00:00Bismillahirrahmanirrahim.
00:02Esad Mansur Tefsiri
00:04Bakara Suresi 183-184
00:08Orucun Farz Kılınması
00:11Orucun hikmeti nedir?
00:13Ne zaman orucu bozma ruhsatı kullanılır?
00:16Azimet mi daha iyi yoksa ruhsat mı?
00:19Ey iman edenler!
00:21Oruc sizden önce gelip geçmiş ümmetlere farz kılındığı gibi size de farz kılındı.
00:26Umulur ki takvalı olursunuz, korunursunuz.
00:30Sayılı günlerde olmak üzere oruç size farz kılındı.
00:34Sizden her kim hasta yahut yolcu olursa tutamadığı günler kadar diğer günlerde kaza eder.
00:41İhtiyarlık veya şifa umudu kalmamış hastalık gibi devamlı mazereti olup da
00:45oruç tutmaya güçleri yetmeyenlere bir fakir doyumu kadar fit de gerekir.
00:50Bununla beraber kim gönüllü olarak hayır yaparsa bu kendisi için daha iyidir.
00:55Eğer bilirseniz güçlüğüne rağmen oruç tutmanız sizin için daha hayırlıdır.
01:00Bakara 183-184
01:03Bu ayetlerde Allah-u Teala müminlere orucu farz kıldığını bildirirken,
01:08İslam'dan önce gelip geçmiş milletlere de oruca farz kıldığını bildiriyor.
01:13İslam ümmetine bu oruç yeni bir ibadet olmayıp tarih boyunca bütün müminlere farz kılındı.
01:19Fakat eski milletlere kaç gün farz idi bu ihtilaflı bir konudur.
01:24Muaz, İbni Mesud, İbni Abbas, Ata Katade ve Edda Hak, Hazine Nuh'a kadar oruç üç gündü.
01:32Ondan sonra Ramazan ayı farz kılındı.
01:35İslam'ın başlangıcında da üç gündü diye söylediler.
01:38İbni Abi Hatem İbni Ömer yoluyla Resulullah sallallahu aleyhi ve sellemin şöyle dediğine rivayet etmiştir.
01:45Ramazan ayını tutmayı sizden öncekileri Allah farz kılmıştır.
01:49Orucun hikmeti takvalı olmaktır.
01:52Burada illetten değil hikmetten bahsedilmektedir.
01:55Çünkü hikmetin manası amelden doğabilecek neticedir.
01:59Sadece ayette veya hadiste belirlenmelidir.
02:02Bu ayette umulur ki takvalı olursunuz.
02:06Takva ise Allah'ın azabına sakınarak onun emirlerine ve nehirlerine rayet etmektir.
02:12Müslüman Allah'ın emirlerini ve nehirlerini yerine getirirse kendini azaptan korumuş olur.
02:17Bu şekilde takva sahibi olur.
02:20Normal olarak oruçtan takva doğar.
02:22Müslüman oruç tutunca günahtan uzaklaşabilir ve Allah'ın emirlerini yerine getirmek için daha fazla eğilimlidir.
02:28Bu nedenle Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem evlenmeyenlere oruç tutmayı tavsiye etmiştir.
02:34Şöyle buyurmuştur.
02:36Ey gençler topluluğu!
02:38Kim sizden evlenmeye müktedir olursa evlensin.
02:41Zira evlilik gözü haramdan daha çok korur ve ferci de daha çok muhafaza eder.
02:47Kim evlenmeye gücü yetmiyorsa oruç tutsun.
02:49Çünkü oruç onun için bir koruma vesilesidir.
02:53Bukhari, Müslim
02:55Hikmet amelden doğabilecek neticedir.
02:59Doğması şart değildir.
03:01Allah-u Teala, insanda bu neticenin doğmasını istiyor.
03:05İnsanın iradesine aittir.
03:07Eğer Müslüman orucu kimin için tuttuğunu ve gereğince Allah'a bağlanırsa bu netice doğar.
03:13Ama böyle değilse sırf yemekten ve içmekten kesilirse, sanki bir gelenek olarak tutarsa takva alı olamaz.
03:19İllet ise bir hükmün teşrihi sebebidir.
03:23Yani bir hükmün farz ise niçin farzdır veya haram ise niçin haramdır diye Allah ve Resulü açıklarsa bu açıklama hükmün
03:31illetidir denilir.
03:32Misal olarak, Haşer suresinde 7. ayette mal ve para yalnız zenginler arasına dolaşmaması için savaşsız ganimetler, zengin olmayan yetimlere, miskinlere,
03:43yolda parasız kalanlar gibi muhtaçlara dağıtılmasını Allah emir verdi.
03:47Ayette Allah ve Resulü'ne de verilecektir diye açıklandı.
03:51Allah ve Resulü'nün manası İslam devletidir.
03:54Bunun manası, savaşsız ganimetlerden İslam devletine bir pay verilecektir.
04:00Bu ayette niçin bunları verileceğine dair sebep gösterildi.
04:03Bu ise mallar ve paraların her ele geçmesi ve toplumda iktisadi denge sağlanmasıdır.
04:09Bu ise hükmün illetidir.
04:11Kur'an ve sünnetin nasları incelendikten sonra ibadetlerin illeti olmadığı ortaya çıktı.
04:17Bunlardan tefsir ettiğimiz oruçla ilgili ayettir.
04:20Taharet, abdest, namaz, oruç, haç ve zekatla ilgili ayetler ve hadislerin illeti değildir.
04:28Yine de giyim, yiyecek, içecek ve ahlakla ilgili hükümlerin hiç illeti yoktur.
04:33Ancak bunların bir kısmında hikmetler vardır.
04:37Hikmet akli değildir, şeridir.
04:40Ayette veya hadiste gösterilirse hikmet vardır deriz.
04:44Gösterilmezse akla veya çıkara veyahut fayda ve zarara göre bir hikmet vardır denilmez.
04:49Şu var ki, şerif hikmetin bulunmadığı halde ahkaman uygulanması neticesinde bir fayda gerçekleşirse
04:56veya bir zarar vuku engellenirse hikmet budur ve şudur demek yanlıştır.
05:00Ancak hükmün uygulanmasının neticesi budur demek gerek.
05:04Misal olarak, ikişer veya üçer ve dörder kadınla evlenme mubahlığından doğan faydalara hikmetler denilmez.
05:11Bu faydalardan biri bir erkek birkaç kadını barındırıyor.
05:15Bu şekilde bir ekonomik problem çözülmüş olur.
05:19Ama buna hikmet denilmez.
05:21Zaten illet değildir.
05:23İllet, muamelat ahkamının bir kısmında bulunur.
05:27Ukubat veya cezayla ilgili ahkamlarda bulunmaktadır.
05:31Oruca dönelim.
05:32Bunun hikmeti takvanın meydana gelmesidir.
05:35Müslüman bunu göz önünde tutsun.
05:37Oruç tutarken Allah'a bağlılığı düşünsün ve pekiştirsin.
05:41Nitekim farz olmayan sünnet beye nafile olan oruçlar haftada iki gün.
05:45Pazartesi ve perşembe.
05:47Beyaz günler.
05:48Hicri beye kameri ayların 13. 14. ve 15. günlerdir.
05:53Bu günlerde ay pek aydın beyaz olur.
05:56Aşure, şevvalden 6 gün, arife günü vs.
06:00Allah-u Teala pek rahmetli olduğu için hasta olanlar ve yolcuların tutmamalarına müsaade etti.
06:06Buna ruhsat denilir.
06:08Ramazan dışında bu nedenle tutamadığı günleri diğer aylarda kaza eder.
06:12Hiç tutamıyorsa her güne bedel olarak bir miskin veya bir fakir yedirir.
06:17Hiç kaza etmez.
06:18Çünkü oruç tutamıyor.
06:20Yaşlı insanlar ve bir kronik hastalığından dolayı tutamayanlar fitye verirler.
06:24Buhari'nin Seleme bin el-el-Kav'dan rivayet ettiğine göre,
06:29İslam'ın ilk döneminde isteyen tutuyordu, istemeyen yerine fitye veriyordu.
06:34Bu nedenle, oruç tutarsanız daha hayırlıdır veya sizin için daha hayırlı olur ifadesi ayette geçti.
06:40Ondan sonra bir hüküm nes edildi, kalktı, yerine Ramazan ayında oruç tutulmasının farziyetini içeren ayet nazil oldu.
06:49Bu ayetlerde,
06:58Adeten insan seferlik veya yolculuk halinde zorluk çeker.
07:02Rahat ve istikrar bulamaz.
07:04Zira ondan sonraki ayette,
07:06Bakara 185,
07:11Denilerek ayette buna işaret edilmiştir.
07:14Ayrıca ayette geçtiği gibi,
07:16Oruç tutmaya güçleri yetmeyenler,
07:18Hakkında hüküm gösterirken,
07:20Gücü olan kimsenin tutmasını da gerekli kılmıştır.
07:23Bu ayette bir işaret vardır.
07:25Oruçta asıl olan tutma gücüne sahip olmaktır.
07:28Sırf yolcu olmak değildir.
07:31Buna göre,
07:31Müslüman kendi ikamet yeri dışında yolculuktan hedef edindiği yere varırsa
07:35ve orada zorluk ve sıkıntı bulmazsa,
07:37istikrar ve rahatlık bulursa
07:39veyahut da oradan hemen aynı günde dönmeyecekse,
07:42birkaç gün kalacaksa oruç tutmalıdır.
07:44Namaz,
07:45Oruç gibi değildir ve yolculukta namaz kazaya bırakılmaz.
07:48Namaz vaktinde kılınmalıdır.
07:51Fakat öğlen,
07:52ikinde bir yatsı,
07:53ikişer rekat kısaltılarak kılınır.
07:56Akşam namazı üç rekat ve sabah namazı iki rekat kılınır
07:59ve kazaya bırakılmazlar.
08:01İşte bu ayette hastalık ve yolculukta iken
08:04oruç bozmak ruhsatı vermişse,
08:06azimet olan oruç tutmanın daha hayırlı olduğu anlaşılır.
08:09Bunun manası Müslüman hem oruç sevabı alır
08:12hem de zorluğa katlandığı için sevap alır.
08:15Aynen zalim yönetici karşısında haksızı söylemek gibidir.
08:19Bu zalimden hakkı söyleyenlere ölüm tehdidi varken,
08:22biri korkupsuzarsa ruhsatı kullanmış olur.
08:25Fakat söyleyip de Allah uğrunda ölümü tercih ederse daha hayırlı
08:29ve kat kat sevabı vardır.
08:31Şehitlik mertebesine ulaşır.
08:32Yalancı Müselleme iki Müslüman'ı yakalayınca ölüm tehdidi altında
08:37Müselleme'ye sen de nebisin deyince onu serbest bıraktı.
08:40İkinci Müslüman işitmiyorum deyince onun kellesini vurup öldürdü.
08:44Bunun üzerine Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem şöyle dedi.
08:48Birincisi ruhsatı kullandı.
08:50İkincisine ona ne mutlu dedi.
08:52Nitekim Resulullah şöyle buyurdu.
08:55Şehitlerin efendisi Hamza bin Abdülmuttalip ve zalim yöneticiye karşı çıkıp ona mağrufu emredip münketi nehyederek öldürülen kimsedir.
09:03El-Hakim müstederek de hadis kitabını rivayet etti.
09:06Senedi sayhtir.
09:07İşte her zaman ruhsatı kullanmak iyi değildir.
09:11Çok zaman ruhsatı kullanmamak ve azimete, asıl hükme bağlamak daha eftaldır.
09:16Özellikle zalim olan küfür sistemini kaldırıp hak dini olan İslam hakimiyetini gerçekleştirmek üzere mücadele edilirken ölümü göz önünde tutarak sabretmek,
09:25sebat göstermek ve Allah uğrunda ölmek en üstün şeydir.
09:28İzlediğiniz için teşekkür ederim.
