- 2 ay önce
ABD'de sanal medya devi Meta'ya yönelik 29 eyaletin çocuklar ve gençlere zarar verdiği iddiasıyla açılan davadan tarihi bir karar geldi. Meta uzlaşıya gitmeyi kabul etti. 17 milyar dolar ödeme yapılacak. Ayrıca gençlerin sanal medya kullanımına yönelik kısıtlamalar hayata geçirilecek.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Şimdi aslına bakarsanız bu yeni açılmış bir dava değildi.
00:04Yani yıllar önce zaten birçok eyaletin başvurduğu, açtığı davaların bir bileşkesini oluşturuyordu.
00:10Hatta hatırlarsanız kamuoyuna da 1,4 milyonluk dava olarak çıkmıştı.
00:16Fakat burada özellikle eyaletlerin istediği 200 milyar dolardı Büşra Hanım.
00:20Bir kere onu söylemiş olalım.
00:21Şimdi burada bir uzlaşı söz konusu oldu.
00:24Nasıl oldu onu anlatmış olalım.
00:25Meta, Facebook, Instagram özellikle çocuklar ve gençler üzerinde bağımlılık oluşturacak şekilde tasarlanması
00:33ya da kullanıcı güvenliği konusunda yani işte 13 yaş altına girişine izin vermesi konusunda
00:38kamuoyunu yanıltması, gerekli enlenme engelleri almaması sebebiyle
00:43ebeveyn izni olmadan verileri toplandığı iddiasıyla çok ciddi bir şekilde yargılanıyordu.
00:48Bizler de bu süreci yakından takip ediyorduk.
00:50Siz de az önce söylediniz işte Amerika'daki eyaletlerle yapılan uzlaşı yani bir daha
00:56söyleyelim bu bir ceza değil aslına bakarsanız.
00:58Cezadan bunda kaçış söz konusu oldu.
01:01Çünkü burada uzlaşı ücreti olarak bunu verdi.
01:03Tabiri caizse uzlaşma masasına oturdu.
01:0616,68 milyar dolar sizin de ifade ettiğiniz gibi bir bedel ödeyecek.
01:11Ve aynı zamanda sizin de söylediğiniz gibi çocuklara yönelik kapsamlı değişiklikleri
01:15öngörüyor.
01:16Hiçbir zaman meta bu sürecin başından beri sorumluluk almadı, kabul etmedi.
01:22Yani özellikle biz dijital güvenliği alıyoruz, koruyoruz vs. dedi.
01:26Ama şu önemli bence bu alınan karar ve ödenen bedel aslına bakarsanız bizim de
01:33yıllardır defaatle söylediğimiz, altını çizdiğimiz çocukların suça sevk edilmesi,
01:38çocukların bağımlı hale getirilmesi, çocukların burada dijital ortamda siber zorbalığa
01:44maruz kalması, kişisel verilerinin bilgilerini izinsiz bir şekilde kullanması gerçeğini
01:49açık ve net bir şekilde ortaya koymuş oldu.
01:52Hatta bunu da söylüyorduk.
01:54Algoritma sürekli çocukları, gençleri platformda çok yoğun şekilde tutmaya yönelik
01:59tasarımlara sahip demiştik.
02:01Ruh sağlığı üzerinde olumsuz etkiler var demiştik.
02:04Bunu sadece biz söylemedik.
02:0629 eyaletin bu noktada mahkemelerinin hakimleri de aynı iddiaları gündeme getirmiş oldu.
02:12Bir de Amerika'da böyle bir kararın çıkması çok önemli.
02:16Çünkü aslına bakarsanız burada her zaman neyi söylüyorduk?
02:19Bu şirketler kişisel verileri, bilgileri topluyor.
02:23Makine öğrenmesi ve yapay zeka sistemlerinin gelişmelerinde kullandığını ifade etmiştik.
02:30Meta ne yapmıştı?
02:31Suçlamaları reddetmişti.
02:32Bizim sosyal medya bağımlılığı diye bir kavramımız yoktur.
02:37Tıbben böyle bir kavram söz konusu değildir şeklinde açıklama yapmıştı.
02:40Ama gerçekten bu noktaya gelene dek çok yoğun bir süreç yaşandı.
02:44Hatta ben çok iyi hatırlıyorum Büşra Hanım.
02:47Kaliforniya, New Jersey öncülüğünde başlayan bu süreçte önce iki eyalette başladı.
02:53Sonra 29 eyalet toplam bir araya gelerek bu işlemi gerçekleştirdi.
02:58Hatta işte ben şunu da söylemiştim o zaman yine sizle yaptığımız yayında.
03:02Yani 1,4 trilyon dolarlık bir ceza talep ediliyor demiştim.
03:07Ama daha sonra bu rakamın özellikle eyaletler tarafından 200 milyar dolar seviyesine çıkabileceğini söylemiştik, ifade etmiştik.
03:14Ama burada aslına bakarsanız meta sadece ceza ödemekte kalmamış olacaktı.
03:19Çünkü eğer bu dava konusunda uzlaşmaya gider ve meta davayı kaybederse özellikle çocukların platformlara erişimini kontrol etme şartı gelecekti.
03:29Yaş doğrulama sistemlerini güçlendirme şartı gelecekti.
03:32Ve Facebook'la Instagram'ın artık algoritma tarafından otomatik öneri sisteminin ortadan kalkması amaçlanıyordu ki.
03:39Meta'nın karşı karşıya kaldığı tek dava bu değildi.
03:43Google, Snap, ByteDance gibi teknoloji şirketleri de aynı şekilde Amerika'da dava süreçleri devam ediyordu.
03:49Hatta Büşra Hanım bundan 2-3 gün önce TikTok da aynı şekilde bir uzlaşıya gitmek zorunda kaldı.
03:54400 milyon dolarlık bir uzlaşıya gitmek zorunda kaldı.
03:57O da 13 yaşından küçük çocukların hesap açmasını engellememesi, çocukların kişisel verilerini, bilgilerini izinsiz bir şekilde toplaması adına
04:05o da aynı şekilde bu cezayı ödemekle karşı karşıya kalmıştı.
04:10Bu uzlaşıyı ödemekle karşı karşıya kalmıştı.
04:13Özellikle burada asıl dikkat çekilmesi gereken nokta bana göre 16,68 milyar dolarlık dava cezası ya da uzlaşısı artık ne
04:21derseniz değil.
04:22Meta genç kullanıcıların platformlarındaki kullanıcı sürelerine sınır getirmiyordu.
04:28Artık bu getirmiş olacak.
04:29Tam da orada devreye girebilir miyim?
04:29Şimdi ekleme yapmak isterim.
04:30Metinden de okuyorum bir yandan da.
04:32Onu izleyicilerimize aktaralım.
04:33Şimdi meta dediğiniz gibi bir dönüşüme geçecek artık.
04:37Kısıtlamalar uygulayacak.
04:38Bununla birlikte gece engeli en dikkat çeken deniliyor.
04:41Gençlerin yerel saatte gece yarısından sabah 6'ya kadar Facebook ve Instagram'a erişimini engelleyecek.
04:47Eğer mahkeme onaylarsa bu uzlaşıyı.
04:50Genç hesaplarında ayrıca meta uygulamalarının tamamında günlük toplam kullanım süresi varsayılan olarak 2 saatte sınırlandırılacak deniyor.
04:58Şimdi baktığımızda bunlar gerçekten çocukları koruyabilecek önlemler mi?
05:03Yoksa çocukların farklı hesaplar açması veya yaşını yanlış beyan etmesi nedeniyle yine kolayca aşılabilir mi?
05:09Çünkü bunlara da tanıklık etmiştik.
05:11Evet çok haklısınız.
05:13Siz de söylediniz ben de bir daha üstünden geçeyim.
05:15Sizin dediğiniz gibi kullanıcı sınırına işte zamanı getirme, gece saatlerinde erişim kısıtlama, bildirimlerin azaltılması, bildirimler de çok yoğun bir şekilde
05:23biliyorsunuz geliyordu.
05:25Ebeveyn kontrollerini güçlendirme, geliştirme gibi uygulamaları kabul etti.
05:29Ama çocukların dijital dünyada korunması meselesi sadece bunların kabul edilmesiyle olmaz.
05:34Teknoloji şirketlerinin hem teknoloji açısından algoritma politikalarını şeffaf cevap verilebilir ve aynı zamanda hukuki sorumluluk alanına taşıması gerekiyor.
05:45Gerçekten baktığımızda bunları yapabilecek bir meta.
05:48Tamam bu bedeli verdi ama dikkat ederseniz geçmişte de buna benzer.
05:51İrlanda Veri Komisyonu meta'ya 405 milyon dolarlık aynı şekilde ceza kesmişti.
05:56Şimdi dolayısıyla ben şunu kesinlikle yapar diyemiyorum meta.
06:00Çünkü geçmişte de şaibeleri olan ve özellikle çocukların gençlerin bırakın çocukları gençlere seçim süreçlerine bile müdahale edebilen bir şirketten bahsediyoruz.
06:10Bundan kaynaklı ismini biliyorsunuz Facebook'tu, ismini de değiştirdi.
06:14Hani bu noktada ne kadar güvenebilirsiniz bu bir muamma.
06:17Türkiye açısından da aslında şunu söylemiş olayım tekrar bu konuya geleyim.
06:20Hatırlıyor musunuz Büşra Hanım bizde de 1 Mayıs itibariyle bir yasa yayınlandı.
06:26Bu yasa kapsamında da 15 yaş 6 çocukların sanal medya kısıtlaması söz konusu olacak.
06:3116-18 yaş aralığının da aynı şekilde ebeveyn denetimine tabi tutulması öngörülüyor.
06:371 Mayıs'ta bu resmi gazetede yürürlüğe girdi.
06:40Şimdi bakın kıymetli insan.
06:42Ağustosu bitiriyoruz.
06:43Eylül geliyor, Ekim geliyor.
06:45Ben şimdi sormak istiyorum.
06:47Bu platformların temsilcileri Türkiye'de 2020 yılındaki 7253 sayılı yasaya göre günlük erişimin 1 milyondan fazla olan sanal medya şirketlerinin ofis
06:57açıp temsilci bulundurma zorunluluğu vardı.
06:59Bu temsilciler nerede yer almaktadır?
07:01Artı yarın öbür gün Türkiye açısından da bu emsali görüp bizde aynı şekilde sonuçta bu Amerika'da açıldı ama Türkiye'de de
07:10bir o kadar kullanıcı söz konusu.
07:12Yani 80 milyon 85 milyon Türk vatandaşının neredeyse 25-30 milyonunun Instagram gibi Facebook gibi meta çatı şirketine bağlı olan
07:22hesapları söz konusu.
07:23Ve burada da çocukların suça sürüklendiği, bağımlılık oluşturduğu, kişisel verilerinin bilgilerinin izinsiz bir şekilde kullanıldığına dair mahkeme kararları ve çok
07:32ciddi iddialar söz konusu.
07:34O zaman şunu söylememiz lazım Büşra Hanım. Bu şirketin bunu kabul etmesi, uzaşmayı ödeyecek olması bunu sadece haklı duruma getirmez.
07:42Aynı zamanda bu önlemleri alabileceği noktasına da getirmez. Bizim burada yapmamız gereken bazı hususlarda var.
07:49Aynı şekilde bu emsal yasayı, emsal kararı gösterip bizim de aynı şekilde bu şirketlere dava açmamız gerekiyor.
07:56Aynı zamanda baktığımda hakikaten ben tarihsel bir analizle yaptım Büşra Hanım.
08:01Yani geçmişten günümüze ne kadar cezalar ödenmiş?
08:05Hani gerçekten bu şeyden sonra, bu tütün yasasından sonra, tütün bağımlılığından sonraki en büyük ceza, en büyük uzlaşıdan alınan para
08:16olarak da karşımıza çıkıyor.
08:17Ama bunu sadece bir ödeme üzerinden algılamamız yanlış okuyacaktır.
08:22Bu bizim çocukları korumamız için yeterli değil.
08:26Açıkları bir şekilde söyleyelim.
08:28En başta dikkat çektik. Şimdi uluslararası haber ajanslarından gelen metinleri bir kez daha kontrol ediyorum ki,
08:33mahkeme başvurusunda anlaşmanın metanın hukuki sorumluluğunu veya herhangi bir yanlış yaptığını kabul ettiği anlamına gelmediği belirtiliyor ifadesi var.
08:42Şimdi efendim, uzlaşma nedir adı üstünde?
08:45Ya evet böyle bir şey var ama gelin biz bu konuyu kapatalım anlamına gelir.
08:50Yani bu konunun kapatılması için. Çünkü baktı ki bu iş çok farklı noktalara gidecek, sarpa sarmaya başlayacak, iş büyüyecek, mahkeme
08:59süreçleri devam edecek.
09:00O yüzden bu uzlaşıyı kabul etti.
09:02Yani aslında dediğiniz gibi baştan beri savunmasına baktığınızda algoritmik bağımlılığı kabul etmiyor.
09:08Çocukların gizliliği, güvenliği, mahremiyetini işgal ettiğini, bunu ortadan kaldırdığını da kabul etmiyor.
09:14Diyor ki bağımlılık diye bir şey yok. Zaten dijital bağımlılık ya da sanal medya bağımlılığı diye bir kavram da yok
09:19diyor.
09:19Bu metayı haklı çıkartmaz. Ama şu an baktığınızda cezayı ödedi.
09:23Tamam işte Amerikan mahkemeleri bu cezayı aldı. Biz tekrardan bu sistemi devam ettireceğiz noktasına gelirse işte Büşra Hanım o zaman
09:31tehlike çanları çalıyor demektir.
09:33Çünkü mahkemenin talepleri vardı. Bu algoritma otomatik oynatmayı kaldırması gerekiyor demişti.
09:40Beğenilerin kısıtlanmasını sağlayacağını söylemişti.
09:43Hesap açımının önüne geçilmesi gerektiği çocuk hesaplarının, genç hesapların aktif ve yapay zeka ile kontrol edilebilir hale gelmesini istemişti.
09:52Peki bunların hangisine yönelik adım atacak şu an meta?
09:55Ya da siz meta şirketinden gerçekten böyle bir adım bekliyor musunuz?
09:58Yani 16,68 milyar dolar verdi. Evet bu ciddi bir rakam. Belki dünya tarihinde dijital mecralar üzerinden ödenen ceza bakımından
10:08evet en yüksek oran diyebiliriz, söyleyebiliriz.
10:11En azından şu ana kadar yaptığımız araştırmalarda bundan daha üst bir ceza görülmemiştir. Evet bu da doğru ama ceza da
10:18demiyor zaten uzlaşma noktasına getirmiş oldu.
10:20Beni endişelendiren ve panik ettiren en büyük hususta şu. Tamam bu kişisel veriler, bilgiler bu noktada nasıl ve ne şekilde
10:28korunacak?
10:29Bu bağımlılığın önüne nasıl geçilecek? Çocukların hesap denetimi nasıl sağlanmış olacak?
10:33Yani sen 13 yaş altındaki çocukların hesap açmasının önüne nasıl geçeceksin?
10:38Çünkü şöyle düşünün hepsi yaşlarını büyütüyor, girebiliyor ve bu şekilde de ne oluyor?
10:43Dijital ortamdaki tehlikelerle, tehditlerle karşı karşıya kalabiliyor.
10:46Ama dikkat edin birkaç gün içerisinde iki tane sanal medya mecrasının hemen anlaşmayı kabul etmesi bende ciddi soru işaretleri oluşturmaya
10:55başladı.
10:56Üç gün önce TikTok kabul etti, 400 milyon doları ödemeyi kabul etti.
11:00Şimdi de Meta'dan son dakika gelişmesi, evet Meta 16,68 milyar dolar ödemeyi kabul etti dediler.
11:07Şimdi bakın bu mahkemenin nasıl bunu uygulayacağı, bu cezanın bu daha doğrusu uzlaşmanın nasıl ödeneceği ya da platformu bu noktada
11:16sorumluluğu almadığı takdirde Büşra Hanım uzlaşma şartlarını yerine getirmediği üzerine tekrardan dava bozulması söz konusu olabilir.
11:24Daha doğrusu karar bozulması söz konusu olabilir ve tekrardan yargılanırsa ben o zaman Amerikan adaletine güvenirim.
11:31Ama ne kadar güvenirsiniz Amerikan adaletine o da açıkçası tartışmalı konulardan bir tanesi.
11:37Çünkü her şeyin kar, her şeyin gelir olduğu, reklamla birlikte şiddetin, istismarın, pedofinenin bile normalleştiği, kar gelir adına her şeyin
11:46müba olduğu bu tarz platformlardan gerçekten doğruluk bekleyemezsiniz.
11:51Gerçekten dürüstlük bekleyemezsiniz.
11:53Gerçekten algoritmik şeffaflık maalesef ki efendim bekleyemezsiniz.
11:57Ve sorumluluğu ailelere atıyor meta savunmasında.
12:01Aileler baksın, aileler kontrol etsin, aileler kendileri bu işi düzelsin noktasına geliyor.
12:07Ama dediğiniz gibi hepsi bu noktada aynı şekilde suçlu var ama şu da olması lazım.
12:13Metadan sonra diğer platformlar, diğer sanal medya medraları üzerinden de aynı şekilde bu algoritmik yönlendirmelere yönelik cezalar açılması lazım.
12:22Ceza davaları açılması lazım.
12:24Türkiye açısından da şunu söyleyeyim Büşra Hanım son olarak.
12:26Bu öyle ya da böyle önemli bir karardır.
12:30Uzlaşmaya gitmesi önemlidir.
12:32Bizim de ivedilikle gerekli somut donelerimizi ortaya koyarak aynı şekilde bu sanal medya mecralarına karşı bunu emsal karar gösterip dava
12:42açmamız oldukça önemli.
12:43Bu bizim milli güvenliğimiz ve dijital vatanımız açısından da kıymetli Büşra Hanım önemlidir.
12:49Süreci takip ediyor olacağız, göreceğiz bakalım yani bunu sürekli gündemde tutmamız son derece önemli.
12:55İlerleyen günlerde zaten daha net bir şekilde bu kararın yansımaları ortaya çıkacaktır diyelim.