00:09Dijital ayak izi vasıtasıyla çocukların, gençlerin dijital profilleri çıkartılıyor ve bu sayede benzer içerikler, kaydırmalı akımlarla otomatik olarak çocukların, gençlerin
00:22önüne çıkmış oluyor.
00:24Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, bildirimler ya da kişiselleştirilmiş öneriler.
00:29Sanal medya platformları çocukları bağımlı yapıyor. Suçlama bu yönde. ABD Meta'yı yargılıyor.
00:36Çok kullanıcısı olan bir şirketin sanık sandalyesinde oturuyor olması çok önemli.
00:42Burada yurttaşını yani tüketicisini korumaya çalışan bir kanun ve eyaletlerdeki savcılardan bahsediyoruz. Çünkü davayı açan onlar aslında.
00:50Burada yalnızca bir teknoloji şirketinin sorumluluğu söz konusu değil. Milyarlarca dolarlık bir sektörün kullanıcı davranışlarını nasıl şekillendirdiği ve çocukları, gençleri
01:02nasıl bağımlı hale getirdiği yatıyor.
01:04Meta şirketine karşı açılan tarihi dava ABD'de görülmeye başlandı. Davayı açanlar ise ABD'deki 29 eyaletin başsavcıları oldu.
01:13Sanal medyanın geleceğini değiştirme ihtimali olan bir davadan bahsediyoruz. Bu yüzden aslında hem tarihi deniyor hem de bu kadar uzun
01:22sürüyor.
01:23Bünyesinde Instagram, Facebook ve WhatsApp'ı barındıran Meta şirketi gençleri bağımlı kılacak şekilde platformlar tasarlamakla ve bilinen zararları gizlemekle suçlanıyor.
01:34Bakıldığında çocuklarda üstün yarar koruma sistemi var mı yok mu? Aslında davanın özü bunu inceliyor.
01:42Yani içerik kaldırılıyor mu, kaldırılmıyor mu, engelleniyor mu, engellenmiyor mudan çok çocukları bağımlı kılıyor mu?
01:50Sonsuz kaydırma süreci kesintisiz bir hale getiriyor. Kullanıcı bir içeriği bitirdiğinde önüne başka bir içerik çıkmış oluyor.
01:59Bu da aslında algoritmanın tamamen bağımlı hale getirmek için planlandığını, tasarlandığını açık ve net bir şekilde ortaya çıkarmış oluyor.
02:09Aynı zamanda beğeni sayıları ve sürekli bildirimler de kişinin platformla olan etkileşimini ne yazık ki arttırıyor.
02:16Çocukların, gençlerin sen hareketlerini takip ediyorsan ve onlara ilişkin hareketlerine göre içerikler üretiyorsan burada kişisel verisini ihlal ediyorsun.
02:28Çocuklar ve gençler özellikle daha kırılgan grupta yer aldığı için onlara özel bir engel sistemin veya onları koruma sistemin olmadığı
02:39için bu davayı açtım diyor.
02:40Aslında diğer açılan, metaya açılan davalardan farklı olmasının sebebi birazcık da bu.
02:45Davanın ekonomik boyutu da dikkat çekiyor.
02:48Orada da çok önemli bir meblağ söz konusu, meta eyaletlerin 1,4 trilyon dolara kadar ulaşan bir ceza talep ettiğini
02:56belirtiyor.
02:57Ancak eyaletler mahkemeye sundukları değerlendirmede olası bir tazminatın 200 milyar dolar seviyesinde olabileceğini ifade ediyor.
03:068 hafta sürmesi beklenen davadan çıkacak kararlar sadece metayı baştan düzenlemeye zorlamayacak.
03:12Aynı zamanda TikTok, YouTube, X ve Snapchat gibi şirketlerde de benzer değişiklikleri getirecek.
03:19Meta eğer davayı kaybederse çocukları, gençleri korumaya yönelik adımlar atacak, ebeveyn modlarını aktif hale getirecek ve aynı zamanda sonsuz kaydırmalı
03:30algoritmik yönlendirmelerin de sonuna geçilmiş olacak.
03:37Meta ABD'de yargılanıyor ama Türkiye'de sanal medya denetimsiz.
03:42Algoritmaların açık şeffaf hale getirilmesi, yaş doğrulama sistemlerinin mutlak suretle sanal medya mecralarına dahil edilmesi gerekiyor.
03:52Zira çocuklar dijital ortamda türlü risklerle karşı karşıya kalabilir ve bu durum ilerleyen yıllarda dünyanın sorunu haline gelebilir.
