- 8 ay önce
Savaş süresince isyanlar
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30İzlediğiniz için teşekkürler.
01:00İzlediğiniz için teşekkürler.
01:311917 tarihli ve Almanya'nın en büyük hayalinin gerçekleştiğini gösteren bir film.
01:37Rus birlikleri Doğu cephesinde savaşmayı bırakıyor.
01:40Bizim İvanların Almanları selamlayışını görmek çok komikti.
01:46Almanlar bizimkilere şarap ve sigara veriyordu.
01:49Onlar da Almanlara ekmek.
01:50Almanlardan birinde fotoğraf makinesi vardı.
02:01Sıraya dizilmemizi söyledi ve fotoğrafımızı çekti.
02:06Fotoğrafçı daha sonra bizim askerlere gelip fotoğraflarını almalarını söyledi.
02:17Hükümetler savaş yorgunluğunu nasıl azaltacaklarını, hoşnutsuzluğun isyana, isyanın da bir devrime dönüşmesini nasıl engelleyeceklerini endişeyle düşünüyorlardı.
02:37Derken hükümetler bu sorunu tersine çevirmenin nasıl şaşırtıcı bir fırsat olabileceğini fark ettiler.
02:47Ya huzursuzluk kontrol edilebilseydi ne olurdu?
02:50Kendi vatanında dizginleri gergin tutup düşman ülkede serbest bırakabilirler miydi?
02:57Müttefikler ve Almanlar Kahire ve Dublin'de, Petrograd ve Zürich'te ajanlarını toplumsal huzursuzluktan yararlanarak devrimleri körüklemeleri için görevlendirdiler.
03:09Büyük ödül bütün halkın efendilerine karşı çıkmasını sağlamak ve hepsini savaş dışı bırakmaktı.
03:17Almanlar bunu Rusya'da başardı.
03:20Bolşevikleri destekleyerek beklenmedik bir devrim yapmalarını sağladılar.
03:31Rusya 1917'de savaştan bitkin düşmüştü.
03:36Büyük kayıplar, kötü yöneticiler ve yolsuzluk yetmezmiş gibi 1450 kilometrelik bir cephenin lojistik kabusu ordunun şevkini kırmıştı.
03:50Rusya'nın Almanya'yı yok etme hayali hiç gerçekleşebilecek mi bilmiyorum.
03:57Muhtemelen hayır.
03:59Savaşmak için hiçbir şeyimiz yok.
04:01Ne tüfek, ne havan topu, ne postal, ne parka.
04:06Hiçbir şey.
04:13Ama Rus ordusu inanılmaz bir şekilde hattı savundu.
04:17İlk çatlak cepheden değil, ülkenin içinden geldi.
04:20Rusya'nın başkenti ve sanayi merkezi Petrograd ya da şimdiki adıyla St. Petersburg toplumsal hoşnutsuzlukla çalkalanıyordu.
04:30Fabrikaları dolduran işçilerin yeterli yiyeceği yoktu ve kaldıkları mekanlar dardı.
04:528 Mart 1917'deki bir gösteri barışçıl bir şekilde başladı.
04:57Soğuk ama güneşli, çok güzel bir gündü.
05:02Herkes çok neşeliydi.
05:04Marseize söylüyor ve ekmek istiyorlardı.
05:18Ama Çar, protestoların sertçe bastırılmasını emretti.
05:22Petrograd merkezindeki Zinamenskaya meydanında katliam başladı.
05:30Çavuş Sergei, Kirpiçnikov da oradaydı.
05:38Asteğmen, Bora Zancı'ya üç sinyal vermesini söyledi.
05:42Ardından da emretti.
05:43Tüfek hazır, nişan al, ateş.
05:47Kalabalık dağıldı.
05:50Bir adam vuruldu.
05:51Bir kadın düştü.
05:5250'den fazla sivil vurularak öldürülmüştü.
06:02Katliam, Petrograd'ın askerlerini bir tercih yapmak zorunda bıraktı.
06:06Kimi korumalı?
06:07Halkı mı, çarı mı?
06:08Kışlasına dönen Sergei Kirpiçnikov, yoldaşlarıyla konuştu.
06:19İnsanların üzerine ateş açma emrine uymaktan saç kerefimiz ölmek daha iyidir.
06:24Babalarımız, analarımız, kardeşlerimiz ve eşlerimiz ekmek için yalvarıyor.
06:29Onları da mı öldüreceğiz?
06:30Nöbetçi subayı vurup öldürdüler ve sokaklara döküldüler.
06:41Diğer isyancılarla işçilere katıldılar.
06:55İngiliz gazeteci Arthur Ransom, Londra'daki ofisine bir telgraf çekti.
07:00Yaklaşık 200 kişi öldürüldü.
07:03Stop.
07:04Yerel emniyet amiri ölü yatıyor.
07:06Stop.
07:07Devrim kesinlikle başladı.
07:14Birlikler, kışlalar ve fabrikalardan katılanlarla güç kazandı.
07:22Şehrin merkezini ele geçirdiler.
07:24Barikatlar kurdular.
07:25Demir yolu istasyonlarını ve telefon santralini işgal ettiler.
07:30İngiltere'nin askeri ateşesi Sir Alfred Knox, saldırıya uğrayan cephane bakanlığı binasındaydı.
07:38Dışarıda kalabalık ve düzensiz bir asker grubu vardı.
07:45Hepsi silahlıydı ve çoğu da süngülerine kısıl bayrak takmıştı.
07:50Az sonra giriş katındaki pencere ve kapıların kırıldığını duyduk.
07:53Ardından da silah sesleri geldi.
07:55Subayların çoğu bakanlığın arka kapısından kaçtı.
07:59Çarlık rejimi birkaç gün içinde kontrolden çıkıp çökmeye başladı.
08:09Devrim başladı.
08:12Ne büyük mutluluk.
08:14Lanetlenmiş otokrasi sonunda yıkıldı.
08:18Askerler sokaklara döküldü.
08:19Subaylar saklanıyor.
08:21Her şey o kadar beklenmedik oldu ki ve olaylar çok hızlı gelişiyor.
08:25Hepimiz sevinçten çılgına döndük.
08:31Şehrin kontrolünü ele alması için gönderilen askerler de ayaklanmaya katıldı.
08:46Çar tahtını terk etmeye zorlandı ve Torit Sarayı'nda geçici bir hükümet kuruldu.
08:55Rusya'nın yeni yöneticileri hem savaşı hem de devrimi idare etmek zorundaydı.
09:08Almanya, Rusya'daki kargaşadan faydalanmak istiyordu.
09:13Rusya'nın müttefikleri İngiltere ve Fransa'da olacakları endişeyle bekliyordu.
09:18Onlar da işçilerle sorun yaşamaktaydı.
09:21Mart 1916'da Londralılar zorunlu askerliği protesto etmek için Tower Hill'de toplandı.
09:32İskoçya'da da ticaret sendikası lideri Vili Galahir'in ateşli konuşmalarından güç alan bir muhalefet vardı.
09:38Binlerce kardeşimiz şimdi burada bize dayatılmaya çalışılan baskıcı Rusya rejimine karşı savaşırken canını verdi.
09:48Clyde'ın işçileri, eyleme hazır olmalısınız.
09:51Bu iğrenç özgürlük düşmanı başını kaldırdığında öldürmek için vurmalısınız.
09:56İşçiler daha yüksek maaş ve daha düşük fiyatlar için Whitehall'a yürüdüler.
10:081915 ile 1918 arasında İngiltere'de grevler yüzünden 17 milyon iş günü kaybedildi.
10:14Güney Galahir'de madenciler grevi vardı.
10:20Coventry, Sheffield ve Manchester'da mühendisler,
10:25Teeside, Tyneside ve Clyde'da da tersane işçileri grevdeydi.
10:32Ordu 200 bin askeri işgal ve halk ayaklanmasına karşı önlem alarak İngiltere'de tutuyordu.
10:44Ama David Lloyd George, önce Harbiye Bakanı, sonra da Başbakan olarak grevcileri ezmek yerine onlara imtiyaz vermeyi seçti.
10:56İngiliz devlet sigortasının ve ulusal sağlık planının mimarı olan Lloyd George, işçi sınıfının desteğini aldı.
11:03Sanayide üretimi korumak için işçileri karşısına almaktansa onlarla uzlaştı.
11:19Sendikalarla pazarlığa oturacak yetkililere kesin talimat verilmişti.
11:24Eğer grev kaçınılmaz görünüyorsa, bütün taleplerini yerine getirin.
11:30Ama Fransa, İngiltere'nin aksine toplumsal huzursuzluğun üstesinden gelemedi.
11:54Paris, Birinci Dünya Savaşı boyunca Alman işgalinin gölgesinde yaşamıştı.
12:00Ama üç kış savaştıktan sonra, Fransa'daki istikrar iş durdurma eylemleri ve protestolarla sarsılmaya başlamıştı.
12:17Protestocuların çoğu, askere alınmakla tehdit edilemeyecek kadınlardı.
12:21Paris'te herkes şikayetçi.
12:30İnsanlar zamlar ve yakıt sıkıntısı yüzünden greve gidiyor.
12:34Devrimin yükselen sesini sen de duymuyor musun?
12:36Haklı bir mazeret var.
12:44Çünkü insanlar geçimini sağlayabilmek için ölümüne çalışırken, patronlar ve sanayiciler giderek zenginleşiyor.
12:52Elimizden bir şey gelmediği için bu duruma katlanıyoruz.
12:55Bu fikirler cepheye ulaştı.
13:01Ama Fransız ordusunu 1917'de ayaklanmaya eten şey, kötü planlanmış ve yönetilmiş muharebelerdi.
13:10Bardağı taşıran başkumandan General Robert George Nivelle'in planladığı ve faciayla sonuçlanan bir saldırı oldu.
13:17Sadece taarruz zafer getirebilir.
13:22Savunma ise sadece yenilgi ve utanç getirir.
13:2816 Nisan 1917, Nivelle 1 milyon askerine Almanların elinde bulunan, çok iyi korunan ve Schömeen'de dam olarak da bilinen bir sırta saldırı emri verdi.
13:39Nivelle, ordularının bu sırta hücum ettikten sonra Alman savunmasından içeri 11 kilometre ilerlemesini istiyordu.
13:50Karşımıza bir dikenli teller olmalı çıktı.
14:06Her yerde makineli tüfekler vardı.
14:08Her türden tuzak koymuştu.
14:10Bu araziyi geçmek imkansızdı.
14:12İlk günlerde 40 bin Fransız öldü.
14:26Ama Nivelle saldırıya devam edilmesini emretti.
14:37Kayıplar 5 Mayıs'ta 150 bine ulaşmıştı.
14:40Ardından askerler isyan etti.
14:45Propaganda yaymakta en ısrarcı davrananlardanım.
14:49Bu yüzden hayatımı tehlikeye attığımı farkındayım.
14:52Ama belki bu şekilde kurtarabilirim de.
14:54Sevgilim, benimle birlikte söyle.
14:57Kahrolsun bizi ayıran savaş.
14:59Yaşasın barışı sağlayıp bizi birleştirecek devrim.
15:03Seni seviyorum ve ölmek istemiyorum.
15:10Şömöndedam'ın 35 kilometre güneyindeki Kör köyü.
15:16370. Piyade Birliği'ne cepheye gitme emri verildiğinde yaşananlara belediye başkanı şahit olmuştu.
15:22Askerler öfkeyle bağırarak köyün sokaklarına buluştu.
15:35Tüfeklerini ateşleyip enternasyoneli söylediler.
15:42Sabah sıraya girip ormana doğru ilerlediler.
15:46Haziran 1917'ye kadar Fransız ordusunun yarısı etki altındaydı.
15:58Askerler siperlere dönmeyi reddediyordu.
16:00Tamamen güçsüz görünüyordu.
16:03Cephenin her yanından siperlere girmeyi reddeden askerlerin haberleri geliyordu.
16:08En küçük bir Alman saldırısı kağıttan evimizi yıkıp düşmanı Paris'e kadar taşıyabilirdi.
16:16Ama Almanların Fransız ayaklanmasından haberi yoktu.
16:27Bu çok vahim bir istihbarat başarısızlığıydı.
16:35Kör'de ayaklanan birlikler dört gün süren isyandan sonra yakın bir köyde teslim oldular.
16:41Ormandan kusursuz bir şekilde dörderli düzende çıktılar.
16:48Tıraşlı ve tertemizlerdi.
16:50Postalları pırıl pırıldı.
16:54Fransız askerlerinin davranışı isyandan çok grevdi.
16:58Önemli ayrıcalıklar kazandılar.
17:00Daha iyi izin düzenlemeleri, daha fazla dinlenme, daha iyi tıbbi koşullardır.
17:04Tek isteğimiz hükümetin dikkatini çekmek.
17:14Bizim de insan olduğumuzu, mezbahadaki hayvanlar olmadığımızı göstermekti.
17:18Nivelle görevden alındı.
17:28Yerine getirilen General Philippe Petain, Fransız stratejisini tersine çevirdi ve savunmayı emretti.
17:38Askerlere kahramanlık nutukları çekildi ve neden savaştıkları hatırlatıldı.
17:44Ama Petain, disiplinin de tekrar sağlanması gerektiğini biliyordu.
17:47Taktik, birkaç kişiyi idam edip binlercesine zorla izletmekti.
17:57Askeri bir infaz sırasında gizlice çekilmiş fotoğraflar.
18:02Bir adam direğe bağlanıyor.
18:07Ateş emri veriliyor.
18:09Askerler cesedin önünden yürütülüyor.
18:17Louis Florac, 49 idam mahkumundan biriydi.
18:28Burada, Şakriz'de, aralarında yaptıklarından nefret edenlerin de bulunduğu silah arkadaşları tarafından vuruldu.
18:35Siperlerde her gün ölüler görüyorum.
18:40Ama bu farklı.
18:43Ben kendi dostlarını vurmuş bir adamım.
18:44İtalyan askerler de savaştan bunalmıştı.
18:58Ama Fransızların aksine İtalyanlar, moralleri yüksek tutmanın tek yolu olarak ceza vermeyi görüyordu.
19:05Genelkurmay Başkanı General Cadorna merhametsizdi.
19:12Korkakları ve isyancıları derhal vurmanın yüksek rütbeli subayların kutsal görevi olduğuna bütün askerler ikna edilmelidir.
19:26Cadorna'nın demir yumruğu geniş çapta huzursuzluğa neden oldu.
19:30Sıkıntı, Ekim 1917'deki Caparetto Savaşı'na kadar aylarca içten içe kaynadı.
19:39İtalyan ordusu büyük bir Alman ve Avusturya-Macaristan saldırısıyla burada, İzonso, Nehri Vadisi'nde darbe aldı.
19:56Ordularda direniş çok farklı şekiller alabilir.
20:00İtalyanlar savaşmayı açıkça reddetmedi.
20:03Onun yerine düşmana topluca teslim olmaya başladılar.
20:07Şafak da etrafımı sarıldı.
20:10Almanlar nihayet hepimize esir aldı.
20:12Çok mutluyuz çünkü hayatımız kurtuldu.
20:16Elveda İtalyan, elveda ailem.
20:19Şimdi Almanların elindeyim.
20:20Alman Alpen Kropslardan genç bir teğmen Erwin Rommel tek kurşun atmadan binden fazla İtalyan askerini esir almıştı.
20:34Askerler silahlarını attı ve bana doğru koştular.
20:44Bir anda etrafım sarıldı ve kendimi İtalyanların omuzlarında buldum.
20:49Binlerce asker, yaşasın Almanya diye bağırıyordu.
20:53Teslim olmakta tereddüt eden bir İtalyan subay kendi adamları tarafından vuruldu.
20:58Mörzli tepesindeki İtalyanlar için savaş sona ermişti.
21:03Sevinç çığlıkları attılar.
21:07Bu mektubu gecenin on birinde yazıyorum.
21:10İtalyan subaylarının yemeğinde keyif çatıyorum.
21:13Burada çok kaliteli ve bol bir şarap stoğu var.
21:16Yavaş yavaş bitiriyoruz.
21:18Bu yüzden umarım bu aralar bir karşı saldırı olmaz.
21:21Makineli tüfekler, ağır toplar ve kişisel silahlar ele geçirdik.
21:25Hepsi de en yüksek kaliteden.
21:26Ama pek de kullanılmış gibi durmuyorlar.
21:401917 kışında 300 bin İtalyan askeri teslim oldu.
21:45Bir o kadarı da bu dağ yollarını kullanarak kaçan sivillerle birlikte geri çekildi.
21:54Elleri ceplerinde ağır ağır geçtiler.
21:56Sorulduğunda hepsi de kendilerine öyle söylendiği için geri çekildikleri yanıtını verdiler.
22:01Peki onlara bunu kim söylemişti?
22:03Kimse bilmiyordu.
22:04Bir sonraki adam söylemiş.
22:05Ne korkunç ve yürek burkucu bir manzaraydı.
22:21Zavallı kadınlar kucaklarında çocuklarıyla hayatlarını kurtarmak için İtalya'ya doğru yürüyorlardı.
22:26İtalyan kurmaylar, General Cadorna'yı görevden alıp disiplini hafifleterek ve aynı Fransızların yaptığı gibi askerlere yeni haklar tanıyarak kontrolü tekrar kazandılar.
22:45Ama huzursuzluğun bedeli ağır olmuştu.
22:49İtalyan ordusunun harekat gücü yarıya inmişti.
22:54Ve hükümetler vatanlarındaki huzursuzlukla boğuşurken bir yandan da diğer ülkelerde karmaşa çıkarıyordu.
23:00İngiltere savaş başladığından beri Osmanlı İmparatorluğunda istikrarı bozmanın planlarını yapıyordu.
23:30Osmanlılar, Almanya'nın Orta Doğu'daki müttefikiydi.
23:42İmparatorlukları, Arabistan boyunca kutsal Mekke ve Medine şehirlerinin bulunduğu Hicaz'a kadar uzanıyordu.
23:50Bu toprakların kaybı, Türklerin İslam dünyasındaki yerini sarsacak ve İngiltere'ninkini sağlamlaştıracaktı.
23:57İngilizler Hicaz Araplarına, Türk efendilerine karşı ayaklanırlarsa bağımsızlıklarını kazanacakları vaadiyle yanaştı.
24:06Eğer Arap ulusu bize Türkiye tarafından dayatılan bu savaşla İngiltere'ye destek olursa,
24:16İngiltere bir daha kimsenin Arabistan'a karışamayacağını ve yabancı saldırganlara karşı her türlü yardımda bulunacağını garanti eder.
24:24İngiltere'nin Arap bağımsızlığını desteklemesi fikri Hindistan Bakanlığı'nı endişelendiriyordu.
24:36Güçlü bir Arap devleti, Hristiyan dünyası için güçlü bir Osmanlı devletinden daha tehlikeli olabilir.
24:42Lord Gitchner'ın yeni bir İslam devleti yaratmak için bir başkasını yok etmesi bana hep yıkıcı bir politik olarak gelmiştir.
24:49Hindistan Bakanlığı'nın endişelenmesine gerek yoktu.
24:58Gitchner kurnazca bir oyun oynuyordu ve iktidarı gerçekten Hicaz Araplarına bırakmak gibi bir niyeti hiç yoktu.
25:06Ama İngilizler, Mekke emiri Şerif Hüseyin'i altına boğdu ve kendisine her şey yolunda giderse Arapların lideri olma hayalini gerçekleştirebileceğini ima ettiler.
25:195 Haziran 1916'da Arap ayaklanması başladı.
25:26Mekke kısa sürede isyancıların eline geçti ama Medine'deki ana Türk garnizonu pozisyonunu korudu.
25:34Türk kumandan Fahri Paşa teslim olmayı reddetti.
25:37Askerlerim kandan ve ateşten bir kefen içinde Medine'nin enkazına gömülünceye kadar Osmanlı'nın al renkli bayrağı Medine'nin kalelerinden asla indirilmeyecek.
25:50Ayaklanma halk arasında destek görmedi.
25:56Ama İngilizlerin bölgede bir adamı vardı.
26:02Thomas Edward Lawrence.
26:04Hicaz'da Şerif Hüseyin'in güçlerine bağlı 28 yaşında karizmatik bir subay.
26:10Lawrence Arapça biliyordu.
26:12Arapların gücünün nerede yattığını görmüştü.
26:14Bence açık araçta doğru şekilde yayılmış bir Türk birliği Şerif'in ordularını yener.
26:22Arapların esas gücü gerilla savaşında.
26:25Tren yollarını dinamitlemekte, karavanları yağmalamakta ve deve çalmakta herkesten ustalar.
26:29Türklerin en zayıf tarafı uzun ulaşım hatlarıydı.
26:46Lawrence ve Araplar demir yolu sabotajında iyice ustalaştılar.
26:50Son marifetimiz bir trenin yolunu kesme etti.
27:01Bütün iş 10 dakika sürdü ve Türkler 70 kayıp verdi.
27:05Ganimetim çok kaliteli bir Belucistan seccadesiydi.
27:08Umarım ne kadar eğlendiğimizi anlatabilmişimdir.
27:11Çok amatörce, bu falobil tarzı bir gösteri gibi oldu.
27:20Trendeki bir Alman için saldırı daha farklı yaşanmıştı.
27:33Vedevi çetesi öldürüp yağmalamak için trenine daldı.
27:38Kanın her yerimden aktığını hissedebiliyordum ama benimle ilgilenmediler.
27:43Haydutların aklı yağmadaydı.
27:45Kırk kadını, erkeği ve çocuğu öldürüp gerisini esir aldılar.
27:50Lawrence kendini Arap milliyetçiliği davasına adamıştı.
28:04Umuyorum ki Arabistan'da artık Türk bayrağı kalmayacak.
28:08Yeni bir ulusun doğuşuna yardım etmek çok güzel.
28:11Türklerden o kadar nefret ediyorum ki, kendi halklarının onlara karşı döndüğünü görmek büyük bir mutluluk.
28:20Lawrence, Arap davasını ve Arap giysilerini kabul etmişti.
28:30Giyisileri için annesinden yardım istemişti.
28:34Gümüş ördek işlemeli başörtüsü, hani sanırım en son masörtüsü olarak kullanılıyordu.
28:39Hala duruyorsa bana gönderir misin?
28:41Burada öyle şeyler bulmak çok güç.
28:43Türklerin elindeki Kudüs'ü fethetmek, 1917'de İngilizlerin başlıca amacıydı.
28:54Akaba Limanı'nı ele geçirmek Arapları güçlendirecek ve savaşta etkin rol almalarını sağlayacaktı.
29:01Lawrence, Akaba'nın bütün toplarının denize çevrili olduğunu ve arka tarafının savunmasız kaldığını fark etti.
29:07Bu, yazın ortasında Hicaz'dan yapılacak 960 kilometrelik bir yolculuk anlamına geliyordu.
29:14Çamur düzlükleri cehennem gibi.
29:26Zemini, güneşi, ayna gibi yansıtıyor.
29:29Alev sarısı ışık insanın gözüne uyuyor.
29:31Yedi hafta sonra, Arap kuvvetleri Akaba'nın dışında ortaya çıktı ve Türkleri hazırlıksız yakaladı.
29:58Şehir dört gün sonra düştü.
30:01Bütün Orta Doğu şaşkınlık içindeydi.
30:10Bölgedeki İngiliz kuvvetlerinin kumandanı General Allenby, Kudüs harekatında isyancı Araplardan faydalanmak istedi.
30:17Onları zırhlı araçlarla, hava desteğiyle, topçularla ve sömürge birlikleriyle destekledi.
30:26Kudüs'ün kurtarıcısı General Allenby.
30:29Allenby, 11 Aralık 1917'de aralarında Lawrence'ın da bulunduğu subaylarıyla Kudüs'e yürüyerek girdi.
30:37Araplar özellik değil, sadece yeni efendiler kazandıklarını yakında öğrenecekti.
30:47Lawrence, Hicaz Araplarının en başından beri sadece İngiliz yıkımının araçları olduğunu bildiğini yıllar sonra itiraf edecekti.
30:54Araplar beni İngiliz hükümetinin tam yetki sahibi bir ajan olarak gördü ve benden hükümetin yazılı olarak verdiği sözleri desteklememi istediler.
31:04Böylece ben de bu komploya katılmak zorunda kaldım ve onlara ödüllerini alacaklarına inandırmam gerekti.
31:10Devamlı ve kızgınca bir utanç içindeyim.
31:12Eğer Araplara karşı dürüstçe davranabilseydim evlerine gitmelerini ve böyle şeyler için savaşarak hayatlarını tehlikeye atmamalarını söylerdim.
31:19İngiltere, Almanya'nın müttefiki Türkiye'nin yıkımı için çalışırken kendisinin de hemen dibinde zayıf bir noktası vardı.
31:35İrlanda.
31:42İngiltere, İrlanda'ya özellik sözü vermişti.
31:45Ancak Birinci Dünya Savaşı yüzünden bu söz rafa kaldırılmıştı.
31:48200 bin İrlandalı Katolik ve Protestan İngiltere için savaşacaktı.
31:54Ve yaklaşık 30 bini ölecekti.
32:06Ama İran'ın öncülü olan İrlanda Cumhuriyetçi Kardeşlik Birliği, İngiltere'nin yaşadığı güçlüklerin İrlanda için fırsat olduğuna inanıyordu.
32:15Patrick Pierce savaşı İrlanda'yı İngiliz egemenliğinden kurtarmak için bir şans olarak görüyordu.
32:23Avrupa Savaşı'nın yol açtığı krizin içinde şu anda gizli olsa bile kaç nesildir beklediğimiz o an bulunabilir.
32:31Eğer o an kendini gösterdiğinde fark edip harekete geçecek cesaretimiz olup olmadığını göreceğiz.
32:40Almanya birçok cumhuriyetçi açısından bir devrim tertiplemek için uygun bir yerdi.
32:51Erskine Childers zayıflatmak için fırsat kolladığı İngiltere'de çok iyi tanınan biriydi.
32:56Çok satan romanı The Riddle of the Sands'de İngiltere'yi Alman donanmasından gelebilecek tehlikelere karşı uyarmıştı.
33:06Temmuz 1914'de sempatisi yön değiştirdi.
33:10Yatı Asgard'la denize açılıp silah taşımaya başladı.
33:15Operasyonu fotoğrafladı.
33:16Sahil güvenlik tarafından çekilerek Hamburg'dan ayrılıyor.
33:25İrlanda'ya geri dönüyor.
33:28Karısı ve bir arkadaşı Almanya'dan aldıkları 900 tüfekten ikisiyle.
33:34Ve Childers Dublin'in dışına yanaştıktan sonraki manzara.
33:38Silahlar arabalara yüklenip götürülürken kalabalık sevinç içinde.
33:46Alman silahları iki yıl sonra 1600 İrlandalı devrimci Dublin'de ayaklandığında kullanıldı.
34:01Paskalya Pazartesi
34:021916, Şimfeinciler tren istasyonlarını postaneyi ve diğer yerleri işgal etti.
34:09Stevens Green Parkı'nın bitişindeki yolları kestiler ve üniforma giymiş herkese ateş ediyorlar.
34:15Burada İrlanda'da savaştan uzak olduğumuzu düşünürdük.
34:19Ama şimdi kesinlikle çok yakınımızda.
34:28Patrick Pearson beklediği an gelmişti.
34:33İrlanda Cumhuriyeti'ni ilan eden konuşmasını yaparken Avrupa'daki kahraman müttefiklerinin yardımlarından da bahsetti.
34:41Bu kahraman müttefikler kimdi ve ne yapmışlardı?
35:00Almanya, İrlanda'da karışıklık çıkarmayı uzun süreden beri İngiltere'yi zayıflatmanın bir yolu olarak görüyordu.
35:06Ağustos 1914'te eskiden İngiliz egemenliği taraftarı olan İrlanda Cumhuriyetçisi Sir Roger Casement, Almanları aradıkları fırsatı verdi.
35:21Kaiser'e bir teklifte bulundu.
35:23İrlanda'nın bu savaşta açıkça olmasa da mutlaka rol alması gerektiğini majestirlerinin dikkatine sunarız.
35:34İrlanda İngiliz egemenliğinden kurtulmalıdır.
35:37Binlerce İrlandalı, Almanya'nın davasını kendi davasıymış gibi sahiplenmeye ve üstlerini düşeni yapmaya hazırdır.
35:49Casement, sahte bir kimlikle Berlin'e gitmek üzere denize açıldı.
35:531914 kışında Geleceğin Dışişleri Bakanı ve Almanya'nın yıkıcı faaliyetlerinden sorumlu Arthur Zimmerman'la buluştu.
36:01Zimmerman, Casement'tan etkilenmişti.
36:07İrlanda topraklarına yapılacak ufak bir Alman çıkartmasının İngiltere için büyük bir sorun yaratıp yaratmayacağını merak etmeye başladı.
36:15Amerika'daki diplomatları, New York'taki İrlandalılardan para yardımı toplamaya başladı.
36:2225 bin asker ve fazladan 50 bin silahla bir çıkarma yapılması öneriliyor.
36:28Ardından şüphesiz İngiliz ordusundaki bütün İrlandalı askerler de işbirliği yapacaktır.
36:36Kuzey Fransa'daki İrlandalılarla İngilizler arasında büyük sürtüşme yaşanıyor.
36:43Zimmerman'ın ayaklanması dört ayaklı olacaktı.
36:46Alman silahlarının İrlandalı asilere ulaştırılması, Alman birliğinin batı kıyısına çıkartması, Alman denizaltılarının Dublin limanını kuşatması ve Londra'ya şaşırtmaca amaçlı Zeplin bombardımanları.
37:01Alman kurmayları bu fikirden çekindi ve işgal gücü göndermeyi reddetti.
37:14Ama Nisan 1916'da Zeplin saldırısı gerçekleşti.
37:20Bir denizaltı batı sahiline gönderildi.
37:24Ayrıca 20 bin tüfek, 10 makineli tüfek ve 1 milyon mermi deniz albayı Kaptan Karl Spindler kumandasında İrlanda'ya ulaştırıldı.
37:33Buluşma noktamız olan İniş Tüşkört Adası'na ağır ağır yaklaşıyordu.
37:42En fazla yarım saat içinde kılavuz motorun ortaya çıkması gerekiyordu.
37:50Ama İrlandalılar onların iki gün sonra gelmesini bekliyordu.
37:55Almanlar bir İngiliz devriyesi tarafından yakalanana dek Görfez'de bekledi.
37:59Kaptan Spindler silahları teslim etmektense gemisini batırdı.
38:06Alman donanma sancağını İngilizlere meydan okurcasına çekmiştik.
38:11Derken boğuk bir patlama oldu.
38:14Tahta parçaları havada uçuştu.
38:18Avut güçlü bir tıslama sesiyle battı.
38:25Ayaklanmanın başarı umudu Alman silahlarıyla birlikte batmıştı.
38:29Birçok asi plandan vazgeçti.
38:33Ama Childers'ın Hamburg'dan iki yıl önce getirdiği silahlarla donanmış katı görüşlü bir azınlık,
38:38sembolik bir meydan okuma gösterisinde bulunmaya karar verdi.
38:461916'nın Paskalya Pazartesi'nde Dublin'deki önemli noktaları ele geçirdiler.
38:52İngilizler makineli tüfek ve toplarla karşılık verdi.
38:55Ve İrlanda'ya 10 bin asker gönderdi.
38:59İsyanın bastırılması karşısında matem tutan Dublinliler çok değildi.
39:05Guinness birası üreticisi Edward Phillips eski kazanlarını İngilizler için zırhlı araçlara dönüştürdü.
39:10Ordu'yu aradım ve onlara kamyon yapmayı teklif ettim.
39:16Memnuniyet de kabul ettiler.
39:18Bölgede yaşayan sürüşçüler buldular.
39:21Hepsi de razı geldi.
39:22Binden fazla sivil çapraz ateşte kalmıştı.
39:29Halk İngilizlerin gözaltına aldığı isyancıların üstüne sebze yağdırdı ve üzerlerine lazımlıklarını boşalttı.
39:36Çoğunun batı cephesinde savaşan babaları ve oğulları vardı.
39:44İsyandaki Alman parmağı onları çok öfkelendirmişti.
39:49Derken İngilizler büyük bir hata yaptı.
39:53İnandırıcılıklarını bir kenara atıp Paskalya ayaklanmasını bağımsız İrlanda devleti için atılan bir tohuma dönüştürdüler.
39:59Başta Pirs olmak üzere ayaklanmanın liderlerini idama mahkum ettiler.
40:13Pirs mahkemeye itirafta bulundu.
40:18Almanya'dan silah ve askeri güç yardımı istedim ve kabul ettim.
40:24Amacım İrlanda'ya özgürlüğünü kazandırmaktı.
40:29Mahkumlar 10 gün içinde Kilmeynum hapishanesindeki infaz avlusuna getirilip vuruldu.
40:42James Connelly ayaklanmada o kadar ağır yaralanmıştı ki oturduğu yerde vurulması gerekti.
40:51İngiltere 16 adamı şehitlere dönüştürürken Dublin sessizliğe gömüldü.
40:56Onlara çürük zebze fırlatan insanların gözünde artık birer kahraman olmuşlardı.
41:06İngiltere başarısız bir ayaklanmayı ulusal bir davaya dönüştürmüştü.
41:14Zimmerman'ın bir sonraki mücadelesi farklı bir sahada olacaktı.
41:17Acaba Almanya Mart 1917 devrimini Rusya'nın Birinci Dünya Savaşı'ndan çekilmesini sağlamak için kullanabilir miydi?
41:32Gereken bütün etkenler hazırdı.
41:37Büyük bir halk ayaklanması, cephedeki yorgun askerler ve başlarındaki etkisiz bir yönetim.
41:44Almanlar için Yapboz'un tek bir parçası eksikti.
41:49Karizmatik bir lider.
41:51Ama bu iş için akıllarında biri vardı.
41:54Vladimir İlyich Lenin aşırı Rus radikaller grubu Bolşeviklerin lideriydi.
42:05Son 14 yıl boyunca kafelerde ve hapishane hücrelerinde devrim planları yapmışlardı.
42:12Devrim zamanı geldiğinde ise hazırlıksız yakalanmışlardı.
42:15Stalin Sibirya'da, Buhari New York'ta ve Lenin Zürich'teydi.
42:20Lenin, böyle bir zamanda burada oturmak bizim için ne büyük işkence diye yazmıştı.
42:29Müttefiklerin ona asla geçiş izni vermeyeceğinin farkındaydı.
42:33Mümkün olan tek yol Almanya ve İsveç üzerinden geçiyordu.
42:36Acaba Almanlar izin verecek miydi?
42:39Alman ajanları Lenin'i uzun süredir izliyordu.
42:42Lenin'in düşmanları Rusya'nın savaş dışı kalmasını istediğini biliyorlardı.
42:46Lenin'in güçlü yönü organizasyon yeteneği.
42:50Vahşi ve tükenmek bilmez bir enerjisi var.
42:54Lenin, savaşı kimin kazandığı önemli değil görüşüne sahip.
42:58Rusya'nın yenilmesini tercih ediyor.
43:01Zafer onun için daha kötü.
43:04Zimmerman, Kaiser'e Lenin'in geçişine izin vermesini tavsiye etti.
43:09Rus devrimcilerin radikal kanadının etkisinin üstün gelmesi bizim çıkarlarımıza uyduğundan,
43:15geçişine izin verilmesi önerisinde bulunuyorum.
43:18Kaiser Lenin'den, Lenin de Kaiser'den aynı derecede kurnazca faydalandı.
43:27İki taraf da kendisinin daha karlı çıktığına inanıyordu.
43:3010 Nisan 1917'de Lenin, karısı Nadejda Kurpskaya, eski metresi Inessa Arman ve diğer Bolşeviklerle birlikte Almanya'ya giden trene bindi.
43:46Rakip Rus sosyalistler, yolculuğu Kaiser karşılıyor diye itiraz ettiler.
43:54Alman casusları olarak asılacaksınız.
43:57Lenin sessizce dinledi ve gülümsedi.
44:01İstediğin kadar tısla.
44:03Kağıtlarınızı biz Bolşevikler dağıtıp oyununuzu bozacağız.
44:07Düşmanla işbirliği suçlamasından kurtulmak isteyen Lenin,
44:19tamamen kilitlenip dış dünyadan izole edilmiş bir tren hikayesini planladı.
44:26Gerçekte grup sık sık duran ve Almanya'yı dört günde geçen normal bir vagonda yolculuk etti.
44:32Tren Berlin'de durmuş olsa da Lenin'in Alman temsilcilerle buluştuğuna dair bir kanıt yok.
44:43Almanların Bolşevik partisine para verdikleri biliniyordu.
44:47Ama onlarla doğrudan temas kurmaktan kaçınıyorlardı.
44:52Almanya'nın Lenin'in davasına en büyük desteği onun Rusya'ya dönmesini sağlamak olmuştu.
45:02Lenin, Petrograd'a geldiği gece bir topluluğa konuşma yaptı.
45:10Bazıları düşmanca davranıyordu.
45:13Aslında böyle bir adamı süngülememiz gerekir.
45:16Kesin Alman olmalı.
45:20Ama Lenin, Kontes Irina Skaryatina'nın da anlattığı gibi kısa zamanda taraftar toplamaya başladı.
45:28Lenin kel ve feci derecede çirkin.
45:31Buruşuk kahverengi bir takım giyiyor.
45:33En ufak bir hitabet yeteneği olmadan konuşuyor.
45:36Daha çok ders veren bir üniversite hocası gibi.
45:39Ama yine de dedikleri insanları çılgına çeviriyor.
45:43Lenin, savaşı bitirelim diyordu.
45:47Böylelikle geçici hükümetin yapamadığını yapacak insanlara istediklerini verelim.
45:52Barış, toprak ve ekmek.
45:54Zımırmın'ın Petrograd'da Lenin'in ilerlemesini izleyen ajanları vardı.
46:07Lenin, Rusya'ya başarıyla girdi.
46:10Aynı istediğimiz şekilde çalışıyor.
46:12Lenin'in fikirleri Almanların umduğu gibi cepheye yayıldı.
46:20Birlikler serseri sürüsüne döndü.
46:26Bolşeviklerin başkanlığında toplantılar düzenliyordu.
46:29Askeri hayat durma noktasına geldi.
46:32Askerler barış istiyor.
46:33Koşullar ne olursa olsun.
46:35Evlerine gidip topraklarını işlemek ve devrimin sonuçlarının keyfini sürmek istiyorlar.
46:3918 Haziran 1917'de Almanların Bolşeviklere gizlice para yardımı yaptığı haberleri sızdı.
46:52Lenin kılık değiştirerek şehirden kaçtı.
46:57Ama Bolşevikler Lenin'in casus olduğu iddialarına Alman paralarıyla alınmış matbaa makinelerini kullanarak cevap verdi.
47:05Ve işçilerden destek toplamaya koyuldular.
47:08İçlerinden en militanlarını Kızıl Ordu'yu kurmak üzere silahlandırdılar.
47:17Lenin 6 Kasım 1917 gecesi yeniden ortaya çıktı ve hücre evini terk edip Bolşevik karargahına gitti.
47:28İktidarın derhal ele geçirilmesi gerektiğini biliyordu.
47:35Beklememeliyiz.
47:36Her şeyi kaybedebiliriz.
47:39Hükümet sallantıda.
47:41Ona ölümcül darbe indirmeliyiz.
47:43Eylemi geciktirmek ölümümüz demektir.
47:45Gazeteci John Reed karargâhtaydı.
47:50Koridorda Bolşevik liderlerden bazılarına rastladım.
47:54Biri tabancasını gösterdi.
47:56Av başladı dedi.
47:58Yüzü bembeyazdı.
48:00O gece Bolşevikler Petrograd'da neredeyse tek bir el ateş etmeden bütün önemli noktaları ele geçirdiler.
48:09Şehir yeni bir dünya düzenine uyandı.
48:21Çok şaşırtıcı haberler aldım.
48:23Geçici hükümet devrilmiş telgraf hatları yeni Bolşevik hükümetinin kararlarını iletiyor.
48:30Bütün toprak halka verilecek.
48:32Bolşeviklerin yaptığı ilk şey Rusya'yı savaştan çekmek ve Almanları iki cephede birden savaşma güçlüğünden kurtarmak olmuştu.
48:48Almanya'nın Lenin üstüne oynadığı kumar karşılığını vermişti.
48:53Bolşevikler yüzyılın en önemli olayına neden oldu.
48:57Milyonlarca Rus askeri terhis ederek Almanya'yı rahatlattılar.
49:02Müttefikleri çok zor günler bekliyor.
49:11Devrim sayesinde boşta kalan 44 Alman bölüğü Batı cephesine yönlendirildi.
49:17Almanya'nın Birinci Dünya Savaşı'nı kazanmak için artık bir şansı vardı.
49:21Birinci Dünya Savaşı'nın izleyen bölümünde Almanya Batı cephesinde dev bir saldırı başlatıyor ama kurduğu ittifaklar sarsılıyor.
49:38Zaferle çöküş arasında bir yarış başlıyor.
49:41İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar