- 5 ay önce
Savaşın sonlarına doğru kazanmak veya kaybetmemek adına alınan önemli kararlar
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Bu, Birinci Dünya Savaşı'nı kazanmaları için bir şanstı.
00:33Amerika, güçlü birliklerini cepheye sürmeden önce hiç vakit kaybetmeden saldırmalıyız.
00:41İngilizleri yenmeliyiz.
01:00İzlediğiniz için teşekkürler.
01:30Alman hatlarının gerisinde kalabalık birlikler adını Almanya'nın koruyucu azizinden alan Michael saldırısı için konuşlandırılıyordu.
01:39Bütün yollar büyük bir şevkle sıralar halinde ilerleyen askerlerle doluydu.
01:46Beraberlerinde sayısı silah ve araç vardı.
01:48Alman ve müttefik hava kuvvetleri birbirine hemen hemen denkti.
02:08Ama Almanlar, efsanevi pilot Baron Manfred von Richthofen'a sahipti.
02:14Özel bir tren onun meşhur savaş filosunu taşıyordu.
02:17Parlak renklere boyalı uçakları ve çılgınca manevraları yüzünden bu filoya Kızıl Baron'un uçan sirki deniyordu.
02:26Bu pilotlar Almanya'nın kahramanlarıydı.
02:33Aralarında gelecekte Ludwaffe'nin Nazi lideri olacak Hermann Göring'de vardı.
02:38Köpeği Moritz, Kızıl Baron'un uçuş takımıyla.
02:46Von Richthofen, 66 düşman uçağı düşürmüştü.
02:50Bu sayıyı artırmak için Michael saldırısını bekliyordu.
02:59Müttefikler, Almanların onları vurmak üzere olduğunu biliyordu.
03:03Sadece nereden vuracaklarını bilmiyorlardı.
03:05Fransızlar, Schömen'de dam sınırını takviye etmişti.
03:10İngilizler, Manch Denizi limanlarını koruyan hattı güçlendirmişti.
03:14Ama Almanların gözü aradaki boşluktaydı.
03:16Dikkatlerini İngilizlerin zayıf olduğunu bildikleri 20 kilometrelik bir kısma yöneltmişlerdi.
03:23Burada, İngilizlerin 5. ordusunun siper sistemi tamamlanmamış ve sığdı.
03:29General Sir Hubbard Goff'un elinde az yedek vardı.
03:32Almanya'nın başkumandanları doğru bir seçim yapmıştı.
03:38Paul von Hindenburg ve Erik Ludendorff ülkelerinin umudunu ayakta tutuyordu.
03:44Geçmiş zaferlerinden dolayı kendilerine adeta yarı tanrı gibi tapılan bu iki adam birbirlerini tamamlıyordu.
03:51Hindenburg kaya gibiydi, istikrarlı ve sakindi.
03:55Ludendorff ise çok zekiydi.
03:57Ama kararsız ve tedirgindi.
03:58Plan, İngilizleri şaşırtmak için kısa ve yoğun bir bombardımanın ardından hücum kıtalarıyla şok bir saldırı düzenlemekti.
04:091915'den beri gelişen hücum kıtaları, el bombaları ve alev makineleri taşıyan seçkin, hareketli birliklerden oluşuyordu.
04:17Zayıf noktaları bulup hızla düşman hatlarının derinlerine dalmak üzere eğitilmişlerdi.
04:21Ludendorff saldırıyı 21 Mart 1918 günü şafak vakti düzenledi.
04:36Almanlar, İngilizleri sadece 5 saat içinde yarım milyon top mermisiyle vurdu.
04:47İngilizleri şafak vakti düzenledi.
05:17Bombardıman bitmeden hemen önce tabur komutanı Albay Scherer, Alman milli marşını söylemeye başladı.
05:27Ona hepimiz katıldık.
05:291914 sonbaharından beri ilk kez askerlerimizin milli marşımızı söylediklerini duyuyordum.
05:34Saldırı saatimiz 9.40'dı.
05:42Bölükler birbiri ardına büyük ataklar gerçekleşti.
05:46Paramparça olmuştu kendi terörünün üstünden tarafsız bölgeye, ondan da ilk düşman siperine.
05:55Süngülerimiz bedenlerin hesaplanıyordu.
05:58Sabah sesi zehirli gazla doluydu.
06:14İngilizler düşmanın gelişini görememişti.
06:16Nöbetçinin Almanlar geldi diye bağırdığını duyduk ve silahlarımıza sarıldık.
06:25Bir Alman birliği arkamızdan yaklaşmıştı, bizi teslim olmaya çağırıyorlardı.
06:29Bu konuda yapacak bir şeyimiz yoktu çünkü bizden sayıca yüzlerce kat üstünlerdi.
06:33Durumun ne kadar umutsuz olduğunu gördüğümüzde irademiz dışında teslim olduk.
06:36Teğmen Stewart o gün esir düşen 21.000 İngiliz'den biriydi.
06:45Yıllardır sabit siper savaşına alışmış kıdemli subaylar kargaşada kontrolü kaybedince panik başladı.
06:51Tugaylarla iletişim kesilir kesilmez birçok yerdeki bölük karargahları felce uğradı.
07:09Belirli bir savaş tipine öylesine bağlıydılar ki işleyemez hâde gelmişlerdi.
07:15General Goff 5. ordudan geriye kalanlara çekilme emri verdi.
07:25Çok sayıda Alman'ın cephedeki yollarda ilerlediğini duyabiliyorduk.
07:31Rab, Rab, Rab seslerinden bütün Alman ordusu bize doğru yürüyormuş gibi geliyordu.
07:37Bu, Batı cephesinde 3 yıldan uzun süredir devam eden siper savaşındaki en büyük atılımdı.
07:52Düşmanlarımızın aylarca süren muharebelerde elde edemediğini biz iki günde başardı.
07:58Kaiser ne kadar mutlu ve neşeli olmalı.
08:01Sonunda üstünlük yine bizim elimizde.
08:03Bu harika bir duygu.
08:07Moralleri bozulan İngiliz birlikleri 1916'da Som Savaş alanından çekilirken uğruna onca kan dökülen toprakları teslim ediyorlar.
08:22İki yıl önce bulunduğumuz toprakların şimdi Almanların eline geçtiğini ve tanıdığımız insanlara mezar olduğunu düşünmek çok hüzün verici.
08:37Edward'ın kız kardeşi Vera Britton artık ölü ve yaralılarla dolu olan et alp da hemşireydi.
08:46Ama rahibe biz sadece bir avuç hemşireyiz ama binlerce yaralı var.
08:56Hasta ister Bapom'dan ister Peron ya da Senkoyentin'den gelsin hep bunu söylüyorduk.
09:01Halk panik içinde etapla kaçarken günden güne Peron, Bapom, Bomon amelin işgal edildiği söylentilerini duyuyorduk.
09:19Almanların büyük ilerleyişi Paris'i dünyadaki en büyük topun menziline sokmuştu.
09:29Paris'in bombardımanı bu sabah 3 kurup topuyla başladı.
09:35Hedef 120 km uzakta ve top mermilerinin o hedefe varması 3,5 dakika sürüyor.
09:41Konuştuğum ilk Fransız esirler endişeyle Paris'in bombalandığının doğru olup olmadığını soruyorlar.
09:51Herkes Paris'ten çılgın gibi kaçacak.
09:57Müttefik haber filmleri şehirdeki hayatı normal devam ediyormuş gibi gösteriyordu.
10:07Ama kameralardan uzakta halk aceleyle eşyalarını topluyordu.
10:11Paris'e dev mermilerden 183 tane düşmüştü.
10:28Savaş iyi gidiyor.
10:30Düşman cesaretle çarpışsa da çok ağır kayıplar vererek geri çekilmekte.
10:36Muhteşem bir saldırı.
10:38Ganimeti de muhteşem.
10:383000'den fazla esir, 60 top ve 200 mitral yöz.
10:45Prens William'dan beni ve ordumu onurlandıran bir telgraf aldım.
10:48Kaiser bu akşam bizden aldığı zafer haberleriyle coşku içinde Aven'den döndü.
10:58Tren istasyonda yavaşlarken savaşı kazandık, İngilizler bozguna uğratıldı diye çığlık attı.
11:06Kayser 24 Mart 1918'i ulusal bayram ilan etti.
11:17Hindenburg'la Ludendorff'u en yüksek askeri mışanlarla ödüllendirdi.
11:23Günler sonra Ludendorff'un birlikleri hala ilerliyordu.
11:26Bazı İngilizler en akla gelmeyecek şeyi düşünmeye başladılar.
11:37O korkunç günlerin ezici gerilimini asla unutmayacağım.
11:43Ne Som, ne Aras, ne Paşın değil, hiçbiri bunun gibi olmamıştı.
11:51Savaşı kaybedebileceğimize dair o inanılmaz korku ilk kez aklımızdan geçiyordu.
12:03Almanların Michael saldırısındaki başarısı ülkelerindeki büyük sorunların üstünü örtmüştü.
12:09Almanya ve müttefiklerine karşı giderek artan en büyük tehdit düşmanlarından değil, kendi halklarından geliyordu.
12:15Cephede çarpışmakla iç sorunlar arasındaki Hayati Bağ 1918'de iyice önem kazandı.
12:23İttifak devletleri savaş alanındaki zaferle evdeki çöküş arasında umutsuzca mekik dokuyordu.
12:34Metal kıtlığının arttığını gösteren işaretler var.
12:38Yakınlardaki küçük bir kasabada hüzünlü bir tören düzenlendi.
12:41Devlet, kasaba kilisesinin 300 yıldır beşikten mezara insanlara eşlik eden çanına el koyuyordu.
12:50Kasaba sakinleri çan için bir cenaze töreni düzenledi.
12:56Çiçek ve çelenklerle sarılan çan, gözyaşları ve protestolar arasında askeri yetkililere teslim edildi.
13:01Kurşun borular sokaklardan sökülüp mermi yapımı için eritiliyordu.
13:04Savaş Almanya ve Avusturya Macaristan'ın yaşamsal kaynaklarını tüketmeye başlamıştı.
13:07Halk buna karşı tepki duymaya başlıyordu.
13:11Değişiklik istiyorlardı, barış ve demokrasi gibi.
13:13Zafer haberlerinin doğurduğu coşku zamanla dinmeye başladı.
13:16İnsanlar artık onlara inanmıyordu.
13:19Savaş Almanya ve Avusturya Macaristan'ın yaşamsal kaynaklarını tüketmeye başlamıştı.
13:24Halk buna karşı tepki duymaya başlıyordu.
13:27Değişiklik istiyorlardı, barış ve demokrasi gibi.
13:36Zafer haberlerinin doğurduğu coşku zamanla dinmeye başladı.
13:40İnsanlar artık onlara inanmıyordu.
13:42Gerçeğin ne olduğundan artık emin değildiler.
13:45Savaşın yaşlandığını gördüm.
13:49Aynı yaşlı bir insan gibi artık istenmiyordu.
13:52Barış hemen gelmeliydi.
13:55İnsanların içinde tehlikeli bir duygu doğuyordu.
13:58Havada isyan kokusu vardı.
14:03Rusya'dan tehlikeli fikirler geliyordu.
14:06Doğu cephesinden büyük saldırı için getirilen askerlerin taşıdığı savaş karşıtı devrimci fikirler.
14:19İzine gelen askerlerin tren istasyonlarında yaydığı bu fikirler karamsal halkın arasında kök salıyordu.
14:29Dominik Riker doğudan batıya getirilen askerlerdendi.
14:33Cepheye gönderiliyordu.
14:36Yani bize sevgili ana vatanımız için kahramanca ölme fırsatı bir kez daha tanınıyordu.
14:43Doğu Prusya, Batı Prusya ve Brandenburg üzerinden gittik.
14:48Askerlerle ve savaş erzaklarıyla dolup taşan bir trenden diğerine geçerek Rusya'dan batıya kaydırıldık.
14:54Tarlalarda çiftçiler vardı. Onlara el salladık.
14:58Neredeyse hepsi bize boğaz kesme işaretiyle karşılık verdi.
15:03Alman askerlerine evden gelen mektuplarda 1917'den beri giderek artan şekilde yenilgiyi kabullenen bir dil kullanılıyordu.
15:12Sevgili Fritz, ağır işler hiç de hafifleyecek gibi görünmüyor.
15:17Bu lanetli savaşın biteceğini bilsek her işi canla başla yapardık.
15:21Yarın sevgili kardeşimizin öldürülüşünün ikinci yıl dönümü.
15:26Aradan geçen zamanda ne kadar çok kayıp verildi.
15:29Sadece bu küçük köyden 33 kişi öldü ve savaş henüz bitmiş değil.
15:38İttifak devletlerinin mektuplara sansür uygulamaya başlamasıyla savaş karşıtı fikirlerin halk arasında ne kadar yayıldığı ortaya çıkmıştı.
15:46Evine ailesine işine karşı duyulan anlaşılabilir hasret bir askerin azmine ve kararlılığına büyük zarar verebilir.
15:54Askerlerin ruhuna baskı yapan bu yükler ağırlaştıkça ordunun inanca daha fazla ihtiyacı olacaktır.
16:01Ludendorff, halkın moralini yükseltmek için propagandadan faydalandı.
16:08Ludendorff'un otoritesi artık sivil ve askeri hayatın bütün alanlarına yayılmıştı.
16:141917 Temmuz'unda ordunun ulusuna ve davasına duyduğu inancı tazelemek için vatansever eğitim programını başlattı.
16:24Propagandacılardan biri Walter Nicolay'dı.
16:28Bir Alman zaferi hem zorunlu hem de mümkün.
16:32Yapılan fedakarlıklara değecek bir barışa ancak bu şekilde ulaşılabilir.
16:37Almanların zafer kazanamayacağına dair şüphelerin kökünü kazmalıyız.
16:42Sinema temel bir propaganda aracına dönüşmüştü.
16:49Ordu savaşı yüceltecek filmler çekilmesi için yeni ve çok büyük bir stüdyonun UFA'nın kurulmasını gizlice finanse ediyordu.
16:58Burada denizlerinin tanrısı Neptün, deniz kızlarının ona sunduğu yemeğin U-Botlar tarafından batırılan İngiliz gemilerinden geldiğini öğreniyor.
17:16Ardından Berlin'e gidip insanları savaş hisseleri almaya teşvik ediyor.
17:29Propaganda güvenliğin ve gizliliğin de önemini öğretti.
17:41Bu filmde bir askerin karısıyla dikkatsizce yaptığı telefon konuşması İngilizler tarafından dinleniyor.
17:58Ludendorff, komşularını gözetlemeleri ve yenilgi duygusunun kök salmasını önlemeleri için Alman kadınlarını casus olarak görevlendirdi.
18:06Politikacı Hans Peter Hansen günlüğünde yurt içi kadınlar ordusunun gizli görevini tarif etmişti.
18:20Bu kadınlara özel casusluk eğitimi verildi.
18:24Her yerdeki konuşmalara dikkat edecekler.
18:28Yiyecek satan dükkanların önünde dikilip şikayetleri önleyecekler.
18:32Eğer insanların uygunsuz sözler söylediklerini duyarlarsa hemen kimliklerini isteyecek ve onları savcılığa teslim edecekler.
18:38Bu baskı altındaki günlerde siyaset iyice uçlara kaymıştı.
18:49Temmuz 1917'de Alman parlamentosu Reichstag müttefiklerle barış için müzakere yapılması kararı aldı.
19:01Ama Hindenburg ve Ludendorff ulusu tekrar birleştirmek için Vatan Partisi'nin kurulmasını memnuniyetle karşılamıştı.
19:08İş adamları ve ordu tarafından finanse edilen ve savcılar tarafından desteklenen parti savaş karşıtı gruplara karşı çok sert propaganda saldırılarına başladı.
19:20Ama bu partinin tek yaptığı Almanya'nın bölünmeye gidişini hızlandırmak oldu.
19:26Sınıf ve rütbeyi gösteren her şeyden kaçınmak gerekiyor.
19:30Savaş zenginlerinden herkes nefret ediyor.
19:33İnce detayların farkına varılmadığından kürk manto veya kaliteli çizme giyen herkesin savaş zengini olduğundan şüphe ediliyor.
19:44Hindenburg ve Ludendorff Almanya'yı askeri bir diktatörlük olarak yönetiyorlardı.
19:50Kaiser'i tamamen dışlamışlardı.
19:54Kaiser gittikçe bir kralın hayaletine dönüşüyor.
19:58İnsanlar onun tahttan indirilmesini ne kadar çok istediklerini açıkça dile getiriyor.
20:03Ocak 1918'de hüsran, savaş yorgunluğu ve açlık 400 bin insanı Almanya sokaklarına döktü.
20:16Cephedeki cinayetler yetti artık. Kahrolsun savaş. Daha fazla açlık çekmek istemiyoruz.
20:22Bu savaş ancak Kaiser patates sırasına girmek zorunda kaldığında biter.
20:27Hepimiz açlıktan kıvranıyoruz.
20:29Mobitte grevcilerle polis arasında ağır bir çatışma yaşandı.
20:34Bir polis vuruldu.
20:36Grev yayılıyor.
20:38Kuzey Berlin'de durdurulup devrilen tramvaylar barikat olarak kullanılıyor.
20:41Radikal sosyalist lider Kurt Eisner kalabalığa sesleniyordu.
20:54Yoldaşlar, savaş başladı.
20:59Sizlere üç buçuk yıldır rezil yalanlar yutturuldu.
21:03Korkunç bir katliamın suç ortakları oldunuz.
21:06Eğer şimdi pes ederseniz baskı tekrar başlayacak ve küçük bir azınlığın maddi ve askeri çıkarları için ölüme gönderileceksiniz.
21:15Eğer şimdi dik durursanız zafer bizim olur.
21:21Alman ordusu grev eylemlerinin 150 liderini tutukladı ve mahkemeye çıkardı.
21:40Şu anda askeri mahkemelerin merhametine kalmış durumdayız.
21:45Greve kalkışanlar hemen cepheye gönderiliyor.
21:50Serfliğin en karanlık günlerinde bile insanlık bu militarizm dönemindekinden daha fazla köle durumuna düşmemiştir.
22:02Üç binden fazla grevci cepheye gönderildi.
22:04Bu radikal ve barışçı fikirlerin orduya yayılmasına neden olabilecek çılgınca bir karardı.
22:18Askerlere Avrupa militarizminin zaten binlerce zavallı kurbanının yattığı mezarlıkta düzenlenecek bir yüzbaşı cenazesine katılmaları emredildi.
22:27Elbette bir konuşma yapıldı.
22:31İçinde vatan, kahramanlık, şeref gibi kelimeler geçiyordu.
22:36Aslında hepsi tamamen yalan ve aldatmaca.
22:41Gerçekten vatan için ölenler sadece erlerdir.
22:45Yüksek rütbeliler maaşlı.
22:48Yani onlar para için ölüyorlar.
22:50Mart 1918'e gelindiğinde Almanya'nın müttefiki Avusturya-Macaristan iflas ve kıtlıkla karşı karşıyaydı.
23:07Avusturya parlamentosu üyelerinden Joseph Redlich umutsuzluk içindeydi.
23:15Maddi sıkıntımız çok büyük.
23:18Ulusal borcumuz tam 75 milyar.
23:22Ve açlık ülkenin dört bir yanında insanları ezip geçiyor.
23:27Daha önce 100 milyondan fazla insanın böylesine büyük bir açlık yaşadığı asla görülmemiştir.
23:33İmparator Franz Joseph 1916'da ölmüştü.
23:39Ardından tahta geçen ve Avusturya'yı liberalleştiren Kaiser Karl'ın Almanları hiç sevmeyen Fransız bir karısı vardı.
23:52Kaiser Karl 1917'de Fransa ile gizlice barış görüşmelerine başladı.
23:57Almanlar kendilerini ihanete uğramış hissetti.
24:01Ardından Avusturya, Almanların kendilerine güvendiği İtalyan cephesinde sendelemeye başladı.
24:07Avusturya, Macaristan Kasım 1917'de İtalya'yı Kaparokta Savaşı'nda yenmiş, bereketli tarım arazilerini ele geçirip binlerce tutsak kalmıştı.
24:22Ama birlikler kısa sürede bütün çiftlik hayvanlarını kesip tahıl ambarlarını boşalttı.
24:28Alplerdeki ve Venedik ovalarındaki Avusturya, Macaristan askerlerinin açlıktan ölmek üzere oldukları haberleri Şubat 1918'de Viyana'ya ulaştı.
24:41Halkın açlıktan kırıldığı ve askerlerin bu yüzden dayanmaları gerektiğine dair sürekli tekrarlanan sözler artık kimseyi motive etmiyordu.
24:51Hayatta kalmak ve savaşabilmek için askerlerin de yemeye ihtiyacı var.
24:55Haliyle mevcut gıda krizinin en süratli şekilde aşılmasını sağlayacak etkili önlemler alınması için bir kez daha yalvarıyorum.
25:01Ama ordunun ihtiyaçlarını karşılamak bir yana Viyana kendisi yiyecek bulamıyordu.
25:10Nisan 1918'de yiyecek dağıtımından sorumlu Avusturyalı General Landwehr duruma el koymaya karar verdi.
25:18Romanya'dan gelen tahıl mavnaları şehrin içinde akan Tuna'dan geçerek Almanya'ya gidiyordu.
25:24Landwehr adamlarına bunlardan birine el koymalarını emretti.
25:27Viyana'nın ekmeği yoktu. Bir şeyler yapılmadıydı.
25:34Alman tahıl mavnasına el koymak tek çıkış yolumuzdu.
25:38Bu basit bir soygundu. Ancak resmidi ve şartlar bizi buna itmişti.
25:44Viyanalıların açlıktan ölmesini engellemek için aldığım sert bir tedbirdi.
25:49Ludendorff o kadar öfkelenmişti ki Avusturya'ya savaş ilan etmeyi düşündü.
26:01Almanya'nın diğer büyük müttefiki Osmanlı İmparatorluğu'nda da sorunlar giderek artıyordu.
26:06Almanya'nın İngilizlerin Orta Doğu'daki ilerleyişini engellemek için Osmanlıların onları durdurmasına ihtiyacı vardı.
26:14Ama 600 yıldan sonra Osmanlı İmparatorluğu çökme eşiğindeydi.
26:18İngiltere ellerini ovuşturuyordu.
26:21İngilizler Mart 1917'de Bağdat'a girdi.
26:24Ve Aralık ayında da Kudüs'ü fethettiler.
26:31İki şehrin kaybedilmesi Orta Doğu'daki Osmanlı egemenliğine çok büyük bir darbe indirmişti.
26:43Kudüs düştü sözleri, ölüm haberi gibi yayıldı.
26:47Kudüs İngilizlerin elindeydi.
26:51Oradaki son Türkler nasıl da kahramanca savaşmışlardı.
26:55Kudüs'ü İsrailoğulları gibi bırakmadık.
26:59Türkler gibi bıraktık.
27:03Zeytin Dağı'nın çamları arasından güneşi hiç sönmeyecek gibi bakan Lüt Çukur'u...
27:08...şimdi bütün İmparatorluğu içine çeken bir mezar gibi genişleyip derinleşiyordu.
27:11Şimdiden Beyrut'a, Şam'a, Halep'e gözyaşlarımızı hazırlamalıydık.
27:26Artık yalnız Anadolu'yu ve İstanbul'u düşünüyorduk.
27:30İmparatorluğa, onun bütün rüyalarına ve hayallerine Allah'a ısmarladık.
27:34İngiliz ordusunun her şeyi vardı. Yollar açmışlardı.
27:51Hatta askerlere su dağıtmak için tesisat bile döşemişlerdi.
27:55Bizim temiz iş mi suyumuz yoktu.
27:57Türk tarafında temiz su dolu bir matara, bir altına satılıyordu.
28:04Aynı müttefiklerinde olduğu gibi Osmanlı'da da durum çok ümitsizdi ve savaşa devam edecek güçleri tükeniyordu.
28:15Ülke yedi yıldır barış yüzü görmemişti.
28:20Birinci Dünya Savaşı uzun süredir çektikleri sıkıntılardan sadece sonuncusuydu.
28:25Çalışabilecek durumdaki bütün erkekler ya savaştaydı ya da yaralanmış veya ölmüştü.
28:34Ülke çok fakirleşmişti ve halkın sabrı tükenmek üzereydi.
28:37İhtiyar bir çiftçi yedi yaşındaki torunuyla beni görmeye geldi.
28:43Kızın babası Gelibolu'da ölmüştü.
28:46Annesi de ölmüştü.
28:48Bana çocuğu alıp açlık ve ölümden kurtarmam için yalvardım.
28:52Çocuğu aldım.
28:53İstanbul'a döndüğümde subay arkadaşlarımın neredeyse hepsinin Anadolu köylerinden yanlarında böyle çocuklarla geldiğini gördüm.
29:10Türkiye'nin gelecekteki lideri Mustafa Kemal ulusal bir felakete gidildiği yönünde uyarıda bulunmuştu.
29:18Halkın hükümetle arasında hiçbir bağ kalmamıştır.
29:21Zaten milletimiz hemen hemen sadece kadınlardan, çocuklardan ve sakatlardan ibaret.
29:29Hükümet insanların gözünde kendilerini ısrarla açlığa ve ölüme süren bir kuvvettir.
29:35Atılan her adım halkın hükümete karşı duyduğu derin nefreti arttırmaktadır.
29:43Ama Enver Paşa halkın üstündeki baskıyı azaltmak bir yana onlardan daha da fazlasını talep edecekti.
29:51İngiltere, Osmanlı İmparatorluğu'nun güneyini yutarken Enver Paşa Orta Asya'ya doğru yayılan yeni bir Türk İmparatorluğu hayaliyle gözünü doğuya dikti.
30:04Kaderimiz bizi güneyden doğuya yönelmeye zorluyor.
30:17Kanımız, köklerimiz, dilimiz ve en önemlisi geleceğimiz doğuda.
30:23Ama Ludendorff'un Türk ordusunun zor durumunu görmezden gelen planları vardı.
30:32Mayıs 1918'de aklına çılgınca bir fikir geldi.
30:36Enver'den İngiliz İmparatorluğu'nun kalbine saldırmasını isteyecekti.
30:40Fransa'da zafer kazanmış olsak bile en hassas noktaları olan Hindistan'a saldırmadan İngilizleri bizim için uygun bir barışa ikna edemeyiz.
30:52Ama Enver Paşa kendi planlarına bağlı kaldı.
31:01Bunların arasında yeni kurduğu Kafkas İslam ordusu teşkilatıyla petrol zengini Bakü şehrini işgal etmekte vardı.
31:09İngilizlerle Almanlar da gözlerini Bakü'ye dikmişti.
31:12Orta Asya için kapışma başlamak üzereydi.
31:15Türklerin ilerlemesinin hızı ve enerjisi Avrupa'yı gafil avladı.
31:19Türkiye'nin böyle bir şeyi başarabileceğini düşünmemişlerdi.
31:25Ludendorff bunu öğrenince deliye dönmüştü.
31:28Bir müttefikleri daha Almanya'nın kaynaklarını çalıyordu.
31:32Türklerin Bakü'deki ilerlemesinin derhal durdurulmaması ve birliklerin eski konumlarına geri çekilmemesi durumunda,
31:40majestelerini Türk kurmayları arasındaki Alman subayları geri çağırmasını öneririm.
31:45Almanlarla Türkler ağız dalaşındayken Bakü'ye İngilizler sızdı.
31:58Vecihi Bey gibi Türk kumandanlar Almanya ile ittifakın bedellerinden bıkmaya başlamışlardı.
32:03Kendimizi Almanlarla Türklerin ortak çıkarları için feda ettiğimizi sanıyorduk.
32:11Ah bu yaldızlı planlar.
32:15Milyonlarca evladımızı bir hayal uğruna feda ettik.
32:19Bir kadın gördüğü herkese benim Ahmet'imi gördünüz mü diye soruyor.
32:27Hangi Ahmet? Yüz bin Ahmet'in hangisi?
32:31Bu tarafa gitmişti diyor.
32:34O tarafa mı?
32:36Süveyşe mi?
32:37Sarıkamışa mı? Bağdat'a mı?
32:40Senin Ahmet'ini buz mu, kum mu, akrep mi yedi?
32:43Hayır.
32:46Hiçbirimiz Ahmet'ini görmedik.
32:48Ama o cehennemi gördü.
32:51Ahmet'in için harcadığımızı bir söyleyebilsek,
32:55onunla ne kazandığımızı bir anay anlatabilsek,
32:58onu övündürecek bir haber verebilsek,
33:00fakat biz Ahmet'i kumarda kaybettik.
33:02İttifak devletlerinin giderek artan sorunlarını umursamayan,
33:09Ludendorff'un batı cephesindeki harekatı bütün hızıyla sürüyordu.
33:19Çılgın gibi ilerliyoruz.
33:21Gece ve gündüz, durmaksızın.
33:24Eşyalarımız geride bir yerde ama,
33:26hiçbirimiz onları bir daha görmeyi umuyoruz.
33:29Eğer geceleri yemek arabaları ve sahra mutfakları bize yetişebilirse,
33:34mutlu oluyoruz, ilerliyoruz.
33:36Bomba çukurlarından ve siperlerden geçiyoruz.
33:40Atış mevzileri, erzak depoları, kıyafetler ele geçiriyoruz.
33:45Arabalarımız şimdi en iyi İngiliz lastikleriyle yürüyor.
33:48Sadece İngiliz sigaraları içiyoruz.
33:50Potinlerimizi en kaliteli İngiliz cilalarıyla parlatıyoruz.
33:53Hepsi de sanki bir zamanlar bir masal ülkesine aitmiş gibiydi.
33:59İngiliz beşinci ordusu, Almanların önünde bozgun halinde geri çekiliyordu.
34:09En çok von Huthier'in on sekizinci ordusu ilerlemişti.
34:13Çok az direnişle karşılaştılar.
34:15Çünkü müttefikler için daha düşük stratejik önem taşıyan bölgelere ulaşmışlardı.
34:20Ludendor Huthier'i durdurup ordusunu önemli müttefik mevkilerine yönlendirmek yerine onu madalyalar ve takviye güçlerle ödüllendirdi.
34:33Alman ordularından dördüne kumandanlık yapan Veliat Prenz Ruppret, ciddi bir sorunla karşı karşıya olduklarını görmüştü.
34:40Alman kurmayları yön değiştirdi.
34:45Kararlarını harekat hedeflerine uyacak şekilde değil, kazanılan toprağın büyüklüğüne göre veriyorlardı.
34:52Sorun Ludendorff'tu.
34:57Ayrıntılı savaş alanı taktiklerinde çok başarılıydı ama büyük stratejik planı göremiyordu.
35:05Ordularının çarpıcı ilerleyişinin hiçbir hayatı amacı yoktu.
35:10Endişeli kurmay subaylardan biri ona operasyonun amacının ne olduğunu sormaya cüret etmişti.
35:17Operasyon kelimesine itiraz ediyorum.
35:19Onların hatlarında bir delik açacağız.
35:21Ne yapacağımıza ondan sonra bakarız.
35:26İkinci ordunun en ön saflarındaki Rudolf Binding,
35:31bu açık ve korunmasız topraklardaki ilerleyişin hızının başlı başına bir sorun olduğunu fark etmişti.
35:38Cephane veya herhangi bir takviye olmadan kimse sonsuza kadar zafer kazanmaya devam edemez.
35:43Arkamızda sadece harap olmuş topraklar var.
35:46Gazetelerde ve o taçlı kafalara gönderilen telgraflarda tekrar tekrar nihai zaferden bahsedilmesi bizi rahatsız ediyor ve endişelendiriyor.
35:56Kağıt üstünde çok güzel görünen Alman ilerleyişi malzeme tedarik hatlarını tehlikeli bir şekilde geride bırakmıştı.
36:10Bazı birlikler o kadar ilerdeydi ki nerede olduklarından kimsenin haberi yoktu.
36:15Ayrıca Almanların yük arabalarını çekmeye yetecek kadar atı da at yemi de yoktu.
36:20Güneş kurak toprakları toza dönüştürüyor.
36:24Yaşamak için ne yiyeceğimizi bilmiyorum.
36:26Yulafımız çoktan bitti.
36:28Eğer hasat kötü çıkarsa atlarımızı mezbahaya göndermemiz gerekecek.
36:35Almanlar müttefik hatlarının daha derinlerine girdikçe mahrumiyetleri onları daha da zorlamaya başladı.
36:42Sanki vaat edilmiş topraklardan bir parça görüyorduk.
36:49İngilizlerin dinlenme alanlarındaydık.
36:52Buraları bolluk içindeydi.
36:54Askerlerimizi İngilizlerden ayırt etmek çok zordu.
36:56Hepsi deri yelekler, uzun ya da kısa su geçirmez çizmeler giyiyordu.
37:01Ordunun yağmalamada zevk sahibi olduğuna hiç şüphe yoktu.
37:03Ludendorff 23 Mart'ta aniden gerçek bir hedef belirledi.
37:15Amien şehri.
37:21Amien, müttefik demiryolu ağının merkeziydi.
37:25Kuzey Fransa ile Paris arasında çok önemli bir noktaydı.
37:28Fransız General Ferdinand Foch'un da farkına vardığı gibi Amien'in kaybı müttefikler için bir felaket olacaktı.
37:38Amien'in önünde çarpışmalıyız.
37:40Şu anda olduğumuz noktada savaşmalıyız.
37:43Almanları sonda durdurmayı başaramamıştık.
37:47Burada tek bir santim geri çekilmemeliyiz.
37:48Alman 2. ordusu Amien'e ilerlemeye başlamıştı ama yolda yavaşlayıp durdu.
37:57Rudolf Binding soruşturma için gönderildi.
38:00Bugün piyadelerimizin ilerleyişi Alver yakınlarında birden durdu.
38:04Kimsenin nedenini anlayamadı.
38:09Kasabadan askere bensiyen tuhaf tipler çıkıyordu.
38:14Hepsinin de koltuk altlarında ve ellerinde şarap şişeleri vardı.
38:17İlerleyişimiz durmuştu.
38:20Tekrar başlatmak saatlerce mümkün olmayacaktı.
38:26Alman askerleri Fransız kasabalarının yiyecek ve içecek dolu olduğunu keşfetmişti.
38:31Hem de yıllardır görmedikleri bolluk ve kalitede.
38:38Bütün bölükler midelerini tıka basa yemek ve içkiyle doldurdular.
38:42Bu yüzden hayatı önem taşıyan baskını yapmayı başaramadılar.
38:47İkinci ordu çok değerli zamanını ve hızını kaybetmişti.
38:54Avustralya ve İngiliz kuvvetleri Almanları 4 Nisan'da Amiye'nin hemen dışında durdurdu.
38:59Ludendorff, Michael saldırısını iptal etti.
39:10Stratejik bir planın olmaması ve ordusunun ihtiyaçlarını sağlayamaması,
39:15baha biçilmez bir fırsatın elden kaçmasına neden olmuştu.
39:18Subayları artık gerçekten çok endişeliydi.
39:21Ludendorff, öfkeden deliye dönmüş durumda.
39:30Bu savaş nasıl bitecek?
39:33İngiltere hala yenilmedi.
39:35Piyadeler o kadar bitkin durumdaydı ki artık silahlarını ateşleyemeyecek duruma gelmişlerdi.
39:47Düşmanın onları ağır ağır yok etmesine izin verdiler.
39:50Umurlarında bile olmadı.
39:51Almanya'nın en büyük kahramanı Baron von Richthofen'da 80. düşman uçağını düşürmesinin hemen ardından 21 Nisan'da İngiliz hatlarının gerisinde vuruldu.
40:09Müttefik güçler onu kusursuz bir askeri törenle gömdüler.
40:13Bir İngiliz uçağı Alman karargahının üzerinden geçip von Richthofen'un mezarının fotoğrafını bıraktı.
40:21Kızıl Baron Almanların en meşhur kayıbıydı.
40:36Ama o bir ay içinde verilen 230 bin kayıptan sadece biriydi.
40:47Almanya'nın askerleri hızla tükeniyordu.
40:50Rusya'nın savaştan çekilişini avantaja dönüştürmeyi başaramamışlardı.
40:57Almanya'nın batı cephesinde kalan 1,5 milyon askeri yaşamsal kaynakları tüketiyordu.
41:04Yemek ve ulaşım.
41:07Olup bitenler Almanya'nın liderlerinin çapını aşıyordu.
41:11Rudendorf'un deyişiyle topyekun savaş veriyorlardı.
41:14Fakat bunu küçük bir 19. yüzyıl devletinin idari yapısı ve anlayışıyla yapıyorlardı.
41:20Rudendorf'un kabusu gerçekleşiyordu.
41:24Almanya, Amerikalılar Fransa'ya yakın etmeden önce nihai zaferi kazanmayı başaramadı.
41:30Mart 1918'de çeyrek milyon Amerikan askeri gelmişti bile.
41:34Ama General Pershing, Amerikan askerlerinin ne İngiliz ne de Fransız kumandası altına girmesini reddederek Almanlara biraz nefes aldırmıştı.
41:47Amerika, müttefiklerden bağımsız olarak savaşı ilan etti ve en kısa sürede güçlü bir orduyla yüzleşmesi gerekiyordu.
41:54Askerlerimizin morali kendi bayrakları altında savaşmalarına bağlı.
42:13Dik kafalı ve aptal Pershing, kendine yeten Amerikan ordusu diye tutturmuş.
42:19Saçmalık.
42:20Durumu değiştiren, müttefik komuta yapısının radikal bir şekilde yeniden düzenlenişi oldu.
42:31General Ferdinand Foch, Michael saldırısının en kötü zamanlarında müttefiklerin başkumandanı olarak Batı cephesine atandı.
42:39Eğer Peten ve Haig ondan emir alabiliyorsa, Pershing de alabilirdi.
42:43Ama Amerikalılar nasıl savaşacaklarına kendileri karar vermeyi seçtiler.
42:52Yüzbaşı, Christos'ın yeni gelen Amerikan askerlerine eğitim veriyor.
42:56Dersleri, kişisel denginlerimi de katarak verdiler.
43:02Bitirdiğimde şerif gibi giyinmiş yaşlı bir albay gelip şöyle dedi.
43:06Beyler, İskoç yüzbaşıya bu çok ilginç ders için iştenlikle teşekkür etmenizi istiyorum.
43:13Ardından parmağını sallayarak devam etti.
43:15Ama unutmamanızı isterim ki İngilizler bu taktikleri neredeyse dört buçuk yıldır uyguluyor ve pek de faydasını görmediler.
43:21Amerikalılar savaşmaya can atıyordu.
43:34Hepimiz çıldırmış gibiydik.
43:37Tepeden aşağı vahşi kızılderililer gibi çığlık atarak ve mitralyoz ateşine karşı küfürler savurarak koştuk.
43:44Adamlarımız her tarafta vurulup düşüyordu.
43:47Ama bağırıp ateş ederek koşmaya devam ettik.
43:51El bombalarını beysbol foku gibi attık.
43:57Yanımdaki çocuk el bombasını attı ama bir ağaca çarptı.
44:00Geri sekip patladı.
44:02Tam zamanında görüp siperin dibine yattık ve ölümden döndük.
44:06Müttefiklerin tecrübelerinden yararlanmayı reddeden Amerikalılar 1918'de aynı onların 1914'de savaştığı şekilde savaştı.
44:28Açık arazilerde yeterli topçu desteği olmadan saldırıya geçtiler.
44:32Alman istihbaratı sorguladığı tutsaklardan Amerikalıların tecrübesizliğini öğrenmişti.
44:37Saldırıları hızla ve kendilerini tehlikeye atarak gerçekleştiriyorlar.
44:43Ancak askeri konularla tamamen alakasızlar.
44:47Örneğin çoğu tek bir harita görmemiş.
44:51Geçtikleri köyleri ve yolları tarif etmekten acizler.
44:54Amerikalıların öğrenmeleri gereken çok şey vardı ama varlıkları müttefiklere büyük moral vermişti.
45:06Normal adamlardan daha iri yarı ve daha uzundular.
45:09İri yapılarıyla bizim ufak tefek soluk benizli askerlerimizle tam bir kontrast oluşturuyorlardı.
45:15Amerika'nın savaşa bizzat girmesini heyecanla bekledim.
45:18İngiliz ordusunun moral yönünden çökmüş askerleriyle karşılaştırılamayacak derecede muhteşem, sanki tanrılar gibiydiler.
45:30Onlar bizim kurtarıcılarımızdı.
45:35Savaşı kaybetmeyeceğimizi anladığımda kendimi ağlamaya başlarken buldum.
45:41Michael saldırısının başarısızlığı, Alman halkının moralini daha da bozmuştu.
45:53Pasifizm ve yenilgiyi kabullenme duygusu artık Almanya'daki askerler arasında da yayılmıştı.
46:01Askeri ulaşım araçlarının, istasyonların ve trenlerin camları taşlarla kırılıyordu.
46:07Vagonların üstüne çıkan askerler, telefon ve sinyalizasyon hatlarını kesiyorlar.
46:14Diğerleri trenlerin frenleriyle oynuyor.
46:17Trenleri ışıklarda veya istasyonlarda duramayacak hale getiriyorlar.
46:21Vagonları da birbirinden ayırıyorlar.
46:26Albay Albert von Thayer, Alman ordusunun durumundan o kadar endişelendi ki, sıkıntılarını Hindenburg'la paylaştı.
46:34Sakinleştirici sesiyle şöyle dedi.
46:39Sevgili Thayer, son zamanlarda işler sizin için iyi gitmese de, 36 kilometrelik bir cepheden bahsettiğinizi bilmeniz gerekir.
46:48Her gün bütün cephelerden haber alıyorum.
46:52Askerlerimizin morali çok yüksek.
46:54Raporlara göre düşmanımızın morali ise zayıf.
46:56Ama Hindenburg'un kendi karargahında da moraller bozuluyordu.
47:04Bunun sebebi Ludendorff'tu.
47:081918'de artık sinirleri çok bozulmuştu.
47:114 yılda sadece 3 gün izin kullanmıştı.
47:14Çok sevdiği Üvey oğlu, Michael saldırısında ölmüştü.
47:19Ludendorff, Üvey oğlunun cesedini hastalıklı bir şekilde bağlanmıştı ve onu Berlin'deki karısına göndermeyi reddediyordu.
47:28Piken'i sana göndermemem büyük bir bencillikti.
47:32Onu yanımda tutmak istedim.
47:34Sık sık yanına gittim.
47:36Burada olması çok güzel bir duygu.
47:39Yakın çevresi Ludendorff'un akıl sağlığından şüphe ediyordu.
47:45Ludendorff'un sinirlerinin bozukluğu ve tutarsızlığı ciddi bir sorun.
47:50Ölümüne çalışıyor.
47:53Durum çok ciddi.
47:55Bütün ümidini kaybetmiş gibi görünüyor.
48:03Almanlar Haziran ayı boyunca zayıf düşerken müttefikler giderek güçlendi.
48:08Ludendorff, 15 Temmuz'da 1. Dünya Savaşı'nın son saldırısını başlattı.
48:17Bütün savaşın en umut kırıcı gününü yaşadım.
48:22Fransızlar bizi kandırıp kasıtlı olarak dikenli tellere sürükledi.
48:26Sadece 3 kilometre ilerleyebildik.
48:30Hiçbir şey yolunda gitmedi.
48:31Ve Fransızlar Marm'da karşılık verdi.
48:47Karşı saldırılarıyla bitkin Alman ordusunu iyice hırpaladılar.
48:51Görünüşe göre tüm zamanların en büyük karşı saldırısına sürükleniyoruz.
49:00Halbuki bunun bizim saldırımız olması gerekiyordu.
49:03Bunun olacağını asla hayal edemezdik.
49:06Asla.
49:06Almanya Mart ayının görkemli günlerinden beri yarım milyon kayıp vermişti.
49:20Büyük kumarı başarısızlıkla sonuçlanmıştı ve durum aleyhine dönmüştü.
49:241. Dünya Savaşı'nın izleyen bölümünde
49:37Savaş garip bir şekilde aniden sona eriyor.
49:41Versay'ın acı mirası ve dehşet verici kayıplara bir anlam verme çabaları.
Yorumlar