- 12 saat önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00:00Günaydın efendim. Sabah kahveniz başladı. Beyaz TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:00:05Ay eksik söyledim. Ödüllü programınız sabah kahveniz başladı diyerekten başlayalım.
00:00:11Ama bir kahve alırım senden Aslı. Selenge görmesin çok kıskanır.
00:00:16Onu da öpüyorum. Teşekkür ediyorum. Efendim kahvemi aldım.
00:00:18Lütfen sizler de kahvelerinizi hazırlayın.
00:00:21Biliyorsunuz Ramazan'a da çok az kaldı. Sizlerle Ramazan'da kucaklaşmanın da sabırsızlığını yaşıyorum.
00:00:26Şimdiden böyle Ramazan'a sayılı kahveler değil mi? Az kaldı.
00:00:29Peki sabahkahvesi.tv'ye bizi izlediğinizi gösterirseniz çok seviniriz efendim.
00:00:34Bizi izleyerek ödüllendiren sizlere gelsin kahvem. Hadi aç sesi gel beyaz.
00:00:41Efendim tekrar günaydın. Çok kıymetli bir konum var.
00:00:44Kendisi stüdyomuza geldi. Söz vermişti geçtiğimiz haftalarda.
00:00:47Hep biliyorsunuz onunla Skype görüntü yapıyorduk ve böyle yanımızda hissediyorduk.
00:00:51Ama şimdi burada eğitmen ve yazar Gülkibar Alkan Kırılmaz.
00:00:55Hoş geldiniz hocam. Nasılsınız?
00:00:56Merhaba hoş buldum. Çok iyiyim.
00:00:58Ya minicikmişsiniz ya. Bak gerçekten bunu hep söylüyorlardı.
00:01:02Ben inanmıyordum. Ekranda kocaman duruyorsunuz falan.
00:01:04Vallahi minicikmişsiniz. Evet.
00:01:06Daha iyi oldu böyle. Evet bence de.
00:01:08Ben de minik miymişim?
00:01:10Yani biraz öyle evet sizden.
00:01:12Ben de minikmişim.
00:01:13Zorla söyletiyor kendini.
00:01:15Ben de değil mi falan.
00:01:16Zarif ve güzel.
00:01:16Hocam şimdi bugün yine sizinle sizin çok iyi bildiğiniz ama izleyicilerimizin merak ettiği konuları konuşacağız.
00:01:22Şöyle ki aşırı koruyucu ebeveynlik çocuğa ne kaybettiriyor?
00:01:27Biz kazandırıyor sanıyoruz ama ne kaybettiriyor?
00:01:30Ya bakın şöyle bir şey var.
00:01:32Bir çocuk bir defa özgüvenini kaybediyor ve kendince karar almayı düşünüyor.
00:01:38Mesela bir ebeveyn sürekli çocuğu korursa eğer tabii ki hani korumak ister değil mi?
00:01:47Hani der ki çocuğuma bir şey olmasın bunu ister.
00:01:51Hepimiz isteriz.
00:01:51Aslında iyiliğimiz için düşünüyorlar ama çocuk açısında büyük hasarlar yaratıyoruz.
00:01:57Çocuk dünyayı tehlikeli bir yer olarak algılıyor.
00:02:00Değil mi ama?
00:02:01Zaten tehlikeli.
00:02:02Tehlikeli.
00:02:03Evet ama çocuk şimdi kendince adımlarını atmazsa yürümezse nasıl öğrenecek?
00:02:08Nasıl hata yapacak?
00:02:10Korkarak adım atar.
00:02:12Onun için hani bu konuda çok dikkat etmek gerekiyor diye düşünüyorum.
00:02:17Özgüven.
00:02:18Yani çocuğa bu kadar koruyucu olmak özgüven kaybettirir diyorsunuz açıkçası.
00:02:23Ben çok koruyucuyum ya biraz üzüldüm.
00:02:27Hayır.
00:02:28Şimdi çocuk bir defa dediğim gibi hani
00:02:31yürümekten korkar.
00:02:33Hani bir şeyi keşfetmekten korkar.
00:02:35Korkar.
00:02:36Ama şimdi ben keşfetmediğim sürece nasıl dünyayı görebilirim ki?
00:02:41Nasıl dünyanın sadece tehlikeli bir yani dünyayı sadece bir tehlikeli bir alan olarak görmemeli bence.
00:02:47Çünkü dünyada güzel yerler de var.
00:02:49Var doğru.
00:02:50Güzel insanlar da var.
00:02:52Tabii bunu da çocuk öğrenmeli ve görmeli.
00:02:54Şimdi bunu sürekli aman aman bir şey olmasın aman aman düşmesin dersek bu çocuk korkar.
00:03:00Okula gidince de korkar.
00:03:03İleriki dönemde mesela yeni insanlarla tanışmaya korkar.
00:03:08Herkes kötü bir şey bekliyor benden.
00:03:11Böyle düşünerekten çekinir.
00:03:16Kendi kabuğuna geri çekinir.
00:03:17Ya ben yanlış yapıyorum.
00:03:20Yapmayın bence.
00:03:21Bu kadar yapmayalım.
00:03:22Yani bakın şimdi bazen çocuk olmayı biz unutuyoruz.
00:03:27Ben bunu sürekli söylüyorum.
00:03:28Hani biz şimdi büyüdük.
00:03:30Tamam.
00:03:31Biz de bir takım şeyler yaşadık.
00:03:33Değil mi?
00:03:34Ama bir çocuk mesela keşfetmek ister.
00:03:37Biz de bir zamanlar.
00:03:38Keşfetmek istiyorduk.
00:03:39Evet ama şimdi bizi böyle sıkarlarsa ne yaparız?
00:03:44Siz ne yapıyordunuz mesela?
00:03:45Ay çok daralıyordum ben.
00:03:46Daralırsınız evet.
00:03:47Şimdi bunu da bir çocuk yaşıyor.
00:03:50Çocuk bunu yaşadıkça da kaçar.
00:03:52Kaçıyor.
00:03:53Ya benim buradaki ekip arkadaşlarım da biliyor.
00:03:56Kız geliyor benim.
00:03:57Reci'de de oturmak istiyor.
00:03:58Ben böyle dakika boş.
00:03:59Dilara saygı oradan mı?
00:04:01Merve yemek yedim mi?
00:04:02Böyle buradan bile yazıyorum.
00:04:03O kadar tedirgin bir anne oldum ki.
00:04:05İlk çocuk diye mi öyle oldu bilmiyorum ama.
00:04:07Bunun yanlışlarını duydukça inşallah yapmamaya çalışacağım.
00:04:10Yani şimdi şöyle ilk çocukta tabii ki bu yaşanıyor.
00:04:13Şimdi ben üç çocuk annesi olarak konuşayım.
00:04:15Haa tabii hocam ya.
00:04:17Tuzumuz kuru üçünü de ne güzel büyüttük.
00:04:20İlk çocukta gerçekten böyle aman aman bir şey olmasın.
00:04:23Aman hata yapmayayım.
00:04:24Ama olacak.
00:04:24Ama olacak tabii ki.
00:04:27İkinci çocukta, üçüncü çocukta hani bunu büyük aileler çok iyi bilir.
00:04:32Daha böyle bir gevşek, daha böyle bir esnek olmaya başlarız.
00:04:35Çünkü tecrübe kazanmış oluyoruz.
00:04:36Çok tecrübe, çok kıymetli bir şey.
00:04:39Peki.
00:04:40Bir de şu ödev konusunu konuşalım.
00:04:44Ödev bir an önce bitsin diye ya da çocuk bunu yapmıyor diye anne baba bu ödevi yapıyorken aslında çocuğa neyi kaybettiriyoruz biz?
00:04:53Şimdi ödev yapanlar oluyor.
00:04:55Ben bunu maalesef çok yaşıyorum öğretmen olarak.
00:04:58Yapar ya.
00:04:58Refleks olarak bile yaparsın.
00:05:00Fark ediyorum.
00:05:00Çünkü bu çocuğun yazısı değil ya da bu çocuğun fikirleri değil.
00:05:04Anlıyor musunuz?
00:05:05Anlıyorum.
00:05:06Bazen soruyorum.
00:05:07Çocuklar da şimdi yalan söylemezler.
00:05:09Açıklar.
00:05:10Hani açık konuşurlar.
00:05:10Evet.
00:05:11Evet işte annem yardım etti ya da babam yardım etti.
00:05:14Ama lütfen bunu yapmayın.
00:05:15Ben gerçekten bunu hiçbir şekilde tavsiye etmiyorum.
00:05:19Çünkü çocuk bunu kendi yapmalı.
00:05:22Şimdi sınav esnasında çocuk ne yapacak?
00:05:26Babasını mı çağıracak?
00:05:27Annesini mi çağıracak?
00:05:28Olmaz ki.
00:05:29Çocuk bu sınav esnasında kendisi düşünmesi lazım.
00:05:33Kendisi bu çözümü hani bulması lazım.
00:05:38Genelde şunu da ben gözlemliyorum.
00:05:41Mesela hadi sınavı bir kenara bırakalım.
00:05:44Normal dersteyiz.
00:05:46Herhangi bir soru soruyorum.
00:05:48Ya da bir ödev.
00:05:50Sınav değil de böyle sınıf içinde bir ödev veriyoruz.
00:05:55Çocuk oturur ve...
00:05:59...düşünmeyi de bırakır.
00:06:00Bilmiyorum der otomatikmen.
00:06:02Hani alışmış ya.
00:06:04Cevaplar hazır geliyor.
00:06:06Çok riskli.
00:06:08Şimdi çocuk da bunu yapmadığı için...
00:06:10...alıştığı için bu alışkanlık haline geliyor.
00:06:13Çocuk ileriki dönemde de nasıl olsa...
00:06:15...problemler çözülüyor.
00:06:17Nasıl olsa hep hazır cevaplar geliyor.
00:06:19Anneden, babadan ya da abiden, abladan taraf.
00:06:23Babaanneler olsun.
00:06:24Hepsi karışıyor.
00:06:25Karışıyor.
00:06:26Hani yardım edeyim derken...
00:06:28...aslında çocuğa...
00:06:30...kötülük ediyoruz.
00:06:31Olmuyoruz.
00:06:32Evet.
00:06:33Peki yapamaz.
00:06:34O onu yapamaz dediğimiz çocuk gerçekten zamanla yapamaz mı?
00:06:39Bakın şöyle bir şey var.
00:06:41Çocuktan çocuğa değişiyor.
00:06:43Şimdi...
00:06:44...sakin çocuklar var mesela.
00:06:48Yapamaz dediğim zaman...
00:06:49...sakin çocuk ne yapar?
00:06:51Aa ben hiç yapamam.
00:06:52Geriye çekilir.
00:06:54Tamamen pes eder.
00:06:57Ve ileriki hayatında da bu alışkanlık haline geldiği için...
00:07:01...ileriki hayatında da bunu böyle devam eder.
00:07:03Rahat mı oluyor?
00:07:04Acaba rahatına mı gelir acaba?
00:07:05Kolayına mı gelir acaba?
00:07:06Kolayına değil.
00:07:07Çocuğun öz güvenini zaten almış oluyoruz bir.
00:07:10İkincisi çocuk zaten hani zahmet etmez.
00:07:13Nasıl olsa hani yapamam.
00:07:14Yapamam zaten.
00:07:14Yapamam ve bu artık bu alışkanlık huy haline gelir.
00:07:19Hani bazen insanlar der ki ya der ya böyle...
00:07:22...işte ben buyum.
00:07:24Ben böyle gördüm ve buyum der.
00:07:28Ama öte yandan sadece sakin çocuklardan bahsetmeyelim.
00:07:34Bazen hırslı çocuklar da vardır.
00:07:36Hani sen yapamazsın dediğin zaman...
00:07:38...bu bazı çocuk...
00:07:39...öylesi çocuklarda aktif çocuklarda...
00:07:41...bir hırs yaratır yaparım der.
00:07:44Tabii ki bu da kötü bir şey değil bir yandan.
00:07:47Hani çocuk motive olmuş oluyor.
00:07:49Ama...
00:07:51...madalyanın başka tarafına bakarsak...
00:07:54...bu çocuk ileriki dönemde her zaman kendini stres haline sokar.
00:07:58İster istemez.
00:07:58Sürekli kendini kanıtlamaya çalışır.
00:08:01Bir şeyler ispatlamak ister.
00:08:03Sonrasında...
00:08:05...buna da alışır.
00:08:08Hep takdir alıyor ya.
00:08:10Hani yapamadım dediler ama...
00:08:13...buna da alışıyor.
00:08:14Sürekli de bu geleceği gelecek hayatında da başkalarından da bekler.
00:08:19Sorumsuz bir eş, sorumsuz bir anne belki sorumsuz bir baba oluyor.
00:08:24Ben yapamam nasıl olsa yapamıyorumlar büyüyor.
00:08:27Yaş büyüdükçe yapamıyorumlar da büyüyor.
00:08:30Sonra bütün kızlar diyor ki...
00:08:32...ben bu sorumsuz adamı nereden buldum?
00:08:33Ben bu sorumsuz kadın nereden buldum?
00:08:34Ayrıca şimdi bakın bir çocuk sıfır yaşından itibaren her şey evde ne oluyor, ne bitiyorsa öğreniyor.
00:08:43Hani biz konuşmasak bile çocuk alıyor.
00:08:45Alıyor değil mi?
00:08:46Evet.
00:08:4712 yaşına kadar ne öğreniyorsa baba evinde ya da anne evinde, aile içerisinde ne kapıyorsa onu bu şekilde devam ediyor.
00:08:55Bu yüzden o kadar kıymetli ki sıfır yaş itibariyle çocuğun yanında yaptığımız her hareket çok kıymetli.
00:09:02Peki, kıyaslama.
00:09:05Komşunun çocuğu, bak üst kattaki çocuk, bak hiç geliyor mu onların sesi falan.
00:09:09Bu kıyaslama da mı özgüvenimize zarar?
00:09:11Yine çocuktan çocuğa fark ediyor bu.
00:09:16Kimisi çocuklarda bu bir hırs yaratır.
00:09:18Hani bu benden daha iyi ama daha iyi olmasın.
00:09:23Böyle bir hırs başlıyor.
00:09:25Sürekli kendini kıyaslar başka çocuklarla.
00:09:29Ama sakin çocuklara gelince onlar da büyük bir hasar yaratmış oluyorlar.
00:09:34İşte böyle kıyaslarsak işte komşunun çocuğu.
00:09:37Bu komşunun çocuğu ama bu da benim çocuğum.
00:09:40Bunu kabul etmeliyiz.
00:09:42Her çocuk farklı.
00:09:43Bu travma gerçek mi?
00:09:45Komşu çocuğu travması.
00:09:47Yani komşu çocuğu travması demeyelim de çocukluk travması evet.
00:09:52Bazı çocuklara travma yaratabilir.
00:09:55Burada çok dikkat etmemiz gereken bir konu var.
00:09:59Bu ileriki hayatında çocuklarda büyük hasar yaratabilir.
00:10:02Hani sürekli kıyaslandığı için ben yetersizim.
00:10:07Yetersizlik duygusu artmış oluyor.
00:10:09Hani öbürleri benden daha iyi.
00:10:13Sürekli bir şeyler kanıtlamak isteyecektir bu çocuk.
00:10:16Yapamayınca da ne oluyor?
00:10:18Motivasyonu düşüyor ve üzülüyor çocuk.
00:10:21İleriki zamanında da işte ödev yapmama gibi ya da işte yapmayayım istememezlikler başlıyor.
00:10:30Peki sürekli yönlendirdiğimiz bir çocuk ileride karar almakta zorlanır mı?
00:10:36Çocuk şimdi yönlendiriliyorsa eğer çocuk ne yapıyor?
00:10:39Nasıl olsa ben yönlendiriliyorum.
00:10:42Benim herhangi bir karar vermemi gerek yok nasıl olsa.
00:10:46Bir rahatlık başlıyor.
00:10:48Bu kararı kendisi almadığı için de bir rahatlık da var.
00:10:51Ya rahatlık da oluyor tabii ki.
00:10:53Yani bazı insanlar buna sorumsuzluk der.
00:10:56Ama çocuk bunu şimdi evinde aileden buna alışmış.
00:11:00Devam ediyor.
00:11:01İleriki dönemde de işte hayatında karar almaktan korkar.
00:11:06İnanın bana öylesi insanlar var ki hiç harekete geçmez.
00:11:09Hani dersiniz ki buna ne oluyor böyle birdenbire?
00:11:14Peki hata yapılmasına izin verilmeyen çocuk ne oluyor içinde kendi içinde?
00:11:21Hata yapamazsın.
00:11:24Bu nasıl bir?
00:11:25Ya ne demek hata yapamazsın?
00:11:28Şimdi.
00:11:29Ya sizi çok seviyorum ya.
00:11:31Ne demek hata yapamazsın?
00:11:32Evet bakın şimdi hata ne demek?
00:11:36Öğrenmek demek.
00:11:38Şimdi.
00:11:39Sen öğrenemezsin.
00:11:41Anlamına da geliyor.
00:11:42Ya eşittir hata yapmama eşittir öğrenmemek.
00:11:45Hatalarınızı öğreniyoruz değil mi her şeyi?
00:11:47Tabii ki şimdi bu çocuk hata yapacak ki öğrensin.
00:11:50Şimdi bu çocuk nereden bilsin bunun doğru ya da doğru olmadığını.
00:11:54Tamam biz anne olarak ya da baba olarak ya da büyük olarak bunu biliyoruz.
00:11:58Ama çocuk bunu bilmiyor.
00:12:00Bilmiyor.
00:12:00Biz nasıl öğrendik?
00:12:01Hatayla.
00:12:02Hatayla.
00:12:03Hata yaparak öğrendik.
00:12:04Düşe kalka öğrendik.
00:12:06Bunu da çocukların da öğrenmesi.
00:12:08lazım.
00:12:09İçin hata kıymetli.
00:12:11Hata yapacaksa yapsın.
00:12:13Göz göre göre çok büyük hatalardan bahsetmiyoruz yani.
00:12:16Hata yaparak doğruyu bulacağız.
00:12:18Yani şimdi tamam git hata yap da.
00:12:20Denmez de.
00:12:20Denmez de.
00:12:21Yani.
00:12:21Ama soru sorarak.
00:12:23Mesela bir çocuk soruyla geliyorsa hemen hazır cevap vermeyin lütfen.
00:12:27Hani genelde biz öğretmenler böyle bir tepki veriyoruz.
00:12:33Sen olsan ne yaparsın?
00:12:35Hani ne oluyor?
00:12:37Çocuk düşünmeye başlıyor.
00:12:38Öyle mi değil mi?
00:12:38Ne yapabilirim?
00:12:40Kafasında bir çözüm üretiyor.
00:12:43Peki şimdi kaygı.
00:12:45Veli'nin kaygısı çocuğa bulaşır mı?
00:12:48Kaygı bulaşıcı mı?
00:12:49Bulaşıcı.
00:12:50Tabii ki bulaşıcı.
00:12:51Şimdi çocuk evinde hep bunu görmüşse eğer böyle devam eder.
00:12:56Kaygı.
00:12:57Kaygıyla.
00:12:58Halbuki hayat bu.
00:13:00İniş çıkışlarla dolu.
00:13:02Hani çocuk hata da yapabilir.
00:13:06Çocuk bir doğru da bulabilir.
00:13:09Hata yaparısız da olabilir.
00:13:10Başarısız da olabilir.
00:13:12Bakın çocuk sürekli azarlanırsa ya da hani şunu yapma ya da bunu yapma.
00:13:17Bunu öğrenirse çocuğun özgüveni kaybolur ve çocuk kendini değersiz de hisseder.
00:13:25Yani değersizim der.
00:13:27Tam başarı demişken bu akademik başarı odaklı olmak da değil mi biraz problem çocuk?
00:13:32Tabii ki problem.
00:13:35İlla derslerin hepsi 5 olacak 100 olacak falan bir kavga.
00:13:38Ya şimdi eskiden biraz farklıydı okul sistemi.
00:13:42Şimdi biraz farklı.
00:13:43Hani modernleşiyor her şey.
00:13:45İşte her şey mükemmel olsun dersek bu çocuk tamam.
00:13:51Kimisi çocuklar hırslanarak devam eder.
00:13:54Ama inanın bana bazen yani böyle bir çöküş de gerçekleşiyor.
00:13:59Sınav esnasında özellikle.
00:14:02Ağlayan ya da böyle panik atak olan çocuklarıyla karşı karşıya geliyoruz.
00:14:06Hani ya yapamasam ya başarılı olamazsam evde ne gibi tepki gelecek ya da ne gibi tepki beni bekliyor.
00:14:15Diyerekten çocuk böyle paniğe kapılıyor.
00:14:16Paniğe kapılıyor ve daha da başarısızlığa sürüklüyor bu hareket.
00:14:19Aslında çok da zamanımız yok ama sizinle uzun haftalar beraberiz değil mi?
00:14:24İstediğimi her şeyi soruyorum ya.
00:14:25Dur şimdi o zaman ne kadar var?
00:14:27Bir dakikan varsa o zaman şöyle yapalım.
00:14:29İyi ebeveynlik.
00:14:30Nerede başlar?
00:14:31Nerede zarar vermeye başlar?
00:14:33Diyelim bu konuyu toparlaymış olalım.
00:14:34Tabii.
00:14:35Nereden başlar?
00:14:37Tabii ki sevgiyle başlar.
00:14:39İlgiyle başlar.
00:14:40Bunlar temel ihtiyaç zaten bir çocuk için.
00:14:44Ama işte aşırı koruyucu, aşırı şöyle olsun, böyle olsun, benim istediğim gibi olsun dersek burada büyük bir hata yapmış oluruz.
00:14:55Çocuğu olduğu gibi kabul edelim, olduğu gibi sevelim.
00:15:00Çok güzel bir mesaj da bitirdik.
00:15:01Şimdi bu güzel mesajları alalım, kabul edelim.
00:15:05Biz sizi haftayı yine ağırlayalım.
00:15:07Olur mu?
00:15:07Tabii ki.
00:15:08Kıymetli bilgilerinizle ve yarım kalan sorularımı da tamamlamak isterim.
00:15:11Şimdi programımız adına gerçekten çok gurur duyduğumuz özel bir bölüme geçiyoruz.
00:15:16Programımız sizlerin takdiriyle çok kıymetli bir ödüle layık görüldü.
00:15:21Bundan yalnızca iki gün önce bu anlamlı ödülü almanın heyecanını ve mutluluğunu yaşadık ekipçe.
00:15:26Bu başarıda emeği geçen tüm ekibime ve en önemlisi bizleri hiç yalnız bırakmayan sizlere, kıymetli izleyicilerimize çok teşekkür ediyorum.
00:15:34Ve şimdi hadi gidelim o güzel görüntüleri izleyelim.
00:15:37Sabah kahvesinin aldığı ödül sizlere geldi.
00:15:41Efendim herkese merhaba.
00:15:44Muhteşem bir ödül törenindeyiz.
00:15:46Tabii ki bu ödül sizlere geliyor.
00:15:48Yani sabah kahvesi izleyicilerine.
00:15:51Bizi başladığımız günden beri yalnız bırakmayıp sektörün en iyi programı yaptığınız için çok çok teşekkür ediyoruz.
00:15:57Sabah kuşağı sektör programına aldığımız bir ödül sizlere gelsin.
00:16:01Bakalım bu gece neler yaşanacak.
00:16:03Harika bir ekiple çalışıyorum.
00:16:13Yeni kurup medya.
00:16:13Çok teşekkür ediyorum.
00:16:15Ne cilti fikirle çıktı aslında.
00:16:16Biz yapar mıız bu işlemini yaparız.
00:16:1913 haftadık ama hosyalardır sürüyor.
00:16:21Bütün izleyicilerimize çok teşekkür ediyorum.
00:16:23Sabah kahveleri de bizlerle içtikleri için.
00:16:26Ve ödül alan herkese yürekten tebrik ediyorum.
00:16:29Umarım da onların yaşanımız için tebrik ediyorum efendim.
00:16:33Yaşanlar niye eğlencelerdi?
00:16:50Efendim sabah kahveniz devam ediyor.
00:16:52Yanımda kıymetli bir konuğum var.
00:16:54Kendisi yatırım danışmanı.
00:16:56Adnan Fatih Gören hoş geldiniz.
00:16:58Hoş bulduk.
00:16:59Nasılsınız?
00:16:59Teşekkür ederim.
00:17:00Sizlere çok ihtiyacımız olduğumuz bir dönemden geçiyoruz değil mi?
00:17:04Evet.
00:17:04Herkes bir şey soruyordur.
00:17:06Ben de soracağım bulmuşken.
00:17:07Uzun vadeli düşünen bir yatırımcı için portföy oluştururken çeşitlendirme neden bu kadar önemli?
00:17:13Genel bir portföy çalışması yaptığımızda ne konuşuruz sizinle?
00:17:17Şöyle ki öncelikle çeşitlendirme elinizdeki portföy miktarına göre değişir.
00:17:22Çeşitlendirme şu yüzden önemlidir.
00:17:24Tek bir yatırım aracına yatırım yaptığınızda örnek veriyorum altına, gümüşe ya da işte borsaya burada sadece o altının ya gümüşün ya da borsanın getirisini ve riskini satın almış oluyorsunuz.
00:17:36Çeşitlendirdiğinizde hem getireyim hem de riski burada bölmüş oluyorsunuz.
00:17:41Örnek veriyorum altın düşerken gümüş yükselirse ya da gümüşle altın düşerken borsa yükselirse siz burada kendinizi korumuş olursunuz.
00:17:48Çeşitlendirmede miktar şu yüzden önemlidir.
00:17:50Bazen şunu görüyorum 100 bin lirası olan birisi mesela borsada 40 tane hisse alıyor ben buna da sıcak bakmıyorum.
00:17:56Öyle mi?
00:17:56Evet sıcak bakmıyorum.
00:17:57Neden?
00:17:58Çünkü şöyle küçük miktarlarla yatırım yapıyorsanız riski büyütmek zorundasınız.
00:18:03Çünkü elinizdeki miktarı belli bir noktaya getirmek zorundasınız.
00:18:06Zaten küçük bir miktar.
00:18:07Aynen öyle.
00:18:07Yani örnek veriyorum 100 bin lira altında bir yatırımınız varsa burada altınla gümüşü zaten direkt ekart edebiliriz.
00:18:13Çeşitlendirmenin dışında tutabiliriz.
00:18:14100 bin liralık bir yatırımınız varsa maksimum alacağınız hisse sayısı burada 2 ya da 3'tür.
00:18:19Ya da 1 milyon liraya kadar bir yatırımınız varsa portföyünüzde bulundurmanız gereken hisse sayısı bence maksimum 5'tir.
00:18:255.
00:18:25Ya da 10'dur en fazla.
00:18:27Ne 10 tane ne var ki?
00:18:28Farklı borç şeyler.
00:18:29Tabii farklı kağıtlar.
00:18:30Türk Hava Yolları, TÜPRAŞ işte.
00:18:32O özel sinir hiç vermeyelim.
00:18:33Vermeyelim.
00:18:34Tamam.
00:18:35Peki genel bir portföy yaklaşımı bu çerçevede mi olmalı?
00:18:40Tabii ki kesinlikle öyle.
00:18:41Yatırım miktarına da mı bağlı o zaman?
00:18:42Kesinlikle yatırım miktarına bağlı.
00:18:44Yani örnek veriyorum 100 milyonluk bir portföy ile 100 bin liralık bir portföy aynı şekilde yönetilmez.
00:18:48100 bin liralık bir portföyün risk seviyesi çok daha yüksek olması gerekiyorken 100 milyonluk portföyün risk seviyesi çok daha düşük olabilir.
00:18:55Çünkü ufak yatırilerde ciddi miktarlarda kazanç elde edebilir o büyük portföyler.
00:18:59Ama küçük portföylerde durum böyle değil.
00:19:01Bir de büyük portföylerde bir de koruma altına da almak lazım değil mi o riski?
00:19:06Kesinlikle öyle.
00:19:07Yani 10 milyonu geçtikten sonra yatırım miktarı orada riski bence övüm planı almak lazım.
00:19:13Önce ana parayı korumak lazım.
00:19:16Peki şu halka arz meselesini konuşalım.
00:19:18Yatırımcıların çok ilgisini çekiyor bu konu.
00:19:20Sizce yatırımcılar halka arzlara katılırken hangi kriterleri göz önünde bulundurmalı?
00:19:27Şöyle öncelikle halka arz ne demek onu anlatayım.
00:19:31Evet buyursunlar.
00:19:31Halka arz demek şirketin belli bir kısmı borsadan yatırımcılara satılır.
00:19:35Biz bunu halka arz deriz.
00:19:36Siz para verdiğinizde o şirketin belli bir kısmını alırsınız.
00:19:39Öncelikle şuna baksınlar.
00:19:41Ben bu parayı patrona mı veriyorum?
00:19:43Yani patron kendi payını alıyor ve sizden gelen parayı patron kendi cebine mi alacak?
00:19:47Buna bakanlar ilk bakacakları gereken şey bu.
00:19:50Bu para şirkete mi gidecek?
00:19:51Bu para şirkete gidecekse ondan sonra bakmalısı gereken durum şu.
00:19:54Birçok birçok firma şu yüzden halka arz oluyor.
00:19:58Faizler çok yüksek kredi almak yerine firmalar halka arz oluyor.
00:20:01Yani ucuzdan aslında kendilerine kredi sağlamış oluyor.
00:20:04Firma buradan aldığı parayı ne yapacak?
00:20:06Borçlarını mı ödeyecek yoksa kendine bir yatırım mı yapacak?
00:20:08Bunu nasıl anlayacağım?
00:20:10Halka arzdan önce aslında izahnameler dediğimiz bir şey var.
00:20:13O izahnameler yayınlanıyor.
00:20:13Açık ve net bir şekilde izahnamelerde görünüyor.
00:20:15Ben hiç bilmediğim için sıfırdan soruyorum biliyor musun?
00:20:18Ben de olabildiğince detaylı şekilde anlatayım.
00:20:20Valla çok sıfırdan başlamış gibi olsak şahane olur.
00:20:22Olur.
00:20:23İzahname dediğimiz şey de aslında bu şirket neden halka arz oluyor?
00:20:27Gelen parayı ne yapacak?
00:20:28Orada her şey yazıyor.
00:20:30Birçok yatırımcı aslında bunları okumuyor.
00:20:32Aslında yatırımcıların parasının değerli olması gerekiyor.
00:20:34Bugün bir şey satın alırken biz incine cincine her şeyine bakıyoruz.
00:20:38İlginç okurum vallahi hocam.
00:20:40Yani hiç kusura bakmasın.
00:20:41Neye binlere gidecek para?
00:20:42Ama borsada bunu yapmıyoruz maalesef ki.
00:20:44Yani kulaktan duyma işte sosyal medyan görme şeylere para yatırıyoruz.
00:20:49Ve neye para yatırdığımızı bilmiyoruz.
00:20:50Ve yani zahir ettiğimize neden zahir ettiğimize ya da para kazandığımızı neden para kazandığımızı bilmiyoruz.
00:20:55Ve bu sürdürülebilir olmuyor.
00:20:56Bir noktada yatırımcılar ciddi manada para kaybediyor.
00:20:59Günün sonunda maalesef.
00:21:00Yani göz önünde bulunduracakları kriterler izahnamede.
00:21:03Para nereye gidiyor?
00:21:04Bizim paramız nereye kullanılacak?
00:21:06Bunları mı?
00:21:06Evet kesinlikle ona baksın.
00:21:08Eğer sizden alınan parayı şirket yeni bir yatırımda kullanacaksa o şirkete yatırım yapın.
00:21:12Bu çok güzel bir şey.
00:21:13Ama sizden alınan parayı borcu ödeyecekse yatırım yapın.
00:21:16Yandık.
00:21:17Ya da patron kendi cebine alacaksa kesinlikle yatırım yapmayın.
00:21:19Onu nasıl izah ediyor ki?
00:21:20Cebime mi koyacağım diyor.
00:21:22Yok öyle demiyor.
00:21:22Patron satışı olarak gözüküyor.
00:21:24Aa yok hayatta.
00:21:26Bak yeni yatırımlar okeyiz.
00:21:27Aynen öyle.
00:21:28Ki beraber büyüyelim ortak oluyoruz doğru mu?
00:21:30Yani bir yerde şirketler.
00:21:31Peki bazı şirketlerin finansal yükümlülüklerini yerine getirmekte zorlandığını görüyoruz.
00:21:37Biraz önce de söylediğimiz konu.
00:21:39Bu durum yatırımcılara risk yönetimi açısından ne anlatıyor?
00:21:43Yeni halk arz olan şirketlerin dahi finansal yükümlülüklerini yerine getiremediği için borsan atılma ihtimaliyle karşı karşıya kaldığını görüyoruz.
00:21:49Aslında bir önceki dediğim konu burada çok önemli.
00:21:52Siz bir şirkete neden yatırım yapıyorsunuz?
00:21:54O şirketin ne kadar borcu var?
00:21:56Şirketin borcunu ödeyebilme yükümlülüğü var mı?
00:21:58Bunlara kesinlikle bakmanız gerekiyor.
00:21:59Yakın zamanda yeni halk arz olmuş.
00:22:02Daha halk arz olalı bir sene olmuş bir şirket.
00:22:04Burada temelüde düşür.
00:22:05Temelüde düşmenin de ne olduğunu hemen söyleyeyim.
00:22:07Borcunu ödeyememe durumu.
00:22:08Borcunu ödeyemeyen şirketler iflas eder.
00:22:10İflas eden şirketler de borsan atılır ve yatırımcıların parası sıfıra düşer.
00:22:13Bu şirketin sıfıra düşüğü anlamına gelmez hemen ama yatırımcılar çok ciddi maada zahreder ki zaten 5'te 1 onu da zahrediler.
00:22:21Yani siz 5 lira yatırdığınız paranız 1'e düştü maalesef.
00:22:25Biz de iflas ediyoruz.
00:22:26Aynen öyle.
00:22:27Şirket iflas ederse yatırımcıları da iflas eder.
00:22:29O yüzden aslında en temel konu finansal okuryazarlığınızı yükseltmek zorundasınız.
00:22:33Bu ders ya.
00:22:35Bu çok önemli bir şey.
00:22:36Tabii ki.
00:22:37Bana şöyle anlattığınız her şey yabancı dil gibi geliyor.
00:22:39O kadar bilmiyorum ki.
00:22:41Şöyle aslında sadece bu sizinle bağlantılı bir durum değil.
00:22:45Borsada 8 milyon üzerinde yatırımcı var.
00:22:47Eminim ki 8 milyon üzerindeki yatırımcının %99'u da bu konuları bilmiyor.
00:22:52Çok güzel ya.
00:22:54Zaten kimse bilmiyor bir şey.
00:22:55Kimse bilmiyor.
00:22:55Ben üzülmeyeyim.
00:22:56Bilmeden yatırım yapmak da çok acayip bir şey yani boşluğa olta atmak gibi.
00:23:01Tam olarak öyle aslında.
00:23:02Çünkü borsa yatırım yapmak çok kolay.
00:23:04Telefonu elinize alıp girip bir şeye satın alabilirsiniz.
00:23:07Tabii artık bankalarımız, özel bankalarımız o kadar hızlı bir şekilde borsaya bizi yönlendirecek halde ki.
00:23:14Aynen öyle.
00:23:15Dijital çağdayız.
00:23:15Artık her şey çok kolay.
00:23:16Çok hızlı oluyor.
00:23:18Fakat tabii riskleri de var.
00:23:19Bu şey gibi.
00:23:20Siz böyle rehber gibisiniz değil mi?
00:23:22Teşekkür ederim.
00:23:24Yanlış bir şey.
00:23:25Yok hayır.
00:23:25Tam olarak yaptığımız rehberlik etmiyor.
00:23:25Yok ben mesela emlak danışmanlarını da çok makul ve mantıklı buluyorum.
00:23:29Nereye yatırım yapacağımı bileyim kardeşim.
00:23:32Yani ona göre siz belki daha iyi biliyorsunuzdur diye biz bu yola çıkıyoruz.
00:23:35Tecrübe parayla, borsayla, altınla alınacak bir şey değil.
00:23:39Aynen öyle.
00:23:40O yüzden burada şimdi sizin sorularınız, cevaplarınız çok kıymetli.
00:23:43Teşekkür ederim.
00:23:44Buradaki risk dediğimiz gibi o firmanın borçlarını ödeyememesi riski.
00:23:50Aynen öyle.
00:23:51İflasa gitmesi riski ve sizin paranızın tamamen yok olma riski.
00:23:54Genel olarak bunlar çok nadir olur ama az önce anlattığım 5'ten 1'e düşme olayını çok yaşıyordum maalesef.
00:24:00Ya mesela ama Adnan Bey hangi isminizi kullanıyorsunuz?
00:24:04İkisine de hitap edebilirsiniz.
00:24:05Ben anlamadım.
00:24:05Olur.
00:24:06Şimdi Adnan Bey şöyle bir durum da var.
00:24:09Çok iyi giden firmalar değirmen terse dönüyor bazen.
00:24:14Aslında borsanın en büyük avantajı da bu.
00:24:16Nasıl?
00:24:16Değirmen tersine döndüğünde siz tek bir tuşla o hisseyi satıp başka bir firmaya geçebilirsiniz.
00:24:20Ama dönmeye başladığında hep bir umut bekliyoruz.
00:24:23Acaba çıkar mı falan?
00:24:24Borsada umut olmaz.
00:24:25Umut yok.
00:24:26Matematik var.
00:24:27Evet hayatta umut fakirin ekmeğidir diye bir laf var ama borsada öyle bir mantık yok.
00:24:30Eğer işler tersine dönüyorsa sizin o firmayı terk etmeniz gerekiyor.
00:24:34Eğer terk edemiyorsanız borsa sizin için uygun değildir.
00:24:38Şimdi bir de tam bu sorunun üzerine şöyle bir durum var.
00:24:43Borsada zaman zaman çok yüksek getiri sağlayan şirketler öne çıkıyor.
00:24:48Yatırımcılar bu tür şirketleri değerlendirirken hangi finansal göstergelere bakmalılar?
00:24:54Az önce dediğim gibi bir firmanın batacağını borcundan anlıyorsak yükseleceğini de karından anlarız.
00:25:01Ama şöyle firma yatırım yaptığında hemen kar edemeyebilir.
00:25:05Firmanın yatırımlarına bakın.
00:25:06Gelecekte kar edip etmeyeceğine bakın.
00:25:08Eğer firma gelecekte kar edecekse ve siz bunu öngörebiliyorsanız o firma size önümüzdeki dönemde çok ciddi paralar kazandırır.
00:25:14Bu da isim vermeyeyim ama bazı firmalar var.
00:25:16Bire bin, bire iki bin kazandıran yani bin liraya iki milyon lira size getirir sağlamış şirketler var.
00:25:22Yayın sonrasında verin.
00:25:23Yayın sonrasında.
00:25:24Bu tarz firmalar var. Bunları bilmek zor.
00:25:27Şöyle zor. Çok yüksek finansal okur yazarlık gerektiriyor.
00:25:30Gerçekten öyle.
00:25:31Önce okur yazarlığınızı, finansal okur yazarlığınızı geliştirmeniz gerekiyor.
00:25:34Şimdi ben size burada nelere bakmanız gerektiğini söylesem daha iyi.
00:25:38Şimdi sekler sekler hepsi değişiyor.
00:25:39Siz onlara baktığınızda sizden kastım bütün yatırımcılar üzerinde konuşuyorum.
00:25:43Yatırımcılar bunlara baktığında onu analiz edemeyecek, anlamayacaklar.
00:25:47Önce onları bakıp anlayıp analiz edebilecek seviyeye gelmeleri gerekiyor.
00:25:51En büyük yatırım bu.
00:25:51Finansal okur yazarlık çok kıymetli diyor Adnan Bey.
00:25:55Peki şöyle de bir sorun var.
00:25:57Aslında geleneksel yatırım araçları biraz konuşalım.
00:25:59Altın, döviz, mevduat gibi geleneksel yatırım araçlarıyla karşılaştırdığımızda.
00:26:03Hisse senedi.
00:26:05Nasıl bu karşılaştırma yapabiliriz?
00:26:07Şöyle aslında altın ve gümüş genel olarak emtiyeler dediğimiz yatırım araçları enflasyonist ortamlarda her zaman kazandırır diye bir mantık vardı.
00:26:15Fakat biz bunun da manipüle edilebildiğini gördük.
00:26:17Çünkü gümüş %25, altın %10 düştü.
00:26:20Şunu asla unutmayın.
00:26:21Şu içinde yaşadığımız çağda manipüle edilemeyecek yatırım araçı kalmadı.
00:26:24Yok değil mi?
00:26:25Yok.
00:26:25Her yatırım aracı manipüle edilemeyecek.
00:26:27Avantajı?
00:26:28Şöyle hangi seviyeden aldığınız çok önemli.
00:26:30Ve sizi uzun vadeli evet enflasyona karşı korur.
00:26:32Ama borsayla kıyasladığımızda borsa sizi zengin eder.
00:26:37Bunlar sizi enflasyona karşı korur.
00:26:38Öncelikle bunu söyleyeyim.
00:26:40İkinci olarak bütün emtiyalara yatırım yapılmaz.
00:26:42Mesela son dönemde bakırın çok artacağını söyleyenler var.
00:26:45İşte bakır artacak bakır yatırım yapın.
00:26:47Artı olarak bakırın külçeleri çıktı.
00:26:49Öncelikle bakırı külçe olarak aldığınızda satamayacağınız...
00:26:51Bakır külçesi mi çıktı ya?
00:26:52Evet yani bazı kuyumcular bakır külçesi satıyor.
00:26:54Bunu satamazsınız dışarıya.
00:26:55Bu bir.
00:26:56İkinci olarak bakır oksitlenen bir şey.
00:26:58Yani elinizde eriyip gider.
00:26:59Diğeri sıfıra iner zaten onu satamadığınız süreci.
00:27:02Yani o yüzden her yatırım aracına yatırım yapılmaz.
00:27:05Böyle bir mantık yok.
00:27:05Bu kulaktan dolma olabilecek bir şey değil ya.
00:27:08Şöyle çok fazla sosyal medyada yazanlar oluyor.
00:27:11Onlar oluyor bunlar oluyor.
00:27:12İnsanlar da para kazanmalısıyla neyin ne olduğunu fazla araştırmadan aslında yatırım yapıyorlar.
00:27:16Mesela altın da öyle.
00:27:17Altına da baktığınızda evet altın para kazandırıyor.
00:27:19Altın tamam iyidir, hoştur.
00:27:21Ama şimdi çok hızlı yükselen her yatırım aracı bir noktada kendini realize eder, düşer.
00:27:26Zaten önümün geçmişsindelerde böyle bir şey yaşadık değil mi?
00:27:29Aynen öyle.
00:27:30Peki sermaye piyasalarında gayrimenkul temalı projelerin yer alması yatırımcı açısından nasıl okunmalı?
00:27:36Bu tür yatırımcılara risk ve beklenti dengesi nasıl?
00:27:39Bence şöyle.
00:27:41İşte gerçek altın, borsadaki gerçek altın bu.
00:27:43Neden söylüyorum?
00:27:44Bir proje devlet tarafından halka arz edildi.
00:27:47Emlak konut tarafından borsadan halka arz edildi.
00:27:49Ben Anadolu yakasında oturuyorum.
00:27:51Bugün Tuzla'dan Kadıköy'e kadar bütün emlak konut projelerini arayın sorun.
00:27:551 artı 1'ler 10 milyondan başlar.
00:27:57Bugün borsadan 3.6 milyon liraya 1 artı 1 satın alabiliyorsunuz.
00:28:01Yani o 4 milyona 2 artı 1, 6 milyona 3 artı 1, işte 10 milyona 4 artı 1 gibi seçenekler var.
00:28:06Borsadan alabiliyorsunuz.
00:28:08Borsadan hisse birikleri siz ev sahibi olabiliyorsunuz.
00:28:10Bu çok büyük bir avantaj.
00:28:11Ay ben hiçbir şey bilmiyorum biliyor musunuz ya?
00:28:14Biz böyle sizinle bir yayın yetmez yani.
00:28:16Gerçekten bilmiyorum.
00:28:18Bak neler neler var.
00:28:19Bu çok önemli bir şey.
00:28:21Bir daha bunu detaylı anlatalım.
00:28:22Belli bir geliriniz varsa eğer,
00:28:242029'a kadar siz belli bir hisse sayısı topladığınızda,
00:28:27bunu emlak konuta götürdüğünüzde emlak konut size oradan daire veriyor.
00:28:30Ve bildiğiniz fiziki daire dairenizi almış oluyorsunuz.
00:28:33Tapuyu alırken daha şu günün itibariyle,
00:28:36şu günün itibariyle 3 kat, 4 kat kerdesiniz.
00:28:38Bu 2029'u düşündüğünüzde size 5 kat, 6 kat, 10 katlık getiriler vadediyor.
00:28:43Aslında her zaman fırsat var.
00:28:45Borsada her zaman fırsat var.
00:28:46Galiba menkul sahibi olmak isteyenler için mesela muazzam bir fırsat.
00:28:49Ama tabii ki bunu bilen yok.
00:28:50Çok fazla reklamı yapılmadı.
00:28:51Çok fazla tanıtımı yapılmadı.
00:28:53Ondan dolayı insanların talebi bence gerekli ölçüde olmadı.
00:28:56Ama bu talebin gerekli ölçüde olmaması,
00:28:58aslında yine buradan ev sahibi olmak isteyenler için çok büyük fırsat.
00:29:01Dediğim gibi belli bir geliriniz varsa,
00:29:03hemen 3.6 milyon para yatırmak zorunda değilsiniz.
00:29:05Değiliz değil mi?
00:29:06Tabii ki 2029'a kadar her ay belli oranlarda alıp alıp alıp,
00:29:09siz belli hisse sayısına ulaştığınızda zaten o evi almış oluyorsunuz.
00:29:12Finansal piyasalarda her zaman dikkatli olun.
00:29:14Çok katrik bir ortamdayız.
00:29:16Riskler barındırır, fırsatlar da barındırır.
00:29:18Fırsatlardan faydalanmak için ya profesyonellerle çalışın,
00:29:21ya finansal piyasalınızı arttırın.
00:29:23Arttırın. Çok güzel. Çok teşekkür ediyorum.
00:29:25Çok kıymetli bilgiler verdiniz.
00:29:26Kendi adıma da birçok şey öğrendim.
00:29:28Ben teşekkür ederim.
00:29:28Biz sizi uğurlarken sabah kahvemize devam ediyoruz.
00:29:34Efendim sabah kahveniz devam ediyor.
00:29:35Yanımda kıymetli bir konuğum var.
00:29:37Kendisi psikolog Nazrin Rajabova Özdemir.
00:29:40Doğru mu söyledim?
00:29:41Evet doğru söylediniz.
00:29:42Psikolog kısmı da doğru.
00:29:44Ya bu son dönemde sizin önünüzdeki, arkanızdaki title'lar çok sıkıntı yaratıyor.
00:29:48O yüzden biz psikolog diyelim.
00:29:50Değil mi?
00:29:51Evet.
00:29:51Bunun nedenlerini de ayrı ayrı konuşuruz da daha önemli konularımız var.
00:29:54Mesela akran zorbalığı.
00:29:56Evet.
00:29:56Şimdi bu tam olarak nedir?
00:29:58Genelde aileler hangi davranışları gözden kaçırıyor da bu oluyor?
00:30:02Öncelikle akran zorbalığı dedikler.
00:30:04Hani tabii ki her şeyin bir tanımı olduğu gibi akran zorbalığı da bir tanımı var.
00:30:07Ama hani özet geçecek olursam halk derinde.
00:30:09Çocuğun zamanla özgüvenini kıran tekrarlayıcı, dışlayıcı davranışlar.
00:30:13Kendi yaş grubundan veya kendi yaşından biraz daha üstünden gerçekleşiyor.
00:30:17Ama şöyle bir şey var.
00:30:18Burada bizim kırmızı bayraklarımız var.
00:30:19Her çocuk aslında şu an risk kategorisinde.
00:30:22Çünkü sosyal medyanın etkileriyle birlikte artık toplumumuzda çocuklar yaşından çok daha fazla büyüyorlar, gelişiyorlar.
00:30:29Ve bu gelişim aslında her zaman çok iyi anlamda gerçekleşmiyor maalesef.
00:30:34Yani şöyle bir şey.
00:30:34Aslında okula giden, dışarıda var olan her çocuğun, her ailenin dikkat etmesi gereken kırmızı bayraklarımız var.
00:30:41Mesela çocuk normalde sosyal bir çocukken bir süre sonra eğer işte daha içine kapanıklaşıyorsan,
00:30:47aile ortamında az bulunuyorsa, sürekli karnı ağrıyor, başı ağrıyor ve bunların hiçbiri bir fiziksel nedenden kaynaklı değilse.
00:30:53Okula gitmek istemiyorsa.
00:30:55Bir nevi.
00:30:56Psikosomatizasyon yaşıyorsa dediğimiz noktada.
00:30:58Ve ya işte daha agresifse, sürekli kendilerine sorgular buluyorsa,
00:31:02işte evde sevilip sevilmediğinden eminlik duymadığını iddia ediyorsa,
00:31:05bu çocuğun aslında tabii %100 olmamakla birlikte ama büyük bir ihtimalle akran zorbalanına maruz kaldığını söyleyebiliriz.
00:31:10Çok çok önemli detaylardan bahsetti.
00:31:12Bunların hepsi dikkatimizden belki kaçmış olabilir.
00:31:15Bundan sonraki programda en azından bir gözlemleme fırsatımız oldu.
00:31:19Şimdi hocamın söylediğiyle.
00:31:21Neden çocuk genelde akran zorbalığına uğradığını ailesine söyleyemez mi, söylemez mi?
00:31:27Genellikle söyleyemez.
00:31:28Çok basit.
00:31:29Çünkü bu da istismar kategorisine giriyor.
00:31:31Biliyorsunuz ki çocuklar istismar da evde anlatmıyorlar.
00:31:33Akran zorbalığı da duygusal istismar.
00:31:35Yani 3-4 nedeni temel neden oluyor.
00:31:38Bir, inanılmayacağını düşünüyor.
00:31:39İki, durumun daha kötü olabileceğini düşünüyor.
00:31:41Hani ben bunu söylersem olağa büyürse benle daha çok uğraşırlar.
00:31:45Ailem zararı görebilir.
00:31:46Kendim daha zararı görebilirim diye düşünebilir.
00:31:48Veyahut da dediğim gibi inanılmayacağını düşünebilir.
00:31:50Ama işte akran zorbalığı aslında bir istismar.
00:31:53İstismarın biliyorsunuz ki çeşitli türleri var.
00:31:55Bu da duygusal istismarın aslında en şiddetlisinden bir tanesi.
00:31:58Birçok istismarı saklıyorlar değil mi?
00:32:00Her yaş saklıyor.
00:32:01Kesinlikle zaten istismar saklandığı için bu kadar büyüyebilen bir şey.
00:32:04İstismarcılar da bu arada ufak bir altmeti mesela.
00:32:06İstismarcılar da zaten ailesiyle arası iyi olmayan çocukları daha çok yöneliyorlar.
00:32:12Bu ne demek?
00:32:13Çocuklarımızla aramızı mutlaka iletişimde olmak.
00:32:16İyi olmak.
00:32:17Yani şöyle bunu en basit şu şekilde anlatabilirim.
00:32:20Eğer hepimiz yani bu sabah programını izleyenler genellikle zaten kadınlar oluyor.
00:32:23Evet zaten çocuklar okula ya gitmek üzere ya gitti şimdi izliyorlar.
00:32:27Çok ayrıştırmayalım ama hani anne ve babalar diyelim öyle söyleyeyim.
00:32:30Anne ve babalar şunu çocuğunu her zaman soruyor.
00:32:32Sen de söylersen ben öncelik olarak sana inanırım.
00:32:34Bunu bilen çocuk hiçbir şekilde hiçbir türde istismara diğer çocuklar kadar maruz kalmıyor.
00:32:40Basit formül bu.
00:32:41Bu muhteşem bir şey.
00:32:42O güveni çocuğa vereceksin.
00:32:44Benim kız da şimdi bak o reji de şimdi izliyor.
00:32:45Benim kız da var ya bak yanlışlıkla yani saçına rüzgar değsin gelip anlatıyor.
00:32:51Ne kadar güzel.
00:32:51Bu güzel mi?
00:32:52Harika süper bir güven vermişsiniz.
00:32:54Bence bu örnek bir davranış.
00:32:55Yanımdan hızlı geçti ben böyle sarsıldım anne her şeyi anlatıyor.
00:32:59Adı nedir?
00:32:59Saygı.
00:33:00Saygı hanım demek ki biliyor ki annesi ona güveniyor.
00:33:04Annesi onun her fırsatta arkasını kollar ve annesi ona güvenir.
00:33:07Bunu bilen çocuk yani sizin kızınızın timselinde diğer sevildiğini hisseden çocuklar kolay kolay ne zorbalığa ne istismara ne de akran zorbalığına maruz kalmaz.
00:33:17Bak bu o kadar basit ki çocuğa şu güveni verdiğin zaman o akran zorbalığının ya da herhangi bir duygusal istismarın fizikselliği konuşmak bile istemiyorum.
00:33:24Önünü kendi adımıza kesmiş oluyoruz.
00:33:27Bu muhteşem bir şey.
00:33:28Sinyallerini zaten söylemiştik.
00:33:30Bu alarmları söylemiştik.
00:33:31Genel olarak toparlayacak olursa işte mide krampları, nedensiz yeri, baş ağrıları, iştah açıklığı veya azlığı, daha fazla uykuda, aile daha az vakit geçirme ve kaygı duyma.
00:33:42Bunlar çok önemli sinyaller.
00:33:44Şimdi bayıldığım bir konu, işin içinden çıkamadığım bir konu.
00:33:50Loğusalık.
00:33:52Loğusalık depresyonu ile o duygusallığı karıştırıyor muyuz normal loğusalık duygusallığını?
00:33:57Kesinlikle karıştırıyoruz.
00:33:58Benim loğusalık dönümü bu arada yeni bitti.
00:34:00Ben yeni taze bir anneyim.
00:34:02Bebek gördüm sizi.
00:34:03Evet 5,5 aylık bebek.
00:34:04Ay gördüm biliyor musunuz arkada ama kendisini göremedim.
00:34:08Sizinle sonradan tanışalım inşallah.
00:34:09Tamam tanışalım lütfen.
00:34:11Loğusalık yüzünü dediğimiz.
00:34:12Allah analı babalı büyütsin.
00:34:14Teşekkür ederim çok kibarsınız.
00:34:15Loğusalık hüznü, loğusalık hormonları yani doğum bitimi sonrasında vücuda boş olan bir hormon akışıyla birlikte oluyor.
00:34:22Bu hormon aslında bizim hem süt üretimimizi desteklerken hem de ilk 10-15 günü kapsan yani ortalama 2 haftalık bir süreci kapsan bir duygusal dalgılanmalar oluyor.
00:34:30Eğer ki bu duygusal dalgalanlar 2 haftadan fazla sürüyorsa burada loğusalık depresyondan şüphelenebiliriz.
00:34:36Ama loğusalık depresyonu sadece duygusal dalgalanma demek değildir.
00:34:39Bu arada herkesin duygusal dalgalaması illa ilk 2 haftada bitmeyecek elbette ama hani ilk 2 hafta en şiddetliyse olur sonraki haftalarda azalmasını bekleriz.
00:34:48Yani giderek de azalabilir.
00:34:49Fakat şimdi ilk 2 haftayı bitirdik yaralarımızda belirli bir düzeyde doğumun şeklinden farksız olarak hani iyileştiyse bebeğe karşı hiçbir şey hissetmemek.
00:34:59Bebeğe veya kendisine karşı istemsiz gelen zarar verme davranışları.
00:35:03A-a! Bunlar da oluyor maalesef ki.
00:35:06Veyahut da sürekli ağlama, umutsuzluk, hayatın bittiğini, annede kimliğini taşıyamadın, çocuğun doğumundan pişmanlık duyuyorsa anne kişisi hiç utanmadan sıkılmadan hemen yardım alması gerekiyor.
00:35:18Çünkü şöyle nasıl ki yine diyorum doğumun şeklinden farksızlık, doğum sonrası bir enfeksiyonla karşılaşan anneler antibiyotik tedavisi almaktan utanmıyorsa
00:35:25eğer bir duygusal dalgalanmada da problem varsa burada da mutlaka hani psikolojik destek alması gerekiyor.
00:35:31Çünkü psikolojide şöyle altın bir kural var.
00:35:33Zamanla geçmiyor özellikle osya depresyonu zamanla bu depresyon hiddetleniyor ve hani medyaya da yansıyan hoş olmayan çok ciddi travmatize olaylar gerçekleşmiş oluyor.
00:35:42Çocuğa zarar ve kendine zarar verme eğilimi depresyonun, yolsalık depresyonun en büyük sonucu bu.
00:35:53Kimisi de bundan utanıyor değil mi?
00:35:56Kesinlikle.
00:35:57Çocuğa zarar verme isteğinin olduğunu kendine bile söylemeye utandığı için çözüme gidemiyor.
00:36:03Neden hiç iyi değilim demeye utanıyoruz?
00:36:05Çünkü toplum baskısı.
00:36:06Aslında psikolojinin özellikle Orta Doğu'da yaşayan bizlerin psikolojizm sizi şekillendiren temel bir unslu var.
00:36:12Toplum baskısı.
00:36:13Annelik çok güzel bir duygu.
00:36:15Ama bu herkes için aynı şekilde ilerlemeyebilir.
00:36:17Herkes bundan hoşlanmayabilir.
00:36:19Yani ilk başta çünkü bu taşıması ağır bir kimlik ya.
00:36:22Şimdi bunu ilk başta taşıyamayan bir kadın yardım alması gerekiyorsa bu kadının kötü bir anne olduğunu göstermez.
00:36:28Sadece alışamadığını gösterir.
00:36:30Ama toplumda şöyle bir şey var.
00:36:31Anne oldum ve bu sosyal medyada da özellikle çok fazla netkileri var.
00:36:34İşte karnıma düştü ilk affedersiniz ilk andan itibaren ben bebeğimi çok hissediyorum.
00:36:39İşte ona aşığım onu çok seviyorum.
00:36:41Herkes bebeğini sever.
00:36:42Bu herkese gelecek bir duygu değil.
00:36:44Değil.
00:36:45Gelmiyor diye de sen kötü bir insansın değil.
00:36:47Değil ama bunu düşündüğü için kişinin hem depresyonu daha çok artmış oluyor.
00:36:51Hem kendisi içine suçuyor ve bunu asla kimseyle paylaşamıyor.
00:36:54Annelik çok romantize ediliyor.
00:36:56Annelik tabii ki de güzel bir duygu ama romantize edilebilecek bir duygu değil.
00:37:00Sizinle uzun yıllar boyu sizin sorumluluğunuza ihtiyaç duyacak.
00:37:04Bir bütün 7 yıllarda ilgi beslen bir canlıya sahip olmak o kadar da kolay bir şey değil.
00:37:09Ama bunu bilmek, bunun ağırlığını hissedebilmek bize kötü bir anne.
00:37:12Kötü bir insan yapmaz.
00:37:13Sadece desteğe ihtiyaç insan yapar.
00:37:15Ya çok güzel söylediniz ya.
00:37:16Ben tabii o bilinçte olamadım.
00:37:18Ya ben karnımı düştüğü an itibariyle ben anne oldum ya.
00:37:23İnanılmaz bir şey geldi bana.
00:37:25Bir anda, bir gecede büyüdüm yani.
00:37:27Ama evet, bunu herkes hissedemeyebilir.
00:37:29Bunun bilimsel bir açıklaması var.
00:37:31Sizin oksitosin dediğimiz bir hormon var.
00:37:33Oksitosin hormonunuz yüksektir.
00:37:35Bu kadınlarda östrojen ve oksitosin aslında annelik sürecinde oluyor.
00:37:38Size de denk gelmiyor ama bir gecede anne olmak istedim.
00:37:40Bir anda geldi bana derler.
00:37:42O cesaret bir anda geldi.
00:37:43Bazı arkadaşlarıma hiç gelmiyor.
00:37:45Saygı duyuyorum.
00:37:45İşte o hormonal bir şey.
00:37:47O hormonal.
00:37:47Demek ki siz hormonal olarak anneliğe hazırmışsınız.
00:37:49Ve muhtemelen siz mesela olsa depresyonda ilk iki hafta falan depresyon değil, hüzünlü yaşamışsınızdır.
00:37:55Bitip gitmiştir.
00:37:55Ama işte bu sizin, evet siz gerçekten iyi bir annesiniz.
00:37:59Ama bir başkasının bunu bu şekilde sürece yaşamayarak oluşuyor, bir başkasının kötü bir ane yapmaz.
00:38:03Kötü ane olduğu anlamına gelmez.
00:38:04Bu arada saygı bir şey.
00:38:06Bizi Recep'den izliyor.
00:38:06İyi ki seni doğurdum annece.
00:38:08Seni çok seviyorum.
00:38:10Şimdi o zaman yine kırmızı bayrakları konuşacağız.
00:38:13Buradaki kırmızı bayraklarımız yani alarmlarımız artık profesyonel destek dediğimiz nokta neresi?
00:38:18En önemlisi bebeğe veya kendisine zarar verme düşüncesi varsa.
00:38:21Hayattan hiç keyif almıyorsa, çok ciddi derecede uykusuzluk ve iştah problemi yaşıyorsa.
00:38:27Annelikli, anne olduğu için küsur ki kendisini tırnak için söylüyor.
00:38:30Lanetler derecede bir pişmanlık yaşıyorsa.
00:38:32Allah Allah.
00:38:33Ve hiç durmadan bitmek bilmeyen bir ağlaması, siniri, öfkesi varsa ve bu sinir, öfke eşi, aileye yansıyorsa mutlaka destek alınması gerekiyor.
00:38:41Peki hocam bir şey daha soracağım.
00:38:43Mesela diyelim birkaç çocuğu sahip.
00:38:46İlkinde böyle bir şey yaşamadı ama ikincisinde yaşayabilir mi?
00:38:49Elbette yaşayabilir.
00:38:49Çünkü burada yorgunluk ve anlaşılmama faktörü de devreye giriyor.
00:38:53Ya da tam tersi diyeyim o zaman.
00:38:54Ya da ilkinde yaşadığı ikincisi ne yaşamayabilir mi?
00:38:56Öyle de olabilir.
00:38:57Tamamen hani şimdi öncelikle genelde ilkinde daha şiddetli oluyor.
00:39:01Çünkü ilkinde sudan çıkmış balığa dönüyoruz hepimiz.
00:39:03Neyi nasıl yapılacak?
00:39:05Herkesin bir fikri var ama bu işin doğrusu ne?
00:39:06Küçücük bir şey geliyor, önüne koyuluyor.
00:39:08Ve bir de hani şey oluyor.
00:39:09Severo diyor bu senin bak.
00:39:10Nasıl bakacaksınız?
00:39:11Hani bunu bilmeyi bilir mi?
00:39:12Hiç bilmiyorsun bir de.
00:39:13Evet yani o yüzden bu değişkenlik gösteriyor ama genelde ilk doğumlarda daha fazla bir oran olarak statistik olarak.
00:39:20Ama ikinci doğumda da daha çok anlaşılmayan eşten evden destek görmeyen kadınlar ikinci üçüncü doğumlarında da daha şiddetli bu arada.
00:39:26Birinciden daha şiddetli bir lovuslu depresyonuna kucak açmış olabilir.
00:39:30Kaygıları oluyor onların.
00:39:31Kesinlikle.
00:39:32Peki gizli depresyon nedir?
00:39:34Dışarıdan mutlu ve görünen bir insanın içeride ne fırtınalar kopuyor demesi mi?
00:39:40Kesinlikle öyle ve toplumumuzda on insandan sekizinin hemen hemen artık taşıdığını düşündüğümüz bir depresyon çeşidi.
00:39:46Yani kişi hayatında çok başarıladır.
00:39:49İşte işine gider, gücüne gider, hayatında her şey akıştırır.
00:39:52Halktan mutlu olduğunu düşünür.
00:39:54Fakat kendisiyle baş başa kaldığında hayattan zevk almadığında ne başarıya ulaşırsa olarsın o başarı onun için yetersiz kalıyorsa ve artık hani kendisiyle geleceğiyle alakalı o ışık göremediğini hissediyorsa bak işte gizli depresyon var diyebiliriz.
00:40:08Tabii ki dönemsel olarak birkaç günlü ayda birkaç gün ya da işte belirli aylarda kısa zaman dilimlerinde olmasını hemen depresyonu yormayız ama bu uzun süre gelen bir şey ise gizli depresyon var olduğunu iddia edebiliriz.
00:40:19İnsanlar neden çok acı çekerken bile çok güçlü imaj vermek zorunda hissediyor kendini?
00:40:28Çünkü yine toplum baskısına deyince ben bugün galiba çok fazla toplum baskısından bahsedeceğim.
00:40:33Çok doğru.
00:40:34Çünkü psikolojinin temellerini toplum baskısı aslında oluşturuyor maalesef ki.
00:40:38Şöyle bir şey devreye giriyor.
00:40:40Hani toplumda hep var derim mesela biz erkek çocuklarını da genellikle kız çocuklarını da artık şu şekilde biliyoruz.
00:40:44Ağlama sakın sen zayıf mısın?
00:40:46Ağlarsan zayıf gözükürsün.
00:40:47Sanki güçlü olmak sevilmek için bir nedenmiş gibi.
00:40:50Aslında kişi sevilme ihtiyacı karşılanmasa bile belki bir gün sevilirim umutuyla daha güçlü olmaya çalışıyor.
00:40:57Ama bence biri sizi sevmek istiyorsa buradan herkese sesleniyorum.
00:41:00Biri sizi sevmek istiyorsa sizin güçlü olmanıza gerek yok.
00:41:03Biri sadece sizi sevmek istiyordur.
00:41:05Bunun için neden aramaz?
00:41:06Güçlü olduğunuz için sizi seven bir ilişki sağlıklı da değildir.
00:41:09Elbette.
00:41:09Zaten bir maske oluyor ki.
00:41:10Sen içten içe güçü hissetmiyorsun.
00:41:12Güçü durmaya çalışıyorsun.
00:41:13Bir yerde senin enerjin bitince ne olacak?
00:41:15Ay Nazırım biz seninle çok iyi anlaştık.
00:41:18Oturur sabaha kadar kahve içip bütün dedikodu yaparım seninle.
00:41:22Biliyor musun?
00:41:23Olur.
00:41:23Evet ne anladık diyor.
00:41:25Evet ne anladık gerçekten öyle oldu.
00:41:28Peki toplum olarak ruh sağlığı konusunda biz neyi yanlış biliyoruz ya?
00:41:31Biz yanlış bildiğimiz doğrular var.
00:41:33Şimdi bizim yanlış bildiğimiz en temel doğru.
00:41:35Mesela benim danışanlarım da bana geldi.
00:41:37Tabii ki gizlilik esasdır bu arada.
00:41:38Ondan herhangi bir sorun yok ama mesela danışman çok geç gelmiş.
00:41:41Neden bu kadar geç kaldınız diyorum.
00:41:43Hocam diyor ben diyor gelmeye kendime yediremedim.
00:41:46Neden diyorum.
00:41:47Ayıp bir şey.
00:41:47Diyecekler bana.
00:41:48Ayıp.
00:41:49Psikoloğa giden, psikolojik destek alan delidir inancımız var.
00:41:53Bu bence toplumun en büyük, psikolojik açıdan bildiği en büyük yalan yanlış bu.
00:42:00Psikoloğa giden kendinin farkında olan, destek alan birisidir.
00:42:04Bir de ben en çok...
00:42:05Hatta gitmeyenlerin çoğu delirdi ben size söyleyeyim ya.
00:42:09Ve bir de şöyle zamanla geçer.
00:42:11Her şey için biz yasa zamana bırakıyoruz, depresyonu zamana bırakıyoruz, ruhsalı zamana bırakıyoruz.
00:42:18Aslında psikolojik dinamiklerden etkilendiğimiz bir konuda zaman asla bir şeye geçirmez.
00:42:23Aksine olayı şiddetlendirir.
00:42:24Yine diyorum bunu bir enfeksiyon gibi düşünebiliriz.
00:42:27Enfeksiyonun ilk haftalarda tedavisiyle sonraki haftalarda tedavisiyle hiç de bir olmuyor.
00:42:32Peki sosyal medyanın ruh sağlığı üzerindeki eski etkilerini konuşacağız.
00:42:37Ah bir içecekti.
00:42:39Bir konuşalım dedi.
00:42:40Hadi buyursunlar.
00:42:41Şimdi şöyle sosyal medya aslında elbette ki kötü bir şey değil.
00:42:44Sosyal medya kullanım amacına bağlı olarak bence dünyaya açılan büyük bir kapı.
00:42:48Ama sanki son zamanlarda bu büyük bir kapı bizim üstümüze yıkıldı.
00:42:53Çünkü mesela önceden hayatı izlemiyorduk.
00:42:56Biz hayatı yaşıyorduk.
00:42:57Ama sosyal medyanın yaygınlaşmasıyla birlikte artık hayatı yaşamıyoruz.
00:43:01Sadece izliyoruz.
00:43:03Üstelik bu her yaş kategorisi için geçer.
00:43:06Mesela sadece belirli bir kategoriyi kapsamıyor.
00:43:08Çocuktan, yetişkinden, çiften.
00:43:09Bütün alanlarda artık sadece hayatı izliyoruz.
00:43:12Yardım almak aslında bir zayıflık göstergesi değildir.
00:43:15Güç göstergesidir.
00:43:16Her şey zamanla halde olmaz.
00:43:17Yeter ki siz yolu bulmaya çalışın.
00:43:19Muhteşem ya.
00:43:21İnanılmaz keyifli bir sohbet.
00:43:22Çok teşekkür ediyorum.
00:43:23Çok teşekkür ederim.
00:43:23Belki bir daha yollarımız kesişir umuduyla sizlerle vedalaşıyor.
00:43:28Biz sabah kahvemize devam ediyoruz.
00:43:33Efendim sabah kahveniz başladı tekrar günaydın.
00:43:35Yanında çok kıymetli bir konum var.
00:43:37Kendisi genel cerrahi uzmanı, doçent doktor Mehmet Altıntaş.
00:43:40Hocam hoş geldiniz.
00:43:41Hoş bulduk.
00:43:42Teşekkür ederim.
00:43:42Çok uzun haftalardır kanser konuşmak istiyorum.
00:43:46Çünkü izleyicilerimizden yüklü miktarda DM geliyor.
00:43:50Ve herkes soruyor tabii ki haklı olarak.
00:43:52Bugün de gönlüme doğmuş gibi öyle oldu.
00:43:54Sizinle kanser konuşacağız uzun uzun.
00:43:56Ama değişik bir şey soracağım şimdi size.
00:43:59Kolorektal kanser nedir?
00:44:01Hangi organda olur?
00:44:02Kolorektal kanserler, gastrointestinal sistem yani sindirim sisteminin...
00:44:07Son kısmı kalın bağırsaklarda ve makata yakın bölgede rektum dediğimiz kısımda görülen kanserlerdir.
00:44:15Rektum dediğimiz kısım.
00:44:17Peki kolon kanseri ile arasında nasıl bir fark var bunun?
00:44:22Kolon kalın bağırsakların başlangıç kısmını oluşturuyor.
00:44:26Rektumda son 15 santimlik makata yakın olan dışkılama kaslarıyla biten son kısım oluyor.
00:44:33Bu ikisinin kanser görülme sıklığı neredeyse aynı.
00:44:37Ama tedavi protokolleri biraz farklı.
00:44:39Farklı.
00:44:41Kimlerde daha çok görülür?
00:44:43Genelde ileri yaşlarda daha çok görüyoruz.
00:44:4750 yaş ve üzerinde.
00:44:48Erkek kadın fark etmeksiz mi?
00:44:49Fark etmiyor.
00:44:50Dünyada 3. sıklıkta görülen kanser türü.
00:44:53Oldukça yaygın gördüğümüz bir kanser.
00:44:57Bunun tabii birçok risk faktörleri var.
00:45:00Bunlara değineceğiz biraz.
00:45:01Tam da o noktada hastalığın risk faktörlerini konuşalım hazır gelmişken.
00:45:07Belirli bir riski var ki ya da bir tehditi var ki bu oluyor.
00:45:13Nedir?
00:45:13Tabii.
00:45:14En başta genetik yani aile mirası aileden gelen genlerimizin kansere yatkınlığı çok önemli.
00:45:22İkinci sıklıkta obezite çağımızın hastalığı biliyorsunuz.
00:45:26Obezite birçok kanseri tetiklediği gibi kolorektal kanserlerde de risk faktörlerinden biri.
00:45:35Üçüncü sıradaysa çevresel faktörler diyoruz bunlara.
00:45:38Genetiğin epigenetiği.
00:45:41Bunlar neler?
00:45:41Beslenme alışkanlıkları.
00:45:43Tüm yayınlar bize şunu gösteriyor.
00:45:44Posalı ve lifli gıdalarla beslenen kişilerde kolorektal kanser daha az görüldü.
00:45:51Burada da özellikle kırmızı et tüketimi çok olan kişiler.
00:45:58Özellikle işlenmiş kırmızı et türevleri.
00:46:01Bunlar ne?
00:46:01Salam sucuk, sosis gibi.
00:46:04Artı paketli ürünler.
00:46:05İçinde kanserojen maddelerin olduğu.
00:46:08Artı aşırı glukos tüketimi.
00:46:10Bunlar kolorektal kanser riskini arttıran nedenler.
00:46:13Artı sigara tüketimi, tütün, bağımlılık yapan tütün ürünlerinin tüketimi.
00:46:20Sağlığa zararlıdır.
00:46:21Zaten zararlarını anlatıyoruz.
00:46:22Sigara sağlığa zararlıdır.
00:46:23Bunlar da etiyolojide risk faktörlerini oluşturuyor.
00:46:27Bir yaş sınırından bahsettiniz de 50 ve üstü mü diyelim?
00:46:30Evet genelde 50 yaş ve üzerinde biz tarama yöntemlerini de konuşacağız.
00:46:3750 yaş ve üzeri biraz daha riskli grup.
00:46:39Peki, beslenme alışkanlıkları.
00:46:43Bunu biraz açalım.
00:46:45Biz ülkece zaten biraz tuhaf beslenen bir ülkeyiz.
00:46:50Akdeniz beslenme şeklinden bir haber ya da çok uzak yaşıyoruz gerçekten.
00:46:57Sürekli lifli gıdamı tüketeceğiz yani hocam.
00:47:00Burada önemli nokta şu.
00:47:03Birincisi doğal beslenmeyi mutlaka öneriyoruz.
00:47:05Doğal beslenme.
00:47:06Doğal beslenme dediğimiz her şeyi mevsiminde yiyebilmek.
00:47:10Her dönem sebzeler, meyveler, işte yaz meyveleri, kış meyveleri, yaz sebzeleri, kış sebzeleri olduğu gibi bunu dönemsel tüketmek en güzel beslenme şekli.
00:47:21Kırmızı et bu konuda çok önemli.
00:47:25Çünkü her gün kırmızı et yemek bu riski arttırıyor.
00:47:28Bunu anlayamadım mesela neden?
00:47:30Hani işlenmemiş kırmızı ette de mi?
00:47:32Evet, normal kırmızı ette de işlenmişte de.
00:47:35Çünkü kırmızı etin parçalanmasıyla oluşan, açığa çıkan maddeler bizim hem floramızı bozuyor, hem barsak mukozamızı kronik iritasyona neden oluyor.
00:47:46Burada her gün değil de haftada bir veya iki gün et yemek çok önemli.
00:47:51Diğer günler sebzelere ve hatta protein olarak balık tüketmek kolorektal kanser riskini azaltan bir faktör.
00:47:59Yani burada kırmızı etin iki gün tüketildiği bir haftada bir günde balık tüketebiliriz.
00:48:06Kırmızı et, yani şimdi bakın orada çok önemli bir şey söyledi hocam.
00:48:10Her gün et yiyorsak burada biz zaten kolesterolde de değil mi bir sıkıntı olacaktır yani.
00:48:16Kanserede merhaba diyen bir daveti gibi görünüyor.
00:48:19Peki, aile öyküsünden bahsettik.
00:48:21Genetiktir dedik, hatta ilk risk faktörlerinde onu saydınız.
00:48:25Ne kadar önemli?
00:48:27Mesela ben hep şey duyardım, meme kanseri olan birine annen de var mıydı, işte var mıydı büyüklerinde gibi prostatta da hakeza öderlerdi.
00:48:39Fakat bunu ilk kez duydum, o yüzden sizden biraz açıklamayı isterim.
00:48:43Yani birçok kanser tipinde olduğu gibi genetik miras çok önemli.
00:48:46Ailede bir kanser varsa, bu kanserin genlerle aktarılması, tabii anne ve babadan gelen kromozomların birleşmesi sonucunda çocuklar dünyaya geldiği için bu bir genetik miras oluşturuyor.
00:49:01Eğer ailede bir büyüğümüzde kolorektal kanser varsa ve bu 50 yaşında görüldüyse biz diyoruz ki 40 yaşında size tarama kolonoskopisi yapalım.
00:49:15Yani kansere yakalanma yaşından bir 10 yıl önceden bu tarama programına başlayalım ki kalın bağırsakta buluşabilecek polipler, lezyonlar, tümörleri erken yakalayabilelim.
00:49:27Daha sonra bahsedeceğiz, erken tanı çok önemli.
00:49:29Çok kıymetli ama bir şey daha ister istemez sormak durumunda kalacağım.
00:49:34Ailedeki öykü atıyorum 50 yaşında başladı diye bizim riskimiz 50 yaşında mı daha yüksek?
00:49:41Yok, 50 yaşında görüldüyse biz taramaya 10 yıl önceden başlıyoruz ki daha erken yakalayabilelim bu kanseri.
00:49:51Veya 40 yaşında görüldüyse 30 yaşında başlıyoruz bu taramaya.
00:49:54Anladım, yani görülme yaşından bir 10 yıl önceden yapalım ki erken tanıyı konuşacağız, çok kıymetli.
00:50:02Peki, bu kanserin erken dönem belirtilerini soralım bir de.
00:50:07Belki şüphelerinecek Allah korusun birileri bir şeyler, belirtiler vardır.
00:50:11Şimdi kalın bağırsak bölgemiz kapalı bir kutu.
00:50:14Karnımızın içinde.
00:50:15Çoğu zaman semptom vermeden belli bir evreyi geçmiş olarak karşımıza geliyor hastalar.
00:50:23Yani kapalı bir organ olduğu için bunun görüntülenmesi özellikle ve özellikle koronoskopiyle yapılabiliyor.
00:50:31Yani makattan bir kamerayla girerek kalın bağırsağın iç kısmını komple görebiliyoruz.
00:50:36Tabii bize verilen semptom ve bulgularda hastalarımız daha çok işte karın ağrısı zaman zaman oluyor veya ciddi bir dışkılama alışkanlığı değişikliği oluyor.
00:50:50Normal dışkılama periyotları dışında kabızlık uzun süre veya ishal uzun süre olduğunda yine bir semptom oluyor.
00:50:59Özellikle makattan kanama olduğunda.
00:51:04Dışkı sırasında mı kanama oldu durduk yere mi?
00:51:08Genelde dışkıyla birlikte görüyoruz biz bunu.
00:51:10Dışkıda olan kanama oldukça önemli.
00:51:14Burada şöyle bir yanılgı oluyor.
00:51:17Makat bölgesinde hemoroidal hastalıklarla çok karışık bu.
00:51:20Ha evet sonuçta o da kanama yapar.
00:51:22Ve bu kanamaları hemoroid kanaması diyerek geçiştirmemek lazım.
00:51:26Bir genel cerrahi uzmanına gidip.
00:51:29Bununla ilgili görüş alıp gerekirse kolonoskopi yaptırmayı öneriyoruz.
00:51:33Her ikisine de sahip bir hastaysa zaten orada bir kafa karışıklığı da olabilir.
00:51:40Olabiliyor.
00:51:40Bazen ama kanserli organların yansıması da olabiliyor hemoroidteki şişmeler.
00:51:47Bunun ayrımını çok iyi yapıp risk faktörleri varsa belli bir yaşın üzerindeyse mutlaka kolonoskopiyi öneriyoruz.
00:51:53Yine kansızlık belirtisini görüyoruz hastalar.
00:51:56Özellikle sağ kolon sağ kısımda olan tümörler kan düşüklüğüne neden olabiliyor.
00:52:02Çünkü sızma tarzı kanadığı için kansızlık da bir semptom olabiliyor.
00:52:06Halsizlik yorgunluk bunlar bir semptom olarak karşımıza gelebilir.
00:52:10Hocam hangi durumlarda doktora başvurmayı tavsiye ediyorsunuz?
00:52:15Birincisi dışkılama alışkanlığınız değiştiyse azaldıysa ya da zorlandıysa normal rutin dışına çıkan her şey bir semptom durumda.
00:52:26Yani siz gün aşırı çıkıyorsanız veya her gün tuvalete çıkıyorsanız bu iş uzadıysa 4-5 güne çıktıysa veya günde 3-5 dışkılamaya döndüyse.
00:52:37Yani bağırsak floranızda bir değişiklik olmuştur ve burada bir sıkıntı sinyali olarak algılanmalı.
00:52:45Hekime başvurmamız lazım.
00:52:48Makattan kanama çok önemli.
00:52:50Dışkıda kan olması.
00:52:52Tarama testlerinden de bahsedeceğim.
00:52:54Gayet de gizli kan testi oldukça değerli bir test tanıda.
00:52:56İşte karın ağrısı, halsizlik, yorgunluk, gastrointestinal sistemde hissedilen huzursuzluk bu tip durumlarda hekime başvurmamız şart.
00:53:07Peki.
00:53:10Tarama.
00:53:11Taramayı konuşacağız.
00:53:13Yeri neden önemli bu tarama?
00:53:16Erken tanı kolyorektal kanserde çok önemli.
00:53:18Bir dakika çok özür diliyorum.
00:53:20Bu çok önemli bir soru.
00:53:21Bölmek istemiyorum.
00:53:22Reklama gidelim mi?
00:53:23Dönüşü de anlatalım.
00:53:24Olur mu?
00:53:24O zaman hocamla biz bir reklama gidiyoruz.
00:53:26Dönüşte çok kıymetli bilgilere devam edeceğiz efendim.
00:53:28E tam reklamlardan sonra yayınımız devam ediyor.
00:53:30Tam reklama gitmeden önce taramanın kıymetinden bahsettik.
00:53:33Hocam da onu söyleyecekti.
00:53:35Buyursunlar.
00:53:36Bizim buradaki amacımız erken tanı.
00:53:39Erken tanıyı yakalamak için de hem Sağlık Bakanlığı'nın hem de tıp literatüründe
00:53:44Gayet'de gizli kan testi dediğimiz çok basit bir test var.
00:53:48Bunu biz özellikle 40'lı yaşlardan sonra öneriyoruz.
00:53:52Bu teste pozitiflik görürsek de mutlaka kolonoskopik tetkikini istiyoruz ve makattan kamerayla girip bütün kalın bağırsakları kontrol ediyoruz.
00:54:02Peki bu kolonoskopiyi kimlere hangi aralıkta önerirsiniz?
00:54:08Aslında baştan beri söylüyorsunuz ama biz yine duymak isteriz.
00:54:11Türk halkı biliyorsunuz baştan duymak ister.
00:54:13Evet.
00:54:14Şimdi ailesinde kolorektal kanser geçmişi olan kişilere öneriyoruz.
00:54:17Mutlaka bu övcül varsa.
00:54:18Gayet'e de gizli kan testi pozitif olanlara yine öneriyoruz.
00:54:22Gizli kan testi pozitif olan.
00:54:23Dışkılamada kanaması olan, kabızlık problemi olan, aşırı ishal olan kişilere mutlaka kolonoskopiyi öneriyoruz.
00:54:32Yine eğer sebebi bilinemeyen, bulunamayan kansızlık varsa bunlarda da mutlaka kolonoskopi ile kalın bağırsakların kontrolü yapılmalıdır.
00:54:42Polip mesela her polip kanser mi?
00:54:44Polipler çeşit çeşit ama biz kalın bağırsaktaki polipleri sevmeyiz.
00:54:52Çünkü bunlar potansiyel olarak kötüleşme riskine sahiptir.
00:54:56Birçok çeşitli polipler var ama biz bunları sadece kolonoskopide görebiliyoruz.
00:55:02Kolonoskopide girip bunları temizlemek kanser riskini neredeyse sıfırlıyor.
00:55:07Onu zaten kolonoskopide anlıyoruz değil mi?
00:55:10Hangisinin daha riskli olduğunu.
00:55:12Peki hastalığın evreleri nelerdir ya da ne anlama gelir diyeyim?
00:55:19Evre çok önemli.
00:55:20Tüm kanserlerde olduğu gibi.
00:55:22Evet.
00:55:23Erken tanı o yüzden çok önemli.
00:55:25Çünkü tedavi protokolümüzü değiştiriyor.
00:55:28Özellikle kalın bağırsağın iç yapısında mukoza dediğimiz bölgede tümör varsa biz buna birinci evre diyoruz.
00:55:40Birinci evre.
00:55:40Tümör varsa birinci evre.
00:55:41Evet bu erken evre oluyor.
00:55:43Tamam.
00:55:44İkinci evrede tümör kalın bağırsağın duvarlarına yayıldı.
00:55:47yayıldı.
00:55:49Sızdı.
00:55:49Ama taşmadı.
00:55:50Taşmadı sızdı ama.
00:55:51Sızdı ama.
00:55:51İçeriden daha çok duvarın içine sızdı.
00:55:54Buna ikinci evre diyoruz.
00:55:56Üçüncü evrede duvarı taştı.
00:55:59Hatta diğer organlara doğru hafif bir yayılım başladı.
00:56:04Veya lenf bezlerine sıçradı.
00:56:06Diyoruz.
00:56:08Dördüncü evrede de uzak metastaz.
00:56:09Karaciğer, akciğer, nadir beyin ve kemik metastaz tabi oluyor.
00:56:14Burada evre bir, evre iki bizim için çok değerli.
00:56:19Yani lenf bezlerine sıçramadan erken bunu yakalayabiliyorsak ve tümörün bir adım önüne geçerek de cerrahi tedaviyle bu işi bitiriyorsak hastayı kanserden kurtarıyoruz.
00:56:31O yüzden kolorekter kanserlerin primer tedavisi cerrahidir.
00:56:36Bunu mutlaka altını çizelim.
00:56:38Cerrahi tedavi dışında hocam önermiyor ve tavsiye etmiyor.
00:56:42Peki seçenekleri yine de bir sayalım o tedavi seçeneklerini.
00:56:47Tedavilerde diğer tedavi yöntemlerimiz şu var.
00:56:51Tabi evre üç ve dörtte devreye kemoterapi ve radyoterapi giriyor.
00:56:56Tamam.
00:56:56Özellikle rektum kanserlerinde ameliyattan önce radyoterapi ile tümörü küçültmeyi ve sınırlarını biraz daha ufakmayı düşünüyoruz.
00:57:07İki daha kolay bir ameliyat.
00:57:08Evet böyle bir konsept var.
00:57:10Rectum kanserinde son 15 santimlik kısımda radyoterapi ve kemoterapi ile başlıyoruz tedavi.
00:57:17Sonra ameliyat ediyoruz iki ay sonra.
00:57:19Tekrar gerekirse radyoterapi kemoterapi ekliyoruz.
00:57:22Sonrasında yani bu tedavi gerçekleştikten sonraki süreçte kıymetli bir süreç.
00:57:28Orayı da biraz toparlayalım zaten süremiz lazım.
00:57:30Tabi patolojik evreleme yapıldığı zaman çıkan piyesten bu evrelemeye göre üç ay, altı ay, dokuz aylık periyotlarla hastalarımızı tarıyoruz.
00:57:40Tüm vücut sintigrafisi çekiyoruz.
00:57:42Ultrasom, akciğer filmi ve ona göre de tedavi protokolü, kemoterapi ve radyoterapilere devam ediyoruz.
00:57:48Hocam bir de korunmak için ne yapabiliriz cümleleriyle bitirirsek böyle daha tam her şeyi anlatmış oluruz.
00:57:55Korunmak için tabi ki beslenme alışıklandığımız çok önemli.
00:58:01Posalı ve lifli beslenmek çok önemli.
00:58:03Kırmızı et hayatımızı da biraz azaltmak.
00:58:06Onun yerine balığı koymak çok değerli.
00:58:08Ayrıca ben kanser olan hastalara şunu da önermek istiyorum.
00:58:11Yani kansere yakalanan kişiler hiçbir zaman umudunu yitirmesin, moralini bozmasın, vücut bağışıklık sistemini güçlü tutsun.
00:58:19Aslında biliyor musunuz ben bütün bu yayınları kansere yakalanan hastalar için yapıyorum kanser yayınlarını.
00:58:26Öncesi için evet çok kıymetli bilgiler ama bir tık moral olsun.
00:58:30Bakın birinci, ikinci evrenin çok kıymetli olduğunu hocam söyledi.
00:58:32Üçüncü, dördüncü evredeyse başka bir tedavi yöntemine geçiyoruz.
00:58:36Yine de umudumuz var.
00:58:36Rabbimden umut kesilmez ve sizlerin de çok kıymetli bilgilerinizle, tecrübelerinizle hastaların yüzü gülecek inşallah.
00:58:42Tabii tabii. Benim hep bir sloganım vardır hastalıkla ilgili.
00:58:45Özellikle kanserde.
00:58:47Umudun bittiği yerde kanser kazanır.
00:58:49O yüzden umudumuzu yitirmiyoruz.
00:58:51Moralimizi, desteğimizi her zaman gösteriyoruz.
00:58:55Bizler hastalarımızın yanındayız.
00:58:56Her türlü tedavi ve desteklerimizi yapıyoruz.
00:59:00O yüzden moral motivasyonun yüksek olması kanserde çok önemli.
00:59:03Çok kıymetli. Lütfen bunu aklınızın bir köşesinde hep tutun.
00:59:06Çok teşekkür ediyorum hocam.
00:59:07Güzel sözlerle bitirelim o zaman programımızı.
00:59:09Herkesi de umut olsun. İyi ki geldiniz.
00:59:12Sabah kahvemiz bitti.
00:59:13Yine görüşmek üzere. Hoşçakalın.
00:59:14Efendim reklamlardan sonra yayınımız devam ediyor.
00:59:16Tam reklama gitmeden önce taramanın kıymetinden bahsettik.
00:59:19Hocam da onu söyleyecekti. Buyursunlar.
00:59:22Bizim buradaki amacımız erken tanı.
00:59:24Erken tanıyı yakalamak için de hem Sağlık Bakanlığı'nın hem de tıp gitarı türünde
00:59:30Gayta'da gizli kan testi dediğimiz çok basit bir test var.
00:59:34Bunu biz özellikle kırklı yaşlardan sonra öneriyoruz.
00:59:38Bu testte pozitiflik görürsek de mutlaka kolonoskopik tetkikini istiyoruz.
00:59:44Ve makattan kamerayla girip bütün kalın bağırsakları kontrol ediyoruz.
00:59:47Peki bu kolonoskopiyi kimlere hangi aralıkta önerirsiniz?
00:59:54Aslında baştan beri söylüyorsunuz ama biz yine duymak isteriz.
00:59:57Türk halkı biliyorsunuz baştan duymak ister.
00:59:59Evet.
00:59:59Şimdi ailesinde kolorektal kanser geçmişi olan kişilere öneriyoruz.
01:00:02Mutlaka bu övcül varsa.
01:00:04Gayta'da gizli kan testi pozitif olanlara yine öneriyoruz.
01:00:08Gizli kan testi pozitif.
01:00:09Dışkılamada kanaması olan, kabızlık problemi olan, aşırı ishal olan kişilere mutlaka kolonoskopiyi öneriyoruz.
01:00:18Yine eğer sebebi bilinemeyen, bulunamayan kansızlık varsa.
01:00:22Bunlarda da mutlaka kolonoskopi ile kalın bağırsakların kontrolü yapılmalıdır.
01:00:27Mesela her polip kanser mi?
01:00:31Polipler çeşit çeşit.
01:00:34Ama biz kalın bağırsaktaki polipleri sevmeyiz.
01:00:38Çünkü bunlar potansiyel olarak kötüleşme riskine sahiptir.
01:00:42Birçok çeşitli polipler var ama biz bunları sadece kolonoskopide görebiliyoruz.
01:00:47Kolonoskopide girip bunları temizlemek kanser riskini neredeyse sıfırlıyor.
01:00:53Onu zaten kolonoskopide anlıyoruz değil mi?
01:00:56Hangisinin daha riskli olduğunu.
01:00:59Peki, hastalığın evreleri nelerdir?
01:01:03Ya da ne anlama gelir diyeyim?
01:01:04Evre çok önemli.
01:01:06Tüm kanserlerde olduğu gibi.
01:01:07Evet.
01:01:09Erken tanı o yüzden çok önemli.
01:01:11Çünkü tedavi protokolümüzü değiştiriyor.
01:01:14Özellikle kalın bağırsağın iç yapısında mukoza dediğimiz bölgede tümör varsa,
01:01:21biz buna birinci evre diyoruz.
01:01:26Birinci evre.
01:01:26Tümör varsa birinci evre.
01:01:27Evet.
01:01:28Bu erken evre oluyor.
01:01:29Tamam.
01:01:30İkinci evrede tümör kalın bağırsağın duvarlarına yayıldı.
01:01:34Sızdı.
01:01:35Ama taşmadı.
01:01:36Taşmadı, sızdı ama.
01:01:37Sızdı ama.
01:01:38İçeriden daha çok duvarın içine sızdı.
01:01:40Buna ikinci evre diyoruz.
01:01:41Üçüncü evrede duvarı taştı.
01:01:45Hatta diğer organlara doğru hafif bir yayılım başladı.
01:01:50Veya lenf bezlerine sıçradı.
01:01:52Sıçıyoruz.
01:01:53Dördüncü evrede de uzak metastaz.
01:01:56Karaciğer, akciğer, nadir beyin ve kemik metastaz da oluyor.
01:02:00Burada evre bir, evre iki bizim için çok değerli.
01:02:05Yani lenf bezlerine sıçramadan, erken bunu yakalayabiliyorsak ve tümörün
01:02:11bir adım önüne geçerek de cerrahi tedaviyle bu işi bitiriyorsak hastayı kanserden kurtarıyoruz.
01:02:18O yüzden kolorekter kanserlerin primer tedavisi cerrahidir.
01:02:22Bunu mutlaka altını çizelim.
01:02:24Cerrahi tedavi dışında hocam önermiyor ve tavsiye etmiyor.
01:02:28Peki seçenekleri yine de bir sayalım o tedavi seçeneklerini.
01:02:32Tedavilerde diğer tedavi yöntemlerimiz şu var.
01:02:36Tabii evre 3 ve 4'te devreye kemoterapi ve radyoterapi giriyor.
01:02:42Tamam.
01:02:43Özellikle rektum kanserlerinde ameliyattan önce radyoterapiyle tümörü küçültmeyi
01:02:48ve sınırlarını biraz daha ufakmayı düşünüyoruz.
01:02:53İki daha kolay bir ameliyat var.
01:02:54Evet, böyle bir konsept var.
01:02:55Rektum kanserinde son 15 santimlik kısımda radyoterapi ve kemoterapiyle başlıyoruz tedaviye.
01:03:02Sonra ameliyat ediyoruz 2 ay sonra.
01:03:05Tekrar gerekirse radyoterapi, kemoterapi ekliyoruz.
01:03:09Sonrasında yani bu tedavi gerçekleştikten sonraki süreçte kıymetli bir süreç.
01:03:14Orayı da biraz toparlayalım zaten süremizde azaltı.
01:03:16Tabii patolojik evreleme yapıldığı zaman çıkan piyesten bu evrelemeye göre 3 ay, 6 ay, 9 aylık periyotlarla hastalarımızı tarıyoruz.
01:03:26Tüm vücut sintigrafisi çekiyoruz.
01:03:28Ultrason, akciğer filmi ve ona göre de tedavi protokolü, kemoterapi ve radyoterapilere devam ediyoruz.
01:03:35Hocam bir de korunmak için ne yapabiliriz cümleleriyle bitirirsek böyle daha tam her şeyi anlatmış oluruz.
01:03:41Korunmak için tabii ki beslenme alışıklandığımız çok önemli.
01:03:45posalı ve lifli beslenmek çok önemli.
01:03:49Kırmızı et hayatımızı da biraz azaltmak.
01:03:52Onun yerine balığı koymak çok değerli.
01:03:54Ayrıca ben kanser olan hastalara şunu da önermek istiyorum.
01:03:57Yani kansere yakalanan kişiler hiçbir zaman umudunu yitirmesin.
01:04:01Morenini bozmasın.
01:04:02Vücut bağışıklık sistemini güçlü tutsun.
01:04:05Aslında biliyor musunuz ben bütün bu yayınları kansere yakalanan hastalar için yapıyorum kanser yayınlarını.
01:04:12Öncesi için evet çok kıymetli bilgiler ama bir tık moral olsun.
01:04:16Bakın birinci, ikinci evrenin çok kıymetli olduğunu hocam söyledi.
01:04:18Üçüncü, dördüncü evrede ise başka bir tedavi yöntemine geçiyoruz.
01:04:21Yine de umudumuz var.
01:04:23Rabbimden umut kesilmez.
01:04:24Ve sizlerin de çok kıymetli bilgilerinizle, tecrübelerinizle hastaların yüzü gülecek inşallah.
01:04:28Tabii tabii benim hep bir sloganım vardır hastalıkla ilgili özellikle kanserde.
01:04:33Umudun bittiği yerde kanser kazanır.
01:04:35O yüzden umudumuzu yitirmiyoruz.
01:04:37Moralimizi, desteğimizi her zaman gösteriyoruz.
01:04:41Bizler hastalarımızın yanındayız.
01:04:42Her türlü tedavi ve desteklerimizi yapıyoruz.
01:04:46O yüzden moral motivasyonun yüksek olması kanserde çok önemli.
01:04:49Çok kıymetli.
01:04:50Lütfen bunu aklınızın bir köşesinde hep tutun.
01:04:52Çok teşekkür ediyorum hocam.
01:04:53Güzel sözlerle bitirelim o zaman programımızı.
01:04:55Herkese de umut olsun.
01:04:56İyi ki geldiniz.
01:04:57Sabah kahvemiz bitti.
01:04:59Yine görüşmek üzere.
01:04:59Hoşçakalın.
Yorumlar