00:14Sanal medya artık sadece iletişim veya eğlence aracı değil, tıpkı kumar makineleri gibi insanları bağımlı hale getiren bir tuzak haline
00:25geldi.
00:25Sanal medya platformları kumar bağımlılığına benzer nitelikte çalışarak, insan psikolojisinin çalışma prensiplerini temel alarak güçlü alışkanlıklar ve bağımlılık döngüleri yaratabilecek
00:36potansiyele sahip.
00:43Sonsuz kaydırmalı videolar, otomatik oynatma, algoritma oyunlarıyla kişiselleştirilmiş akışlar, sanal medya platformları artık bir kumar makinesi gibi mi çalışıyor?
00:53İnsanları bağımlı hale mi getiriyor?
00:56Uyuşturucu ve kumar bağımlılığından sonra şimdi tüm dünya sanal medya bağımlılığını tartışıyor, çözüm arıyor.
01:02Sanal medya platformları bağımlılık yaratıcı tasarımlarıyla özellikle gençleri hedef alıyor.
01:08Bu bireysel bir sorun olmaktan çıkıp toplumsal bir kriz haline geliyor.
01:13İnsanlar sanal medyaya giremediklerinde yokluk hissi yaşıyor, saatlerce kaydırmalı içerik izliyor ve kontrolü kaybediyor.
01:21Sanal medya platformları beynin ödül merkezini tetikleyerek beynin dopamin salgılanmasına sebep oluyor.
01:28Kişi bu dopamin salgısıyla birlikte aslında çok daha uzun süre sosyal medya platformlarında zaman geçirmeye hazır hale geliyor.
01:36Kesinlikle kumar bağımlılığı, sigara bağımlılığı, alkol bağımlılığı gibi sosyal medyada bir bağımlılıktır bence.
01:40Amerika'da sanal medya şirketlerinin platformlarını kasten bir kumar makinesi gibi bağımlılık yapacak şekilde tasarladığı gerekçesiyle dava açıldı.
01:49Benzer bir adım da Avrupa'dan geldi.
01:51Avrupa Komisyonu, sanal medya platformlarının bağımlılık yaratan tasarıma sahip olduğunu ve Avrupa Birliği hukukunu ihlal ettiğini gündeme taşıdı.
02:02Sonsuz kaydırmalı videolar, otomatik oynatma ve algoritma oyunlarıyla sürekli olarak kullanıcıların karşısına çıkan kişiselleştirilmiş içerikler.
02:11İşte sanal medyada artık tartışma konusu bu.
02:14Sanal medya platformları çocukların, gençlerin ve milyonlarca kullanıcının bağımlı hale gelmesi için mi tasarlanıyor?
02:21Dünya bunu tartışıyor, bunun için çözüm arıyor.
02:24Biraz bağımlılığı dönüştük aslında. Tüm toplum olarak da bağımlı olabiliriz yani şu an.
02:29Bağımlı gibi hareket eden insanlar var. Çevremizde örneği çok. Ekran başından kalkamıyorlar.
02:33Algoritmalar izlediğimiz içeriklere göre bize daha fazlasını sunuyor ve farkında olmadan bizi yönlendiriyor.
02:41Platformlarda geçirilen süreyi kontrol edememek, uzak kaldığında huzursuz hissetmek, günlük yaşamın etkilenmesi aslında bağımlılık kriterlerinden.
02:50Dolayısıyla kişide kaçırma korkusuyla, ödül merkezinin tetiklenmesiyle birlikte bir bağımlılık oluşması hedefleniyor.
03:30Komisyon sanal medya platformlarının ruhsal ve fiziksel sağlığa zarar verdiğini belirtti.
03:35Tıpkı uyuşturucu madde gibi.
03:37Buna verebileceğimiz en temel örnek Instagram'ın kapatılması ve bir süre kullanılamamasıydı.
03:42Burada birçok kullanıcı aslında güvensiz olabilecek uygulamalar üzerinden bu uygulamaları telefonuna indirerek birçok riski göze alarak Instagram'a girmeyi göze
03:53aldılar.
03:53Klinik gözlemlerimde birçok dalışanımda Instagram uygulamasının kapalı olduğunu bildikleri halde ellerinin telefona gittiklerini, uygulamayı açmaya çalıştıklarını fakat açamadıklarında hayal kırıklığıyla
04:06karşılaştıklarını görmekteyim.
04:08Bu tablo ne yazık ki bize bir bağımlılık örüntüsünü düşündürüyor.
04:12Bunun nedeni açık. Platformlar kullanıcıları ekrana bağlamak ve sürekli etkileşim almak için kasıtlı olarak tasarlanıyor.
04:21Sonsuz kaydırma, otomatik oynatma, bildirimler ve kişiselleştirilmiş içerik akışı farkında olmadan saatlerimizi ekran başında geçirmemize neden oluyor.
04:33Beğeniler, yorumlar ve paylaşımlar tıpkı kumar makinelerindeki ışık ve sesler gibi tetikleyici bir rol oynuyor, insan beynini sürekli ödül aramaya
04:46programlıyor.
04:47X, Meta, Instagram, TikTok, YouTube hepsinde algoritma kullanıcıyı tanıyor ve bu platformlar kişisel bilgilere göre kullanıcıya ona göre içerik akışı
04:56yapıyor.
04:57İnsanlar algoritma oyunlarıyla yönlendiriliyor, manipüle ediliyor.
05:00Özellikle siyasi ve toplumsal olaylarda algoritmaların etkisi daha da gün yüzüne çıkıyor.
05:06İstihbarati örgütler sanal ağlar üzerinden ele geçirdikleri kişisel verilerle toplumsal analiz yapıyor.
05:12Sonra en ufak bir olayda ülkeleri iç karışıklığa sürüklüyor.
05:16Amerika'nın kontrolündeki sanal medya platformları adeta bir silah olarak kullanılıyor.
05:21Seçim dönemlerinde toplumsal olaylarda ve gündem tartışmalarında bu yönlendirme daha da tehlikeli hale geliyor.
05:29Sanal medya artık sadece vakit geçirilen bir alan değil, davranışlarımızı manipüle eden, kararlarımızı şekillendiren bir mekanizma haline gelmiş durumda.
05:40İnsanlar ekran bağımlısı olmaya kaldıkça, devam ettikçe bu sosyal çürümeye sebep olur.
05:45Bununla da ülke gelişemez.
05:46Kumar makineleri gibi tasarlanmış, insanları bağımlı hale getiren bu sanal medya platformlarına karşı ne yapmalı?
05:52Türkiye, çocuk ve gençleri zehirleyen bu sanal medya platformlarına karşı nasıl tedbir alacak?
05:57Bir güvenlik duvarı oluşması gerektiğine inanıyorum.
06:00Hani böyle bir anahtar kelimeler olsun, bir şifreleme yöntemi falan olsun diye.
06:04Bence kontrol altında tutulmalı ve bazı şeylerin de kısıtlanması lazım.
06:07Mesela süre getirmesi lazım.
06:09Mesela bir saat sonra mesela uygulamanın kapatılıp, mesela bir saat sonra tekrar açılması lazım.
06:14İnsanların dinlenmesi lazım ki bağımlı olmayalım.
06:16Bireysel önlemler tek başına yetersiz.
06:19Bildirimleri kapatmak, ekran süresini sınırlamak yalnızca geçici çözüm sunuyor.
06:24Asıl yapılması gereken yasal düzenlemelerle sanal medya platformlarının bağımlılık yaratıcı tasarımlarının sınırlandırılmasıdır.
06:33Avrupa ve Amerika'da tartışılan davalar bu konunun artık göz ardı edilmeyecek bir sorun olduğunu gösteriyor.
06:41Bu bağımlılık mekanizmaları sınırlandırılmazsa sanal medya kontrolü elinde tutmaya devam edecek ve insanları farkında olmadan davranışlarını yönlendirecek.
Yorumlar