- 7 ay önce
Osmanlı savaşa dahil oluyor
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Ey Müslümanlar! Biliniz ki devletimiz İslamiyet'in adlı ve canı olan Moskov, İngiliz ve Fransız hükümetleriyle muharip bulunuyor.
00:14Emir Ülmüminin Hazretleri sizi cihada davet ediyor.
00:19Bu çağrı Kutsal Savaş Cihat Çağrısı.
00:24Almanya yeni müttefiki Türkiye'nin kendisinden isteneni yapacağını unutmuştu.
00:29Ve itilaf devletleri de Türkiye'yi kolay lokma olarak görmüştü.
00:33Ancak Orta Doğu'daki savaş kendi yolunda vahşice sürüyordu.
00:59Kaiser, savaşın başlamasından çok önce bile Osmanlı İmparatorluğu'nun dostluğunu kazanmaya çalışıyordu.
01:20Resmi ziyaretlerinde fes giyiyordu.
01:22Müslüman olduğu ve hacca gittiği söylentileri yüzünden ona Hacı Wilhelm lakabı takılmıştı.
01:27Dünya'ya yayılmış 300 milyon Müslüman, Alman İmparatorluğu'nun dostları olduğundan ve daima öyle kalacağından emin olabilirler.
01:39Almanya'nın Osmanlı'ya ilgisinde ortak bir düşmana sahip olmalarının payı vardı.
01:44Bu düşman Rusya'ydı.
01:45Türkiye'nin Çanakkale Boğazı'nı kontrol eden konumu ona Rusya'yı Karadeniz'e hapsetme gücü sağlıyordu.
01:54Ve Osmanlı ile Rusya, Kafkaslar'da sürekli değişip duran bir sınırı paylaşıyordu.
02:01Rusya, Osmanlı İmparatorluğu'nun ezeli düşmanıdır.
02:04Ve en büyük arzusu İstanbul'u ele geçirmektir.
02:07Osmanlı İmparatorluğu bir zamanlar Arap Yarımadası'ndan Viyana kapılarına kadar uzanırdı.
02:17Ama felaketle sonuçlanan bir dizi savaşın ardından topraklarının üçte birini kaybetti.
02:25Osmanlı İmparatorluğu Avrupa'nın hasta adamıydı.
02:29İflas etmiş ve çöküşün eşiğindeydi.
02:31Büyük güçler gırtlağımıza yapıştı.
02:39Hükümet maaşları ödeyemiyor.
02:42Bütün kamu hizmetleri ayrıcalıklı yabancı sermayenin kontrol altında.
02:47Bir vatanseverin çıldırması işten bile değil.
02:52Ama bir grup ulusalcı reformcu bu gidişata bir son vermeyi planlıyordu.
02:57Jön Türkler.
02:581909'da sultanın yerine kardeşini kukla hükümdar olarak geçirip bir modernleşme programı başlattılar.
03:11Yırtıcıları uzak tutmak ve ülkenin geleceğini finanse etmek için bir müttefik aradılar.
03:22Hırslı Harbiye Nazırı Almanya taraftarıydı.
03:25Henüz 32 yaşındaki Enver Paşa hızla terfi etmiş ve sultanın yeğeniyle evlenmişti.
03:31İstanbul'da ihtişam içinde yaşamaktaydı.
03:37Enver Paşa Berlin'de askeri ateşelik yapmıştı.
03:41Almanlar ülkesinin ihtiyaç duyduğu güce sahipti.
03:4433.000 Alman askerinin geçidini izledi.
03:50O kadar mükemmeldi ki insanın ağzını sulandırıyordu.
03:55Almanya'yı duygusal nedenlerle değil.
03:58Aziz ülkeme bir tehdit oluşturmadıkları için seviyorum.
04:01Aksine iki ülke tamamen ortak çıkarlara sahip.
04:06Alman Genelkurmay Başkanı Helmut von Moltke, Türkiye'yi müttefik olarak kabul etmedi.
04:21Türkiye'nin askeri açıdan hiçbir varlığı yok.
04:24Eğer Türkiye eskiden hasta adam olarak tanımlanmışsa, şimdi ölen adam olarak tanımlanmalı.
04:33Gösterişli Baron Max von Oppenheim, Kaiser'in durumu yeniden değerlendirmesini sağladı.
04:38Bir arkelog ve resmi danışman olan Oppenheim, kendini bir İslam uzmanı olarak kabul ettirdi.
04:47Aynı zamanda bir Alman ajanıydı.
04:50İngiliz İmparatorluğu'nun yıkılması için bir cihat ilan edilmesi taraftarıydı.
04:56İngiltere ancak Türkler Mısır'ı işgal ettiğinde ve Hindistan isyan ateşiyle yandığında çökert.
05:06İngiltere'nin en zayıf yanı sömürgeleridir.
05:20Savaşın patlak vermesiyle birlikte, Kaiser Cihat'ı İngiliz egemenliğindeki Müslümanları isyana tahrik etmenin tek yolu olarak görmeye başladı.
05:29Türkiye'deki danışman ve ajanlarımız, bütün İslam dünyasını isyan ateşiyle tutuşturmalı.
05:41Biz ağır yara alsak bile, en azından İngiltere, Hindistan'ı kaybedecektir.
05:46Osmanlı İmparatorluğu müttefikini bulmuştu.
05:54Almanya.
05:54Enver Paşa dışarıya tarafsız bir görüntü çizerken, 2 Ağustos 1914'te Türk hükümetini baypas edip gizlice ittifak anlaşmasını imzaladı.
06:07İstanbul, doğuyu ateşe verme amaçlı komplonun sıçrama noktası olmuştu.
06:21Alman Büyükelçiliği, Oppenheim'in Hover'da casuslarına yuva olmuştu.
06:25Bir grup casus, Berlin'den gezgin bir sirk ekibi kılığında gelmişti.
06:36Afganistan emirinin Hindistan'ı işgal etmek için 50 bin Müslümanı hazır ettiği söyleniyordu.
06:44Sirk ekibi Afganistan'a gitmek üzere İstanbul'dan ayrıldı.
06:48Tabi bir de yerini bulabilselerdi.
06:55Bu görevdeki Türklerden biri de Hüseyin Rauf'tu.
07:00Afganistan hakkında adından başka ne biliyoruz ki?
07:04Haritadaki yerini bile gözümde canlandıramıyorum.
07:07Oraya nasıl gidileceğini bilmiyorum.
07:09Amerika üstünden mi gideceğim?
07:19İşin ilginç yönü Enver Paşa ve Jön Türklerin hiç de fanatik dindarlar olmamasıydı.
07:25Almanya'nın cihat fikrine opportunist bir şekilde katılmışlardı.
07:30Enver'in esas amacı doğudaki Türk'ü, halkları ve yeni bir imparatorluk kurmak için bir araya getirmekti.
07:38Köylerdeki gönüllüler askere alınıyor.
07:40Enver'in 800 bin askerlik bir ordusu vardı.
07:50Çoğu Anadolu'dan toplanmıştı.
07:52Ama aralarında Araplar, Makedonlar ve Kürtler de vardı.
07:58Bu işi bitik bir ordu olarak görülüyordu.
08:01Ama orduda Enver tarafından reform yapılmış ve askerler Almanlar tarafından eğitilmişti.
08:06Osmanlı ordusunun etkinliğinin arttırılması için ciddi bir çaba sarf ediliyor.
08:13Türk güçlerine artık ciddiye alınması gereken bir unsur gözüyle bakılmalı.
08:17Ama Türkiye kendisini hala resmen Almanya'nın müttefiki ilan etmemişti.
08:25Hükümet ise savaşa girmek konusunda ikiye aramıştı.
08:29Ama Türkiye paraya muhtaç durumdaydı.
08:31Dolayısıyla Almanlar anlaşmayı çekici kılmaya ve Türkiye'nin elini güçlendirmeye karar verdi.
08:38İki Alman kurovezörü Göben ve Breslau, Akdeniz'de İngiliz donanmasından kaçıyordu.
08:4311 Ağustos 1914'te duruma uygun bir şekilde İstanbul'a sığındılar.
08:51Haliç'e gururla demir atmış iki Alman kurovezörünün varlığı Türklerin tarafsız iddiasını tehlikeye düşürmüştü.
08:59Türkler bunu pek önemsemedi.
09:01Dünyaya gemileri satın aldıklarını açıkladılar.
09:03Gemilerin Alman mürettebatına takmaları için fesler verildi.
09:10Maskeli balo kostümlerini andıran giysileri İstanbul'da dillere düşmüştü.
09:15Göben boğaza açıldı ve Rus büyükelçiliği önünde demirledi.
09:19Subaylar ve erler feslerini büyük bir ciddiyette çıkarıp Alman keplerini taktılar.
09:24Orkestra Alman Milli Marşı'nı çaldı.
09:31Rus büyükelçisine bir ya da iki saat kadar serenat çektikten sonra feslerini tekrar taktılar.
09:39Ardından demir aldılar ve Alman savaş marşları söyleyerek uzaklaştılar.
09:43Göben ve Breslau'nun başını çektiği Türk filosu Boğaz'dan Karadeniz'e açıldı.
10:0529 Ekim 1914'de bir dizi Rus limanına saldırdılar.
10:10Enver Paşa Karadeniz'in girişine mayın döşetti.
10:17Almanlar müttefikleri olmasını garantilemek için Türkiye'ye 5 milyon sterlin değerinde altın verdi.
10:26Türkiye 1. Dünya Savaşı'na kendi şartları ve kendi gündemiyle girmişti.
10:40İran Müslümanları ciddi bir sürü.
10:55Bütün doğuda esen kuru bir rüzgar var.
10:59Kurmuş otlar bir kıvılcım bekliyor.
11:01Ve bu rüzgar İran sınırına doğru esiyor.
11:03Yazar John Bucking'in kurgusal romanından bir alıntı.
11:11Ancak İslami bir cihatın yarattığı gerçek korkulara dayanıyor.
11:16Enver 1914 sonlarında yüzünü doğuya dönmüştü.
11:20Hem cihat hem de Türk halkları birleştirme konusunda büyük fikirleri vardı.
11:24Sınırların ötesinde özgürleştirilmeyi bekleyen kardeşlerimiz ve geri alacak vatan topraklarımız var.
11:32Rusya 40 yıl kadar önce Doğu Türkiye'nin Kafkasya sınırı boyunca uzanan büyük bir parçasını almıştı.
11:39Enver, Rusları Türk topraklarından atma konusunda çaresizdi.
11:43Ama burası etnik çatışmalarla kaynayan bir bölgeydi.
11:47Ruslar, Türkler, Görcüler, Kürtler ve sınırın iki yanında da Hristiyan Ermeniler.
11:55Kafkaslarda kimin hangi tarafa sadık olduğunu anlamak çok zordu.
12:01Burada, Erzurum Kalesi'nde, Kasım 1914'te Almanların verdiği cesaretle Enver Paşa önemli bir karar aldı.
12:12Kışın yaklaşmasına rağmen ordusunu Rusların önüne attı.
12:17Artık İslam kartını oynuyordu.
12:21Zincirler altındaki 300 milyon Müslüman ve eski tebaamız bizim zaferimiz için dua ediyor.
12:29Ne mutlu ileri gidenlere.
12:31Ne mutlu din ve vatan yolunda şehit olanlara.
12:35İleri, daima ileri.
12:37Zafer, şan, şehadet, cennet hep ileridedir.
12:42Aralık 1914'te 9. Kolordu, Allahu Ekber Dağları'nın yüksek geçitlerinde ilerledi.
12:58Hedef, Sarıkamış'ı yukarıdan aşağı doğru süpürüp Rusların etrafını sarmaktı.
13:04Ruslar başta paniğe kapılıp geri çekildi.
13:17Enver'in cesur kumarı neredeyse meyvesini vermişti.
13:20Ama hemen ardından aşırı soğuklar bastırdı ve Türkler giderek kötüleşen hava şartlarıyla mücadele etmeye başladı.
13:30Enver onların güvenini tazelemeye çalıştı.
13:33Parkalarınızın ya da postallarınızın olmadığını görüyorum ama düşman sizden korkuyor.
13:45Almanlar yavaşlığımızdan şikayet ettiler.
13:48Ama kar o kadar derindi ki.
13:51Dün gece kaybolan askerler oldu.
13:53Bazıları ateş yakmaya çalıştı ama çoğu bir daha uyanmamak üzere uyudu.
13:58Sabah bölüğün yarısının donarak öldüğünü gördük.
14:03Hava koşulları ve arazi 25.000 Türk'ü daha Ruslarla karşılaşmadan öldürmüştü.
14:15Askerler donmuş cesetleri görünce dehşete kapıldı ve firar etmeye başladı.
14:25Rus askerlerini ateş etmeye çalışıyorduk.
14:28Ama tüfeklerin tetik mekanizması buz tutmuştu.
14:33O uzun ve ölümcül günlerde yaşadıklarımızı düşündükçe hala titriyoruz.
14:39Görüntüler insanın tüylerini ürpertecek cinstendi.
14:52Kağnıların iç karartıcı tekerlek yıcırtıları.
14:57Toprağın doymak bilmeyen midesine gönderilen...
15:00...ağzı ve gözleri açık kalmış cesetler.
15:03Allah-u Ekber dağlarında yaşayan köylüler hala sarıkamış şehitleri için dua eder.
15:15İmdat Demir 1919'da kemiklerin gömülmesine yardım edilmiş.
15:35Enver'in büyük saldırısı felaketle sonuçlandı.
15:56Cepheden ayrılmadan önce askerlerine şöyle seslendi.
16:01Dostlarım, düşmana nasıl saldırdığınızı neredeyse bir ay boyunca kendi gözlerimle gördüm.
16:08Havanın sertliğini ve her türlü eksiğimize rağmen onların dirilişini kırdınız.
16:14Sultan ve bütün halkımız sizi tebrik ediyor.
16:17Ben İstanbul'a dönüyorum.
16:20Başka zaferlerde kazanmanız ve düşmanın başını bir daha doğrultmasına izin vermemeniz için dua ediyorum.
16:27Size Allah'a emanet ediyorum.
16:28Türklerin ilerleyişinden paniğe kapılan Rus carı, 3 Ocak 1915'te itilaf devletlerine derhal Türkiye'ye saldırmalarını söyledi.
16:44İngilizler kabul etti.
16:45Bu tarihteki en büyük harekatlardan biri.
16:49İstanbul'un doğu için önemini düşünün.
16:52Toplamında Londra, Berlin ve Paris'in batı için taşıdığı önemden daha fazla.
16:58İstanbul'un düşüşünün ne anlama geleceğini düşünün.
17:03Bu, savaşın yönünü değiştirecek bir harekattı.
17:06Almanya'nın doğuya uzanan yolunu kesebilir, Balkanları serbest bırakabilir ve Karadeniz'den Rusya'ya geçişi sağlayabilirdi.
17:15Ama önce donanmanın Çanakkale Boğazı'ndan geçmesi gerekiyordu.
17:18İngilizlerin Akdeniz'e hakim olmasını istemeyen Fransızlar savaşa katılmakta ısrar etti.
17:2918 Mart 1915'te İngiliz ve Fransızların Birleşik Bilosu Çanakkale Boğazı'na saldırdı.
17:39Amiral gemisi çok sayıda yüksek kalibreli top mermisiyle vuruldu.
17:47Bir taret devre dışı kaldı ve bütün mürette batırdı.
17:51Alevler kimseyi harf etmedi.
17:52Daha birkaç dakika önce tetikte olan cesur genç askerlerimiz artık çıplak çeliğin üstünde kömürleşmiş yatıyorlardı.
18:10Türk topları denizden yapılan bombardımandan etkilenmemişti.
18:16İtilaf güçlerinin gemileri kolay hedefti.
18:22Topçu kumandanı Rıfat Bey'e ateşi yoğunlaştırmasını söyledi.
18:27O da bana mermilerin zaten düşman gemilerinin güvertelerinde patladığını söyledi.
18:31Ciddi hasar alıyorlardı.
18:34Fransız savaş gemisi bu ve bir mayına çarptı.
18:37O gün savaş gemilerinden üçü battı, üçü çalışmaz hale geldi, dördü hasar aldı.
18:42İtilaf güçleri 700'den fazla kayıp verdi.
18:45Bu Osmanlı İmparatorluğu için olağanüstü bir zaferdi.
18:50İtilaf güçleri yeniden denedi.
18:52Donanma bu sefer amfibik çıkartma güçlerini destekleyecekti.
18:57Anzak olarak bilinen Avustralya ve Yeni Zelanda birlikleri Fransız ve İngiliz güçlerine katıldı.
19:05Sonradan ortaya çıkan inancın aksine Anzaklar kırsal kesimden toplanmış cahil çiftçiler değildi.
19:11Çoğu birinci nesil İngiliz göçmenlerinden oluşan ve ana vatanları için çarpışan şehirlilerdi.
19:20Behzade Kerim gibi Türkler bunun vatanları için bir ölüm kalım savaşı olduğunun farkındaydı.
19:25Kendimi dinim, vatanım, sevgili İstanbul'um için feda edeceğim.
19:34Benim yaşlı babamın mutluluğuna, masum bebeğimin hayatına, sevgili karımın namusuna uzanan iğrenç ve kirli elleri eseceğim.
19:43Bir İngiliz kadar acımasız olacağım.
19:47Ey gözümün bebeği İstanbul, sana selam olsun.
19:51Ölmek üzere olanlar sana veda ediyor.
19:5925 Nisan 1915'te 70 bin itilaf gücü askeri Gelibolu Yarımadası'na çıkarma yaptı.
20:06Savaştan sonra çekilen bir filmde çarpışma tekrar canlandırıldı.
20:17R. Robert Atkinson denizden o zamana dek yapılan en büyük işgale tanıttı demişti.
20:22Askerler sahile çıkarma yapmak üzere küçük teknelerle teşiniyor.
20:26Peci bir bombardıman ve korkunç bir gürültü yarları sarsıp Türkleri şaşırtıyor.
20:31Donanma topçuları çok iyi iş çıkarıyor.
20:36Anzak'lar yanlış yere çıkarma yapmıştı.
20:538 bin asker dik tepelerin arasına sıkışmış dar bir kumsalda mücadele veriyordu.
20:58Buraya Anzak Koyu ismini verdiler.
21:11Türkler bizi şarapmerlerle karşıladı ve bütün denizi taradılar.
21:15Ama çok azımız vuruldu.
21:17Sahilde pek bir hazırlık yoktur.
21:19Aslında hazırlıksızdılar.
21:21Anzak Koyu'ndan çıktıklarında kayıp sayısı çok aktı.
21:27Yeni Zelandalı William Malone aptallıkları ve beceriksizlikleri yüzünden Avustralyalı subayları suçladı.
21:34Albay Burun'un ne savunma mevzi ne de bir planı vardı.
21:38Yapacak tek şeyin askerleri sırtın tepesinden ilerideki ormana sokmak olduğu şeklinde intihara benzer bir düşüncesi vardı.
21:45Avustralya ve Yeni Zelanda'nın ulusal kimlikleri bu Türk tepelerinde doğdu.
21:51Dünya'nın bu parçası bize ait diye şarkı söylüyorduk.
22:14Bol bol küfredip tezahürat yaparak bir tepeye saldırdık.
22:17O kadar dikti ki olduğumuz yerde debeleniyorduk.
22:19Bir mitralyozun üstüne doğru koştu.
22:21Etrafındaki adamlar vurulup yere düşüyordu.
22:24Çılgınca, vahşi, tüyler ürperticiydi.
22:28Eğer Alman General Liman von Sanders'a kalsaydı, Anzaklar çok daha rahat edecekti.
22:35Askerlerini 15 kilometre geride asla gerçekleşmeyecek bir saldırı için bekletiyordu.
22:40Ama 34 yaşındaki Türk subayı Mustafa Kemal, Conkbayır'ın zirvesine tırmanıp Anzaklar'ın yaklaştığını ve kendi askerlerinin kaçtığını gördü.
22:50Mustafa Kemal katı bir emir verdi.
23:13Size savaşmayı değil, ölmeye emrediyorum.
23:19Biz ölünceye dek geçecek zaman içinde yerimize başka kuvvetler ve komutanlar gelebilir.
23:24Enver Paşa'ya Alman müttefiklerini lanetleyen öfke dolu bir mektup gönderdi.
23:33Liman von Sanders ne ülkemizi ve ordumuzu tanıyor ne de durumu incelemeye zaman ayırmış.
23:40Von Sanders'ın önderliğindeki Almanların zihinsel yeteneklerine güvenmemenizi şiddetle tavsiye ederim.
23:46Onların kalpleri ve ruhları bizimki gibi vatanımıza savunmaya odaklanmış değil.
23:53Türkler Koy'daki Anzak harekatını kontrol altına aldı.
23:58Gelibolu Mustafa Kemal'den bir kahraman yarattı.
24:018 yıl içinde ülkesinin lideri oldu ve Türklerin babası anlamına gelen Atatürk adını hak etti.
24:09İngilizlerin V-Bitch çıkartması kötü sonlanmıştı.
24:12Plan River Clyde gemisini sahile doğru sürüp içinde kömür yerine asker taşımaktı.
24:20Ama gemi açıkta karaya oturdu ve İngilizler Türk ateşi altında kaldı.
24:33Düşman kumandanları askerleri rampalardan aşağı gönderiyordu.
24:42Ama Türk mermilerinden kaçamıyorlardı.
24:49Ateşimiz çok etkiliydi ve düşmanı denizde vurduk.
24:51V-Bitch balık sürüsü gibi düşman cesetleriyle dolmuştu.
25:09Denizin rengi kanlarıyla kızıla bulanmıştı.
25:11Diğer çıkartmalar yolunda gitmişti ama başarı elde edilemedi.
25:39General Sir Ian Hamilton'ın komutasındaki itilaf güçlerinin koordinasyonu zayıftı.
25:47Batı cephesindeki gibi iki tarafta siper savaşı için çukur kazmaya başladı.
25:52Burada bir Avustralyalı kameraman ateş altındaki asistanına yardıma koşuyor.
26:02Fransız subayı Jean Giridoux savaşın giderek vahşileşmesine tanıklık etti.
26:18Avustralyalılar tüm Türkleri katletti.
26:20Bir Avustralyalı bana Türklerin ulusal düşmanları olduğunu söyledi.
26:24Gelibolu'daki koşullar çok kötüydü.
26:31Kavurucu sıcak, dondurucu soğuk, çok az su.
26:38Binbaşı Börç annesine yazdığı mektupta şöyle diyordu.
26:41Kana susamış iki milyon Türk'ten iki yüz metre uzakta korkusuzca oturdum.
26:47Kalemimi elime aldım.
26:48Onlarla haramda yaklaşık iki metrelik toprak yığını olduğunu yazmayı unuttum.
26:55Güneş çok yakıcı ve çok susadım.
26:59Burada içecek tek şey su ve o da pis bir kuyudan geliyor.
27:02Tadı sanki içine bir katır ölüsü varmış gibi.
27:06Ama bize dezenfektan tablet veriyorlar.
27:08Tabletler çok iyi.
27:10Suyu içinde iki katır ölüsü varmış gibi yapıyor.
27:26Kocan Yüzbaşı Mustafa Muhammed'den asil kraliçesi Ayşe'ye.
27:3013. Türk Piyade Alayı
27:33Ah Ayşem, sabah yıldızım.
27:38Allah'a bütün bunları sona erdirmesi için dua ediyorum.
27:42Sevgili İstanbul'umuzu harabe halinde evlerimizi yakalıp yıkılmış olarak görebiliyorum.
27:48Bu İngilizler çok inatçı ve hiç ölüm korkuları yok.
27:52Çok zalimler bizi geceleri kurt gibi izliyorlar.
27:56Gündüz de şeytan gibi saldırıyorlar.
27:57Bu berbat savaşa neden katıldım ki?
28:03Ayşe gün battığından şimdi izninle namazımı kılmaya gidiyorum.
28:08Allah'a emanet ol Ayşe.
28:11Keşke evde olup sana sevgimi gösterebilseydim.
28:13Ama Ayşe, Mustafa'nın mektubunu asla alamadı.
28:19Mektup bir İngiliz askeri tarafından ölü bir askerin üstünde bulundu.
28:23Türkler tek bir öğleden sonra 10 bin kayıp verdi.
28:32Bahar yaza dönerken ceset kokusu dayanılmaz bir düzeye ulaştı.
28:37Sonunda ölüleri gömmek için bir ateşkes yapıldı.
28:40Çoğu Türk askeri okuma yazma bilmiyordu.
29:08Yaşadıklarını şarkılarında anlatıyorlardı.
29:11Çanakkale içinde vurdular beni.
29:23Çanakkale içinde vurdular beni.
29:31Ölmeden mezara koydular beni.
29:42Çok geçtiğimi.
29:46Hastalıklar başlıca ölüm nedeni olmuştu.
30:00Özellikle de tifüs ve dizanteri.
30:03Eski arkadaşım zeki ve dürüst bir askerdi.
30:08Onu yerlerde kıvranırken gördük.
30:11Hela çukurunu indirmeye çalıştık.
30:14Nasıl oldu bilmiyorum ama 30 santim genişliğindeki çukurdan içeri düştü.
30:19Onu dışarı çekemedik.
30:20Hiç gücümüz yoktu.
30:23Kendi dışkısının içinde boğuldu.
30:25Babasına mektup yazan Diyarbay Fahrettin'in farkına vardığı üzere itilaf güçlerinin azmi zayıflıyordu.
30:38Düşman askerlerinin morali o kadar bozuldu ki tarif etmesi imkansız.
30:43Bu arkadaşlar eninde sonunda askerlerini gemiye dolduracak ve bir gece çekip gidecekler.
30:4920 Aralık 1915'te aynen bunu yaptılar.
30:59Türk subayı İzzettin Bey sabahın üçünde nöbetçi subay tarafından uyandırıldı.
31:07Fırkateynleri ve askeri yük gemilerini görünce bunu yeni bir işgal harekatı sanmışlar.
31:13Tam aksine İngilizler kaçıyordu.
31:16Durumlar ümitsizdi.
31:18Zafer bizimdi.
31:19Türk askerleri terk edilmiş düşman siperlerine girdiler.
31:29Geri çekilen itilaf güçlerine ateş açmadılar.
31:33Gittiklerini görmekten mutlu olmuşlardı.
31:37Dokuz korkunç ayın ardından Gelibolu tepelerine sessizlik çöktü.
31:44İki taraf toplamda yaklaşık 250 bin kayıp verdi.
31:48Ama Türkler için bu bir zaferdi.
31:55Düşman sonunda geri çekildiğinde İstanbul bir uçtan bir uca süslendi.
32:00Gece minareler taz lambalarıyla aydınlatıldı.
32:04Herkes neşe dolu.
32:06Soluk güzlerde gülücükler açtı.
32:09İstanbul yeniden canlanmıştı.
32:11Almanlar hala Orta Doğu'da cihat başlatmanın bir yolunu arıyordu.
32:27Camilerde İngilizlere karşı ateşli konuşmalar yapılıyor.
32:34Halkın heyecanı giderek artıyor.
32:3660 bin Afgan atlısı ilerlemeye hazır.
32:39Osmanlı İmparatorluğu'na gezici sirk ekibi kılığında giren Alman ajanları o sıralarda İran'ı yerel kıyafetlerle geçiyordu.
32:5319 Ağustos 1915'te Rus devriyesini atlatıp Afganistan'a girdiler.
32:58Görevleri İngilizlere karşı bir Müslüman ordusu kurmak ve Hindistan'ı işgal etmekti.
33:08Ekip 9 aydır yollardaydı.
33:11Ve bu sürenin çoğunu hangi yoldan gidecekleri ve liderin kim olduğu konusunda tartışarak geçirmişlerdi.
33:17Bunun yanıtı Alman casusu Oscar von Niedermeyer'di.
33:20Derken Enver Paşa fikir değiştirdi.
33:31Almanların ülkeleri Rus ve İngiliz efendilerine karşı isyana kışkırtması bağımsızlık fikirlerini ateşlemişti.
33:41Bu Enver'in bütün Müslümanları geniş bir Türk İmparatorluğu altında birleştirme fikriyle çatışıyordu.
33:50Enver, Niedermeyer'in ekibindeki Türkleri geri çekti ve Almanlar göreve yalnız devam etti.
33:59Sonunda kabule ulaştıklarında Afganistan emiri onları görüşmek için iki ay bekletti.
34:08Ekselansları bizi daha önce kabul edememesinin gerekçelerini sıraladı.
34:11Elbette asla politik bir nedeni yoktu.
34:15Bize bir sürü mal da gelmiş tüccarlar gibi davrandı.
34:18Gerekli gördüğü ve hoşuna giden şeyleri seçecekti.
34:21Onun için her şey ticaret demekti.
34:26Emir, Almanları kendi çıkarı için İngilizlere karşı kullandı.
34:30Büyük zenginlikler, hatta ülkesinin bağımsızlığı bile tehlikedeydi.
34:35Niedermeyer'den 10 milyon sterlin ve 100 bin tüfek istedi.
34:39Niedermeyer'in ekibi Emir'in Hindistan'ı işgal konusunda karar vermesini beklerken Müslümanların dini hassasiyetlerini rencide edecek hareketlerde bulundular.
34:54Yasak alkolün keyfini çıkarabilmek için askerler gizlice şnaps damıttı.
35:00Afganistan'da alkol haram sayıldığından ve sarhoşluk daha önce pek görülmemiş bir şey olduğundan, aramızdaki ilk sarhoş halkta büyük öfke doğurdu.
35:10Emir uzun zamandır İngiltere'den para alıyordu.
35:14Afganistan'ı yanlarında isteyen İngilizler rüşveti artırdı.
35:17Hindistan'dan çok büyük bir para transferinin yolda olduğu söylentileri vardı.
35:23Bu karavan yaklaştıkça Emir'le ilişkilerimizin bozulduğunun farkına vardık.
35:35Niedermeyer ve Almanlar, Afganistan Emir'inin oyununda sadece bir piyon olduklarını anlamışlardı.
35:42Operasyonu iptal ettiler.
35:43Cihadın doğuyu ateşe verdiği yoktu.
35:49Ama hala İngilizleri korkutacak gücü vardı.
35:53Ve Enver'in de genişlemeci planlarını bir kenara bırakmaya niyeti yoktu.
36:00Seçkin bir Alman mareşali olan Kolmar von der Golds'u Irak'ta kumandayı ele alması ve savaşı İran üstünden Hindistan'a yayması için Irak'a gönderdi.
36:09O sırada 72 yaşında olan Golds ailesiyle yazışıyordu.
36:15Kaderim beni bu ileri yaşında dünyanın bu kadar uzak bir köşesine götüreceğine,
36:20Büyük İskender'in ovalarında, gençliğimizde hayallerimizi süsleyen ülkelerde yolculuk yapacağımı hayal bile edemezdim.
36:26İngilizler Orta Doğu'da bir güç gösterisi gerektiğine karar vermişlerdi.
36:37Arapları, efendilerinin Almanlar ya da Türkler değil kendileri olduğuna ikna edeceklerdi.
36:43Bağdat'ın ele geçirilmesi Orta Doğu'da müthiş bir etki yaratır.
36:47Özellikle de İran, Afganistan ve kendi cephemizde.
36:50Ayrıca Çanakkale'deki başarısızlığımızın izlerini de siler.
37:021915 Mayıs'ında General Sir Charles Townsend komutasındaki bir İngiliz bölüğü,
37:08O zamanlar Osmanlı'nın parçası olan Irak'ta Dicle Nehri boyunca ilerliyordu.
37:16Bağdat'a sadece 30 kilometre kala Türk 6. ordusu tarafından durduruldular.
37:23İngilizler Dicle'nin bir kıvrımı içindeki Kut şehrine geri çekildi.
37:28Türkler çevrelerini sardı ve İngilizleri ablukaya aldı.
37:31Bu haritayı çizen binbaşı Dan, Noel gününde evine şunları yazmıştı.
37:37Bugün çok güzel bir akşam yemeği yedik.
37:40Koyun eti, iskoç çorbası, mayonezli somon, tavuk konfle, bezelyeli kızarmış ördek,
37:46İtalyan usulü yumurta, çikolata ve tabii ki ailelerimizin şerefine kadeh kaldırdık.
37:52İngilizler kendilerini kutu kuşatan Türk ordusunun kumandanı olan
37:58ve Hindistan'ın fethini şimdilik askıya almış Kolmar von der Golps ile karşı karşıya buldular.
38:05Ne yazık ki İngilizler çok iyi yerleşti ve onlardan kurtulmak için gerekli teknik olanaklara sahip değiliz.
38:12Onlarla biz henüz hala iyi durumdayken tekrar karşılaşıp karşılaşmayacağımız tanrıya kalmış.
38:17Townsend birkaç gün içinde kurtulacakları konusunda ümitliydi.
38:21Ama Ocak ayında bütün erzağı tükendiğinde kendi süvarileri isteksizce yardıma geldi.
38:27İlk atı yaklaşık üç hafta önce kestik.
38:30O günden beri her gün kesiyoruz.
38:32Her seferde yaklaşık yirmi at.
38:34Pirzolasını, böbreğini, köftesini, kıymasını, güvecini, çorbasını, dolmasını, her şeyini yapıyoruz.
38:43At yemekten bıktık.
38:45Yüzlerce İngiliz askeri Townsend'in garnizonunu kurtarmaya çalışırken öldü.
38:55Bu sabah güçlü bir İngiliz saldırısı oldu.
38:59Savaş hatlarının arasındaki arazi İngilizlerin cesetleriyle dolu.
39:03Bizi kurtarmaya gelen güçler içeri girmeyi yine başaramadı.
39:14General Townsend bir duyuruda bulundu.
39:17İngiltere ve Hindistan'ın gözleri bizim üstümüzde ve kahramanlar gibi öleceğiz.
39:22Bu bize pek iyi gelmedi.
39:24Kut'ta kahraman olmamayı ve bol bol yemek yemeyi tercih ederdim.
39:28Askerler açlıktan, iskorbitten ve zatüreden hızla ölüyor.
39:39İngilizler katır ya da at yemeği reddeden Hintlilerden daha dayanıklı.
39:4324 Nisan'da kuşatmanın son ve en çaresiz günlerinde Dicle'den Kut'a 270 ton gıda taşıyan bir gemi göndermek için cesurca bir girişimde bulunuldu.
40:03Ali İhsan, Dicle'ye bir halat gerip gemiyi tuzağa düşüren Türklerden biriydi.
40:08Beş bin kişiyi iki ay besleme yetecek erzağa taşıyan bir İngiliz gemisine el koyduk.
40:17Adı Jüle Nard'ı.
40:19Ama biz ona kendi gelen adını verdik.
40:26Townsend o kadar çaresizdi ki İngilizler Türk Generali Halil Paşa'ya garnizonun özgürlüğü karşılığında bir teklifte bulundu.
40:33General Townsend bana İngiliz ordusunun özgürlüğü için 1 milyon pound önerdi.
40:43Bu teklif başka koşullar altında yapılmış olsaydı cevabım tüfeğimin namlusundan çıkan tek bir sözcük olurdu.
40:50Sakinliğimi koruyarak teklifini bir şaka olarak aldığımı söyledim.
40:53146 gün süren kuşatmanın ardından 29 Nisan 1916'da Townsend nihayet teslim oldu.
41:05Bu Gelibolu'dan bile daha küçük düşürücü bir yenilgiydi.
41:09Artık her şey bitti. Ne kadar yazık.
41:18Teslim olduğumuz günün sabahını asla unutmayacağım.
41:21Yüzün içinde silahlarımızı imhaya koyulduk.
41:25Zavallı topçular.
41:27Göz kulak olmaktan o kadar gurur duydukları topları havaya uçurulurken ağlıyorlardı.
41:32Türkler öğle vakti gelip garnizonu teslim aldılar.
41:35Babil'in sularının kenarına çöküp ağladık.
41:52Mareşal von der Gold, Kut'taki Türk zaferinden hemen önce Tifüs'ten öldü.
41:57Ama yazdığı bir mektupta geleceğe alışılmadık derecede çağdaş ve öngörüyle bakmıştı.
42:03Mevcut savaş bana göre uzun sürecek ve İngiltere'nin dünyadaki konumunu kaybetmesine yol açacak tarihi bir gelişimin sadece başlangıcı.
42:1420. yüzyıla damgasını vuracak olay, renkli ırkların Avrupa'nın sömürgece emperyalizmine karşı ayaklanması olacaktır.
42:22Yenilgiyi izleyen akşam, Türkler ve Araplar şehrin dar sokaklarından birkaç gün önce çok sevdiğimiz Mareşal'imizi gömdüğümüz yere doğru yürüdüler.
42:35Türk kumandan, Kut'un düşüş haberini ölmüş liderimize duyurmak istemişti.
42:43Bu onun başarısıydı.
42:44Townsend İstanbul'da konforlu bir esarete gitti.
42:54Kuşatma sonrasında İngiliz ve Hintli askerlerinden 1750'si ölmüştü ama en kötüsü sıradaydı.
43:0312.000 askeri çölden Bağdat'a yürütüldü.
43:06Adamların büyük bir kısmı tükenmişti ve artık bir adım daha atamayacak durumdaydı.
43:13Yerde yüksek ateş ve dizanteriden kıvranarak yatıyorlardı.
43:18Tepeden tırnağa pislik içindeydiler ve üstleri sineklerle kaplıydı.
43:24Savaş sona erdiğinde 4.000 Kut gazisi Osmanlı'nın ve İngiltere'nin kasıtlı ihmalleri yüzünden esir kamplarında öldü.
43:31Bir daha asla geri dönmeyin arkadaşlar.
43:38Asla geri dönmeyin.
43:40Kamp bir baş belası oldu arkadaşlar.
43:43Feci bir baş belası.
43:45Eski dükkanın penceresini kapatın.
43:47Kapıya bir not yazın.
43:49Eşyalarımızı toplayıp o güzel Ritz'e gidiyoruz.
43:51Ve bir daha asla geri dönmüyoruz.
43:55İtilaf devletleri Osmanlı ordusunu baştan yok saymışlardı.
43:59Ama onun karşısında çok büyük yenilgiler yaşadılar.
44:11Türkler savaşın bitişini göreceklerdi.
44:14Onların sonuna kadar savaşmasını sağlayan Allah ya da Almanlardan ziyade nefsi müdafaa duygusu ve siyasi hırslarıydı.
44:22Birinci Dünya Savaşı'nın gelecek bölümünde.
44:31İki dev, Rusya ve Almanya Doğu cephesinde çarpışırken milyonlar arada kalıyor.
44:36Merhametsiz ve kuralsız bir savaş.
44:39İzlediğiniz için teşekkür ederim.
44:52İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar