

00:56:24Kıymetli hocam, şimdi İslami dönemi, Endülüs'te medeniyet inşa edilen dönemi konuşuyoruz.

00:56:34Evet, tevhid merkezli, maliki hukukunu daha çok esas, İslam hukukunun burada bir anayasa oluşturduğunu ve insanların onun etki alanında burada

00:56:48yaşadıklarını görüyoruz.

00:56:49Peki, el değiştirdikten sonra aynı çeşitlilik burada hukuki düzen korunabildi mi?

00:56:58İspanyollar burayı, Reconquista sonrası.

00:57:00Evet, Reconquista sonrası.

00:57:02Tabii Reconquista uzun bir dönemi içerdi.

00:57:07İşte 1230'lardan hatta Toledo'yu da düşünürsek daha da erken adım adım bu şehirler ele geçirildi.

00:57:17En son 1490'larda, 1498'de Granada'nın düşüşüyle, dolayısıyla yaklaşık 300 yıllık bir mücadelenin ve adım adım elden buradaki şehirlerin

00:57:39çıkması sürecinden bahsediyoruz.

00:57:41Başlangıçta Avrupa'nın kuzeyden gelenler bu bölgeye, Fransa'dan, İtalya'dan daha iyi kuzeyden gelenler buraya daha çok alıcı, almak üzere geliyorlardı.

00:58:02Çünkü gerçekten şehirler ilim ve kültür merkeziydi, bilgi merkeziydi.

00:58:08Buraları uzun süre buralardan beslendiler.

00:58:15Buralardaki kitapları topladılar.

00:58:17Buradaki kitapların özellikle Yahudi bilim insanları vasıtasıyla kuzeydeki bölgelere tercüme edildiğini ve dağıtıldığını biliyoruz.

00:58:32Dolayısıyla edilgen daha alıcı bir durumdaydılar ve daha saygı duyuyorlardı.

00:58:38Ama zaman içerisinde bu bölgeyi tamamen ele geçirdikten sonra bu çeşitliliğe çok da müsaade etmek istemediler.

00:58:46Özellikle Katolik Kilisesi'nin bildiğiniz gibi bir prensibi var.

00:58:54Hristiyanlık da daha çok Katolik anlayışında bu çok baskın bir biçimde mevcut.

00:59:02Papa devriminin arkasından oluşan yeni yapıda Papa bütün kralları ve bütün dükleri, bütün Avrupa'daki küçük büyük devletlere meşruiyet sağlayan bir

00:59:20konumu elde etti.

00:59:21Hatta o kadar güçlendi ki bir ara Fransa kralı 4. Henry'ydi galiba yanlış hatırlıyor olabilirim.

00:59:33Papa'ya tavır koymak istedi.

00:59:36Dedi ki ben seni tanımıyorum.

00:59:40Senin verdiğin meşruiyet belgesine ihtiyacım yok dedi.

00:59:46Bunun üzerine aforoz edildi kral.

00:59:49Kralı aforoz edince tebası kralı dinlememeye başladı.

00:59:54İnanılmaz bir olay.

00:59:55Ve sonra kral baktı ki olmuyor.

00:59:58Tövbe, tövbe ediyorum dedi.

01:00:00Affımı istiyorum dedi.

01:00:01Papa o dönemde dedi ki tamam affederim ama bir şartta dedi.

01:00:09Bir tane yanına affedersiniz eşek alacaksın.

01:00:14Bir tane köle alacaksın.

01:00:16Çıplak ayakla yanıma kadar geleceksin.

01:00:19Af dileyeceksin ve o şekilde geriye dönebilirsin.

01:00:22Krallığını alabilirsin dedi ve öyle yaptı.

01:00:24Bir aylık bir yolculuk sonunda.

01:00:27Bu şekilde krallığın iyi.

01:00:28O kadar etkili oldu.

01:00:29Bu ta İngiltere, İskoçya, İrlandalara kadar.

01:00:33Yani bütün bu Batı Avrupa'nın tamamını kuşatan bir otorite inşa etti.

01:00:39Bu otoriteyi inşa ettikçe buralardaki çeşitlilikler.

01:00:43Katolik kilisesinin prensibi de şu.

01:00:45Bir din mensubu, katolik olmayan bir din mensubu katoliklerle asla eşit olamaz.

01:00:54Orası cennetin krallığıdır.

01:00:56Cennetin krallığında asla başka bir din mensubu yaşayamaz.

01:01:01Aynı mahallede, aynı sokakta, aynı caddede yürüyemez.

01:01:06Katolikliğin çok temel bir prensibiydi.

01:01:09Bunu kendi içerisinde katolikliğin farklı renkleri, çeşitliliği, versiyonları olabilir.

01:01:19Bunlara da müsaade etmedi.

01:01:22Dedi ki tek bir doğru vardır.

01:01:24O da Roma'daki papa'nın ve papalık konseyinin aldığı kararlardır, kredodur.

01:01:31Onun dışında herhangi bir şeye, herhangi bir küçücük bile bir sapma olsa bunu cezalandırırım dedi.

01:01:38Ve Engizisyon denilen yapıyı kurdu.

01:01:41Engizisyon uzun, yüzyıllar süren bir süreç.

01:01:46Ve bu bölgeden de başladı.

01:01:48İşte o çeşitliliği yavaş yavaş bu bölgede yok etti bu.

01:01:52Hocam, Kurtuba'da Engizisyon Müzesi vardı.

01:01:54Baskılar sonrası kapatıldı.

01:01:57Ama Granada'da var.

01:01:59Orayı gezince, Engizisyon'daki işkence aletlerini görünce insan uyku uyuyamaz.

01:02:05Belçika'da Engizisyon'un o dönemdeki işkence, çünkü onlar için normal bir şeydi.

01:02:11Yani işkence hukuki bir araç idi.

01:02:16Yani kabul edilen meşru hukuki bir araçtır işkence.

01:02:19Mesela İslam hukuki işkenceyi meşru hukuki bir araç olarak görmez.

01:02:23Ama bunlar hukuken de meşru görüyorlar.

01:02:25Belçika'da 18. yüzyılda hala mevcuttu yani.

01:02:28Bu Engizisyon yapıları, Engizisyon yapısı bu bölgedeki tabii ki önce Müslümanları, Yahudileri buradan tamamen ortadan kaldırdı.

01:02:41Artık size ihtiyacımız yok.

01:02:42Biz kendi kurumlarımızı kurduk.

01:02:44Kendi bilim yapılarımızı oluşturduk.

01:02:47Size ihtiyacımız yok dedi ve buradaki Müslümanların tamamını biliyorsunuz ya ölümü tercih edeceksiniz ya burada kalırsanız Hristiyan olacaksınız.

01:02:56Yoksa buradan göç edeceksiniz gibi zorla göç edildi veya Engizisyon'dan geçildi.

01:03:02Burada kalmayı tercih edip de Müslüman dıştan görünüp içten Müslüman olup da dıştan katolik görünenleri de Engizisyon'da peşine takip sistemiyle

01:03:14onları da takip etti ve Engizisyon'dan geçirdi.

01:03:18Ve bu sadece buraya ile ilgili değil yani Batı Avrupa'nın hiçbir yerinde başka Hristiyanlık anlayışlarına da müsaade etmedi.

01:03:26Mesela bir ara Bogomiller denilen bir tarikat Batı Avrupa'yı doğudan gelerek ciddi anlamda bir istila etti.

01:03:37Papalık çok büyük bir tehdit olarak onu gördü.

01:03:40Hatta bir ara papalık kaybediyoruz noktasına bile geldi ve sonra işte bunları temizledikten sonra papalık o dediğim güçlü yapısını kurdu

01:03:50ve hukuki olarak hiçbir din mensubunun burada yaşamasına müsaade edilmedi.

01:03:56Sadece işte biliyorsunuz Roman vatandaşlara onları da bir takım işleri yaptırmak için gettolarında yaşamak üzere bir de Yahudilere bir takım

01:04:07işlerini yaptırmak için işte faiz gibi bir takım işlemleri yaptırabilmek için gettolarında yaşamak şartıyla yani Hristiyanlarla aynı mahalleye, aynı sokaklara,

01:04:17aynı caddelere gelmemek, aynı restoranlara girmemek kaydıyla bunlara müsaade edildi.

01:04:22Onlar gettolarında yaşadılar. Onun dışında bütün Hristiyan dünya bu katolik tek tipleştirici baskı altında temizlendi. Bir nevi arındırıldı.

01:04:35Çok güzel bir kitap ve makale de yazdı Koç Üniversitesi'nden bir profesör hocamız Şener Hoca. Hatta İlim Yayman'ın

01:04:47ödülünü de aldı.

01:04:49Çok güzel anlatıyor bu olayı, bu sahneyi. Onu mutlaka dinlemelisiniz ve konuşturmalısınız.

01:04:58Papalığın nasıl Avrupa'da etnik, dini temizlik yaptığını anlatıyor.

01:05:04Özellikle dini temizliği nasıl yaptığını anlatıyor ve bunu bilinçli olarak yani bu etnik veya dini temizlik fikri Batı Avrupa'da çok

01:05:14eskilere dayanıyor.

01:05:17Çok eskilerde var. Papalık ilk bunu yaptı.

01:05:211500'lü yıllardan itibaren buna karşı krallar, yöneticiler isyan etmeye başladı.

01:05:28Papalığın bu kadar güçlü olmasını artık hazmedemiyorlardı.

01:05:31İşte Luther'in kiliseye karşı isyanını destekledi yöneticiler.

01:05:38İşte Alman Luther, sonra Hollandalı Calvin.

01:05:44Bunların ciddi anlamda Katolik inancına karşı protestan yeni bir din anlayışı ve yeni bir kilise kurmaları üzerine bu şey bozuldu.

01:06:00Papalığın bu yapısı bozulmak zorunda kaldı ama çok kanlı oldu.

01:06:04İşte din savaşları dedikleri savaş o.

01:06:06Yüzyıl sürüyor 1550'lerden 1638'e kadar.

01:06:12Özellikle son 30 yılı çok kanlı bir savaş, din savaşları.

01:06:201648'de Vesfalya Anlaşması'yla bir protestanla bir katolik yan yana yaşayabiliri ancak o tarihte kabul edebildiler.

01:06:28Düşünün yani Müslümanların ta Peygamberimizin Medine'den beri uyguladığı anlayışı ancak ki bu ne zaman?

01:06:36İşte 622 yılında, 623 yılında uyguladığı sistemi 1648'de bulabildiler.

01:06:46Bir yıl sonra.

01:06:47Neredeyse bin sene sonra.

01:06:49Hocam, bu savaşından sonra inen ayetlerde

01:06:57tabi Bedir'de zafer kazanmış, Uhud'da da ağır bir musibete uğramış bir topluluk var.

01:07:04Biz günleri insanlar arasında çevirip dururuz.

01:07:07Sünnetullah Allah'ın toplumlarla ilgili yasası

01:07:10Allah'ın sünnetinde de bir değişiklik olmaz.

01:07:16Ama yine de biz burada bu sünnetullahın nasıl cereyan ettiğini bir anlamda da anlamaya çalışıyoruz.

01:07:23Şimdi 781 yıllık bir medeniyet arkasında böyle bir ulu camiyi katedrale dönüştürüp

01:07:34Ramazan'da bir ezan sesinin bile olmayacağı bir hale nasıl geldi?

01:07:41Tabi işte Allah'ın takdiri, bu sünnetullah bütün bunlarla anlatıyoruz ama

01:07:46sonuçta biz de Anadolu'da yaşıyoruz.

01:07:51Dolayısıyla aynı akibetler bütün milletlerin başına geldiği gibi bizim başımıza da gelebilir.

01:07:56Onun için biraz da oradan kendimize bir ders belki ibret çıkarırız diye.

01:08:01Yani bu medeniyetin bu zirvelerden yıkılış sürecine dair baktığınızda neler görüyorsunuz?

01:08:09Nedir burayı bu sona sürükleyen şey?

01:08:12Zor yerden soruyorsunuz.

01:08:14Şimdi 1300-1400-1500'lerde bu bölgenin 1492'ye kadar bu bölgenin zayıflaması aslında İslam dünyasında bir istisna.

01:08:33Yani İslam dünyasının geri kalanı o tarihlerde büyük yükselişlerin yaşandığı tarihler.

01:08:411453 İstanbul'u fethediyoruz, 1492 Endülüs'ü kaybediyoruz.

01:08:46Aynı zamanda işte Babür Devleti'nin kuruluşu, aynı zamanda işte Safevilerin kuruluşu,

01:08:53aynı zamanda Osmanlı'nın yükselişi, Viyana'ya kadar gelişi.

01:08:58O dönemde aslında İslam dünyasında bir zaaf yok.

01:09:06Ama anladığım kadarıyla bu bölge politik ve siyasi desteğin mağripten, Kuzey Afrika'dan gelememesinin bir nevi sıkıntısını yaşıyor ve kaybediyor.

01:09:22Tabii ki bu arada Avrupa'nın yükselişi var o sırada.

01:09:27Avrupa'daki imparatorlukların yükselişi.

01:09:30Bu yükselişlerin getirdiği bir şey gibi görünüyor.

01:09:32Ama İslam dünyası o tarihlerde aslında yükselişte hala ciddi anlamda.

01:09:38Hatta 18. yüzyıla kadar da böyle.

01:09:41İslam dünyası batıda herhangi bir başka, doğudaki İslam dünyası, İslam o dönemde başka hiçbir yerle kıyaslanamayacak bir durumdadır.

01:09:53Ama biliyoruz işte Avrupa'nın yükselişi, sömürgecilik, yeni dünyaların keşfi, ekonomi, ekonomik zenginliklerin Avrupa'ya taşınması,

01:10:14Osmanlıların ve İslam Müslümanların kapitalizme direnmeleri, kapitalizme geçmemek için direnmeleri.

01:10:22Mehmet Genç, merhum, Allah rahmet eylesin, şey derdi.

01:10:26Evladım Osmanlılar o kadar ahlaksızı kaldıramazdı derdi.

01:10:33Onu yapamazlardı.

01:10:35Mesela şunu, bir beş bin tane köleyi bir dağın içine sokup orada ekmek parasına,

01:10:49çünkü ekmek yiyecek, ekmek karşılığında madende çalıştırıp sonra da işi bitince madenin kapısını kapatıp orada ölüme terk edip gidemezdi.

01:10:59Böyle bir kültür, böyle bir ahlak dışı sömürgecilik döneminde bütün dünyanın servetini taşıdılar Avrupa'ya ve Avrupa'yı öyle inşa

01:11:15ettiler.

01:11:15Bugün de onu korumak için aynısını yapabileceklerini gösteriyorlar.

01:11:19Yani işte bir ülke, bu Venezuela olur veya İran olur veya başka bir yer olur.

01:11:26Eğer bu sisteme, onların sistemine bir çark bozuyorsa, çarkına bir şey sokuyorsa bunu ortadan kaldırırlar.

01:11:43Yani o menfaatleri için yapmayacakları şey yok.

01:11:45O ahlak hala aynı şekilde devam ediyor.

01:11:49İslam dünyası bunu yapamadı.

01:11:51Yani böyle bir sömürgecilik yapamaz.

01:11:53Mesela İslam dünyasında, burası da dahil.

01:11:56Şimdi burası 700 yıl Müslüman kaldı.

01:11:59Değil mi?

01:12:00Buradan çıkarken, Granada'da, Kurtuba'da, Müslümanlarla beraber diğer din mensupları mahallelerde hala yaşıyorlardı.

01:12:13Balkanlar, biz hayal edemezdik.

01:12:16Anadolu'yu bahsediyorsunuz.

01:12:17Aslında Anadolu'dan daha çok Osmanlı, Balkan yerlisidir.

01:12:21Balkanlar, Balkanlardan çıktığında Osmanlılar, Sırbistan'dan, Makedonya'dan, Bulgaristan'dan,

01:12:33buralardan çıktığında, buraların nüfuslarının hala yarısı veya çoğu gayrimüslim olarak devam ediyordu.

01:12:41Nasıl oluyor?

01:12:41300 yıl Belgrad Müslüman kaldı.

01:12:44500 yıl Yunanlar, Yunanlar, 600-500 yıldan fazla Müslüman yönetiminde kaldı.

01:12:52İstediği gün, istediği temizliği yapardı etnik temizliği.

01:12:56Ama buna hukuku müsaade etmedi.

01:12:59Yapmadı, buradakiler de ona müsaade etmediler.

01:13:02Ama onlar alınca bu aynı hukuki güvenceye, aynı şeyi yapmıyorlar.

01:13:09Hem Müslümanların burada suçu yok mu derseniz o da ayrı bir konu.

01:13:14Tabii ki biz de işimizi düzgün yapamadık herhalde belli yerlerde, belli noktalarda.

01:13:21Bunu niye yapamadığımızı dönüp konuşmamız lazım.

01:13:25En başta mesela bu kadar eğitime uzak durmamalıydık, o eğitimsizliği bu kadar yaygınlaştırmamalıydık.

01:13:34Yani eğitim en önemli şey ve şu anda da İslam dünyasının en temel sorunu gittiğinizde İslam dünyasındaki halklara eğitimsiz, çok

01:13:46temel tekniklerden yoksun.

01:13:49Hocam eğitim demişken şimdi yanıma bir konuk daha almak istiyorum.

01:13:56Eğitim şart.

01:13:58Evet gel bakalım Mustafa Eren.

01:14:01Evet.

01:14:04Mustafa sana şu el mikrofonunu da vereyim.

01:14:07Biraz yaklaştırarak konuştursun.

01:14:10Mustafa kendini tanıtır mısın?

01:14:13Ben Mustafa Eren Belir.

01:14:15Kadıköy Anadolu İmam Hatip Lisesi'nde okuyorum.

01:14:18İspanyolca programında Kadıköy Anadolu İmam Hatip Lisesi.

01:14:20Kıymetli izleyicilerimiz.

01:14:22Muhtaza hocamla beraber Mustafa da buraları ziyaret etmek için geldi.

01:14:28Bu soğukta biz yayın yaparken o da bizi izliyor.

01:14:31Hocam eğitim deyince dedim ki bir de Mustafa'yı alalım yayını hocam.

01:14:38Bir de genç nesil ne görüyor, ne düşünüyor, ne yapıyor.

01:14:44Kadıköy Anadolu İmam Hatip değil mi?

01:14:46Evet.

01:14:47Siz orada İspanyolca mı öğreniyorsunuz?

01:14:50Evet İspanyolca öğreniyoruz.

01:14:51Hiç bu Endülüs buralar konuşuluyor mu?

01:14:54Biraz anlatır mısın?

01:14:55Ben İmam Hatip'te İspanyolca eğitim olduğunu bilmiyordum açıkçası.

01:14:59Sekizinci sınıftan sonra bir sene hazırlık okuyoruz.

01:15:02İspanyolca hazırlık.

01:15:04Haftalık yirmi saat dersimiz oluyor.

01:15:06Yabancı hocalarımız da var, Türk hocamız da.

01:15:09Öyle bir eğitim alıyoruz.

01:15:11Ve bir sene sonrasında da bizi buraya maddede getirdiler.

01:15:14Bir aylığına, dil okuluna.

01:15:17Ya bizim orada, şimdi hatırladım ama.

01:15:20Mahmut Çelik, selamlar göndereyim hacı kardeşimize.

01:15:23Onun çocukları da oradaydı.

01:15:25İspanyolca.

01:15:26Şimdi siz İspanyolca'yı konuşabiliyor musunuz?

01:15:30Evet.

01:15:31İspanyolca'yı B1 seviyesine getiriyoruz.

01:15:34Hazırlıktan sonra.

01:15:35Hocam şimdi Mustafa'da yayını almışken akademisyenlere, Mustafa gibi gençlerimize, izleyicilerimize şöyle en dürüstten yola çıkarak ne söyleyebiliriz?

01:15:52Evet burası artık sonuçta 780 yıl ama ardında bir medeniyet bırakmış.

01:15:59Ve bugün görüyoruz arkada bir kocaman.

01:16:03Bu beni çok hüzünlendiriyor.

01:16:05Ben burada program yapacakken bu kadar hüzünleneceğimi bilmiyordum.

01:16:10Granada yine bir şekilde saray maray falandı ama yani ben burada ağlamamak için kendimi zor tutuyorum.

01:16:17Niye? Ramazan ayı 35 bin kişilik bir cami iftar saati geliyor.

01:16:25Ezan yok.

01:16:26Vatan, devlet ve millet ne kadar önemli.

01:16:30Devletiniz yoksa, bağımsızlığınızı sembolize eden bayrağınız dalgalanmıyorsa minarede ezanınız yok, çan kulesi var, caminiz bomboş.

01:16:40Hüzünlendiriyor.

01:16:41Hem Mustafa'nın gençlere mesajını alacağım ama hem de sizin yani hem akademisyenler, hem vatandaşımız, hem gençlere ne söylersiniz?

01:16:52Ya bu mirası nasıl değerlendirelim?

01:16:55Şimdi bu o İspanyolca programı, bir imatip lisesinin İspanyolca programı bence çok kutlamaya değer bir şey.

01:17:05Hem kız bölümünde hem erkek bölümünde var bu arada.

01:17:09İkisinde de İspanyolca programı var.

01:17:11Demek ki bunlar İspanyolca'yı öğrenince bu mirasın peşine düşecekler.

01:17:15Bir taraftan.

01:17:16Şimdi Endülüs ve İslam medeniyetinin başka renkleri de başka bölgeleri de dahil ama Endülüs, bugün burada onu konuşuyoruz ve çok

01:17:28parlak bir geçmişten bahsediyoruz.

01:17:30Şimdiki gençlerimiz maalesef çok fazla tarihsel kimliklerine ve geçmişlerine dair çok fazla şey öğrenemeden yetişiyorlar, büyüyorlar.

01:17:45Kendi toplumuna ve kendi geçmişine, tarihine ve kimliğine güvenleri ciddi anlamda zayıflıyor.

01:17:56Ben benim gözlemlediğim.

01:17:58Bunun nedenini bir eğitim sistemimizdeki bazı eksikler ve yanlışlıklar diye düşünüyorum.

01:18:08Mesela Endülüs'teki isimleri ben saymaya kalksam, şimdi otursak yüz ismi sırayla sayarız değil mi?

01:18:15Diyelim bir İbni Tufel'den, bir İbni Bacca'den, bir İbni Rüşt'ten, bir İbni Hazm'den, bir Kurtubi'den bahsettiğimizde.

01:18:22Ve bu insanlar her biri kendi alanında çok dünyaya şekil vermiş yapılar.

01:18:30Mesela bir İbni Rüşt'ü düşünün, Averrois diyebiliyorlar, İbni Rüşt'ü düşünün.

01:18:35Şimdi İbni Rüşt burada bu sokaklarda dolaşıyor.

01:18:40Sonra Avrupalı öğrenciler, gençler geliyorlar buraya.

01:18:43Buradan İbni Rüşt'ün felsefesini alıyorlar ve İbni Rüştçüler oluyorlar.

01:18:49İbni Rüştçülük diye bir akım oluyor.

01:18:51Aristo'yu İbni Rüşt üzerinden keşfediyorlar mesela Avrupalılar.

01:18:56Hatta Katolik Kilisesi bir ara İbni Rüşt'ü ve Aristo'yu kafir okunmaması gereken kitaplar ilan ediyor.

01:19:07Şimdi Batı Avrupa'daki düşüncenin o sırada gelişimini büyük ölçüde tetikleyen en önemli düşünürler, şahsiyetler buradan gelmiş.

01:19:21Bu kadar büyük bir kültüre, medeniyete ve büyük geçmişe sahip olan bizler ve bizlerin çocukları maalesef bunlardan habersiz.

01:19:30Bu isimleri belki hiç duymuyorlar hayatları boyunca veya ilgilenmiyorlar veya biz onları yeterince anlatamadık, duyuramadık.

01:19:38Bu yüzden de bir özgüven eksikliği yani kendi kültürüne, kendi geçmişine karşı bir özgüven eksikliği var.

01:19:45Bu böyle değil.

01:19:46Bunu daha çok anlatmamız lazım.

01:19:48Bu böyle değil.

01:19:49Gençlere ben özellikle bunun peşine düşmelerini tavsiye ederim.

01:19:53Yani bizim kültürümüz, medeniyetimiz her alanda, bilimde de böyle, hukukta da böyle, nereye giderseniz gidin, hangi alanda çok güçlü ve

01:20:02sağlam ve ayakları üzerinde duran bir medeniyettir ve ilmi mirası, entelektüel derinliği çok güçlüdür.

01:20:10Bunu peşine düşelim.

01:20:11Biz de bunun için bu Ramazan'da evimizden, barkımızdan, uzakta, çoluk çocuğumuzdan yani Ramazan ayı senede bir defa geliyor.

01:20:21Siz bana telefonda böyle bir şey yapacağım dediğinizde ben gerisini dinlemiyorum tamam demiştim.

01:20:26Evet Allah razı olsun çok kıymetli.

01:20:28Biz de sırf bu nedenle bu hazinenin farkına varsın milletimiz diye ülketi olarak buradayız.

01:20:34Mustafa son olarak sen gençlere ne söylersin? Gelsinler mi buraya? Senin hissiyatın ne oldu? Birkaç şey söyler misin?

01:20:44Yani ben buradaki cami kiliseye girince yani hem camiye benziyor hem de kilise yani çok değişik duygular ama eski burası

01:20:55cami olduğunda da buraya gelmek isterdim yani o eski binli yıllarda, 1200 yıllarda.

01:21:01Ne dersin arkadaşlarına, gençlere bir gelip buraları gezsin görsünler mi?

01:21:06Bence burası gezip görünmesi gereken yerler. Yani burada eski bir İslam medeniyeti var. Bence gezip görmeliler buraları.

01:21:15Çok teşekkür ediyoruz. Bunun da anlam dünyasında çok büyük yeri olacak hocam. Diyecek ki ben...

01:21:21Biraz da İmam Hatip'inden bahsetsin.

01:21:23Evet. Tabii tabii İmam Hatip okulundan.

01:21:29Ne zaman açılmış bu İspanyolca program?

01:21:322016-2017 yılından beri İspanyolca eğitimi veriyor. Bizim okulumuz.

01:21:37Kadıköy Anadolu İmam Hatip'e.

01:21:38Neden İspanyolca?

01:21:40Yani dünyada 700 milyona yakın insan konuşuyor. 21 ülke.

01:21:46Ve Güney Amerika'da İslam'a çok büyük bir teveccüh var bu zamanlarda.

01:21:52Ve biz de İmam Hatip'le olduğumuz için onların sorularına cevap vermemiz lazım.

01:21:58Bu sebeplerden dolayı İspanyolca çok önemli bir dil.

01:22:03Evet inşallah. Bunlar umutlandırıyor bizi.

01:22:08Bütün izleyicilerimize, genç kardeşlerimize söylüyoruz.

01:22:12Gelin sokaklarında dolaşın.

01:22:14Kudüs'ü gezin.

01:22:16Kudüs'ü gezin.

01:22:17Endülüs'ü gezin.

01:22:18Semerkant'a, Buhara'ya gidin.

01:22:21Kazana gidin.

01:22:23Değil mi?

01:22:24Balkanlara Allah nasip ederse hocam önümüzdeki sene Allah ömür verirse Üsküp'te seneye ihtar programı yapmayı planlıyoruz.

01:22:34Harika olur.

01:22:35Ama buradan sonra da Ramazan'dan sonra bir 30 bölümde inşallah buradan izleyicilerimize bir müjde verelim.

01:22:43Yine Ülke TV ekranlarında yayınlanmak üzere inşallah her cuma akşamı Özbekistan'daki hem İslam hakaidi,

01:22:53hem sünnet, kelam ve oradaki mirasımızın peşine de düşeceğiz inşallah.

01:23:02Hocam çok teşekkür ediyorum.

01:23:03Allah razı olsun.

01:23:03Ayağınıza sağlık.

01:23:04Allah razı olsun.

01:23:05Çok teşekkür ederiz davetiniz için, buna vesile kıldığınız için.

01:23:09Dünya televizyonlarında bir ilki gerçekleştiriyoruz.

01:23:13Kurtuba Ulu Camii'nin hemen elimize atsak caminin minaresine değecek bir şekilde.

01:23:20Burada bir iftar programı yapıyoruz.

01:23:21Burada dualar ediyoruz.

01:23:24Muhammed İkbal'den sonra da kimse burada bir dua edememiş.

01:23:29Bu bir özel bir izinle gelmiş.

01:23:31O zaman bir dua etmiş.

01:23:33Sonra bir daha izin vermemişler.

01:23:36Biz de böylece iftar öncesi duada makbuldür.

01:23:39Müsaadeniz olursa kıymetli izleyicilerimiz gönüllerimizi temsil eden ellerimizi açalım.

01:23:46Dua kaderi biçimlendirir.

01:23:48Biz yine duamızı yapalım inşallah.

01:23:52Limak Endülüs'e duayı sunar.

01:24:24Amin.

01:24:25İlah olmayan, bizleri yaratan, yaşatan, dilediği zaman katını alma kudretine sahip olan şanı yüce Rabbimiz.

01:24:34Sen şahisin ki bizler seni ve dinini çok seviyoruz ya Rabbi.

01:24:39Nefsimiz ve sana gereği gibi yöneleme işimizden dolayı senin dinini yeterince yaşayamıyoruz bizi bağışla ya Rabbi.

01:24:47Senin dinini yüceltecek yüreğe, bileğe, amele sahip olmayı nasip eyle ya Rabbi.

01:24:53Allah'ım sen malikel mülksün.

01:24:59Mülkü dilediğine verir, dilediğinden çekip alırsın.

01:25:02Dilediğine aziz, dilediğine zelil edersin.

01:25:05İslam'ı ve Müslümanları aziz eyle ya Rabbi.

01:25:09Amin.

01:25:09Senin dinine yardım edenlere yardım et ya Rabbi.

01:25:12Amin.

01:25:12Ümmeti Muhammed'i zalimlerin insafına ve merhametine bırakma ya Rabbi.

01:25:17Amin.

01:25:17Allah'ım biz kısık sesleriz.

01:25:20Minareleri sen ezansız bırakma ya Rabbi.

01:25:24Amin.

01:25:24Müslümanlıkla yoğrulan yurtları Müslümansız bırakma ya Rabbi.

01:25:28Allah'ım devletimizi, vatanımızı, milletimizi ilelebet payidar eyle ya Rabbi.

01:25:34Vatanımızın, milletimizin, devletimizin üzerinde dolaşan kara bulutları rahmetinle dağıt ya Rabbi.

01:25:41Amin.

01:25:41Allah'ım dinimizin, devletimizin, vatanımızın ve milletimizin hayrına çalışan kim varsa en alt birinden Cumhurbaşkanımıza kadar hayırlı işlerinde başarıya ulaştır

01:25:53ya Rabbi.

01:25:54Amin.

01:25:54Doğru kararlar almalarını nasip eyle ya Rabbi.

01:25:58Allah'ım hayırlı işlerinde onları melake ordunla destekle ya Rabbi.

01:26:02Amin.

01:26:03Allah'ım sen bizi mutlaka imtihan edeceksin.

01:26:07İmanımızla imtihan etme ya Rabbi.

01:26:10Amin.

01:26:10Evlerimizle, çocuklarımızla imtihan etme ya Rabbi.

01:26:14Vatansızlıkla imtihan etme ya Rabbi.

01:26:16Amin.

01:26:16Sağlık nimetini elimizden alarak imtihan etme ya Rabbi.

01:26:20Amin.

01:26:20Bizi Muhannet'e muhtaç eyleyerek imtihan etme ya Rabbi.

01:26:25Rabbena la tu'ahidne innesine ev akta'ane.

01:26:29Rabbimiz unutur ya da yanılırsak bizi hesaba çekme.

01:26:33Bizden öncekilere yüklediğin gibi bize ağır yük yükleme ya Rabbi.

01:26:39Taşıyamayacağımız yükü zaten yüklemezsin ama taşırken zorlanacağımız yükleri de bize taşıtma ya Rabbi.

01:26:45Amin.

01:26:46Bizi bağışla, bize merhamet et, bizi affet ya Rabbi.

01:26:50Sen bizim Mevlamızsın.

01:26:52Kafirlere, zalimlere, münafıklara karşı yardım et ya Rabbi.

01:26:56Amin.

01:26:56Bizi bize bırakma ya Rabbi.

01:26:59Nefsimizin ve şeytanın elinde oyuncak yapma ya Rabbi.

01:27:02Amin.

01:27:03Gafletimizden ve cehaletimizden biz seni unutursak sen bizden vazgeçme ya Rabbi.

01:27:09Amin.

01:27:09Bize ümit ver, bize fırsat ver ya Rabbi.

01:27:12Bizi seç, yerimize başkalarını seçme ya Rabbi.

01:27:15Allah'ım.

01:27:16Yaşadığımız toprakların islamsız, ezansız ve bayraksız olduğu günleri hiçbir zaman bize ve nesillerimize gösterme ya Rabbi.

01:27:26Allah'ım.

01:27:28Üzüntüden ve sıkıntıdan, acizlikten ve tembellikten, cimrilikten ve korkaklıktan, borçlarımızın belimizi bükmesinden, insanlar karşısında yenik düşmekten emin ve muhafaza ile

01:27:40ya Rabbi.

01:27:41Allah'ım şu mübarek iftar saatinde ümmeti Muhammed'in içinde de duamıza amin diyenlerin ne derdi, sıkıntısı varsa gider ya

01:27:51Rabbi.

01:27:52Kimin bir hassası ve hassalığı varsa eşşafi ismin hürmetine şifa ver ya Rabbi.

01:27:57Kim bir borç yüküyle bugüne geldiyse ödeme kolaylığı ver ya Rabbi.

01:28:02Allahümme leke sumtu ve bike amentu ve aleyke tevekkeltu ve ala rizgike eftartu.

01:28:08Ya Rabbi, senin rızan için oruç tuttuk.

01:28:12Sana inandık, sana güvendik, sana teslim olduk.

01:28:16İbadetlerimizi dergah-i izzetinde kabul eyle ya Rabbi.

01:28:20Senin verdiğin rızıklarla oruçlarımızı açacağız.

01:28:23Hamdolsun verdiğin nimetlere, hamdimizi, şükrümüzü daim eyle ya Rabbi.

01:28:28Sevgini, himayeni, muhafazanı, ümmeti Muhammed'in, milletimizin içinde de bizlerin üzerinden esirgeme ya Rabbi.