00:00Noong 1642, itinayo ng mga Espanyol ang pinakaunang parola sa Pilipinas,
00:06ang Faro Iluces del Rio Pasig o ang parola ng Binondo.
00:12Isang puting tore sa bukana ng Ilog Pasig.
00:17Ito ang una mong makikita kung papasok ka sa Maynila.
00:23Ito ang naging gabay ng mga naglalakihang galyon mula Mexico,
00:27ang unang sasalubong sa mga bisita ng Maynila.
00:35Makalipas ang tatlong daang taon, may makikita pa rin isang parola sa bungat ng Maynila,
00:42pero tila iba na ang itsura nito.
00:48Ang litratong ito ay kuha noong 1946, dalawang buwan bago matapos ang ikalawang digmaang pandaigdig.
00:57Makikitang nakatayo pa ang orihinal na parola, hindi natinag ng mga bomba.
01:06Pero hindi palagera ang magpapatumba sa matayog ng parola.
01:13Noong 1992, dinemolish ang parola ng lokal na pamahalaan ng Maynila.
01:19Noong year 1991, it was affected ng magnasunog.
01:25Ah, nasunog.
01:26So yung structural integrity din ma-affected.
01:29So, din yung by 1992, it was totally demolished and then reconstructed mo.
01:36Noong taong din iyon, nagtayo ang Philippine Coast Guard ng bagong parola,
01:41isang maliit na tore na hindi na kasing laki ng dati.
01:44Dahil sa pag-boom ng mga technologies, of course, to promote the safety ng mga vessels,
01:51di have to come up ng mga tulad ng GPS, AIS, or other electronic navigational charts.
01:57Pero sea light assist pa rin, ma'am.
01:59Ginagawid pa rin din naman natin, minimaintain pa rin ang Philippine Coast Guard.
02:03And thus of no, ma'am, it is still operating.
02:05Isang lumang kanyon at ilang piraso ng bato na lamang ang naiwang alaala mula sa lumang parola.
02:14Sa tuktok ng tore, tanaw mo na ang bukana ng Manila Bay.
02:44So, ito ngayon, ang nagpa-power dito ay solar-powered batteries.
02:50Pero dati daw, mga 1970s generator ang ginagamit dito.
02:55Sabi sa akin ni Kuya Amor, noong 1920s daw, gasera.
03:00Noong panahon ng mga Espanyol at bago pa dumating yung early parts ng mga Amerikano,
03:05gasera yung ginagamit?
03:07Yung lolo po ninyo, gasera pa?
03:09Ha, talaga?
03:10Yung may pabilo.
03:12Anong pabilo?
03:12Yung may mitya, ma'am.
03:14Maraming salamat sa pagtutok ninyo sa eyewitness, mga kapuso.
03:18Anong masasabi ninyo sa dokumentaryong ito?
03:20I-comment nyo na yan, tapos mag-subscribe na rin kayo sa GMA Public Affairs YouTube channel.
Comments