- 2 days ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:24İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Herkese merhabalar. Bu hafta konuğumuzla çerçeve yasayı konuşacağız.
00:34Çerçeve ve yasa kapsamında kanun teklifinin yürürlüğe girmesi ve maddelerin uygulamasını konuşacağız.
00:40Konuğumuza geçmeden önce konuya dair hazırladığımız bir dosyamız var. Dosyamızı izleyelim.
00:45Barış ve Demokratik Toplum sürecinin hukuki altyapısını oluşturmak amacıyla hazırlanan ve 5 Ağustos'ta 467 milletvekilinin imzasıyla
00:53meclis başkanlığına sunulan milli dayanışma ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi, 12 maddelik kanun teklifi meclis genel kuruluğunda oy çokluğuyla kabul edildi.
01:04Yasanın içeriğindeki eksiklikler kamuoyunda tartışılmaya devam ederken,
01:08Kürt sorununun çözümüne dair adımların olmaması ve Abdullah Ocalan'ın fiziki özgürlüğü gibi taleplerin yasa kapsamı dışında bırakılması,
01:16kamuoyunun tepkisini çeken temel noktalar arasında yer alıyor.
01:19Çerçeve yasanın meclisten geçmesinin ardından birçok siyasetçi ve akademisyen yasaya dair ilk adım değerlendirmesi yaparken,
01:26bundan sonraki süreçte atılması gereken adımların önemine vurgu yaptı.
01:31Demokratik siyaset kananlarının açıklığı ve Cumhuriyet'in demokratikleşme meselesiydi.
01:36Halen de bu meseledir.
01:37Bu yüzden tarihi, Kürt veya diğer adıyla çerçeve yasayı çatışma üreten nedenleri ortadan kaldıracak
01:45bütüncül bir hukuk ve demokratikleşme reformları izlemelidir.
01:48Bu nedenle önümüzdeki teklif tamamlanmamış bir barış ve çözüm hukuku değildir.
01:56Nitekim Meclis Komisyon raporunda da teklifin kendi genel gerekçesinde de bu düzenlemeyi sürecin
02:02hukuki düzenlemelerin ilk adımını teşkil eden temel bir çerçeve olarak tanımlamak da
02:07yeni kanuni düzenlemelerin gerektiğini kabul etmektedir.
02:11Çerçeve yasanın kabul edilmesinin ardından açıklama yapan Demokratik Bölgeler Partisi,
02:16yasanın kabulünü demokratik çözüm yolunda ilk hukuki adım olarak değerlendirirken,
02:21Kürt sorunun yalnızca söz konusu yasaya indirgenemeyeceği de vurgulandı.
02:26Demokratikleşme yönünde daha kapsamlı adımlar atılması gerektiğine dikkat çekilen açıklamada,
02:31Kürt halk önleri Abdullah Öcalan'ın umut hakkının hayata geçirilmesi çağrısı da yapıldı.
02:36DBP Demokratik Bölgeler Partisi olarak Meclis Genel Kurulu'nda ortaya çıkan bu iradenin ardından
02:42tüm siyasi ve toplumsal aktörleriyle demokratik kamuoyunu,
02:46oluşan barış iklimini hep birlikte büyütmeye ve demokratik bir geleceği el birliğiyle inşa etmeye davet ediyoruz.
02:52Son olarak barış, eşitlik ve demokratik toplum yolunda atılan her adım,
02:58halkların ortak iradesiyle anlam kazanır.
03:01Bu iradeyi güçlendirmek, eksiklikleri gidermek ve hukuku adaletle buluşturmak hepimizin sorumludur.
03:08Yolumuz açık olsun, komisyonu saygıyla selamlıyorum.
03:13Yasanın ardından Den Parti Merkez Yürütme Kurulu Eş Genel Başkanları Tülay Atimolları ve Tuncer Bakır Han Başkanlığı'nda
03:20parti genel merkezinde toplandı.
03:22Toplantının ana gündemi barış ve demokratik toplum süreci kapsamında
03:26Meclis Genel Kurulu'ndan geçerek yasalaşan kökesi oldu.
03:29Eş başkanımızın da ifade ettiği gibi bu yasa elbette tek başına 100 yıllık bir sorunu çözebilecek bir yasa değil.
03:38Ama bir adım atma konusunda, bir kapıyı aralama konusunda son derece tarihi bir yasadır.
03:45Bizim açımızdan bu yasa net olarak Kürt sorununun çözümünde bir adım atmak, bir kapı aralamak anlamı taşımaktadır.
03:54Bu anlamıyla da son derece tarihidir ve kıymetlidir.
03:57Ve yine negatif barıştan pozitif barışa geçiş konusunda da son derece önemli bir evredir bu yasa.
04:05Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi Sözcüsü Ayşegül Doğan da parti genel merkezinde düzenlediği basın toplantısında gündemdeki gelişmeleri değerlendirdi.
04:15Meclis Genel Kurulu'ndan geçen kök yasaya ilişkin konuşan Ayşegül Doğan, yasanın uygulanmasına yönelik oluşturulacak mekanizmalara dikkat çekti.
04:23Ayşegül Doğan, uygulama için bir teyit, tespit mekanizması ve çeşitli kurullar öngörülüyor.
04:29Bu kurulların oluşturulması ve çalışmaya başlaması önümüzdeki günlerde netleşecek dedi.
04:35Kök yasanın Türkiye Cumhuriyeti tarihinde bir ilk olduğunu belirten Ayşegül Doğan,
04:40düzenlenmenin toplumsal barış ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi açısından önemli olduğunu ifade etti.
04:47Ayşegül Doğan, barış ve demokratik toplum sürecin başarıya ulaşabilmesi için farklı toplumsal kesimlerle buluşmaların önemine vurgu yaptı.
04:54Özellikle kadınlar ve gençlerin sürece aktif katılımının önem taşıdığını belirten Ayşegül Doğan,
05:00kadınların ve gençlerin aktif bir biçimde içinde yer aldığı çözüm ve barış süreçleri genellikle daha başarılı olmuş.
05:10O yüzden biz kadınların ve gençlerin bu sürece katılımını çok önemsiyoruz.
05:15Aynı zamanda mecliste kurulacak kurullarda da kadınların temsiliyetinin olmazsa olmaz olduğunu düşünüyoruz.
05:23Demparti İmralı heyeti, çerçeve yasanın meclisten geçmesinin ardından 14 Ağustos tarihinde
05:29Cumhurbaşkanı ile Beştepe'de gerçekleştirilen görüşmeye dair yazılı açıklama yayınladı.
05:34Yaklaşık bir buçuk saat süren görüşme, İmit Başkanı İbrahim Kalın ve AKP Genel Başkan Vekili Efkan Al'a da katıldı.
05:42Açıklamada mecliste 467 oyla kabul edilen çerçeve yasanın ve süreçte gelinen aşamanın değerlendirildiği belirtildi.
05:49Sürecin kararlılıkla sürdürüleceğine ilişkin ortak iradenin bir kez daha teyit edildiği vurgulandı.
05:56Heyet, barış ve demokrasi yolunda çalışmaların devam edeceğini bildirdi.
06:06MÜZİK
06:27Dosyanızı izledik. Şimdi konuğumuza dönelim.
06:30Konuğumuz ÖHD üyesi avokat Semra Balyan. Sevgili Semra programımıza hoş geldiniz.
06:36Hoş bulduk, sağ olun.
06:37Evet sevgili Semra, sizler de süreci yakından takip eden hukukçular olarak aslında bu sürecin geldiği aşamayı size sormak istiyorum.
06:45Biliyorsunuz yaklaşık iki yıldır yani 1 Ekim 2024 tarihinden bu yana devam eden barış ve demokratik toplum süreci var.
06:55Bu süreç kapsamında da yine Kürt halk önderi Aplı Öcalan 27 Şubat 2025 tarihinde tarihi barış ve demokratik toplum çağrısını
07:05yapmıştı.
07:05Ve bu çağrı doğrultusunda da aslında yine özgürlük hareketi tarafından birçok adım atılmış.
07:11Ancak devlet tarafından beklenen somut adım da yasal çerçeveyle birlikte aslında meclisten geçti.
07:19Bu anlamda Türkiye'nin, hükümetin ve devletin aslında süreç kapsamında ilk kez yasal bir adım atarak bu süreci aslında ilerlemesi
07:30konusunda da bir adım atmış oldu.
07:33Yani evet bu adımın atılması birçok çevre konusunda eleştiri konusu yapılsa da biliyorsunuz yani tam anlamıyla belki sürece cevap olabilecek
07:43bir adım değil.
07:44Ancak bu sürecin ilerleyişi açısından önemli bir yerde duruyor.
07:48Burada yine Kürt halk önderi Aplı Öcalan da söylemişti.
07:52Yani bin kilometrelik yolu bir adımla başlar tabiriyle bu yasaya bakmıştı.
08:00Bu anlamda da aslında yasanın belki başlangıç olarak önemli bir noktada duruyor.
08:06Ancak siz hukukçular olarak bu yasayı, bu süreci nasıl görüyorsunuz, nasıl değerlendiriyorsunuz?
08:13Evet, şimdi şöyle ilk olarak meclise yansıyan ya da resmi diyebileceğimiz evrakları referans alarak değerlendirecek olursak,
08:25bu çerçeve yasanın dayandırıldığı belki komisyon raporuna değinmek gerekecektir.
08:31Çünkü aslında Şubat 2026 tarihindeydi sanırım rapor açıklandı.
08:38Biliyoruz komisyon Ağustos 2025'te kuruldu ve yaklaşık iki ay boyunca çeşitli grupları, toplumsal kesimleri,
08:49sivil toplum örgütlerinin baroları, başkaca birçok kişiyi ve kurumu dinledi 20 toplantı sonucunda.
08:56Daha sonra uzunca bir gecikmeden sonra Şubat ayında bu rapor açıklandı.
09:02Ve o zamandan sonra gözler artık bu yasa tasarısına çevirmişti aslında.
09:09Beklenti bu yöndeydi.
09:11Bu süreçte siyasiler olsun, sivil toplum örgütleri temsilcileri olsun, kamuoyu olsun, kadınlar, kadın örgütleri, hukukçular,
09:21bu yasaya dair beklentileri nasıl bir somut bir çerçeve çizileceğine dair önerileri aslında kamuoyuyla sıklıkla paylaştılar.
09:31Daha sonra siyasi iktidarın bu yasanın çıkacağını teyit etmesiyle birlikte yasa tasarısı meclise geldi, komisyona sunuldu ve mecliste yüksek bir
09:44oyla kabul edildi.
09:45Evet başta da söyledim.
09:47Yani ilk başta bu rapor nasıl bir yasa vaat etmişti?
09:53Öncelikle buna bakmak gerekiyor.
09:55Çünkü komisyonun iddiası şuydu, geniş bir toplumsal mutabakatın en geniş anlamıyla bir toplumsal iradenin sağlanarak bu yola çıkılması üzerinden bir
10:09sürecin yürütüldüğü belirtiliyordu raporda.
10:13İşte o dönem çok konuşuldu, tartışıldı.
10:16Komisyon raporunun 6. maddesinde yani örgütün silah bırakmasından sonra örgüt üyelerinin hukuki durumlarının ne olacağı, nasıl düzenlemeler yapılacağı konusunda bir
10:30yasal çerçevenin çizilmesi gerektiğinden söz edilmişti bu raporda.
10:34Aslında bu çerçeve yasa tanımı da adını buradan alıyor.
10:38Bu raporun bu 6. maddesindeki isimlendirmeden alıyor.
10:42O yüzden çerçeve yasa deniliyor.
10:47Tabii kültü siyasi hareketi bunu bazen kök yasa olarak da adlandırıyor.
10:53İşte kavramsallaştırmalar değişse de yani buna çerçeve yasa da kök yasa da dense de aslında işaret edilen nokta bunun bir
11:01başlangıç olması.
11:03Çünkü zaten bu kadar uzun verimli bir süreci, bu kadar sebep ve sonuçlarıyla haliyle zor işleyecek bir süreci en başından
11:14hukuki açıdan ya da siyasi açıdan öngörebilmek zaten mümkün değil.
11:18O yüzden tüm sorunları, tüm konu başlıklarını bir yasada ele almak mümkün değil.
11:23O yüzden yani böyle bir yasa şekli kabul edildi diyebiliriz.
11:32Evet yani bu tekrar rapora gelecek olursak burada eksikliği aslında hani bu toplumsal mutabakatın metni denilen rapora dayandırmamın sebebi ilk
11:42baştan resmi belgelerden hareketle bir eksiklik olduğunu vurgulamaya çalışmak aslında.
11:46Burada sadece örgütün silah bırakmasının tespiti ve teyidi meselesi değil, aynı zamanda silah bırakan örgüt üyelerinin daha sonraki hukuki durumlarının
11:57ne olacağı.
11:58İşte orada raporda toplumsal bütünleşme kavramı kullanılıyor.
12:01Yani işte entegrasyon sürecinin nasıl olacağı konusunda hani çok somut belirlemeler yok ama yasada eksik kalan bazı noktalara, bazı gerekliliklere
12:12işaret ediyor.
12:12Bu nasıl işte?
12:14Yani bu entegrasyon sürecine katılacak her bireyin işte ortak geleceğe eşit ve adil bir şekilde katılımının güvenceye alınmasından söz ediliyor.
12:24İşte bu toplumsal bütünleşme entegrasyon sürecinde yine alınması gereken tedbirlerden söz edilip yani genel ifadelerle bunun gerekliliğine işaret ediliyor.
12:35Ancak kanuna baktığımızda, kanun metninde işte yürüyen soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesi,
12:45eğer ceza kesinleşmişse, mahkumiyet hükmü kesinleşmişse bunların infazının ertelenmesi ve Milli Güvenlik Kurulu kararının yayınlanmasından önceki bir suça dayanılarak
12:58bundan sonra açılacak bir soruşturmanın kurulun izine bağlanması dışında entegrasyon sürecine dair,
13:05bunun nasıl güvenceye alınacağına dair, alınacak tedbirlere dair bir belirleme yok.
13:11Öncelikle eksiklik anlamında bunun eksik olduğunu söyleyebiliriz.
13:15Tabii yine bunun yanı sıra yasada evet eksiklikler var.
13:22Hukuk tekniği açısından da, hak ve özgürlükler açısından da sürecin belirliliği anlamında da eleştirilecek düzenlemeler var.
13:33Yani bu kanun tasarısı kamuoyuna açıklandıktan sonra yoğun bir şekilde tartışılmaya başlandı, eleştiriler yöneltildi.
13:43Hatta kanunlaşırken de aslında bunların özellikle bu maddelerin uygulamada yaratacağı sorunlara ve eksikliklere değinilerek
13:52aslında genel kurulda da ya da öncesinde komisyon aşamasında da tartışıldı.
13:56Ama yasa aynen bu şekilde geçti.
14:00Elbette sizin de işaret ettiğiniz gibi bu sürecin başında atılan bir adım olması, bir eşiğin geçilmesi anlamına geldiği için
14:10gerçekten çok önemli, tarihe öneme sahip bir yasa elbette ki.
14:17Beklenti de bu yöndeydi, bir yasanın çıkmasıydı aslında.
14:21Ama tabii ki bunun yanı sıra, çok önemli olmasının yanı sıra biz bunu eleştirerek bu yasadaki eksiklikleri geliştirmeye devam edebiliriz
14:32ancak.
14:33Çünkü biliyoruz ki barış süreçleri dinamik süreçler.
14:39Yani dünya deneyimleri de bunu gösterdi.
14:42Dinamik süreçler olduğu için bütün sorunların tek bir yasayla, tek bir çerçeveye sıkıştırılarak çözümlenmesini düşünmek zaten mümkün değil.
14:53Kaldı ki meclise sunulan kanunun gerekçesi, yani hukuk tekniği açısından kanunun gerekçesi de komisyona sunulan gerekçe de aslında kanunun bir
15:03parçası.
15:04Gerekçenin genel kısmına baktığımızda orada da ifade ediliyor bu.
15:09Hani sürecin dinamik olduğu, zamanla gelişecek gelişmeler, gereklilikler ve şartlar doğrultusunda yeni maddeler eklenebileceği, madde değişikliklerine gidebileceği ve yeni yasalar
15:21çıkarılabileceği konusunda da bir tespit var ki gerçekten böyle olması gerekiyor.
15:28Yani neden hani entegrasyon konusunda eksiklik olduğuna değindim öncelikle.
15:33Çünkü bu gerçekten çok önemli.
15:36Yani Türkiye gibi toplumsal kutuplaşmanın had safhada olduğu, hak ve özgürlüklerin sürekli tehdit altında olduğu ve ihlal edildiği bir yerde.
15:48Hem de bu yasa teklifinin kanunlaşmasından sonra gördük yani hani kamuoyuna, medyaya yansıyan şekliyle nefret söylemi içeren ayrımcı ve rövanşi
16:00söylemler de oldu açıkçası.
16:02Tabii böyle bir ortamda elbette ki bu güvence ve tedbirler önemli olacaktır.
16:09Ama şunun da altını çizmem gerekiyor.
16:13Erteleme mekanizmalarının ve kurulum işleyişinin ileride yani Milli Güvenlik Kurulu kararından sonra yasanın yürürlük kazanması zaten başlı başına bir sorun
16:24teşkil ediyor.
16:25Ve bu yasanın uygulamasının sürüncemede bırakılması riskini doğuruyor.
16:30Çünkü önümüzde belirsiz bir zaman var.
16:31Yani böyle bir şarta bağlanması hem siyaseten hem de hukukken sorunlu bir durum gerçekten.
16:36Buna çokça işaret edildi zaten.
16:40Bunun yanı sıra söylediğim gibi yani erteleme düzenlemeleri, işte yürüyen soruşturma ve koşturmalar için savcılıkları ve mahkemelere devrediliyor bu.
16:50Yani karar verecek olan onlar.
16:53Mahkumiyet kararları için de infaz hakimlikleri karar verecek.
16:57Ama açıkçası bir hukukçu olarak bunların uygulamada, pratikte sorun, yani farklı uygulamaları neden olabileceği,
17:07işte uygulamaları arasında bir yekme saklılığın bulunmayabileceğini de öngörmek çok da zor değil.
17:15Hani uygulamayla birlikte aslında bu eleştiriler de eksikliklerin tespiti de devam edecek sanırım.
17:21Biraz yani bu sürecin uygulamasına bakarak nasıl yol alınması gerektiğini,
17:26yani bu yasanın daha fazla nasıl eleştirilmesi gerektiğini, eksikliklerin nasıl tamamlanması gerektiğini
17:32ve ilk adım olması nedeniyle de daha sonra atılacak adımların nasıl olması gerektiğini hep birlikte göreceğiz.
17:37Evet sevgili Semra aslında yani yapılan eleştirilere baktığımızda hem Tevker Ajinin Azat hem DEM Parti hem DBP,
17:44yani siyasi partilerin yaptığı eleştirilere baktığımızda, yani çerçeve yasa ilişkin,
17:51yani mecliste aslında çok yüksek bir kabul oyuyla geçti.
17:57Yani biliyorsunuz 467 kabul oyu alarak meclisten geçti bu yasa tasarısı.
18:04Ancak eleştirilerin de hem çok yapıldığı kısımda işte hem hasta tutsakların kapsamaması sürecin başından beri biliyorsunuz,
18:13hasta tutsakların aslında şartsız bir şekilde tahliye edilmeleriydi.
18:18Ancak bu yasada hem yer almadı.
18:20İkincisi de ne Kürt Halkı Önder'i Sayın Abla Öcalan'ın fiziki özgürlüğünün kapsamaması,
18:25Umut hakkının işte açısından mevcut yani bir teklifin, bir kanunun çıkmaması eleştirisi konusu oldu.
18:34Yani sizler hukuk açısından bu tabloyu nasıl değerlendiriyorsunuz?
18:39Evet, yani az önce sözünü ettiğim komisyon çalışmaları sırasında da ve rapor açıklandıktan sonra da,
18:46rapora yönelik yeleştirilen bir beklentililer saydığınız kurumlar tarafından,
18:53sivil toplum örgütleri tarafından dile getirildiğimde,
18:56hasta tutsakların durumunun ve Umut hakkının,
18:59Abdullah Öcalan'ın özgürlüğü meselesinden aslında kanunu bir düzenlemeyi beklemeden
19:03ele alınması gereken konular olduğu çokça söylendi.
19:09Nitekim gerçekten de öyleydi.
19:12Yani hasta tutsakların cezaevinde, hapishanede bulunma koşullarının sağlıkları için evverişte olmaması,
19:20aslında yeni bir yasal düzenlemeyi, bu kapsamda yapılacak bir yasal düzenlemeyi gerektirmiyor.
19:25Mevcut düzenlemeler doğrultusunda da,
19:27yani tarafsız kurumlardan alınan doktor raporlarıyla da,
19:31bu kolaylıkla sağlanabilirdi aslında yasanın çıkması beklenmeden.
19:36Bu yüzden hani şimdiki aşamada evet, yani bu ertelemeden hasta tutsaklar da yararlanabilecek ama
19:43bu onlar açısından yani yaşam haklarının, sağlığa erişim haklarının tehdit altında olması açısından
19:49elbette gecikmiş bir adım.
19:51Bu nedenle yasal düzenleme beklenmeden de her zaman çözülebilecek bir sorundu bu.
19:56Ama maalesef bu şekilde adım atılmadı ve yasada da hani hasta tutsakların durumu ayrıca ele alınmadı.
20:03Ama elbette onların durumu da bu erteleme mekanizmaları kapsamında değerlendirilecektir.
20:09Umarım yani bu sözüne ettiğim hani yasanın yürürlük kazanması,
20:15Milli Güvenlik Kurulu kararının resmi gazetede yayınlanmasına bağlandığı için
20:20umarım onların sağlıkları açısından bu süreç daha fazla geçikmeye neden olmaz.
20:24Böyle bir durum da var.
20:25Yani bu sürecin bu şekilde uzaması, belki de belirsizlik arz etmesi
20:30elbette ki hasta tutsakların yaşam hakkını da ihlal edecek, tehlikeyi de barındırabilecek içinde.
20:37Umut hakkına gelecek olursak, bunu uzun bir zamandan beri hukukçular olarak çokça dile getirdik yine.
20:46Yani umut hakkının tanınması Türkiye'nin mevcut hukuk düzeni içerisinde yeni bir düzenlemeyi gerektirmiyor.
20:53Bu konuda çünkü sanırım 2014 yılındaydı.
20:58Abdullah Öcalan Ahim Başvurusu'nda verilen bir ihlal kararı var.
21:03Zaten umut hakkı Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin geliştirdiği bir kavram aslında.
21:09Yani müebbet hapis cezasına mahkum edilen birinin hiçbir şart gözetilmeden ömür boyunca
21:16hapishane koşullarında tutulmasının, yani özgür bir yaşam sürebileceği umudundan mahkum bırakılmasının
21:23sözleşme kapsamındaki işkence ve kötü muamele yasağını ihlal ettiği şeklinde bir belirlemesi var.
21:31Yani buna dayandırıyoruz biz umut hakkını.
21:33Elbette ki Türkiye zaten sözleşmeye tarafı olduğu için ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarını uygulaması
21:41hem sözleşmenin hem de anayasanın bir gerekliliği olduğu için aslında bu umut hakkının tanınması yine bir yasal düzenlemeyi gerektirmiyordu.
21:52O yüzden yani bundan bağımsız olarak da her zaman bu çağrılar yapıldı.
21:56Ama işte yasadan anlıyoruz ki bu yine kapsam dışı tutuluyor.
22:01Kaldı ki umut hakkının tartışması bir yana erteleme mekanizmasından yararlanacak olanların
22:101 Haziran 2005 tarihi ve öncesi ve sonrası olarak ayrılması zaten bunun önüne yasa tarafından,
22:19siyasi iktidar tarafından bir set çekildiğini gösteriyor.
22:22Yani bu anlamda evet karşımıza olumsuz bir tablo var.
22:25Yani umut hakkının sağlanması, ahim kararına uyumasını beklerken yasayla böyle bir set çekiliyor.
22:32Yani az önce de söyledim yani bu dinamik bir süreç olduğu için şartlar, talepler, gereklilikler, koşullar değişecektir elbette.
22:45Yani tarafların tutumu da muhtemelen eğer süreç ilerleyecekse, eğer barış iradesi konusunda kararlılık, dile getirilen kararlılık gerçekten sahici ise ve
22:58samimi ise
22:58tabii ki bu süreç dinamik bir şekilde ilerleyecek ve her zaman yeni yasal düzenlemenin yapılması ya da yeni yargısal kararların
23:10alınabilmesi, yeni idare pratiklerin geliştirebilmesi her zaman mümkün olacaktır.
23:15Yani hukuken bu zaten mümkün.
23:18Siyaseten de aslında imkansızlık diye bir şey yok.
23:21Yani bu tamamen artık siyasi sürecin belirleyeceği bir durum diyebiliriz.
23:26Yani hukuken önünde bir engel yok.
23:28Yani bu yasada yer almaması, böyle bir sınırlama çizilmesi bundan sonra artık böyle görüleceği anlamda gelmiyor.
23:37Yani yeni bir yasal değişikliğin yapılması, yeni bir madde eklenmesinin önü her zaman açık aslında.
23:43Teknik açıdan da, hukuki açıdan da, siyasi açıdan da bu böyle.
23:47Evet, sevgili Semra aslında yasanın uygulanması için oluşturulacak kurul ve yine mekanizmalar da çok tartışılıyor biliyorsunuz.
23:55Yani bunun yetki ve sorumlulukları nasıl belirlenmeli?
23:59Yine bununla birlikte hukuki güvencesi nasıl sağlanmalı?
24:03Evet, bu kurulun işleyişi de, bu kurulun kurulması da aslında başka bir eleştirilen konu, başka bir sorun teşkil edebilecek bir
24:18konu aslında.
24:20Yani kanunda şöyle geçiyor, bu sanırım yedinci maddede düzenleniyordu.
24:24Takip ve koordinasyon, yani yasanın uygulamasının takip ve koordinasyonu için daha çok yürütmeden oluşan,
24:31işte Cumhurbaşkanı Yardımcısı Başkanlığı'nda olacak, işte İçişleri Bakanı, Adalet Bakanı, Milli Savunma Bakanı gibi temsilcilerin bulunacağı bir 8 kişilik
24:42bir kuruldan söylediliyor.
24:43İşte yasanın uygulamasının takip ve koordinasyonu bu kuru tarafından sağlanacağı söyleniyor.
24:49Şöyle sıkıntılı olan durum, elbette ki hem bu kurulun oluşturulma şekli, tamamen yürütmeden oluşması,
25:02yani tarafsızlığı sağlayacak bir kurul olmaktan, böyle bir görüntü çizmekten uzak olması zaten başlı başına sorumlu bir durum aslında.
25:11Yani takip ve koordinasyonun böyle süreçlerde, böyle barış süreçlerinde tek taraflı olarak yürütülmesi her zaman riskli olmuştur.
25:20Ve bu risk gelişmelere bağlı olarak nasıl ortaya çıkacak hep birlikte göreceğiz.
25:27Ama baştan bunun zaten oluşum şeklinin sorunlu olduğunu söyleyebiliriz.
25:32Bir diğer sorunlu olan yönü ise kuruluna ilgili olarak, biraz önce de söyledim,
25:39Millet Güvenlik Kurulu kararının resmi gazetede yayınlanmasından önce işlenecek bir suç nedeniyle,
25:47bu yasadan sonra bir soruşturma açılacak olması halinde bu soruşturmanın açılması kurulun iznine bağlanıyor.
25:54Bir kere zaten izne bağlanması bir yönüyle, yani tümüyle değil ama bir yönüyle sorunlu olacaktır.
26:03Ama aynı zamanda yani halen soruşturma ya da kovuşturmaların açılabileceğinden söz edilmesi,
26:11kanunda bunun zikredilmesi, kaldı ki bunun yanında şunu da ifade etmeliyim.
26:16Bu ertelemeler kanunda şöyle bir şarta bağlanıyor.
26:21İşte 15 yıl altındaki suçlar için biliyorsunuz 5 senelik bir erteleme öngörülüyor.
26:2915 senenin üstü olan suçlar için de 10 senelik bir erteleme öngörülüyor.
26:34İşte bu erteleme sürelerinin 5 ve 10 yıllık sürelerin başka bir terör suçu işlenmemesi halinde,
26:41yani kanunun tanımladığı şekliyle terör suçu işlenmemesi halinde davaların düşmesine ya da soruşturmaların takipsizlikle sonuçlanmasına karar verilecek.
26:51Ama işte burada şöyle bir şey var.
26:56Yani örgüt kendini fesh ettikten sonra, silah bıraktıktan sonra ve demokratik siyaset zemininde mücadelesini sürdürme iradesini bu kadar açık bir
27:05şekilde ortaya koyduktan sonra,
27:07bu meselenin çözümünü hukuki ve siyasi zemine taşındığının ve bunun bu şekilde devam ettirileceğinin bu kadar açık bir şekilde ifade
27:18edilmesinden
27:19ve bu yönde pratik adımlar, çok somut adımlar atılmasından sonra halen terör suçu işlenebileceğini, terör suçu kavramını bu kanunda kullanmak
27:29da yine başkaca bir sorun.
27:31Açıkçası bu yani devlet tarafının halen güvenlikçi politikalarından ve terörle mücadele kanunu gibi bir istisnai
27:43ve büyük oranda güvenlik siyasetine dayanan ve temel hak ve özgürlüklerle en başta ifade özgürlüğüyle tamamen çelişen ve insanların özgürlük
27:59ve güvenlik hakkını tehdit eden
28:00böyle bir yasaya atıfla terör suçu tanımının yapılması ve halen bunun işlenebileceğinin ihtimalinin kabul edilmesi başta bir sorun.
28:12Çünkü ilerleyen süreçte açıkçası bu kapsamın nelerin, hangi eylemlerin alınabileceğini şu andan öngörmek mümkün değil.
28:21Yani böyle geniş bir kavram ve böyle bir açıkçası tehdit barındıran bir düzenlemenin yasada olması çok sorunlu.
28:29Yani hem böyle bir yasanın çıkarılması aynı zamanda terörle mücadele mantığından, bu anlayıştan, güvenlikçi siyaset anlayışından vazgeçilmemesi tam da işte
28:40bu düzenlemeyle ortaya çıkıyor.
28:43Yani bakalım hani uygulamada göreceğiz aslında.
28:46Yani umarım bu kavramsallaştırma, bu suç tanımı yani insanların bu ertelemeden yararlanan bireylerin
29:00özgürlüklerini tehdit eder boyutta olmayacaktır.
29:04Dilerim ki böyle olur.
29:05Tamamen bize gelecek bunu gösterecek.
29:07Kurula gelecek olursak yine işte dediğim gibi bu kullanılan terör suçu kavramından neden söz ettim?
29:13Çünkü burada işte soruşturmaların açılabileceğinden söz ediliyor ve izne bağlanıyor.
29:18Yani bu konuda kurulun takdir yetkisi çok geniş oluyor aslında.
29:24Hani bunu şimdiden olumlu ya da olumsuz değerlendirmek güç tabii ki.
29:29Bunun yanı sıra kurula şöyle bir işlev de veriliyor kanunda.
29:37İşte bu ertelemeden yararlanacak olanların yine işte suçun gerektirdiği ceza itibariyle
29:42iki ve üç yıl sürelerinin geçirilmesinden sonra hak yoksunluklarının ortadan kaldırılabileceğinin kurul tarafından talep edilebileceği ifade ediliyor.
29:56Yani kişiler bizzat kendileri bu sürelerin zaten böyle süre kısıtlaması konulması da zaten hukuken
30:06dediğim gibi yani hak ve özgürlükleri kısıtlayan nitelikte bir ifade.
30:10Ama bunun ötesini de geçerek yani bu kişilerin adına hak ve yoksunlukların giderilmesi
30:17ki bunun en büyük alt başlığı da siyasal hayata katılım aslında.
30:23Yani siyasal hakların kullanılması, siyaset yapma hakkının kullanılması.
30:26Bu hak ve yoksunluklar meselesine giriyor.
30:29Yani bu kurula bu konuda bir takdir yetkisi tanınıyor.
30:34Bu kişilerin bu hak ve yoksunlukların ortadan kaldırılmasını kurul kendi takdir yetkisiyle ilgili kurumlardan isteyebilecek.
30:43Yani işte böyle kurulun bu gibi işleşler konusunda geniş bir takdir yetkisi söz konusu aslında.
30:49Yani dilerim ki kişilerin siyasi yaşama, toplumsal yaşama katılımını engelleyecek, kısıtlayacak boyutta kullanılmaz bu takdir hakkı.
31:00Öyle umuyoruz.
31:01Evet sevgili Semra aslında biraz da süreç bağlamında siyasi partililerin de tavrılarını size sormak istiyorum.
31:08Yani biliyorsunuz Erdoğan da yine aynı zamanda Bahçeli'de yani sürecin kararlılıkla devam edeceği yönünde mesajlar veriyor.
31:16Yine son Erdoğan ile Den Parti İmrali heyetinin de görüşmesi vardı.
31:22Bu görüşmede de sürecin kararlılıkla sürüleceği mesajı verildi.
31:27Ancak bundan sonra hem siyasi partililerin üzerine düşen yine heyetlerin üzerine düşen sorumluluklar, görevlerler nedir?
31:36Siz bunları hukuki açıdan nasıl değerlendiriyorsunuz?
31:42Evet heyetin Cumhurbaşkanı ile yaptığı, Erdoğan ile yaptığı görüşmeden sonra bizzat Cumhurbaşkanı tarafından yani devletin yürütmenin başı tarafından bu kararlılığın
31:54yasanın çıkmasından sonra,
31:55bu tartışmalardan sonra dile getirilmesi elbette ki önemli.
32:00Biz bundan bu sürecin devam edeceğini, bu yasal sürecin de devam edeceğini anlıyoruz.
32:07Yani siyasi partilerin tutumuna gelince, evet bu yasanın oylanması sırasında, evet oyu kullananlar da oldu elbette.
32:17Açıkçası bu siyasi bir konu elbette ama yani 467 oyla kabul edilmesi, bu meclis tarihinde çok da rastlanan bir oy
32:26oranı değil, kabul oranı değil.
32:27Bu anlamda elbette ki önemli.
32:30Yani bu programın başından beri sözünü ettiğim, yani daha başka tabii eleştiriler ve eksiklikler de var zamanımız kısıtlı olduğu için
32:40biraz toparlamaya çalıştım.
32:43Yani bu eksiklik ve sorumlu alanların giderilmesi konusunda yani elbette parlamentallere büyük bir sorumluluk düşüyor.
32:50Yani en azından Kürt harekette, Kürt siyasi hareketi dışında mecliste yer alan diğer parlamenterlerin ve diğer siyasi gruplarında komisyon raporunu,
33:06orada sağlanan toplumsal mutabakatı her ne kadar yine eksik yönleri olsa da,
33:12çünkü o zaman da dile getirdik özellikle kadınların, kadın yapılarının görüşlerinin, önerilerinin bu raporda yer almamasının büyük bir eksiklik olduğunu
33:24ve bu toplumsal mutabakatı eksik kıldığını o süreçte ifade etmiştik.
33:30Her ne kadar bu anlamda eksiklik olsa da, dediğim gibi yani diğer mecliste yer alan yapıların da siyasi partilerin de
33:38en azından asgari olarak imza attıkları bu toplumsal mutabakata uygun hareket etmeleri gerektiğini düşünüyoruz.
33:48Bunun yanı sıra toplumsal açıdan da elbette ki siyasilerin büyük bir sorumluluğu var.
33:54Tabii bu sadece parlamento siyasetine bırakılacak bir konu değil. Barış gibi önemli ve hassas süreçler.
34:02Bu nedenle yani her birimiz birey olarak, birer kadın olarak, hukukçuları olarak, sivil toplum temsilcileri olarak bu sürecin izleyicisi olmalıyız.
34:15Yani hem atılacak yasal adımların hem atılacak pratik adımların bu konuda izleyicisi olmak ve her zaman bu konudaki eleştirileri kamuoyuyla
34:23paylaşıp bu eksikliklere dikkat çekmek, oluşamayacak risklere dikkat çekmek elbette ki kamuoyu açısından da çok önemli ve sorumluluk taşıması gereken
34:35durumlar.
34:36Yani dediğim gibi bu sadece parlamenter siyasetle çözülemeyecek bir sorun değil. En başından beri zaten bu anlaşıldı.
34:45Yani geniş bir toplumsal katılımla, bu sürecin başından beri çok söz edildi.
34:52İşte barışın toplumsallaşması gibi bir kavram da bu ifade ediliyor aslında.
34:57Yani bu barış talebinin, barış ısrarının her zaman yüksek sesle dile getirmeye devam etmeliyiz.
35:02Tabii ki bu barışın toplumsallaşması meselesi birebir sadece seslerin yükseltilmesi meselesi değil aslında.
35:13Yani evet bu çerçeve yasa önemli bir adımdı ama sadece silah bırakma sürecini ve sonrasını ele aldığı için
35:21bunun dışında demokratik çözümler meselesi daha doğrusu demokratikleşme meselesinin
35:33işte temel hak ve özgürlüklerin güvenceye alınması, işte kayyum rejimine son verilmesi,
35:42yerel yönetimlerin güçlendirilmesi meselesi.
35:45Bunların ötesinde demokratik, özgürlükçü, sivil bir anayasanın oluşturması gibi meseleler
35:53aslında şu an yasanın tamamen kapsamı dışında.
35:56İşte tam da bu demokratikleşme adımlarının atılmasıyla,
36:01barış süreciyle, bu çıkarılan çerçeve yasa ile uyumlu olabilecek bir aşamadan söz edebileceğiz.
36:09Yani sadece silahların susması, sadece çatışmanın sona erdirilmesi,
36:15yani negatif barış, barışın sağlandığı anlamına gelmiyor.
36:20Bu çokça dile getirildi.
36:21Gerçekten de bu çok önemli.
36:23Bu yönüyle yani çerçeve yasa demokratikleşmenin sağlanması yönünde elbette ki eksiklikler taşıyor.
36:33Umarım yapılacak yeni düzenlemelerle bu sözünü ettiğimiz demokratikleşme adımları da atılır.
36:43İşte bu şekilde yani barışın toplumsallaşması dediğimiz aslında tam da atılacak,
36:54demokratikleşme yönünde atılacak adımlarla sağlanabilecektir.
36:58Yani kişilerin, bireylerin, toplulukların bu sürece katılımı aslında bu şekilde önü açılabilecek meseleler.
37:05Tabii bunun yanı sıra yani toplumdaki kutuplaştırıcı politikaların,
37:15bu gibi söylemlerin sona erdirilmesi, nefret söyleminin sona erdirilmesi,
37:20bunu hem siyaset dilinde hem de medya dilinde artık bir barış diliyle,
37:26bir uzlaşma diliyle yer değiştirmesi gerekiyor.
37:28Özellikle toplumsal cinsiyet eşitsizliğine dayanan ayrımcılığın,
37:34ırkçılığın, cinsiyetçiliğin, şiddetin, erkek şiddetinin, cinsel şiddetin ve tüm ayrımcılık türlerinin ortadan kaldırıldığı
37:45ve nefret dilinin, ayrıştırıcı dilin terk edildiği bir toplumda gerçekten işte barışın sağlanabildiği,
37:54işte herkesin toplumsal yaşamında, gündelik yaşamında kendini güvende hissettiği koşullarda aslında barış amacına ulaşmış olacağız.
38:02Tam da bu şekilde aslında toplumun da geniş bir katılımı sağlanabilecek bu sürece.
38:09Bunlar çok önemli elbette.
38:10Evet aslında ben de bunları son olarak size soracaktım ancak siz cevapladınız.
38:15Son olarak da biraz belki bu sürecin aslında hukukçular üzerine düşen sorumluluklarıyla birlikte son sözlerinizi de alarak bitirelim.
38:23Yani sürece bu süreç kapsamında aslında hukukçular nasıl katkı sunabilir?
38:29Evet yani ifade ettim bu süreç çıkan yasa anlamıyla söylersek ilk başta eksiklikler taşıyor ve hani ileride uygulamada pratikte sorunlar
38:41çıkarabilecek düzenlemeler.
38:43Yani ilk başta bu çerçeve yasanın uygulaması açısından bakarsak tabii ki hukukçulara büyük görev düşüyor.
38:49Yani bu uygulamada ortaya çıkabilecek sorunların takibi ve bunların sürecin gerektirdiği şekilde bir adalet anlayışı içerisinde bir eşitlik anlayışı içerisinde
39:03çözümlenebilmesinin yolu bence başta bu süreci takip eden hukukçular tarafından açılacaktır.
39:10Yanı sıra yine dediğim gibi yani bu süreç dinamik bir süreç olduğu için önümüzde başka hukuki düzenlemelerinin de yapılması gibi
39:19ihtimaller çok güçlü bir şekilde duruyor.
39:22Yine hukukçuların bir özgürlükçü bir anlayışta böyle bir perspektikle barışa inanmış bir şekilde görüşlerine kamuoyuyla ve siyasetle paylaşmaları tabii ki
39:37önemli.
39:37Yani evet hukukçulara büyük bir rol düşüyor ama biraz önce sözünü ettiğim gibi sadece hukukçular değil tek tek bireyler olarak
39:45hepimizin bu sürece katılımı ve izlemesi gerçekten çok önemli.
39:50Peki çok teşekkür ediyoruz sevgili Semra programımıza katıldığınız zaman.
39:54Ben de teşekkür ederim.
39:56Evet sevgili izleyiciler haftanın gündemi programının sonuna geldik.
40:00Bu hafta konuğumuz ÖHD üyesi Avokat Semra Balyan ile çerçeve yasayı yine çerçeve yasa kapsamında kanun teklifinin yürürlüğe girmesi ve
40:09maddelerin uygulanmasını konuştuk.
40:11Önümüzdeki hafta farklı bir konu ve konukla tekrar karşınızda olmak dileğiyle.
40:16Hoşçakalın.
Comments