00:00Baka wander ilang linggo na lang at araw na ng mga patay.
00:05Kaya ang mga sementeryo siguradong punong-puno na naman ang buhay.
00:09Kanya-kanya ng camping sa mga puntod at linis na mga lapida.
00:14Dito kasi sa bayan ni Juan tuwing sasapit ang undas,
00:17may istulang family reunion para alalahanin ang mga namayapang mahal sa buhay.
00:22Sa sementeryo, malalaman ang iba't ibang kwento na mga bayani, artista at karaniwang tao.
00:30Iba't ibang pinagdaanan pero iisa ang naging hantungan, ang lupa na niyayakap ang lahat.
00:39Sa 54 na ektaryang Manila North Cemetery, isa sa pinakamalawak at pinakamatandang sementeryo sa bansa,
00:46nakahimlay ang ilang dating pinuno ng bansa.
00:49Si Manuel Rojas, Ramon Magsaysay at Sergio Osmeña,
00:53naroon din ang ilang alamat ng sining at pelikula,
00:56gaya ni The King Fernando Poe Jr. na hanggang ngayon dinarayo ng mga tagahanga.
01:03Binigyan din ang espesyal na espasyo sa sementeryong ito
01:06ang mga naging bahagi ng kasaysayan ng bansa.
01:09Gaya ng mga Thomas Hites, ang mga unang gurong Amerikano
01:12na dumating sa Pilipinas para magturo at dito na rin na matay sa ating bayan.
01:19Kung sa ilang sementeryo may tinatawag na VIP,
01:22sa San Agustin Church sa Intramuros, literal na VIP treatment ang mga nakalibing.
01:28Dahil nasa loob mismo ng museo ang kanilang puntod,
01:31bago makarating sa mismong libingan,
01:33bubungad muna ang mga naglalakihang painting na ito
01:36na deka-dekada na ang tanda.
01:39Nakatira dito dati mga fraile.
01:41Mga fraile.
01:42Mga fraile.
01:43Mga fraile.
01:44Matakagustin yan.
01:45Panahon ng Kastila.
01:46Oo.
01:47O, eto na ang kolumbaryong.
01:51Ang kolumbaryo na may labing isang palapag,
01:54puno ng labi ng mga yumao mula pa noong panahon ng Kastila.
01:58Isa sa pinakamatanda rito,
02:00ang labi ng pambansang alagad ng sining na si Juan Luna.
02:04If you look at Juan Luna at the time ng Kastila,
02:09yung pananaw sa mga Pilipino dito pinakanakay,
02:11Bobo daw tayo.
02:12Walang tayong talent.
02:13Juan Luna and Hidalgo and other in my illustrator prove to them
02:18na if you give us the opportunity,
02:22we will be even better than you are.
02:25We will outshine.
02:28Tawagpansin din ang monumentong ito sa gitna ng kolumbaryo.
02:32Dito kasi inilibing ang 140 martir na Espanyol
02:36na namatay noong World War II
02:38mula sa pambabomba ng mga Japon.
02:42Makikita rin dito ang mga puntod ng mga paring Agustino.
02:49Mula Maynila,
02:50sa Lipa, Batagas namang kami nagtungo
02:52kung saan nakahimlay ang first lab ni Dr. Jose Rizal,
02:56si Segunda Katigbak.
02:58I'm Estelle Di Mayuga,
03:00member of the fifth generation from Segunda Katigbak.
03:04I'm Carlos Di Mayuga too.
03:06Apuho ako sa tatlampakan ng Lola Unday.
03:09Segunda is the first love interest of Jose Rizal,
03:13not the girlfriend.
03:15In our language,
03:17siya yung unang nagpatibok ng puso ni Rizal.
03:20From the history book,
03:22nakalagay dito,
03:24nalambungan siya ng kawalang saisay,
03:26tulala siya,
03:28walang pakiramdam.
03:29This is Rizal.
03:31Sa ganitong mga sandali,
03:33una niyang naranasan ang pag-ibig.
03:36Ngalan ay Segunda Katigbak,
03:39labing apat,
03:41at mula sa isang mayamang pamilyang mestiso ng Lipa, Batangas.
03:46Pero tulad ng maraming kwento ng pag-ibig,
03:50hindi sila nagtapos sa happy ending.
03:52Si Segunda ay pinagkasundo sa iba,
03:54at ikinasal kay Don Manuel Luz Imetra ng Batangas.
04:01Ngayon, patuloy na inaalagaan ang kanilang puntod sa Lipa Floral Garden
04:05kasama ng mga minamahal nilang pumanaw na rin.
04:08Maka wonder kung may mga yumaon na nabigyan ng marangal na pahingahan.
04:18Marami rin sa ating kasaysayan ang tila na wala sa lupa ng alaala.
04:23Gaya ng ama ng revolusyon na si Andres Bonifacio,
04:27na hanggang ngayon hindi pa rin tukoy kung saan inilibing ang mga labi
04:31matapos patayin sa Maragondon, Cavite.
04:34Ganon din ang tatlong bayani sa lumang disenyo ng 1,000 peso bill
04:40na si na Jose Abad Santos, Jose Palianis Escoda, at Vicente Lim.
04:45Wala rin puntod na matatagpuan na pinaghimlayan sa kanila.
04:50Maramihan sa kanila ay naging biktima na nasabing digmaan.
04:54Hindi malinaw kung saan sila nailibing
04:57dahil sa ang naging kaagawian dati kapag ina-execute ang mga Hapon
05:01ay may mga common graves lamang kung saan nilalagay yung mga bangkay
05:05ng kanilang mga nagiging biktima.
05:07Pero I wonder, bakit nga ba mahalaga ang Himlayan sa bayan ni Juan?
05:12Dito sa lumang Campo Santo o simenteryo sa Libabatangas,
05:16iba't ibang istrukturang libingan ang makikita.
05:19Parang kwento ng panahon na isinulat sa bato.
05:24Ayon sa historian na si Professor Bradon Latina,
05:27hanggang 1800s, ang disenyo ng Lapida ay simpleng marka lang
05:32ng pagkakakilanlan ng Yumao.
05:34Hanggang kalaunan, naging simbolo na rin ang katayuan sa lipunan.
05:39Noong 1800s, kadalasan merong mga santo o malalaking krus.
05:45Kadalasan, ang nagpapagawa lang ng mga santo na yari sa Marmol
05:48ay yung mga galing sa mga prominenteng pamilya.
05:50Pagpasok po ng 20th century,
05:53ito na po pumapasok yung title na RIP,
05:57yung Rest and Peace.
05:59Mapamusoleo man o simpleng nicho lang,
06:02VIP man o walang pangalan ang puntod,
06:04Lahat tayo, iisa ang handungan, ang lupa,
06:08kung saan pantay-pantay ang lahat.
06:10Walang kayamanan o kapangyarihan,
06:13tanging alaala lang ng kabutihan ang maiiwan.
06:34Osirar
06:34Arnald
06:38Ap urso
06:40Musei
06:42Palak
06:44Karet
06:46te wirklich hey,
06:47정 Isis
06:50용
06:51Y ride
06:52gj
06:53si
06:55ultra
06:57hal
Comments