00:00Kung sa kabundukan, nagbabakbakan ang mga puwersang Hapon kontra sa mga Pilipino at Amerikano.
00:08Sa kapatagan,
00:14may sarili ring laban ang mga sibilyang na ipit sa gyera.
00:21Si Nanay Wakina, 13 taong gulang noong kasagsagan ng digmaan.
00:26Kung ano man ang natitirang normalidad sa buhay nila noong Japanese occupation na wala noong bumalik ang mga Amerikano.
00:56Ang pamilya naman ni Nanay Lourdes, halos apat na buwan daw nagtago sa isang kuweba.
00:58Ang pamilya naman ni Nanay Lourdes, halos apat na buwan daw nagtago sa isang kuweba.
01:12Bitbit lamang ang isang kaldero, bigas at ilang pirasong damit.
01:14Ang pamilya naman ni Nanay Lourdes, halos apat na buwan daw nagtago sa isang kuweba.
01:24Bitbit lamang ang isang kaldero, bigas at ilang pirasong damit.
01:28You know, my mother, whenever she hears the sound of the gun of the Japanese, she's very, what is that?
01:46Like very frightened.
01:48Opo.
01:49Of course, you can see, here's the sound of the Japanese gun.
01:54Then, we go and just hide after.
01:59Sa kasalukuyan, ginawa ng campsite ang Mount Puloy.
02:06Nung anong bata kami, nakwento nila mama na...
02:09Pero hanggang ngayon, may mga nahuhukay pa rin World War II artifacts ang pamilyang may-ari ng lupa.
02:16Kasi may plan tayo dito na kahit maliit na mini museum sana.
02:22O kaya yung iba, para ma-save, binaba namin doon sa...
02:27Yung machine gun, mga helmets, gano'n.
02:31Tapos yung unsafe na live, pinapasurrender na lang sa polis.
02:38Para hindi natin alam.
02:39Kasi baka kung sasabog yan, buhay naman yung ano doon.
02:43Oo.
02:49Dahil na rin sa alamat ng Yamashita's treasure, may mga dumadayo sa Ifugao para hanapin ito.
02:56Eh, pa'y po ito? Mas malalim.
03:00Silubukan yan ng treasure hunter.
03:02Treasure hunter? Pilipino?
03:04Hmm, kasamahan din natin.
03:06Huh? May nakuha po sila.
03:08Wala naman mo.
03:09Wala?
03:10Naku.
03:11Bokya?
03:12Oo.
03:13Baka nakulang...
03:14Ang lali mo?
03:15Nine meters po yan.
03:16O, yun.
03:21Matapos ang gyera, maraming treasure hunters ang sumubok hanapin ang umano'y mga naiwang ginto ni Yamashita sa iba't ibang sulok ng bansa.
03:32I am very skeptical about that. And definitely it's not Yamashita's.
03:37Kasi sobrang late ang dating ni Yamashita dito.
03:40Earlier in the war, siyempre, pang-apat si Yamashita eh.
03:44So, it is most possible na kung meron namang kayamanan na dinala dito, it was brought in earlier.
03:50Kasi pagdating ni Yamashita dito, puro air raids na eh.
03:54Wala nang panahon na magkumuha ng gold.
03:58I don't know.
04:02Diyan na ho kayo.
04:03Dito na daw. Dito na raw nahukay yung mga buto.
04:05At sa Mount Puloy, may gintuman o wala, ang tiyak na nakabaon sa lupa, mga bangkay ng mga sundalong na sawi sa bakbakan.
04:17Sa isang foxhole, buto raw ng tao ang nahukay nila.
04:23Ito, ito. Ito yung isa.
04:25Ayan, nandito pa raw yung buto.
04:27Meron silang nahukay na buto ng tao dun sa baba.
04:30Pero ayan, medyo, hindi ko matal kung saan ang parte to, pero mukhang part of a long bone.
04:36Kasama tong mga bakal na to.
04:38Ito po, ano ho kaya yan?
04:40Baka bomba to.
04:41Mga shockers yung bomba.
04:43Baka tinamaan yung taong to, kaya yun, tatay.
04:49Pero hindi lang daw ito ang nakita nilang buto sa paligid.
04:53Noong nakwento sila lolo, marami noon nakikita nila.
04:57Pero may buyer noon ng mga ulo lang noon, kaya meron yan noon eh.
05:04Iwanan na lang natin siya dito.
05:06Balik na lang natin.
05:09Kung gaano man katindi ang pagnanais ni na General Yamashita na manatiling buhay,
05:15umaabot din sa sukdulan ang kanilang katatagan.
05:20Dahil ang Ifuga Warriors at iba pang Pinoy na kabilang sa USAFIP-NL
05:25o United States Armed Forces in the Philippines Northern Luzon,
05:29pinaghandaan na sila.
05:31Pinalibutan ng mga ito ang kampo ng mga Hapon.
05:35Sir, ito pong area na to kung nasan tayo, yung kampo ng mga Hapon.
05:39Yung mga Ifugao, saan mo sila? Kasi di ba sabi parang napalibutan na sila dito?
05:44Dito po mga banda tapos dito po sa baba.
05:47Kasi yung mga Amerikanong po natin, binobomba po yung kampo ng Hapon.
05:51Yung mga warriors po natin na Ifugao, dito po sila sa baba.
05:55O matras ang grupo ni na General Yamashita papuntang Bontok Province.
06:04Dito po sila tumasakyan din.
06:06Kasi doon po tumatakbo na po siya kasi nagigipit na po siya sa
06:10Ifugao warriors din di American soldiers.
06:15Kaya patakbo siya ng patakbo hanggang doon sa Mount Napulawan.
06:20September 2, 1945, nasukol ang Tiger of Malaya.
06:29Naglakad siya with his staff.
06:31And he already, he made arrangements.
06:33Even before he came down,
06:35nagko-communicate na may American plane na pumupunta sa headquarters niya
06:40tapos na yung digmaan, let us work out the formal surrender.
06:45And sumasagot naman sila.
06:47They were given a radio, so they kept in touch.
06:49So alam ng Amerikano na pababa na siya.
06:52Ito ang nag-iisang litrato nakuha kay Yamashita
06:55habang bumababa ng bundok.
06:57When Yamashita came down, actually hindi siya mag-isa.
07:00He came with his chief of staff, General Muto.
07:03He came with the Japanese Navy commander,
07:05tsaka yung mga staffs nila.
07:07Kasi may 20 people sigurang isang grupo coming from Kiangan.
07:11But since si Yamashita nang nasa harapan, parang siya yung nabigyan ng focus.
07:15Si Nanay Wakina at Lourdes, personal na nakita si Yamashita nung mga bata pa sila.
07:22They were rode in American vehicles,
07:26which is old, still, but medium vehicles,
07:30with two Americans.
07:33And then there was also a Japanese,
07:37who is always the head of Yamashita,
07:40and is stout, and not so hard,
07:43with many medals here hanging.
07:46Then when he wants to smoke,
07:49his head will light up and he will smoke.
07:54And then he was looking jolly.
07:56He was looking jolly?
07:57Yeah.
07:58Talaga?
07:59He seems to do not have the fear nga.
08:03Maraming salamat sa pagtutok sa eyewitness mga kapuso.
08:06Anong masasabi niyo sa dokumentaryong ito?
08:09I-comment na yan at mag-subscribe sa GMA Public Affairs YouTube channel.
Comments