00:00Esnafın dostu Halkbank'ın katkılarıyla.
01:00Tire Belediye Dokunması'nın bulunmuş olduğu yapı Tire Müze Müdürlüğü'nün içerisinde yer alan Somut Olmayan Kültürel Miras Atölyesi'nde yer almakta.
01:11Tabi ki belediye dokumanın yanında 8 ayrı ata mirasını yaşattığımız Yaşayan İnsan Hazineleri Projesi'nde yer alan ata mirası ustalarımız mevcutta burada.
01:20El alarak devam eden ustalıklara biz Somut Olmayan Kültürel Miras başlığı adı altında ata mirasını yaşatan zanaatkar diyoruz.
01:26Ve burada da onların tanıtımını yapıyoruz.
01:28Bunların arasında en vefa sahibi, sabahat isteyen ve en eski tarihe sahip olan Tire Belediye Dokunması.
01:35Belediye Dokunması için derviş sabrının semeresi derler.
01:51Yani bunu bulan zatın derviş olduğu söylenir.
01:54Hatta işte baba oğul bulmuşlar bu tezgahı.
01:57Beledi Emin denirmiş tezgahın adına.
01:59Zamanla söylene söylene beledi diye kalmış.
02:03Benim dedemin yaşadığı mahallede her evde beledi dokuma tezgahı varmış.
02:07Ve bütün mahalledeki insanların da geçim kaynağıymış beledi dokuması.
02:11İşte yorgan yüzlerinde işte çeyizlerin olmazsa olmazıymış.
02:14Hatta dedemin anlattığına göre işte çeyizlerde beledi dokumasından yorgan olmazsa o çeyiz bozulmaya kadar,
02:20nişan bozulmaya kadar gidermiş.
02:22Böyle efsaneler de anlatıyordu.
02:24Yani bu şekilde ve hikayesi var beledi dokumasının.
02:29Ben de dedemden öğrendiğim şekilde de kullanmaya çalışıyorum.
02:33Aynı zamanda modernleştirmeye de çalışıyorum bu şekilde.
02:36Eskiden en özelliği olan şey aile boyu yapılırmış.
02:49Erkekler dokur, kadınlar yan işlerini yapar, ipini sarar.
02:52Ondan sonra her türlü arkasında bir aile desteğiyle ve tüm ailenin yaptığı bir işmiş aslında.
02:58Hani evde benim amcalarım, ondan sonra babam, babaannem, dedem hepsi bir yaparlarmış.
03:04Sonra da evlenince de annemle beraber ve bizle beraber devam ettirdik bu işi.
03:091930'lu yıllarda zaten kooperatifi varmış.
03:12Bütün mahalle, Toptepe mahallesi, treni bu işi yaparmış kooperatifle birlikte.
03:181958 gibi annem babam evlendiğinde 2-3 kişi yapmaya devam ediyormuş bu işi.
03:242 yıl içinde, 60'lı yıllarda herkes bırakmış.
03:28Tek babam azimle bırakmamış.
03:30Sebatla, fedakarlık, vefakarlık artık bir ustalık şeyidir bence.
03:37Zaten hem şahsi hem de sanatkar olarak mükemmel bir insandı babam.
03:42Gurur duyuyorum onunla.
03:44Onun işini devam ettirmekten ve kişiliğin şahsiyetini devam ettirmekten dolayı.
03:4845 yıl tek başına, hani dile kolay.
03:52Çünkü bu tezgahın ömrü 10 yıl aslında.
03:56Düşünün 45 yıl tek başına devam ediyor.
04:00Ta 2005 yılına kadar çırağıyla devam ediyor.
04:05Ondan sonra da çırak vefat ettikten sonra ben devam ediyorum.
04:08Ve kızımla birlikte devam ediyoruz.
04:11Ve kurs açtım ben.
04:142 tane kurs açtım.
04:15Çoğalması ve herkesin yapması,
04:18tireye mal olması için elimizden geleni yaptık, yapmaya çalıştık.
04:23Bundan öncesi gibi kalmasın,
04:25tek aileye bağlı kalmasın.
04:27Herkese tireye mal olsun istiyorum.
04:29Ve bu konuda elimden geleni de yapıyorum.
04:33Tire Beledi Dokuması
04:47Bugünkü günümüzde üzerimize giydiğimiz kumaştan tutun da
04:50havlulara kadar dokuma makinelerinin atası olarak geçen bir makina.
04:54Ve dünyada sadece ilçemizde bulunuyor.
04:57Tabii ki 1960'lı, 70'li yıllara gelinceye kadar
04:59çok fazla beledi dokumayla uğraşan vatandaş varken
05:02şu anda mevcutta arkada gördüğünüz Gülnür Hanım
05:054. kuşak olarak bu işe devam etmekte.
05:07Babasından Saim Bayr Bey'den
05:09kendisi el alarak devam etmekte.
05:11Ve Gülnür Hanım'ın da kızı 5. kuşak olarak
05:14Nurevşan Yaykal
05:15ticaret odamızın katkılarıyla devam etmekte.
05:18Burada da
05:18Tire Belediye Başkanımız Sayın Salih Atakan Duran'ın
05:21kurmuş olduğu, çok titizlikle kurmuş olduğu
05:24kültürel miras atölyesine verdiği
05:25önemle birlikte istihdam ettiğimiz 8 ustadan sadece bir tanesi.
05:28Günümüzde endüstriyel bilgisayarlı
05:30dokuma makinelerinin atası olarak
05:32görünüyor. Zaten mekanizması itibariyle bunu anlayabiliriz.
05:3524 çerçeveden
05:361333 tane zemin ipinden
05:37ve 13 tane de desen veren
05:40pedallardan oluşuyor. Piyano çalmak gibi
05:42ama biz bunu da ayakta piyano çalıyoruz.
05:44Ustası dokumayı yaparken
05:46belirleyeceği yani
05:48dokuyacağı kumaşın desenini önceden
05:50belirliyor ve bir örüntü oluşturuyor.
05:52Kombinasyon da diyebilirsiniz.
05:54Kaba tabirle 1-3-5-7 gibi
05:55bu şekilde dokumayı sağlayan, şekilleri veren
05:58çerçeve kısmı. Dediğim gibi
05:5924 tane çerçeveden oluşmakta
06:01bu şekilde dokumayı sağlıyor.
06:03Özellikle hani aynısı olsun
06:05istenmediği sürece
06:06illaki her seferinde farklı bir şey çıkıyor.
06:08Çünkü çok ayak var.
06:0913 tane pedalı var.
06:11Bu 13 pedalların birbiriyle
06:13kombinasyonu sonucunda da
06:15sayıların şeyliğiyle
06:16çokluğu arttığı gibi
06:18o desenler
06:18sınırsız sayıda olabiliyor.
06:20Hani
06:20nasıl karıştırırsın onu.
06:22Her seferinde farklı karıştırıyorsun.
06:24Mesela ilk sırayı farklı atıyorsun.
06:26İkinci sırayı farklı atınca
06:27farklı bir şey çıkıyor ortaya.
06:28Sayısı yok, sınırı yok.
06:30Yani 13 pedal
06:31çarpın artık
06:33o şekilde bence
06:35sınırsız desen çıkıyor.
06:36Günümüzde bu dokumalar
06:37ev tekstilinden tutun da
06:39kıyafet, çanta, ayakkabı, takı
06:42aklınıza gelebilecek aslında her alanda
06:44kullanılabiliyor.
06:45Benim amacım da
06:46bunu daha fazla yaygınlaştırmak.
06:49Bunun için çalışıyorum.
06:50Özellikle müzemizi ziyaret eden
07:06yabancı turistlerimiz
07:08tezgahımızın,
07:09Trebeli'de dokuma tezgahının ve
07:10bundan çıkan kumaşlarının
07:12mahiyetini öğrendikleri zaman
07:13yanlarında götürebilecekleri,
07:15gündelik hayatta kullanabilecekleri
07:16işine yarayan
07:17eşyalar istiyorlar bizden.
07:19Biz de bu talebi
07:20müze müdürlüğü olarak
07:20karşılayabilmemiz için
07:21aynı zamanda bu kültür mirasını
07:23bütün kültür toplumlarına
07:25gönderebilmek için
07:25bir çalışma başlattık.
07:27Bu belediyede tezgahından
07:29çıkmış olan dokuma ve özel desenlerde
07:31etno kültürü yansıtan
07:33desenler var.
07:34Yurt dışındaki vatandaşlarımız
07:35bu tarz etno kültürel desenlere
07:38ilgisi büyük.
07:39Bu yüzden biz bu desenleri
07:41babetlere,
07:41gündelik hayatta kullanabilecekleri
07:43çanta ve cüzdanlara
07:44ve aynı zamanda
07:45yerli turistlerimiz içinde
07:46ve bu gibi kamu ortamlarında
07:47bürokratik ziyaretlerin çok olduğu
07:50ortamlarda büyük şansımız doğuyor.
07:53Yanımızda ziyarete gittiğimiz zaman
07:54bize ziyarete gelen bürokratlara
07:56kullanabilecekleri kravat hediye ediyoruz.
07:58Veya eşleriyle beraber geldiklerinde
08:00kızlarına ya da eşlerine
08:02saç taçları yapıyoruz.
08:04Gene bayan çantası üretiyoruz.
08:05Ve yöresel desenleri barındıran
08:08çeşitli kombinlere uyabilecek
08:10kravatlar üretiyoruz
08:11verevli kesimle.
08:12Ve bu kesimleri de gene
08:13Tire Belediyemize bağlı.
08:16Sayın Sağdur Takan Duran'ın
08:17girişimleriyle çoğaltılmış
08:18diğer tezgahlarda
08:19Kadın Dayanışma Merkezimizde
08:21üretilen kumaşlarla da
08:23devam ediyoruz.
08:24Tire Belediye dokunmasının biz
08:25ölmesini önlemek için
08:27kursiyerler yetiştirmeye çalışıyoruz
08:29günümüzde de ve bunların
08:30en büyük örneklerinden bir tanesi de
08:31Kadın Dayanışma Merkezimizde.
08:35Önceden bu dokunma
08:47yorgan, yastık gibi şeylerde
08:48kullanılırken şu an günümüzde
08:51çok fazla çeşitlenmiş durumda.
08:52Elbiseler, atkı, şal, kravat
08:55ondan sonra çanta
08:57birçok şekilde kullanılmaya
08:59başlandı.
08:59Çeşitliliği çoğaldı.
09:01Bu şekilde devam ediyor.
09:03Yani güncellendi diyebiliriz.
09:05Belediye dokunmasının en önemli
09:06özelliği zaten desenli
09:08dokuma tezgahının olması.
09:1013 ayak ve 24 çerçeve zaten
09:12çok fazla desen çıkartmasına yarıyor.
09:15Şu an yani benim bu tezgahı
09:16kullanırken kullandığım bütün
09:18ayaklar eskiden beri kullanılan
09:20desenleri çıkartıyor.
09:21Ben yine aynı şekilde eski
09:23geleneksel desenleri de yapıyorum.
09:25İşte o zamanlar daha çok böyle
09:26renkler karıştırılıyormuş.
09:30Daha çok renk ve desen
09:31kullanılıyormuş.
09:32Ben aynı şekilde onu muhafaza ederek
09:34onları da kullanıyorum.
09:35Fakat yeni neslin bizden
09:37beklediği şey de var.
09:38İşte daha sade,
09:39daha sakin
09:40dokumalar da bekliyor.
09:42İşte renkleri azaltarak,
09:43desenleri azaltarak
09:44ben hem aynı şekilde
09:46o dedemden öğrendiğim şekilde
09:48dokumayı da yapabiliyorum
09:49geleneksel olanı.
09:51Ama aynı şekilde
09:52yeni nesil ne bekliyor bizden?
09:53Daha sakin, daha minimalist desenler
09:55ve işte renkler bekliyor.
09:57Aynı şekilde onu da yapabiliyorum.
09:58yani ikisini de birleştirebiliyorum
10:00dokuma tezgahından.
10:01Tire'de diğer yöresel, somut veya somut olmayan kültürel miras ürünleri olduğu gibi
10:24coğrafi işareti almamız
10:27gerek ilçemizdeki ticaret odasının girişimleriyle
10:30ve belediye başkanımız Sayın Sayın Atakandura'nın girişimleriyle
10:33mahreç işareti olarak bunu aldık.
10:35Menşe'yi işareti olarak almaya çalıştığımız ürünler de var.
10:37Tabii ki Tire Belediye Dokuması
10:39mahreç işaretini aldığı zaman
10:40coğrafi işaretin bir adı aslında
10:42mahreç işareti.
10:44Tüm Türkiye'de duyulmasını sağladı.
10:45Çünkü Kültür Bakanlığı'nın
10:47bilinen bir ismi adı haline geliyor.
10:48Tabii ki
10:49gerek yabancı, gerek yerli insanlar tarafından araştırma yapıldığında
10:54kültürel miras anlamında
10:55ön sıralara çıkıyor adı.
10:57Bu şekilde de bizim bunu medyada duyurmamız kolaylaşıyor.
11:00Bunun adını geçirdiğimizde
11:01insanların algısı ve tanıtımı
11:03çok daha kolay hale geldiği için
11:05yoğun ilgi ve talep üzerinde bulunuyor.
11:07Ve fuarlarda da bunu somut olarak yansıttığımız zaman
11:09deneyimli personelimizle beraber
11:11ürünü servis etmemiz çok daha kolay.
11:14Ürüne görülen talep olunca
11:15üretim sahamızda bir kursiyer şansımızla doğduğundan
11:18bu meslekler ölmemiş oluyor.
11:31Coğrafi işaretine alınması çok iyi oldu.
11:35Bu triadına alınması
11:36çok güzel bir artı.
11:40Çok büyük bir değer.
11:41Bu konuda ben Olcay Taşlı Ticaret Odası'nın
11:46emeği çok fazla Olcay Taşlı sekreter.
11:50Onun emeği ve sorduğu sorular vardı bana da.
11:54Bu şekilde destek olarak alınması konusunda da
11:57büyük gayretler gösterildi.
12:00Ve çok büyük artı, çok büyük katkı olduğunu düşünüyorum.
12:03Coğrafi işaretinin alınması gerçekten
12:05belediye dokuma için çok önemli bir gelişme oldu.
12:08Bu işaret alındıktan sonra çok fazla dikkat çekti zaten.
12:12Özellikle sosyal medyadan ya da haber kanalları
12:14birçok medyada da yer buldu.
12:18Coğrafi işaretli bir ürünün
12:20yani Türkiye'ye, Tire'ye özel bir ürünün
12:22dünya standartında, dünya markası olması
12:25hem Türkiye için hem de Tire için
12:27çok büyük bir kazanım olacak.
12:29Ben eğer bunun başarı çekersem
12:30ne mutlu bana diyebilirim.
12:33İnşallah yani burada sadece biz işte
12:35birkaç tezgahla dokuma yapıyoruz.
12:38Kendi çapımda ürünlere dönüştürüp
12:40bunları insanlara sunuyorum.
12:42Ama ben biliyorum ki bu çok daha güzel yerlerde,
12:45çok daha özel yerlerde olmayı hak ediyor.
12:47Kültürel mirasımızın yaşatılması
12:49ve devamının sağlanması için
12:51benim temennim
12:52Kültür ve Turizm Bakanlığı olsun,
12:54valiliklerin, belediyelerin
12:56önemli ziyaretlerinde,
12:58yurt içi, yurt dışı ziyaretlerinde,
12:59fuarlarda beledi dokuma ürünlerini
13:01tercih ederek hem sürdürülebilirliğine katkı sağlaması
13:05ve yaşatılması için destek olması
13:06benim en büyük temennim.
13:07Tire Belediyesi'ne bağlı müze müdürlüğü,
13:27kent müzemizi,
13:29Tire'yi ziyaret eden tüm vatandaşlarımızı bekliyoruz.
13:31Bir ya da iki kişi demek sizin,
13:33tüm vatandaşlarımıza hem iç tur
13:35hem dış tur düzenleyerek yanında
13:38mihmanlarlık görevi yapan
13:39benim gibi personelleri yanına veriyoruz.
13:41Tüm vatandaşlarımıza burada yansıtan
13:43kültürel miraslarımızı gezdirerek
13:47tanıtımlarını yapıyoruz
13:48ve onların görüşlerini dinleyip rapor ediyoruz.
13:50Ne kadar başarılıyız
13:51veya onlar için daha farklı neler yapabiliriz gibi
13:54bize de bu gelişimi katkı sağlamalar için
13:56mutlaka bu çatı altına onları bekliyoruz,
13:58davet ediyoruz.
14:35Esnafın dostu Halkbank'ın katkılarıyla
Yorumlar