- 2 ay önce
Dünyanın gözü Amerika’daki Meta davasında. Facebook ve Instagram gibi platformların arkasındaki şirket yargı önünde. Çocuklarını sanal medya nedeniyle kaybettiğini söyleyen aileler adalet arayışında. Onlardan biri, 2022’de 17 yaşındaki kızı Coco’yu kaybeden Julianna Arnold, CNN Türk'ten Serdar Korucu'ya konuştu. Kızının Türk vatandaşlığının bulunduğunu, Türkçe adının da "Dilara Konar" olduğunu söyledi. "Kızım Instagram’dan tanıştığı bir saldırgan nedeniyle hayatını kaybetti" dedi.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:07İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:20İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:40Çocuklarını kaybettiklerini söyleyen ebeveynler de adaletin yerini bulmasını istiyor.
00:45Siz bu davalara 17 yaşında ve aynı zamanda Türk vatandaşı olan kızınız Koko'nun fotoğrafıyla katılıyorsunuz.
00:52Şu soruyla başlamak istiyorum.
00:54Sanal medya çocukların ölümüne nasıl yol açabilir?
01:05Bence sanal medya çocukların ölümüne yol açan faktörlerden biri.
01:09Ben üyelerinin tamamı sanal medyanın farklı zararları nedeniyle çocuklarını kaybeden ebeveynlerden oluşan Parents Rise kuruluşunda yer alıyorum.
01:17Benim kızım reçeteli bir ilaç olduğunu sandığı bir hapsatını aldı.
01:21Biri tarafından kandırıldı.
01:23Onunla buluşmaya yönlendirildi.
01:25Kendisine hayatına mal olan fentanil içerikli madde verildi.
01:29Fentanil zehirlenmesi nedeniyle hayatını kaybetti.
01:32Başka çocuklar, gençler, şantaj, tehlikeli meydan okumalar, siber zorbalık ve cana kıymaya neden olan tehditlerle karşı karşıya kalıyor.
01:45Ayrıca cinsel yönden de saldırıya uğrayan fotoğrafları yayınlananlar var.
01:49Yani sanal medyada tehlikeler sonsuz bir liste halinde uzuyor.
01:54Onları asıl etkileyen şey platformların onları cezbetmek ve ne pahasına olursa olsun platformda tutmak için tasarlanmış olması.
02:00Bu yüzden sürekli gönderi kaydırmak istiyorlar.
02:04Bildirimleri, beğenileri önemsiyorlar.
02:06Bunlar çocuğu sanal medyanın tamamen içine çekiyor ve telefonu elinden bırakamıyor.
02:11Kızımın başına da bu geldi.
02:13Ta ki Instagram'da bir saldırgan ona ulaşana kadar.
02:18Coco, Instagram'ı kullanmaya başladığı ilk dönemde siz bunun masum göründüğünü söylemiştiniz.
02:24Bir şeylerin değiştiğini ilk ne zaman fark ettiniz?
02:29İlk başta gerçekten anlamadım.
02:32Bence ebeveynler algoritmalar aracılığıyla çocuklarına ne tür bilgiler gönderildiğini gerçekten anlamıyorlar.
02:38Ve tabii ki Coco Instagram'a girdiğinde bu algoritmalar henüz tamamen devrede değildi.
02:43Algoritmaları devreye sokmaya ve yaymaya başladıklarında yani yetişkinler olarak bizler bir tuhaflık olduğunu anladık ama ne olduğunu bilmiyorduk.
02:52Ne yazık ki rahatsız edici bir şey içeren bir videoda uzun süre kalırlarsa algoritma onları başka içeriklere de yönlendiriyor.
02:59Bu da onları depresyona sokuyor ve anksiyeteye neden oluyor.
03:06Size travmatik bir soru sormak istemem ama o dönemde sanal medyanın Coco'yu olumsuz etkilediğini nasıl fark ettiniz?
03:13Bunu paylaşır mısınız?
03:21Coco çok canlı, macera perest, sevgi dolu ve çok hassastı.
03:26Dikkat eksikliği rahatsızlığı vardı.
03:28Bu yüzden sürekli beğenilerin gelmesi, yeni videolar izlemek, ondaki dopamini besliyordu.
03:34Bu kısa içerikler sürekli platformda aktif kalmasına neden oluyordu.
03:38Bu başta eğlenceliydi.
03:40Müzik videoları yapıyor, arkadaşlarıyla paylaşıyordu.
03:43Bunlar masum görünüyordu.
03:45Sonra telefonunda giderek daha fazla zaman geçirmeye başladı.
03:48Bu da evimizde pek çok soruna neden oldu.
03:51Durum öyle bir noktaya geldi ki, kızlarımın elinden telefonu almaya gittiğimde büyük kızım gözlerini devirip,
03:57tamam al anne diyordu.
03:59Ama Coco ne pahasın olursa olsun telefonunu bırakmıyordu.
04:02Telefonu elinden almak için mücadele etmek zorunda kalıyorduk.
04:06Tıpkı bağımlı birinin elinden bağımlı olduğum maddeyi almak istemeniz gibi.
04:10İşte o zaman sorunun ne kadar derin olduğunu anladım.
04:14Telefonda geçirdiği süreyi sınırlamak için elimden gelen her şeyi yaptım ama çocuklar teknolojiyi bizden daha iyi kullanıyorlar.
04:21Güvenlik önlemlerinin etrafından dolaşmanın yollarını buluyorlar.
04:25Sonuçta trilyon dolarlık şirketler tarafından geliştirilen ve bizim başa çıkamayacağımız bu ürünleri bir ebeveynin yönetmeye çalışması gerçekten imkansız.
04:35Teknolojide neler olup bittiği hakkında hiçbir fikrimiz yok.
04:38Biz veri bilimcisi değiliz.
04:40Yapay zeka uzmanı değiliz.
04:42Dolayısıyla birilerinin araya girip bize ve ebeveynlere, ailelere yardım etmesi gerekiyor.
04:48Çünkü çocuklarımızı güvende tutmak için bazı korumalara ihtiyacımız var.
04:54Instagram'da Coco'yla iletişime geçen kişi onun güvenini nasıl kazandı?
05:02Instagram'da Coco'yu takip ediyordum.
05:04Dolayısıyla ne paylaştığını, akışında neler olduğunu bildiğimi düşünüyordum.
05:08Ama tabii ki ona doğrudan gelen mesajları sürekli takip etmiyordum.
05:12Bu imkansızdı.
05:14O 17 yaşında bir kızdı.
05:15Ama bu kişi ona ulaştı.
05:17O da gençti, 20'li yaşlarındaydı.
05:19Önce onunla flört etti.
05:21Ardından konuşma ilerledi.
05:23Bana güvenebilirsin.
05:24Ben senin için buradayım.
05:25Aksiyeten mi var?
05:27Sana yardımcı olabilecek bir şeyim var.
05:29Bana güven, dedi.
05:31Çok değil.
05:31Sadece bir buçuk günde kendisine güvenmesini sağladı.
05:34Sonra da buluşmak istedi.
05:36O gün en yakın arkadaşıyla alışveriş için evden çıktım.
05:40Bu çok normal görünüyordu.
05:42Merdivenlerden inerken söylediğim son şey şuydu.
05:45Bebeğim, seni seviyorum.
05:47Dikkatli ol.
05:48O da bana, ben de seni seviyorum anne.
05:51Sonra görüşürüz, dedi.
05:53Ve eve hiç dönmedi.
05:55Cansız bedene o erkeğin kendisiyle buluşmasını istediği yerin yakınında.
06:00Bir başka erkeğin dairesinde bulundu.
06:02Soruşturma hala açık ve o gece ne olduğu ile ilgili bilmediğimiz çok şey var.
06:12Bu sadece kızınızla ilgili değil.
06:15Başka ailelerin de neler yaşadıklarını biliyor ve yakından takip ediyorsunuz.
06:19Çocukları hedef alan çeteler mi var?
06:21Çocukları tehdit mi ediyorlar?
06:23Sanal medyanın arkasındaki bu karanlık ağı nedir?
06:29Sanal medyada saldırganlar, hasta insanlar, pedofiller, insan kaçakçıları var.
06:35Kelimenin tam anlamıyla bir bataklık.
06:37Kızımın başına gelmiş olabileceğini düşündükleri şey de bu.
06:41Arkasında insan kaçakçılığı çetesi olabilir.
06:44Hala yanıtını öğrenmeyi bekliyoruz.
06:46Sanal medyada yetişkin bir erkeğin bir düğmeye basarak reşit olmayan genç bir kıza erişebilmesi çok korkutucu.
06:53Üstelik artık yapay zeka ile birleştiğinde yapabileceklerinin sınırı da yok.
06:57Çıplak fotoğraflar, görüntüler oluşturuyorlar.
07:00Bunlarla korkunç şeyler yapıyor, yayıyor ve paylaşıyorlar.
07:05Çocuklarınızın odalarında güvende olduğunu düşünüyorsunuz ama o sırada bunlar yaşanıyor.
07:10Bir saldırganı sanal medya aracılığıyla odasına kadar sokmuş oluyorsunuz.
07:31Geçmişte sizin gibi aileler bu mücadeleyi çoğunlukla tek başlarına veriyordu.
07:35Bugünse uzmanlar ve savcılar da giderek daha fazla aynı endişeleri dile getiriyor.
07:39Sizin gibi ailelerin etrafına örülmüş olan sessizlik duvarı sonunda yıkıldı mı?
07:50Karşımızdaki tarafın trilyon dolarlık bir şirket olduğunu düşünecek olursak, bizim mücadelemiz Davut'la Goylat'a benziyor.
07:57Ve evet, o sessizlik duvarını çatlatmayı başardık.
08:00İnsanlar artık bizi dinliyor.
08:02Elimizde kanıtlar, tanıklar var.
08:05Ebeveynlerin anlatıları toplumda kırılma yaratıyor.
08:07Eğer sanal medyayı kontrol etmekte ve çocuklarımızı korumakta başarısız olursak, yapay zekaya karşı ne yapacağız?
08:15Artık çocuklar, chat GPT ve aynı zamanda Google'un ürünü, karakter AI ile yaptıkları konuşmalar nedeniyle de hayatlarını kaybediyor.
08:23Buna karşı da harekete geçmemiz gerek.
08:26Bu nedenle bizler, hikayelerimizi anlatmayı bırakmayacağız.
08:30Küresel şirketlere karşı dünyanın dört bir yanında mücadelemizi sürdüreceğiz.
08:53Bu davadan çıkacak hangi sonuç sizin ve diğer ailelerin adalet talebini tam olarak karşılar?
09:05Sanal medya şirketlerine karşı iki karar çıktığını gördük.
09:09İlki Meta'ya karşıydı, ikincisi Meta ve Google'a karşıydı.
09:13Ve şimdi yine Meta'ya karşı dava var.
09:15Jürenin şirketlerin çocuklarımızı kasıtlı olarak bağımlı hale getirdiğini ve ürünlerinin geliştirilmesinde, tasarımında bunu gözetmediğini söylemesi önemli.
09:39Bu davalar sürecinde belgeler de yayımlanıyor.
09:43Yöneticilerin, çalışanların bu ürünler çocuklar için zararlı, elgenlere ve çocuklara zarar veriyor dediği iç yazışmaları da görüyoruz.
09:51Buna rağmen şirketlerin sorunlarını çözmemek için karar verdiğini de izliyoruz.
09:56Yani çocuklarımıza bile bile zarar verdiler.
09:58Çünkü etkileşimi kaybetmek istemediler.
10:01Etkileşimi kaybederlerse karlara düşecekti.
10:25Siz ebeveynlerin suçlanmaması gerektiğini defalarca söylediniz.
10:29Elbette ebeveynleri suçlamak bazı hükümetler, büyük şirketler ve hatta toplumun bir bölümü içinde en kolay yol.
10:36Öte yandan hayatlarındaki en değerli varlıklarının, yani çocuklarının kaybından ebeveynleri sorumlu tutmak çok ağır bir suçlama değil mi?
10:49Kesinlikle bu çok incetici.
10:50Ben kızlarım için elimden gelenin en iyisini yapan bir anneydim.
10:54Onlar benim hayatımın en önemli varlıkları ve uğurlarına canımı verirdim.
10:59Günümüzde ebeveyn olmak çok zor.
11:01Gücümüz yettiğince her şeyi yapıyoruz.
11:03Elimizden gelenin en iyisini de yapsak, bizler algoritmalarla, bu platformların tasarımlarıyla boy ölçüşemeyiz.
11:09Sanal medya platformları kumar gibi çocuklarımızı içine çekiyor ve bağımlı hale getiriyor.
11:15Bu platformlarla bir ebeveyn nasıl boy ölçüşebilir?
11:18Bu yüzden hepimizin yardıma ihtiyacı var.
11:20Gerçek şu ki bu ürünler test edilmiyor.
11:23Çocuklarımızın önüne küçük bir şeker parçası gibi kondu ve bunun tehlikeli olabileceği hiç söylenmedi.
11:30Bizim kuşağımızdaki ebeveynler de başlarına gelebileceklerinden habersiz.
11:34Durum böyle olunca çocuklarımız kobay gibi kullanıldı.
11:37Şimdi daha da ileriye bakmalı, yapay zekaya karşı da hazırlıklı olmalıyız.
11:47Mahkemenin önünde 400 fotoğraf vardı.
11:50Ama bu çocuklar ve gençler belki de buzdağının sadece görünen kısmı değil mi?
11:54Size ulaşan yeni aileler var mı?
12:03Kesinlikle hikayelerimizi duyuyorlar, hikayelerimizi anlattığımızı duyuyorlar ve yalnız olmadıklarını anlayarak bizimle irtibat kuruyorlar.
12:12Yapılan araştırmalar, Amerika'daki ebeveynlerin büyük çoğunluğunun sanal medya ve yapay zekanın evlerindeki en önemli sorun olduğunu söylüyor.
12:21Ebeveynler çocuklarla karşı karşıya geliyor ve aile yapımız parçalanmaya başladı.
12:34Mahkeme önündeki fotoğraflardan biri 17 yaşındaki kızınız.
12:38Aynı zamanda Türk vatandaşı olan Koko'ya ait.
12:41Uygun görürseniz Koko'yu biraz daha yakından tanımak istiyoruz.
12:44Bize ondan bahsedebilir misiniz?
12:46Sanal medya hayatını kaplamadan önce nasıl biriydi?
12:54Aslında onun tam adı çok uzun. Hem Amerika'da kullanacağı bir isim vermek hem de Türkçe bir isim vermek istedik.
13:00Dolayısıyla adı Lucien Collette Dilara Conard'ı.
13:03Collette'in kısaltması olarak Koko diyoruz.
13:08Koko her zaman çok aktif, ilgili, çok ama çok zeki, her şeyi sorgulayan genç bir kızdı.
13:15Küçükken Türkiye'de, İstanbul'da yaşadık.
13:18Dolayısıyla aynı anda hem Türkçe hem İngilizce öğreniyordu.
13:21Her zaman çok hareketliydi, bir şeylerin parçası olmak istiyordu ve iyi odağı olmayı seviyordu.
13:26Çok espriliydi. Hep güler, ablasıyla ve etrafındaki herkesle eğlenirdi ve çok seviliyordu.
13:33Bir de hüzünlü bir yanı vardı.
13:35Çok küçük yaşta bazı şeyleri gördüğünde bile bunlardan çok etkilenmişti.
13:39Mesela Türkiye'de yaşarken Suriyeli mülteci meselesini görmüştü.
13:43Bunlar ondaki merak duygusunu daha da arttırmıştı.
13:46Keşfetmek, gerçeği bulmak onun için bir tutkuydu.
13:50Aileler çocuklarına karşı korumacı davranıyor ama tehlike sadece fiziksel olarak gelmiyor.
13:55Tek tehlike dışarıda, çocuğunuza çarpabilecek bir araba değil.
13:59Cihazlar, telefon ekranları onları daha fazla tehlikeye atabiliyor.
14:04Teknolojiyi dışlamak çok zor. Artık her yerde var.
14:07Coco okulu pek sevmezdi. Çünkü her şeyi bildiğini düşünüyordu.
14:11Ben bunu biliyorum, neden buna ihtiyacım var derdi.
14:15Gelecekte nerede ne olacağını hayal etmeyi severdi.
14:18Yurt dışında mı, Türkiye'de mi olacak, nerede yaşayacak? İdealleri vardı.
14:34Önce Türkiye'de anaokuluna, ilkokula gitti.
14:37Ve Coco'yu okula götürecek servise bindirdim.
14:40Ben çok endişeliydim ama bana herkes bunun Türkiye'de normal olduğunu söyledi.
14:44Çok küçüktü, küçücüktü.
14:47Bindi ve sonradan öğrendim ki servisten inmek istememiş.
14:50O kadar hoşuma gitmişti ki, İstanbul'da biraz daha dolaşmak istemiş.
14:55O gün çok heyecanlanmıştım.
14:57Türk akrabalarını çok seviyordu.
15:00Türk yemeklerini, kültürünü seviyordu.
15:03Boğazı seviyordu.
15:04En sevdiği şey, Boğazı izlemekti.
15:06Sanırım Türkiye'de herkesin yapmayı en sevdiği şeylerden biri de bu değil mi zaten?
15:29Türkiye'de çocukları sanal medyadan korumak için de bir tartışma var.
15:32Hükümette bazı kısıtlamalar getiriyor.
15:35Cumhurbaşkanı Erdoğan, sanal medyanın zararlı etkileri konusunda defalarca uyarıda bulundu.
15:40Meta ise gençleri korumak için önemli adımlar attığını söylüyor.
15:44Sizin görüşünüze göre doğru çözüm nedir?
15:50Çözüm farklı ülkelerde farklı olabilir.
15:53Çünkü hepimizin sistemleri farklı.
15:55Amerikan sisteminde anayasanın getirdiği zorluklar var.
15:58Duna rağmen bizim sistemimizde de tehlikenin giderek daha çok farkına varılıyor.
16:04Şirketler ellerinden geleni yaptıklarını söylese de biz ebeveynler olarak bunun doğru olmadığını biliyoruz.
16:10Ve artık örneğin Instagram hesapları üzerinde yapılan bir araştırma,
16:14güvenlik önlemlerinin büyük bölümünün işe yaramadığını ortaya çıkarttı.
16:18Çünkü bu tedbirler uygulanmaya konarsa onların etkileşimi azalacak.
16:25Bizim istediğimiz şey şu.
16:27Sanal medya ortadan kalkmayacak.
16:29Ama yapmamız gereken çocuklarımız için güvenli hale getirmek.
16:33Onlar savunmasız.
16:34Toplumda en fazla korunmaya ihtiyaç duyan kesim.
16:38Bu yüzden hükümetimize ve dünyanın dört bir yanındaki diğer hükümetlere
16:42bu trilyon dolarlık şirketleri kontrol etmeleri için,
16:45gerekli önlemleri almaları için yalvarıyoruz.
16:48Birçok insanın bilmediği şey şu.
16:50Bu şirketlerin para kazanma biçimi gerçekten bizden ve çocuklarımızdan geçiyor.
16:56Bizim ve çocuklarımızın bu sanal medya platformlarında geçirdiği süre ve aldığımız beğenilerin sayısı onlara daha fazla para kazandırıyor.
17:05Reklam verenlerden daha fazla para almalarını sağlıyor ve bu onların iş modeli.
17:10İstedikleri tek şey ellerinden geldiğince etkileşim sağlamak ve insanları, özellikle de gençleri platformlarında mümkün olduğunca uzun süre tutmak.
17:20Bu davalar sayesinde artık bunu kanıtlayan delilleri de görüyoruz.
17:24Elimizde artık kanıtlar var.
17:26Sizin de dediğiniz gibi bu anlatıları aktarmak çok zor.
17:29Anlatmaktan hoşlandığımız için paylaşmıyoruz.
17:32Her dile getirdiğimizde çok zorlanıyoruz ama bunu yapmak zorundayız.
17:36Çünkü diğer çocukları korumamız gerekiyor.
17:39Kimse sesini çıkarmazsa bu düzen değişmeyecek.
17:41Ve biliyorum ki Türkiye'de dahil olmak üzere dünyanın dört bir yanındaki ülkelerde siz de aynı sorunlarla uğraşıyorsunuz.
17:48Bu da bunun tek bir kültürün, tek bir ülkenin, tek bir ırkın veya tek bir sosyoekonomik grubun sorunu olmadığını gösteriyor.
17:56Hepimizi etkiliyor ve bence artık buna bir son vermenin ve bu şirketlere bazı düzenlemeler getirmenin zamanı geldi.
18:03Böylece biz ebeveynler, çocuklarımızı saldırganların kurbanları haline getirmeyeceğiz.
18:13Türkiye'ye mesajınız ne olur?
18:15Burası ikinci eviniz olduğuna göre telefonunu kontrol ediyorum.
18:19Dolayısıyla çocuğum güvende diye düşünen Türkiye'deki bir ebeveyne ne söylemek istersiniz?
18:32Şunu söylemek isterim.
18:34Küçük çocukları olanlar bu konuyu onlarla açıkça konuşsun.
18:38İnternette neler olduğunu anlatsın.
18:40İletişimde olsun.
18:41Çocuklar bir şeyin kendilerine zarar verdiğini gördükleri an size gelebileceklerini bilmeliler.
18:47Hangi platform olursa olsun onları yargılamayacaklarını hissetmeliler.
18:52Başlarına gelenler çocuklarımızın suçu değil.
18:55Ayrıca ailelere şunu da eklemek isterim.
18:57Onları olabildiğince dışarıda oynamaya teşvik edin.
19:01Ben Türkiye'deki çocukların Amerika'daki çocuklardan daha aktif olduğunu gördüm.
19:05Çocuklar dışarıda, açık havada oynuyorlar.
19:08Bu çok güzel.
19:09Onların aktivitelerini destekleyin, etkinlikler yaratın ve her zaman sizinle açıkça konuşabileceklerini bilsinler.
19:16Odalarına gidip kapıyı kilitlemelerini, cihazlarını yanlarına almalarına izin vermeyin.
19:21Çünkü orası olabilecekleri en kötü yer.
19:25Sokaklardan daha tehlikeli.
19:27Cihazları kullandıklarında kuralları açıkça koyun.
19:30Sınırları birlikte belirleyin.
19:32İzlediğiniz için teşekkür ederim.