- 8 ay önce
Doğu cephesi
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Bu çatışmada eski hesaplar görülüp yeni nefretlerin temeli atılırken Doğu Avrupa halklarının hayatları mahvolmuştur.
00:40Doğu cephesi 2. Dünya Savaşı'nın habercisiydi.
00:45Hiç böylesine hayvanca bir öfkeyle dolu bir savaş yaşanmamıştır.
01:00İzlediğiniz için teşekkürler.
01:30Bu Tötonlarla Savlar arasında bir ırk savaşıydı.
01:40Bir yanda Almanlarla Avusturyalılar ve Macarlar, diğer yanda Ruslar ve Slav Müttefiki Sırplar.
01:46Polonyalılar, Ukraynalılar, Litvanyalılar, Hırvatlar ve Yahudiler de çarpışan devlerin arasında kalmışlardı.
01:59Bir devletlerinin ve seslerinin olmaması savunmasız oldukları anlamına geliyordu.
02:04Bu aynı zamanda kopma noktasına gelen ittifakların savaşıydı.
02:11Batı cephesiyle meşgul olan Almanya, Rus saldırısının yükünü Avusturya Macaristan'ın üstlenmesini bekliyordu.
02:19Ama Avusturya Macaristan İmparatorluğu zayıftı ve parçalanmak üzereydi.
02:23Bu iki tarafın farklı amaçlara ve pek çok düşmana sahip olduğu bir ortaklıktı.
02:27Almanya'nın doğusu, günümüzde Polonya olan bölge Rusya'ya komşuydu.
02:33Avusturya Macaristan'ın güneyindeyse çekindikleri düşmanları Sırbistan vardı.
02:37Bu ülkelerin çevresindeyse henüz hangi tarafa katılacağına karar vermemiş tarafsızlar vardı.
02:51Rus askerleri savaşa gitmeden önce kutsanıyor.
02:57Bir subay adamlarına tarihi bir fırsat sunuyor.
03:05Kardeşlerim, ezeli düşmanımız Almanya, Rusya'yı köleleştirmeye çalışıyor.
03:11Ülkemiz zaten Almanya'nın ağırlığı altında uzun zamandan beri nefes alamıyordu.
03:16Töton egemenliğine son verme zamanı geldi.
03:21Savaşı bu derece destansı tanımlamayanlar da vardı.
03:24Rus eri Vasili Mişlin, Almanlarla savaşmaya giderken korku içindeydi.
03:31Bütün vücudumu bir titreme aldım.
03:38Üçüncü düdük.
03:39Herkes yıkılıyor.
03:42Nurya'mı son kez öpüyorum ve...
03:45...bütün ailem beni öpüyor.
03:47Nurya bana, neden ağlıyorsun Vasili Mişlin, Ağlamayacağım demiştim, diyor.
03:57Avrupa'nın öte ucundaki bu savaşın en çetin kısmı lojistikti.
04:12Burallardan Alplere kadar çok geniş bir alana yetişilmesi gerekiyordu.
04:17Büyük iletişim ve lojistik destek sorunları vardı.
04:20Rus 1. Ordusu 17 Ağustos 1914'te üstünlüğü ele geçirip Almanya'yı istila etti.
04:36Bu mobil bir savaş olacaktı ve bazı birlikler daha en başından sıkı bastırdılar.
04:53Rus süvari subayı Vladimir Litua sınırı çoktan geçmişti ve önden keşif yapmaktaydı.
05:01Hava hala karanlıkken başladık.
05:03Sabah 7 civarında bölüğümüz, o günkü hedefimiz olan büyük bir Alman çiftliğine ulaştı.
05:11Sınırın Alman tarafındaki manzara ürkütücüydü.
05:15Kilometreler boyunca bütün çiftlikler, saman balyaları ve ahırlar yanıyordu.
05:21Bütün ordular gibi biz de yıkıp yağmaladık ve bunu kabul etmekten hoşlanmadık.
05:25Vahşetin etkilerinin en ağır görüldüğü yerler bir anda el değiştiren bölgelerdi.
05:36Düşmanın kim olduğundan emin olamadığınız askerlerin topraktan elde ettikleriyle yaşadığı yerlerdi.
05:44Lituan alayının üstüne doğup Rusya'daki Sampopen köyünde ateş açılmıştı.
05:48Ruslar köylüleri saldırıyı kilise kulesinden düzenlemekle suçladılar.
05:58Grotin öfkeden kendini kaybedip bağırdı.
06:02Hepsi casus, vurun onları.
06:03Bir anda hepsi ölmüştü.
06:1112 yaşındaki Alman çocuğu P.T. Kur'un günlüğüne yazdığı türden korkunç hikayeler yayılmaya başladı.
06:18Doğu Prusyalı mülteciler şehrimizden geçiyor.
06:22Çoğu ağlıyor.
06:24Aralarında küçücük çocuklarıyla anneler var.
06:26Ruslar geride kalan Alman kadınlarını ağaçlara bağlayıp çocuklarını da önlerine diktikleri bir haça çeviliyorlarmış diyorlar.
06:35Çocuklar annelerinin gözü önünde öldükten sonra kadınları da işkenceyle öldürüyorlarmış.
06:50Alman ordusu 160 kilometre geri çekilmişti.
06:56Almanya'nın doğudaki savunmasını iki adam üstlendi.
07:02Emekliliğini bırakıp gelen General Paul von Hindenburg ve Batı cephesinden doğuya gönderilen General Erih Ludendorff.
07:10Almanlar Rus ikinci ordusunu Doğu Prusya'daki Tannenburg şehri yakınlarında vurmayı planlamıştı.
07:31Burası 500 yıl önce bir Polonya ordusunun Töton güçlerini yendiği yerdi.
07:39Risk büyüktü.
07:41Almanya ana yurdunun topraklarını korumak için savaşıyordu.
07:44Julius Bolt'un alayı suratle Batı cephesinden Doğu cephesine kaydırılmıştı.
07:5660 saatlik bir tren yolculuğundan sonra savaş alanına kadar 4 saat koşar adım yürüdük.
08:03İlk kez çatışmayı yaşadım.
08:05Ama garip bir şekilde bundan hiç etkilenmedim.
08:09Bir an evimi düşündüm.
08:11Cennete şöyle bir göz attım ve ardından doğruca ateş hattına gittim.
08:14Yaralılar çığlık hattında yüreğimiz sıkışıyor.
08:27Bu misafirperver kasabadan geriye neredeyse hiçbir şey kalmadı.
08:32Binalardan geriye kalanlar ya hala yanmakta ya da yıkıntı halinde.
08:36Sokaklarda kümürleşmiş cesetler yatıyor.
08:44Tenenburg Rusların ilerlemesini durdurdu.
08:50Ve Almanlar için Batı'da kazanılamayan zaferleri telafi etti.
08:57İlkokullu Pete adlı kız çocuğunun anlattığı gibi
09:00Hindemburg ve Ludendorff vatanın kurtarıcıları olarak görülüyordu.
09:03Paul von Hindenburg dev gibi ve çok güçlü.
09:07Köşeli bir kafası, bayıkları var.
09:10Ve yüzük karışıklıklarla dolu.
09:14Burada doğudaki insanlar ona tapıyor.
09:19Almanya'nın kahramanlara ihtiyacı vardı.
09:22Savaş Pan-Cermenizm mitolojisini canlandırmıştı.
09:26Rus istilasına gereken karşılık verilecek,
09:29tarihi yenilginin intikamı alınacaktı.
09:34İhtiras dolu Alman sahanın bir sembolü olarak dikilen
09:37bu devasa anıt 1927'de tamamlanmıştı.
09:44Birkaç yıl sonra Hindemburg, Adolf Hitler'e
09:50Almanya'nın tarihi zaferinin yerini gösterecekti.
09:56Anıt günümüzde harabe halinde.
10:00İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra Ruslar tarafından havaya uçuruldu.
10:03Bu, Tenenburg-Slav-Tönön Savaşları destanına indirilen nihai darbe oldu.
10:15Kolonya, Ocak 1915.
10:18Ruslar çok sıkı mevzilenmişti.
10:20Almanlar artık saldırıya geçmiş ve onları yerlerinden çıkmaya zorluyordu.
10:29Bolimov köyü cephe hattındaydı.
10:36Almanlar Ruslara karşı üstünlük sağlamak için teknolojiye başvurdu.
10:40Bolimov deneysel bir silahın test alanı olacaktı.
10:49Yerel halktan Francis Simolinski insanları uyardı.
10:53Kalktım, dışarı çıktım ve dumana benzeyen bir şey gördüm.
10:58Eve geri koşup, yangın, yangın diye bağırdım.
11:08Rus hattının gerisinde General Basil Gurko'ya anlamlandıramadığı bölük börçük istihbarat geliyordu.
11:15Esrarengiz şekilde ölmüş yüzlerce kişi.
11:18Cesetlerle dolu siperler ama belki de ölü olmayabilirler.
11:23Çok az hayat belirtisi gösteren bedenler ormanda yerde yatıyordu.
11:27Bu görülmemiş olayın nedeni neydi?
11:30Yoksa gömülenlerin bazıları aslında ölmemişti de komada mıydı?
11:40Alman gözlemciler kimyasal silahların yaygın şekilde ilk kullanımını işte bu kilise kulesinden izlediler.
11:47Almanlar Rusların üstüne 18 bin gözyaş artıcı gaz doku attı.
12:04Genel kanı rüzgarın ters yönden esti ve havanın gazın işe yaraması için fazla soğuk olduğu yönündeydi.
12:10Ruslar saldırıyı atlatmayı başardı.
12:13Ama General Gurko'nun duyduğu ve Francis Simoliski'nin gördüğü gibi kurbanlar da vardı.
12:24Onları taşıyıp vagonları tıkıştırdılar.
12:28Bazıları üst üste yığılmıştı.
12:30Yürüyebilenler yürüdü.
12:32Yüzleri morarmıştı.
12:34Ağızlarından köpük geliyordu.
12:36Üç ay sonra Batı cephesindeki İpr kasabası hatalı bir şekilde tarihin ilk gaz saldırısının olduğu yer diye tanındı.
12:47Bolimov'da yaşananlar kayda geçmedi.
12:49Asla araştırılmadı.
12:50Bu sırada Almanya'nın baş müttefiki Avusturya-Macaristan varoluş savaşı veriyordu.
13:03Ruslar işgale başlamıştı ve şimdi Premisil müstahkem şehrini kuşatıyorlardı.
13:11Eğer Premisil düşerse Macaristan da düşerdi.
13:14Ruslar altı ay boyunca şehrin dışında top atışı yaparak beklediler.
13:32İçeride her gün 300 Avusturya-Macaristan vatandaşı açlıktan ölüyordu.
13:37Premisil, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun mikro ölçekte bir örneği gibiydi.
13:46Bir etnik sürtüşmeler potasıydı.
13:48Günün emirlerinin 15 ayrı dilde yayınlanması gerekiyordu.
13:52Avusturyalı vatanseverler Rus sempatizanlarıyla içli dışlıydı.
13:56Irk ve sadakat soruları, iç düşman korkuları vardı.
14:04Ardarda idamlar yapılıyor.
14:07Avusturyalılar insanları düzinelerle asıyor.
14:14Masum olanları da.
14:15Mart 1915, Nikolay Miaskovski, nihai saldırıya hazırlanan Ruslardan birinci.
14:42Burada beklediğimizin aksine yoğun bir çarpışma yerine sadece birkaç top atışı ile karşılaştık ve kaleye kolayca ulaştık.
14:58Avusturya-Macaristan garnizonu düşmüştü.
15:13Pramysel Ruslara savaşmadan teslim oldu.
15:20İlk Rus treni, San Nehri'ni geçiyor.
15:27İngiliz gözlemci Bernard Pers, Avusturya-Macaristan'ın ne kadar bölünmüş olduğunun farkına hemen vardı.
15:46Askerlerin hepsi Macar değildi.
15:48Askerlerin hepsi Macar değildi.
15:49Pek çok ulustan adam vardı.
15:51Savunma şartları, sürtüşmelere ve sonunda da emirlere açıkça karşı çıkılmasına neden oldu.
15:58Avusturya-Macaristanlı tutsaklara Moskova'da geçit yaptırıldı.
16:11Bir Alman yetkilisi Avusturya-Macaristan'ı kastederek ülkesinin artık bir cesede zincirli olduğunu söyledi.
16:29Ruslar bir başka çarpışmanın ardından ölü Alman askerlerini gömüyor.
16:41Doğu cephesinde büyük orduları birbirlerini gırtlaklarken küçük bir uluslar grubu da olan biteni akbabalar gibi izliyordu.
17:00Hangi tarafa katılacaklarına karar vereceklerdi.
17:03Liberal idealleri ve yüce ilkeleri unutun.
17:11Soru şuydu.
17:12Onlara en fazlasını kim sunacaktı?
17:15Savaşı kim kazanacaktı?
17:21Bu küçük ulusların, yani İtalya, Yunanistan, Bulgaristan ve Romanya'nın da görülmesi gereken hesapları geri istedikleri toprakları vardı.
17:30Her türlü ittifakın bedeli ağır olacaktı.
17:43Romanya Kraliçesi Mari, savaş sonrasındaki taç giyme töreninde.
17:48İngiltere'de Edinburgh Prensesi olarak doğan Mari,
17:53Birinci Dünya Savaşı'nda Romanya'yı İngiltere'nin sadık müttefiki olarak etkin bir şekilde yönlendirdi.
17:59Kocası Kral Ferdinand'ın önünde diz çekiyor.
18:04Ama kapalı kapıların ardında kararları Mari veriyordu.
18:15Kritik anlaşmada onun rolü büyüktü.
18:17Mari, Rus Çarı kuzeni Niki'ye ve İngiltere Kralı kuzeni George'a yazdığı mektupta, Romanya'nın Birinci Dünya Savaşı'na girişi için ihale açmıştı.
18:33Mari'nin güdümündeki Romanya hükümeti, ittifak devletlerine katılmanın karşılığını belirlemişti.
18:55Transilvanya, Banat ve Bukovina.
19:01Mari, Beşinci George'a kolaylık olsun diye bir not ekledi.
19:05Bu coğrafi açıklamaların sana Çince gibi geldiğini biliyorum.
19:09Ama hepsi de haritada mevcut.
19:14Prusya doğumlu kocası Ferdinand, Almanya'ya katılmayı tercih ediyordu.
19:18Ama ittifak devletleri, 1916'da Romanya'nın bütün şartlarını kabul ettiler.
19:25Roma'da ise İtalya'nın liderleri çoktan seçimini yapmıştı.
19:37İttifak devletlerine katılmak yerine savaş öncesi anlaşmalara uygun olarak başlangıçta tarafsız kalacaklarını ilan ettiler.
19:45Ama Ekim 1914'de Başbakan Salandra, İtalya'nın kendi çıkarları için hareket etmesi gerektiğini söyledi.
19:54Bu politikaya Sacro Egoizmo yani kutsal çıkarcılık adını verdi.
20:00Pratikte bu, en yüksek teklifi verenin yanında savaşa katılmak demekti.
20:05Savaş isteyen çok az İtalyan vardı.
20:14Ama ittifak devletleri onlara Avusturya-Macaristan'dan büyük bir parça, Dalmatya kıyılarının bir kısmı ve birkaç ada teklif etti.
20:22Salandra teklifi meclise danışmadan kabul ederek halkını bütün savaşın en kötü cephelerinden birine yerleştirdi.
20:37İtalya'nın Avusturya-Macaristan'da olan sınırı 600 kilometre boyunca Avrupa'nın en yüksek zirvelerinde zikzak çizerek uzanıyordu.
20:48Avusturya-Macaristan avantajlıydı.
20:50Çünkü sınır boyunca daha yüksekteki topraklara sahipti.
20:59Bölgenin koşulları çok acımasızdı.
21:02İtalya'nın dağ askerleri ön cepheye doğru santim santim ilerliyordu.
21:18Bir subay yokuş yukarı top çeken askerler için tempo tutuyor.
21:391915 Mayıs'ında İtalya'nın askerleri Dağköy'ü Cortina D'Ampezzo'yu ele geçiriyor.
21:411915 Mayıs'ında İtalya'nın askerleri Dağköy'ü Cortina D'Ampezzo'yu ele geçiriyor.
21:431915 Mayıs'ında İtalya'nın askerleri Dağköy'ü Cortina D'Ampezzo'yu ele geçirdi.
22:10İtalyanlar gün doğumunda dağın sarp kayalık yamaçlarını tırmanırlar.
22:23Artık dikey bir savaş veriyorlardır.
22:34Hemen yukarılarındaki Avusturya Macaristanlıların daha az adamı vardı ama diğer alanlarda gösteremedikleri bir azme sahiplerdi.
22:58Avusturyalı albay Viktor Şempil askerlerinin aşağıdaki İtalyanlara saldırışını izledi.
23:05Yaklaşık 100 metre aşağılarındaki sırta el bombaları attılar.
23:10Yaralıların çığlıklarına ve makineli çüfekle tekel ateş etme işine bakılırsa başarılı olmuş olmalıyız.
23:22Ama İtalyanlar deniz seviyesinin 3200 metre üstünde tutundu.
23:29İki tarafta dağ tüneller kazarak iki yıl boyunca düşmanı püskürtmeye çalıştı.
23:37Kayaların içine oyulmuş bu mağarada 15 adam kalıyordu.
23:49İki tarafın askerleri de 24 saatlik vardiyalarla tüneller kazıp düşman mevzilerine ulaşmaya ve dağı altlarından patlatmaya çalışıyorlardı.
24:15Bazıları düşmanın matkaplarının sesini dinlemekten aklını kaçırmıştı.
24:27Sinirlerim alt üst oldu.
24:29Sakinleşmem lazım.
24:31Ön cephede 4 aydır sürekli korku ve işkence altında yaşıyorum.
24:35Bazen top atışının tetiklediği çığlar da bir savaş riskiydi.
24:53Avusturyalı Eugenio Mih, 9 kışla kulübesini yıkan ve 272 kişiyi öldüren bir çığa yakalanmıştı.
25:09Parçalanan yataklarının altında sıkışıp kaldım.
25:13İlk 15 dakika boyunca etrafımda 50 ya da daha fazla adamın kıpırdadığını hissedebiliyordum ama hepsi bir bir öldü.
25:21İtalya'nın Avusturya-Macaristan sınırı İzonzo nehri boyunca düzlük oluşturuyordu.
25:35İtalya'nın ilk saldırısı ağır can kaybı ve başarısızlıkla sonuçlandı.
25:42Ama General Luigi Cadorna aklını kaçırmışçasına ard arda saldırı emri verdi.
25:4911 çarpışmanın sonunda toplam 300 bin kayıp verdiler.
25:58Esas hedefleri olan Trieste Limanı'na asla ulaşamadılar.
26:03Juseppe Cordora, Julian Alplerinde Avusturyalıların sadece 15 metre aşağısındaki bir siperde görevliydi.
26:14İki siperin arasındaki manzara korkunçtu.
26:29Her yer yarısına kadar gömülmüş ölülerle, kumanya çantalarıyla, tüfeklerle ve ceset parçalarıyla doluydu.
26:36Askerlerin sığındığı bir çukurun ortasına el bombaları düştü.
26:42Her şey havaya uçtu.
26:45Kayalar uçup düşerken büyük zarar verdi.
26:48Yardım için yalvaranların çığlıkları her taraftan duyuluyordu.
26:52Ama yerimizden nasıl kıpırdayabilirdik ki?
26:55Onlara nasıl yardım edebilirdik ki?
26:57Zirvede adım adım ilerlerken şarapnallerden korunmak için başımı yiyorum.
27:08On metre önümde Vicenza'lı Zani var.
27:11Başından vuruluyorum.
27:12Çığlık atıyorum ve uçurumdan aşağı düşüyorum.
27:16Bedeninin yuvarlanışını izliyorum.
27:19İyi bir adam.
27:21Kendime sürekli ölümün ne zaman geleceğini sorarak ilerlemeye devam ediyorum.
27:39Alman kurmayları 1914 kışında Kayser'e 1915'te Ruslara karşı büyük bir saldırı başlatmaya karar verdiklerini söylediler.
27:48Genereller nihai bir zafer beklemiyordu.
27:55Ama kararlı bir darbe Rusları barışa zorlayabilirdi.
28:04Almanya batı cephesinden doğuya sekiz bölük kaydırdı.
28:08Amaç Rusları Gorlice'de Karpat Dağları'nın eteklerinde yenmekti.
28:13Almanlar artık Avusturyalılarla birlikte çarpışıyordu.
28:18Avusturyalı Matthias Mikschitz askerlerin ruh halindeki değişimi sezmişti.
28:25Almanca konuşan askerleri duymak harika.
28:29Herkes zaferden emin ve güçlerinin bilincinde.
28:33Umutsuz konuşmalar ve karamsar tahminler duymuyorsunuz.
28:36Rus Kızıl Açı'nda çalışan İngiliz hemşire Florence Borough,
28:45Doğu cephesi boyunca fotoğraf makinesiyle yolculuk etti.
28:48Gorlice'ye at arabasıyla giden hemşirelerin 300 bin Alman ve Avusturyalı şehre saldırmak için toplandıklarından haberi yoktu.
28:59Hastanemizi seçtik bile.
29:03Bir sürü havadar odası olan çok güzel bir ev.
29:06Etrafımız karpatlarla çevrili.
29:10Geceleri bu sessiz ve sakin dağları seyretmeyi seviyorum.
29:15Ve yaralılar gelmeye başladı.
29:18Her yeri bu sessiz ve sessiz ve sessiz ve sessiz ve sessiz ve sessiz ve sessiz.
29:20personalized stomach allergy
29:41Ve yaralılar gelmeye başladı.
29:44Her taraftan yüzlercesi geliyor.
29:47Bazıları yürüyerek, bazıları toprağın üstünde sürünerek.
30:02Almanlar yaklaşınca Florence'ın ekibine hastaneyi boşaltma emri verildi.
30:07Ya yaralılar? Gittiğimizi görünce çığlık attılar. Kalmamız için yalvardılar.
30:14Eteklerimizi sımsıkı kavrayan ellerini çekerek kurtulduk.
30:23Aniden baskına uğrayan ve cephanesi tükenen Ruslar geri çekildi.
30:32Piyaderi Miyaskowski arkadaşı kompozitör Sergei Prokofiye ve şunları yazdı.
30:38Sevgili Sereojenka, durdurulamaz panik içinde bir geri çekilme halindeyiz.
30:44Askerlerimiz kar gibi eriyor.
30:47Tam 3000 kişilik bir alaydan bir günde geriye sadece 600-700 kişi kaldı.
30:54Rus ordusu kaçtı ama müzakere masasına doğru değil.
30:58Düşman yararlanmasın diye kaçarken her şeyi yaktılar.
31:10Vasili Miş'nin Domproova köyü üstünden geri çekildi.
31:17Köylüler bizi çok iyi karşıladı ama akşam olup da Kazaklar geldiğinde ve onları köylerinden zalimce sürdüğünde...
31:24...gözyaşları içinde savaşa lanet okudular.
31:38Ruslar bir günah keçisi arıyordu.
31:41Bunun için Doğu Avrupa Yahudilerini uygun gördüler.
31:45Rus'a benzemiyorlardı.
31:47Dilleri olan Yidce, şüphe uyandırıcı derecede Almancayı andırıyordu.
31:54Rusya'da 1914'de 4 milyon Yahudi vardı.
32:06Çar'ın diğer azınlıklara tanıdığı haklar verilmeyen ve etnik temizliğe maruz kalan Yahudiler özel bölgelerde yaşamaya zorlandı.
32:14Rus ordusunda 650 bin Yahudinin görev yapmasına rağmen birçok Rus subayı Yahudileri kirli, yarı insan yaratık olarak gördü.
32:291 Nisan 1915, Ruslar Yahudilerle alay ediyor.
32:45Matzalarını şimdilik yiyebileceklerini ama hamursuz bayramı bittiğinde onları Sibirya'ya süreceklerini söylüyorlar.
32:54Helena Jablonska, Franchisek sokağı 20 numarada, Premisil merkezinde yaşıyordu.
33:04Şehrin nüfusunun üçte biri Yahudiydi.
33:08Avusturya-Macaristan egemenliğinde yeterince güvendeydiler.
33:12Ama Rusların şehri ele geçirmesinden birkaç gün sonra Helena onları sürmeye başlamasını izliyordu.
33:17Salı 30 Mart, Yahudilerin hepsine acımasızca davranıyorlar.
33:25Birja'daki yaşlı hahamın sakalını ve lülelerini kestikten sonra bir ata bağlayıp sürüklediler.
33:32Karısını da dövdüler.
33:35Yahudilerin dükkan sahibi olmasına izin verilmiyor.
33:37Cumartesi 17 Nisan
33:47Kazaklar, Yahudilerin duaya gitmesini bekledi ve üstlerine kamçılarla saldırdın.
33:55Yüzlerce Yahudi'yi sinagoglardan, sokaklardan ve evlerinin kapılarından topladılar.
34:03Onlara ne yapacaklar?
34:04Geride kalan yaşlı ve güçsüzleri kamçıladılar.
34:09Bu dayak onlar diğerlerine yetişinceye dek devam etti.
34:14Ne büyük açı ve çaresizlik.
34:18Bazıları bodrumlarda saklandı.
34:21Ama Ruslar onları bulacaktır.
34:27Birinci Dünya Savaşı'nda Doğu Avrupa'da kaç Yahudinin öldürüldüğünü kimse bilmiyor.
34:32Evlerinden kovulan 600 bin Yahudiden 200 bini asla geri dönmedi.
34:44Birçok Yahudi, Rus egemenliği altında başlarına gelenden sonra daha iyi koşullar için çözümü Almanlar da aradı.
34:52Alman subayları, Vahşova'nın kuzeyindeki Mılava'da Yahudi mahallesine giriyor.
35:01Almanlar, Rus boyunduruğundan kurtarma sözü vererek Doğu Avrupa Yahudilerinin desteğini kazanmaya çalıştılar.
35:08Bu arada Almanya'nın asimile ettiği Yahudiler vatanseverliklerini orduya katılarak gösterdiler.
35:18Emma ve Fritz Schlesinger, dostları Ludwig Bronstein'ı cepheye yolcu ediyorlar.
35:23O, Kaiser için savaşmış 100 bin Yahudiden biri.
35:26Yahudi Alman askerleri, 1916'da Hanukkayı, yani Işık Bayramını kutluyorlar.
35:3712 bini savaşta öldü.
35:40Yaklaşık 30 bini madalya aldı.
35:43Ama ordudaki Yahudilere hoşgörü gösterilse de birçok asker onları hor görüyordu.
35:59Ernst Knoper, Rusların vatanlarından kovduğu sıra sıra mültecinin yanından geçmişti ve şimdi de geri dönüyordu.
36:06Polonyalı bir aile, yayan ilerlemeye çabalarken bütün tembel Yahudilerin at arabalarında yolculuk etmesini seyretmeye dayanamadım.
36:16Yahudinin birini indirip bir güzel dövdüm.
36:19Ve 3 Polonyalı ile bütün yüklerini o Yahudinin arabasına yerleştirdim.
36:24Eğer Polonyalara yardımcı olmazlarsa, bütün Yahudileri vuracağımı hepsinin duymasını sağladım.
36:29Almanların ilerleyişi yaz boyunca sürdü.
36:37Bu, ittifak kuvvetlerinin savaştaki en büyük zaferiydi.
36:40Günümüzdeki Polonya, Litvanya, Belarus'un bazı kısımları ve Ukrayna'yı ele geçirmişlerdi.
36:52Almanlar ilerledikçe yarı yarıya tahrip edilmiş bir dünyaya ayak bastılar.
36:59Alman askerleri, Rus raylarının arasındaki açıklığı daha dar olan Alman ölçüsüne uyarlıyorlar.
37:10İletişim sistemlerini yeniden kurmak sembolik anlamı büyük olan bir göreve dönüşmüştü.
37:15Almanya, Polonya'yı kendi kanatları altındaki bağımsız bir devlet olarak yeniden kurmayı hedefliyordu.
37:35İlerleyen askerler, kendilerini uygarlığı ve disiplini getirenler olarak görüyordu.
37:40Sonsuza dek kaybolmuş gibi görünenleri yenileyenler.
37:46Alman kültür müfreseleridir.
37:49Alman ruhu zavallı toprakların üstünde esiyor ve harabelerden yeni bir hayat yükseliyor.
37:55Ama Almanlar kendilerini ne kadar şefkatli göstermeye çalışsa da işler böyle gitmiyordu.
38:10Amerikalı Laura Turcinovich, Litvanya sınırı yakınlarında bulunan işgal altındaki Suvalki şehrinde yaşıyordu.
38:23Yenilenen demir yolları ve kara yolları onun için kültürler arasındaki köprüler değildi.
38:38Bunlar Almanya'nın savaş ganimetlerini ülkelerine kaçırma yollarıydı.
38:43Doğu Prusya'ya her gün düzenli olarak mobilya taşınıyordu.
38:47Ormanlar kesiliyor, bütün tarım aletlerine el koyuluyordu.
38:50Kadınlar öfke içindeydi.
38:52Bütün Polonya boşaltıldı ve taşındı.
38:55Her şeye elinden alındı ve korkunç bir bedel ödemek zorunda bırakıldı.
39:11Kronik iş gücü eksikliğiyle yüz yüze kalan ve Slavlarla Rusları sevmeyen Alman ordusu zorla çalıştırmak için batıya adam taşımaya başladı.
39:22Amerikan Kızıl Haç'ı açlık çeken Polonyalı köylülere yemek yardımında bulunuyor.
39:31Fethettiği topraklardaki halkları beslemekte gönülsüz olan Almanya onları kayda geçirmeye takıntılı hale geldi.
39:4510 yaşının üstündeki herkes kayda alınıyordu.
39:50Yaklaşık 2 milyon fotoğraflı nüfus cüzdanı dağıtıldı.
39:53Almanlar ayrıca doğuyu bir hastalık kaynağı olarak görmeye başladı ve büyük ölçekli dezenfeksiyon programı başlattılar.
40:0417 Ekim 1915'te Alman Sıhhiye Komutanı doğu sınırındaki bütün demir yolu geçitlerinin mühürlenmesini emretti.
40:14Sınırı geçen herkesin Alman topraklarına ayak basmadan önce bitlerinden arındırılması gerekiyordu.
40:281915 kışı Tötonlar'la Slavlar arasındaki ırk savaşı zirve noktasına yaklaşmıştı.
40:58Alman ve Avusturya Macaristan kuvvetleri Sırbistan'ı yok etmek üzere güneye kaydı.
41:07Bu Balkanları kontrol etmelerini sağlayacak ve arşüdük Frans Ferdinand suikastinin intikamı olacaktı.
41:17Üstelik yeni bir müttefikleri de vardı. Bulgaristan.
41:21Almanya'nın askeri gücünün cazibesine kapılan Bulgaristan kazanan tarafın Almanya olacağından emindi.
41:28Bulgaristan'ın lideri Ferdinand'ın önünde yem olarak sallanan Sırbistan'ın geniş topraklarıydı.
41:37Viyana doğumlu Ferdinand, Slav komşuları için pek de dostane duygular beslemiyordu.
41:42Hayattaki amacım Sırbistan'ın yok edilmesidir.
41:496 Ekim 1915'te ortak bir Alman Avusturya Macaristan gücü Sırbistan'ı işgal etti.
42:00Başkenti sadece iki günde ele geçirdiler.
42:03Ardından Bulgar ordusu güneydoğudan girdi.
42:06Sırpların tek çıkış, tek yolu Arnavutluk'tu.
42:11Ama burası tehlikeli sıra dağlarla kaplıydı.
42:21Düşmanlarının pençeleri onları sıkıştırdıkça Sırp ordusu kaçmaya başladı.
42:26Siviller de onlarla birlikte gitti.
42:28Sırp fotoğrafçı Rista Marjanoviç ulusunun göçünü belgeledi.
42:37Mültecilerden biri de 12 yaşındaki Katarina Kostiç'ti.
43:00Geceleri dışarıda ateş başında geçirdik.
43:03İnsanın bir tarafı kavrulurken diğer tarafı donardı.
43:07Bir sabah mültecilerden bir kadın başının altında yumuşak bir şeyle uyuduğunu söyledi.
43:17Dehşet içinde o yumuşak şeyin bir insan cesedi olduğunu gördük.
43:30Askerlerden biri düşen yaşlı bir kadını taşımak için tüfeğini attı.
43:34Kadın yaklaşan düşmanı işaret etti ve ona silahını geri verdi.
43:39Burada, kara tavuk çayırı olarak da bilinen Kosova Ovası'nda durdular.
43:54Sırp ulusu, liderleri Prizren kasabasında bir araya gelip görüşürken bekledi.
43:59Seçenekler ümit vaat etmiyordu.
44:02Savaşmak, teslim olmak ya da bir gün daha savaşabilmek için hayatta kalmak.
44:07Gazeteci Gordon Smith, kasabanın okulundaki tartışmayı izliyordu.
44:14Son görüşmeler uzun sürmedi.
44:1724 Kasım'da kesin karar alındı.
44:21Kral, ordu ve hükümet düşman anlaşmayı reddilecek ve Arnavutluğa gidecekti.
44:27Yüz binlerce asker ve sivil dağlara doğru yürümeye başladı.
44:44Planları Akdeniz'e ulaşıp güvenli bir yere doğru yelken açmaktı.
44:48Bu destansı geri çekilme, çağdaş Sırbistan anlayışını şekillendirdi.
45:001389'da yine Kosova Ovası'nda Türklere yenildikleri ve günümüzde hala açık bir yara olan Kosova Savaşı'nın yanındaki tarihi yerine aldı.
45:10Geri çekilişi yaşayanlardan biri tarafından çekilmiş, olayın acısını tekrar yaşatan bir Sırp filmi.
45:17Daha ileri gittikçe daha da kötüleşiyor.
45:23Erkeklerin alışıldığı küfürleri ya da subayların emir yağdırmaları duyulmuyor.
45:29Sırbistan Devleti'nin dev cenaze töreninde acıya sessizlik içinde katlanıyoruz.
45:38Arkamda kim yürüyordu?
45:40Önümde kim vardı?
45:42Arkadaşlarım nerede?
45:44Daha başından ayrı düştük.
45:46Artık herkes kendi başına.
46:01Dağlarda tökezledik.
46:03Emekleyerek ilerledik.
46:05Zor durumlara düşmemeye çalıştık.
46:10Sen deledik.
46:12Gücümüz tükendi.
46:14Ama geri dönemezdik.
46:15İlerlemeliydik.
46:25Sağ kalanlar Korfu adasında toplandı.
46:28Halsizlik, açlık ve salgın hastalıklar can almaya devam etti.
46:39Ordu'nun yarısı, 200.000'den fazla asker yürüyüş sırasında öldü.
46:57Kaç sivilin öldüyse bilinmiyor.
46:59Ama birinci dünya savaşının en yüksek ölüm oranı Sırplara aitti.
47:11Tötonlarla Slavlar arasındaki muazzam mücadeleyi kimin kazandığı konusunda şüpheye yer yoktu.
47:18İttifak güçleri artık Doğu cephesinin efendileriydi.
47:20Sıralar halinde yürütülen Rus esirleri alışıldık bir görüntü olmuştu.
47:26Sokaklar onlarla dolu.
47:31Binlercesi köpekler gibi çekiştiriliyor ve dövülüyorlar.
47:35Eğer düşerlerse ayağa kalkana veya düştüğü yerde ölene dek tekmeleniyorlar.
47:39Kaiser Wilhelm, Rus esirlerin Baltık kıyılarında çorak bir yarımadaya sürülüp açlıktan ölüme terk edilmesini bile önerdi.
48:00Alman ve Avusturya kurmayları Tirol'de buluştu.
48:09Ama bu karşılıklı tebrikleşmelere rağmen ortaklıkları temelinden çürümüştü.
48:17El sıkışma provası yapan Avusturya Başkumandanı Arşidük Frederik, dünyanın en güçlü adamlarından birini karşılamak üzere bekliyor.
48:26Bu adam Alman Kayseri.
48:30Savaş onları yakınlaştıracağına farklılıklarını ortaya çıkarmıştı.
48:35Almanya, Avusturya Macaristan İmparatorluğunun bir enkaza dönüştüğünü düşünüyordu.
48:43Bu imparatorluğu kendi topraklarına katmanın nasıl bir şey olacağını merak ediyordu.
48:49Avusturya Macaristan ise Almanya'yı küstah ve buyurgan buluyordu.
48:53Soldaki Avusturyalı Genelkurmay Başkanı Almanlara gizli düşmanlarımız diyordu.
48:58Avusturya, zamanı gelince itilaf devletlerine gizlice barış elçileri gönderecekti.
49:09Ama asla Almanya'dan ayrılamayacaktı.
49:14Her iki tarafta da savaşın sürmesini sağlayan güç ittifaklardı.
49:17Birinci Dünya Savaşı'nın gelecek bölümünde.
49:35İki taraf Batı cephesinin kilidinin sonuca ulaşmaya çalışırken,
49:40Verdoğan ve SOM'da korkunç çarpışmalar yaşanıyor.
49:43İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar