- 1 day ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:00:07Редактор субтитров А.Семкин
00:00:40Корректор А.Кулакова
00:01:01Корректор А.Кулакова
00:01:34Корректор А.Кулакова
00:02:00Teknik kabul edilmiş ve kanunlaşmıştır. Hayırlı olsun.
00:02:06Süreç esası meclisten 467 milletvekillerinin oyuyla kabul edildi.
00:02:12DEM Parti'nin sürece dair siyasi temasları ise sürüyor.
00:02:15Hayırlısı olsun öyle değil. İşimiz uzun, yolumuz uzun.
00:02:19Dün AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan, İmrala Yiğit'iyle bir araya geldi.
00:02:24Görüşme öncesi yapılan açıklamada ele alınacak konular basınla paylaşıldı.
00:02:28Her konuyu konuşacağız. Her konuyu konuşacağız.
00:02:32Sayın Cumhurbaşkanı'dan sonra bizim hızlı bir şekilde aslında Sayın Öcalan'la da bir görüşme gerçekleştirmemiz gerekiyor.
00:02:38Belki daha sonrası hem Numan Bey'le, Meclis Başkanımızla.
00:02:41Çünkü bir izleme kuruluna da ihtiyaç var bu dönemde.
00:02:45Mecliste kurulacak olan bir izleme kurulu.
00:02:47Bununla ilgili bir görüşme gerçekleştirebiliriz.
00:02:51Ama siyasi partilerle de elbette ki rutin olarak görüşmelerimiz devam eder.
00:02:56Fakat şu an planlanmış bir şey yok.
00:02:58Bunu ifade edeyim.
00:03:00Bunun dışında aslında yasal çerçeveye bağlı olarak Milli Güvenlik Kurulu raporu beklenmeden
00:03:07anayasa ve ahim kararlarının bir an önce uygulanması konusundaki düşüncelerimiz de önemli.
00:03:15Bu konuda büyük bir beklenti var toplumda.
00:03:17Bunların hayata geçmesini elbette ki söyleyeceğiz.
00:03:22Ama bu da önemli bir başlık olarak önümüzde duruyor.
00:03:25Bir buçuk saat süren görüşme sonrası DEM Parti yaptığı açıklamada
00:03:29sürecin kararlılıkla süreceğine dair ortak iradeyi bir kez daha teyit ettik dedi.
00:03:33Ama yasanın uygulanmasına ilişkin bir takvim henüz açıklanmadı.
00:03:38Cumhurbaşkanı Erdoğan ise dün yaptığı açıklamada
00:03:40Cumhurbaşkanı Yardımcımızın Başkanlığındaki kurul
00:03:43atılan adımları, yapılan çalışmaları takip edecek dedi.
00:03:46Gözler yasadan sonra atılacak adımlarda.
00:03:49İlk etapta cezaevlerinden 3800-3900'a yakın tutsak arkadaşımız çıkacak.
00:03:57Yine 75 bin süren soruşturma ve koruşturma.
00:04:0150 bin gizli süren soruşturma toplamda 125 bin dosyayı etkileyecek bir yasadan bahsediyoruz.
00:04:12Tabii ilk etapta 2005 ve öncesi ağırlaştırmış müebbet alan,
00:04:18müebbet hapis cezası alan, şiddet ve öldürme gibi fiillerle yargılanan insanlarımız yararlanmayacak.
00:04:29Onların durumu ikinci aşamada değerlendirilecek.
00:04:33Bunun da toplam sayısı 900.
00:04:35Yani 900 tane örgütü kurallar, ağırlaştırmış müebbet ve müebbet alan,
00:04:41şiddet ve çatışmaya katıldığı tespit edilen,
00:04:48insanların dışındaki bütün soruşturması, kovuşturması devam eden,
00:04:53sürgünde bulunan, cezaevinde bulunan,
00:04:58kırsaldakiler dahil olmak üzere tamamını kapsayan bir yasa.
00:05:04Teklif kabul edilmiş ve kanunlaşmıştır. Hayırlı olsun.
00:05:10Süreç yasası meclisten 467 milletvekillerinin oyuyla kabul edildi.
00:05:15Evet, haberimiz böyleydi sevgili izleyenler.
00:05:20Şimdi bunu özellikle bu yasa ve sonrasındaki gelişmeler, eleştiriler,
00:05:28öncesindeki eleştiriler de dahil,
00:05:30Den Parti Kadın Meclisi Sözcüsü Halide Türkdoğlu ile konuşacağız.
00:05:33Hoş geldiniz programımıza.
00:05:35Hoş bulduk, iyi yayınlar.
00:05:37Teşekkür ederim.
00:05:39Yani haberimizi izlediğiniz özet geçti aslında haberde de kısaca.
00:05:44Özellikle çıkışlar ve uygulama boyutuyla da önemli rakamlar vardı.
00:05:49Öncelikle şeyi sormak istiyorum.
00:05:52Yani geçtiğimiz hafta da çokça konuşuldu, merak da ediliyor.
00:05:55Bir yasa geçti.
00:05:56Yani neredeyse iki yıla yakın bir süreden sonra bir yasa geçti.
00:06:01Fakat şimdi merak konusu nasıl ve ne zaman uygulamaya başlayacak?
00:06:06Ne söylemek istersiniz?
00:06:08Ne var bilgi olarak sizde?
00:06:11Neler konuşuluyor?
00:06:13Şöyle yani bu süreci aslında Barış ve Demokratik Toplum çaresiyle birlikte
00:06:18iki yıla yakın bir süredir aslında bir çerçeve yasanın
00:06:23ya da bu sorunun artık hukuki ve siyasi boyuta taşınması dediğimiz
00:06:27meselenin adımlarını örmeye çalışıyoruz.
00:06:30İki yıl boyunca aslında bir yönüyle bu süreci bir toplumsal barış haline getirebilme
00:06:38ama aizanı demokratikleşme meselesinden bağımsız görmediğimizi ifade edeyim.
00:06:44Gelinen aşamada evet bir komisyon önce kuruldu ve bu komisyon tüm yetmezliklere rağmen
00:06:52bir şekilde aslında bu sorunun ne olduğunu ya da neler yapılması gerektiğine dair
00:06:59bazı maddelerle birlikte aslında çok önem verdiğimiz maddelerde
00:07:04altı ve yedinci maddeydi demokratikleşme meselesi.
00:07:07Yani Kürt sorunun aynı zamanda bu ülkenin nasıl kurulduğuyla ilgili olduğu
00:07:12ve aslında bu ülkenin nasıl bir yönetim mekanizmasıyla olduğundan bağımsız gelişmediğini bilmek gerekiyor.
00:07:19Yani inkarın aslında savaş ve çatışmaya dönüşmesi ve bugün geldiğimiz aşamada
00:07:26artık bu inkar siyasetinin karşısında bir barış siyasetinin, bir demokratikleşme siyasetinin olması gerekir.
00:07:33Yani bu iki yıl boyunca da aslında durmadan bunun müzakereleri, bunun mücadelesi
00:07:39hem kamuoyunda hem de siyaset alanında temel gündemler yani ayrı değiller.
00:07:44Şimdi özellikle çerçeve yasa meselesi de yeni bir başlangıç öyle ifade edeyim.
00:07:53Ama başlangıç eksik bir başlangıç.
00:07:56Hala aslında güvenlikçi politikalardan bağımsız düşünmeyen bir akıl var.
00:08:02Ve bu akla karşı bir şekilde yine mücadele ederek yani en başından beri nasıl mücadele ediyorsak
00:08:09bu süreci de aslında bir yönüyle hem diyalog zemininde ama her zaman da bir mücadele hattı üzerinden götürmemiz gerekiyor.
00:08:17Bir ilk adım Sayın Öcalan'ın da ifade ettiği gibi aslında bin kilometrelik bir yolun ilk adımı.
00:08:24O yüzden tamamıyla yetmezlikleri de çok gündeme koymamak ya da çok çok böyle yeterli bir yasadır demekte eksik kalır.
00:08:34Ama şunu görelim ilk defa Türkiye tarihinde hukuksal anlamda bir başlangıcı yaptığı meclis.
00:08:43Hem siyaset anlamında nasıl çözülecek ne yapılacak noktasında ama aynı zamanda da hukuksal boyutta da bir adım atıldı.
00:08:52Yeterli miydi yine yetersiz.
00:08:54Çünkü sorun sadece silah bırakmaya üzerinden giden bir mesele.
00:09:01Yani örgütün kendisini pes etmesinin resmi alanlarını oluşturma hali.
00:09:06O yönüyle de ilk etapta Milli Güvenlik Kurulu'nun aslında buna dair çalışma yapması
00:09:16ve bunun resmi gazetede yayınlandıktan sonra ilgili kurulların oluşabilmesi.
00:09:22Yani orada bir takım teknik meseleler de var.
00:09:27Şimdi nedir bu cezaevi durumları?
00:09:30Yine işte gerillanın ülkeye dönüşünün nasıl olacağı?
00:09:35Ve yine Avrupa'da ya da başka yurt dışında olanların ülkeye dönüşünün aynı zamanda hukuksal boyutunu oluşturabilme.
00:09:45Bu nedir?
00:09:45Cezaların ertelenme meselesi.
00:09:48Yani genel bir siyaseten bunun çok tartışmasını da yapıyorlar.
00:09:53İşte av mıdır bu başka bir şey midir?
00:09:56Hayır.
00:09:56Bu süreçte var olan erteleme dediğimiz bir mesele söz konusu.
00:10:02Ama aynı şekilde örgütün kendisinin fesinin hukuksal adımlarından bahsediyoruz.
00:10:09Ama bu bizim açımızdan Kürt sorunun çözümü müdür değildir.
00:10:14Yani bir kök yasadır.
00:10:16Ama bundan sonraki oluşacak ilgili kurulların her biri aslında yeni yasaların da çıkmasına vesile olacak.
00:10:25Bu ihtiyacı giderecek adımların ve mücadelesinin kendisidir diyebilirim.
00:10:29O yönüyle önümüzde çok uzun bir süreç de var.
00:10:35Yani sadece devletin hangi adımları atacağı meselesinden ziyade bizlerin aslında mücadeleyle bu demokratikleşme sürecini nasıl bütünsel bir hale getirebiliriz?
00:10:47Yani bu ülkenin en temel sorunun çözümünü sadece güvenlik politikasından çıkartıp tamamıyla bu ülkenin demokratikleşme meselesiyle bağını nasıl ortaya koyabiliriz?
00:10:59Ve bunun siyaseti de hem meclisteki partilere düşüyor hem de demokratik siyaset alanının güçlenmesiyle ilgili bir durum.
00:11:07Yani biz demokratik siyaset alanı ne kadar genişletebilirsek, ne kadar bu toplumun içerisinde örgütlü mücadeleyi büyütebilirsek aslında bu sorunun çözümünde
00:11:19de daha çok yol almış olacağız.
00:11:22Bu nedir aslında?
00:11:23Belli kurulların içerisinde, yani bu yasanın başlattığı bazı kurullar var.
00:11:28O kurullar aynı zamanda sadece izleme takip meselesi değildir.
00:11:33Yani meclise de bir izleme takip olacak ama aynı şekilde demokratik entegrasyon dediğimiz alanın kendisi bu ülkenin demokratikleşmesinden bağımsız gelişmiyor.
00:11:44Yani ülkenin demokratikleşebilmesi için de Kürt sorununun çözümüne dair o engellerin kalkması gerekiyor.
00:11:52Burada da işte tam da yasalar dediğimiz, ilgili mevzuatlar dediğimiz, yerel demokrasi başlığa dahil olmak üzere birçok meselenin daha acil
00:12:03gündeme gelmesi demektir.
00:12:05Elbette ki birçok yönüyle bu yasaya dair eleştiriler var.
00:12:10Hiçbir sorunun ismi yok zaten.
00:12:11Yani sorunu sadece güvenlik üzerinden ele alan bir yasa, yani Kürt sorunun adı bile geçmiyor, kadınların adı da geçmiyor.
00:12:23Yani demokrasi alana dair bir şey yok burada.
00:12:25Ama demokrasi alanının açılabilmesi için de bizim için önem verdiğimiz bir kanun teklifi oldu.
00:12:33Yani içinde de tartışırken, müzakeresini yaparken de bir başlangıç için önemli bir şey.
00:12:41Yani meclisin burada irade olması çok önemli bir şey.
00:12:44Yani ilk defa bazı meseleleri meclise getirerek çözüme iradesine sahip oldu meclisin kendisi.
00:12:53Ve aynı zamanda belki de Türkiye siyasetinde ilk defa bu kadar eksiklikleri gören bir yerde, muhalefetin kendisi de eksiklikleri ifade
00:13:04eden bir yerde olmasına rağmen evet oyu kullanarak aslında meclis tarihinin en yüksek oyuyla aslında geçti bu yasa.
00:13:15Bu da şu demek, bu sorunları gerçekten çözebilecek irade siyasette vardır.
00:13:20Yeter ki önündeki engellerin kalkması gerekiyor.
00:13:24Ben genel olarak bu şekilde değerlendirebilirim başlangıç aşamasında.
00:13:29Şimdi bir özellikle eksikliklere dönük yani eleştiriler kısmına geleceğim.
00:13:34Fakat bir takvimi var mı başlama konusunda?
00:13:38Çünkü bu merak edilen bir konu.
00:13:41Yani bir prosedür söylendi aslında.
00:13:43Fakat şu anda işleyen durum nedir?
00:13:46Bu komisyonlar ne zaman oluşacak?
00:13:48Alt komisyonlar.
00:13:49Şimdi bunlar hep merak edilen konular.
00:13:51Yani bu eksik görülen kısım dışında, eksik de olsa siz de belirttiniz bir yasa çıkması genel kamuoyu tarafından da olumlu
00:14:01bulunuyor.
00:14:01Ancak nasıl başlayacak?
00:14:03Ne zaman başlayacak?
00:14:05Bu konuda ne var?
00:14:07Yani nasıl bir takvim bekliyor bizi?
00:14:09Yani yasanın kendisi aslında ifade ediyor orada.
00:14:14Millet mühendisliği kurulunu teyit etmesiyle birlikte yasadaki maddelerin işleyeceğine dair.
00:14:21Yani ertelemeler de dahil olmak üzere.
00:14:25Bütün o başlıkların her biri, işte izleme kuruluda alt başlıklar dediğimiz, ihtiyaç duyduğumuz diğer başlıklar da dahil olmak üzere.
00:14:34Teyder Bey bu şekilde oluşacak.
00:14:36Benim genel olarak tahminim, hani çok da böyle cümleler kullanamıyoruz.
00:14:41Çünkü gerçekten bu iktidarın da çok ertelemeci hali de söz konusu olduğu için ve manipülasyona da açık bir durum olduğu
00:14:48için.
00:14:50Ekim'de en azından başlaması gerekiyor.
00:14:52Hem meclisin açılma durumu hem de aynı zamanda, biliyorsunuz iki ayda bir zaten MEGA toplanıyor ve Ekim ayına denk geliyor.
00:15:01Ama bekleyen bir yerde durmamak lazım.
00:15:03Hızlı hareket edilmesi lazım.
00:15:05Yani süreci, zamana yayması çok da sağlıklı bir durum değil.
00:15:08O yönüyle mevcut yasanın maddelerin de bu şekilde ilerleyeceği, orada yani yasanın kendisinde de ifade edilen şekli bu şekilde.
00:15:16Şimdi bir diğer konu da özellikle geçtiğimiz gün DEM Parti İmrali heyeti Cumhurbaşkanı Erdoğan'la görüşmeye giderken,
00:15:27Pervin Buldan'ın açıklaması vardı.
00:15:30Yani bazı şeyler ile de MGK'nin raporunu beklemeyebilir bunlardan özellikle altını çizdiği konu AHİM kararlarıydı.
00:15:40Şimdi AHİM'in kararı uzun süredir gündemde, Umut Hakkı da dahil ki Umut Hakkı konusuna geleceğim yani bundan sonraki sorun
00:15:48olsun.
00:15:48Fakat AHİM kararları uygulanabilir hemen dedi.
00:15:53Bu konu hayata geçecek mi, geçebilir mi?
00:15:56Bizim de temennimiz o şekilde yani sadece MGK kararıyla bekleyen bir durumdan ziyade hem toplumun da hem halkların da aslında
00:16:06bu sürecin içerisinde barışın toplumsallaşması açısından da yapabilecek çok pratik adımlar var zaten.
00:16:14Yani AHİM kararlarının uygulanması demek, Selahattin Başkan ve Figen Başkan şahısında aslında birçok siyasi tutsağın da özgürlüğüne kavuşması demektir.
00:16:23Biliyorsunuz AHİM kararları genelde Türkiye'de askıya alınan kararlar haline geldiği için aslında bekletiliyor, bir yerde bekletiliyor.
00:16:33İşte beklemeye gerek yok, bu pratik adım atılabilir.
00:16:36O yönüyle de yani MGK'nın karar vermesinden ziyade tam da işte sahici ve samimi bir duruşu iktidar burada gösterebilir.
00:16:45Çünkü bu bir lütuf değil, bu insanların en temel hakkı.
00:16:49Ve en temel hakka dair de bu duruşu gösterebilirler.
00:16:53Yine infaz yakmalar hala devam ediyor mesela.
00:16:56İdari gözlem kurullarının bu konuda yaptığı keyfi tutum devam ediyor.
00:17:01Mesela bu keyfiyetçi rejimden de vazgeçebilirler.
00:17:03Yani ülkenin demokratikleşmesi gerçekten Kürt sorundan bağımsız ilerlemiyor.
00:17:08Yani bir yönüyle Kürt sorunu çözebilirsek aslında birçok meseleyi de halletmiş olacağız.
00:17:15Çünkü bu mevcut hale bu iktidarın kendisi demokratik bir adım atma halinden pratik anlamda uzak bir zihniyete sahip.
00:17:26Ama bu mücadeleyle aslında bu bizim aslında her gün sahada, her yerde direnişlerimizle birlikte ve o tarihsel mirasın getirdiği aslında
00:17:36mücadelenin kendisidir değiştirip dönüştüren yine bu şekilde.
00:17:40Ve biz yaptığımız bütün temaslarda aslında özellikle siyasete genel çağrımızdır.
00:17:46Yani iktidar olabilirsiniz ama hukuku askıya almak, ahim kararlarını uygulamama, infaz rejimiyle aslında en temel hak dediğimiz alanı tahrip etme,
00:17:57bunların her birinden vazgeçebilirler.
00:17:59Yani bu tutumu kendisi zaten insan hakları ihlaline götüren bir şey.
00:18:04O yönüyle bu sürecin bir adımı varsa en pratik adım ahim kararlarını uygulamaktan geçer.
00:18:10Evet, şimdi biraz önce istedikler çektiğiniz ama özellikle de bu konuyu sormak istiyorum.
00:18:18Başından beri hem Kürt hareketinin şartı vardı.
00:18:21Özellikle Kürt Halk Önder Abloyaj alanının statüsünün belirlenmesi.
00:18:26Aslında halkın talebi yani sadece statüsü değil yani bir bütünen Türk kamuoyu özgürlüğünü de istiyor.
00:18:32Bu konuda uzun yıllar kampanyalarda yürütüldü.
00:18:35Ahim kararı da var bu konuda umut hakkının uygulanması konusunda.
00:18:39Ancak bu bütün taleplerle tartışmalara rağmen gelişmedi.
00:18:44Şimdi buradan herhangi bir mesaj mı almak lazım?
00:18:47Yani ne demek istediler?
00:18:48Bu nasıl bir süre içerisinde uygulamaya geçecek?
00:18:52Çünkü halen çok ciddi bir gündem, hem talep bu anlamda çok yüksek.
00:18:57Eleştirilerin de önceliği bununla ilgili.
00:19:01Şu şekilde yani Sayın Öcalan'ın özgürlüğü bu sürecin teminatı aslında.
00:19:08Onun özgür çalışabilir koşullarda olması, örgüt ile iletişim kurabilmesi, basın medyal iletişim kurması,
00:19:15kadın hareketleriyle, demokratik kitle örgütleriyle iletişim halinde olması bu süreci güvenceye alan bir şey aslında.
00:19:22Yani baş aktör, baş muhatap aynı şekilde ve bu ülkenin barışını tesis etmek istiyorsak tam da aslında bu işin asıl
00:19:31muhatabı olan Sayın Öcalan'ın özgürlüğünü savunmak gerekiyor.
00:19:35Yani bu olmadan olmuyor zaten.
00:19:38Onun özgür çalışır koşullarda olmayışı bu süreci de aslında ağır aksak bir şekilde gitmesine sebep oluyor.
00:19:46Bütün o İmralı Adası'ndaki tecrit haline rağmen bu süreci ilerleten yine Sayın Öcalan.
00:19:54Bir barışın gelişebilmesi için, Kürtlere bir hukuk arayışında, bir demokratik siyaset alanının açılması için aslında yoğun çaba sarf ediyor.
00:20:03Şimdi mevcut haliyle devlet de, iktidarın kendisi de aslında mevcut yasa tasla, yasanın kendisinde Sayın Öcalan'ın özgürlüğünü, önünü kapatan,
00:20:15umut hakkını gündemden düşürmeye çalışan bir tavır sergiliyor.
00:20:20Ama ahim kararları da, umut hakkı da Türkiye'nin en temel gündemi olmakta zorunda.
00:20:27Hem kalıcı bir barışın tesisi için hem Türkiye'nin demokratikleşme sürecini de gören bir yerden ele almak gerekiyor.
00:20:34Yine Sayın Öcalan'ın bu sürecin garantörü olduğunu ifade ediyoruz.
00:20:39Şimdi mevcut oluşacak alt kurullarda da aslında onun görüşlerinin, onun fikirlerinin yansıması lazım.
00:20:48Bu süreci birlikte götürebilmesi için aslında bu sağlıklı çalışabilecek özgür koşullara da sahip olması gerekiyor.
00:20:57Şimdi mevcut yasanın içerisinde evet alt kurullarda Sayın Öcalan'a dair aslında bir kurul var.
00:21:05Ama bu kurulun yarın umut hakkı meselesinde de aslında bizim mücadelemizle çok daha aslında önemli bir aşamaya getirebiliriz.
00:21:14Keşke iktidar bunu bu alana daraltmasaydı, direkt ahim kararlarını uygulayıp umut hakkı üzerinden geliştirebilmiş olsaydı.
00:21:24Ama yine de bizim demokratik siyaset alanlarımız, bütün bu mücadele alanların her biri Sayın Öcalan'ın özgürlüğü için aslında siyasetini
00:21:33ve mücadelesini büyütmek zorunda.
00:21:35Bunu yapabilirsek ki yakmak zorundayız çünkü barış da, demokrasi de, kürt sorununun çözümü de, kadınların sorununun çözümü de tam da
00:21:43buradan geçiyor.
00:21:44Evet. Şimdi siz bir kuruldan bahsettiniz, dediniz böyle bir kurul var.
00:21:50Geçtiğimiz günden Parti İmran Eğit'inden Özgür Eroğlu'nun açıklaması vardı.
00:21:56Bu aynı kuruldan mı bahsediyorsunuz?
00:21:58Barış ve siyasallaşma kurulu.
00:22:01Barış ve siyasallaşma kurulu, öyle ifade edeyim.
00:22:04Yani yasada böyle geçmiyor isim isim.
00:22:10Ama şu var yani, izleme kurulları, ihtiyaç duyulan kurullarda dahil olmak üzere, dediğim gibi bizim biraz demokratik mücadelemizle o ihtiyaçları
00:22:20da belirleyen bizler olacağız aslında.
00:22:23Yani önümüzdeki süreçte bunu daha çok duymuş olacağız.
00:22:27Çünkü resmi olarak öyle bir şey açıklamadığı için, yani kamuoyu da merak ediyor.
00:22:32Şimdi bir diğer konu siz geçtiğimiz gün açıklamada yapmıştınız, Den Parti Kadın Meclisi olarak.
00:22:39Şimdi bu mekanizmaların hiçbirinde, yasada da, yani Türkiye'de demokratikleşmenin aslında Türkiye'de değil, bütün dünya siyasetinde ölçtü kadın.
00:22:52Fakat buna dair hiçbir şey geçmedi.
00:22:54Şimdi önümüzdeki komisyonlarda geçecek mi, adı olacak mı, neler söyleyebilirsiniz?
00:22:59Bu nasıl dönüşecek ya da dönüşmek zorunda?
00:23:04Yani Türkiye biraz farklı bir modele sahip.
00:23:07Yani dünya deneyimlerinden de çok böyle etkilenmiş ya da o modeli almış bir model getirmedi aslında.
00:23:16Kendine ait bir Türkiye modelinden bahsediliyor.
00:23:19Ve yasanın aslında, yani kök yasa dediğimiz ya da süreç yasası dediğimiz başlangıç kısmına dikkat ederseniz aslında toplumsal hiçbir özneye
00:23:28atıfta bulunmuyor.
00:23:29Yani bu süreci sadece silahsızlanma meselesi olarak görüyor ilk etapta.
00:23:34Ve sonrasında demokratikleşme süreci olarak görmek istiyor.
00:23:38Şimdi bu model biraz farklı ama şunu da ifade edelim.
00:23:43Yani dünyadaki barış deneyimlerinde kadınların özne olduğu süreçler daha kalıcı bir hale geliyor.
00:23:50Yani çatışma yaşanmıyor.
00:23:52Ve yine demokratikleşme deyince aslında kadın erkek eşitliği dahil olmak üzere toplumsal bir dönüşünden bahsediliyor.
00:23:59Şimdi bu ülkenin de aslında kadınların özne olduğu bir barış süreci bu ülkenin sayıcı bir demokratikleşme sürecini de beraberinde örebilir.
00:24:10Diğer türlü kadınların dışında bırakıldığı komisyonlar ya da kurullar aslında toplumun ihtiyaçlarını da gören bir yerde olmayabiliyor.
00:24:20Şimdi savaşın zaten birçok yönüyle tahribatlarını yaşadık.
00:24:25Barışın da bizim için neden önemli olduğunu bilen bir yerdeyiz.
00:24:28Bunun siyasetinin de nasıl yapılması gerektiğini en iyi biz biliriz.
00:24:33Yıllardır Kürt Kadın Hareketi de, Türkiye Kadın Hareketi de, barış anneleri, cumartesi anneleri, adalet arayan anneler, barışın mücadele verdi aslında
00:24:44hep bu ülkede.
00:24:45Bir yandan kendi özgürlük, eşitlik mücadelesini verdiler.
00:24:48Ama bir yandan da bunun teminatının bir barış politikası, barış siyaseti olduğunu her defasında dile getirdiler.
00:24:55O yönüyle mevcut yapının içerisinde evet kadına dair bir başlık yok.
00:25:01Bizler özellikle yasa ilk gördüğümüzde zaten buna dair rahatsızlıklarımızı partilerin bütün kadın yapılarıyla görüşme olarak ifade ettik.
00:25:11Yani barışın içerisinde bir kadın meselesi var.
00:25:16Yani izlemeden tutun, takip etmekten tutun, demokratikleşme kurullarına kadar gittiğinizde, yasaları değiştirmek istediğinizde, yerel yönetimler sorunu ele almaya çalıştığınızda,
00:25:27aklınıza gelen bütün başlıklarda aslında kadınların deneyimleri çok farklı oluyor.
00:25:31Ya da kazanımları farklı olabilir.
00:25:34O yönüyle burada kadınların siyaseten de toplumsal olarak da özlü olması gerekiyor.
00:25:43Bu konuda hemen hemen bütün partiler hemfikirdi.
00:25:46Evet, burada bir eksiklik var.
00:25:47Bunun mücadelesini hep birlikte vermek zorundayız.
00:25:51Yani mevcut iktidar da, devlet haklı da öyle kadınları kolay kolay hesaba kata noktada durmazlar.
00:25:57Ama bizler bunu zorlayarak, bunun yeri geldiğinde diplomasisi mi yaparak, bunun müzakeresini yaparak, mücadelesini yaparak,
00:26:04mesela barışa ihtiyacım var, kadın inisiyatifinin çağrısı çok kıymetli bu meselede.
00:26:10Ya da diyelim ki demokratik siyaset alanlarının genişlemesini istiyoruz.
00:26:15Bunun mücadelesini vermeye çalışıyoruz.
00:26:17Ve kadınların siyaset yapmasını istiyoruz.
00:26:20Örgütlenme, ifade özgürlüğüne kavuşmasını istiyoruz.
00:26:24Şimdi mevcut haliyle bu ülkede kadın hareketlerine yönelik baskı, yani çok iktidardan geliyor zaten.
00:26:30Ya da kadınların mevcut yaşadığı şiddetin kendisi yine bu erkek egemen toplumdan geliyor baktığımızda.
00:26:36Bugüne kadar savaşın ve özel savaşın.
00:26:39Hedefi kimler oldu? Hep kadınlar, genç kadınlar oldu.
00:26:42Şimdi bunların her birini ele aldığımızda biz o kurularda olmak zorundayız.
00:26:48Hem eşit temsiliyet bağlamında da ifade ediyorum, hem de kendi özgün bir kurulu olan, yani kadın kurulu olma hali.
00:26:56Çünkü kadın kurulu olduğumuz zaman aynı zamanda bu barışla toplumsallaşır.
00:27:03Çünkü kadınlar neye ihtiyaç duyduklarını, nasıl birbirini anlayacağını, siyaseti nasıl dönüştürebileceğini, diyalog zeminin neden önemli olduğunu, neden mücadele etmek zorunda
00:27:16olduğumuzu en iyi biz biliyoruz yine.
00:27:18Diğer türlü mevcut erkek egemen bir akılla, sadece işte iktidara bağlı bakanlıkların, ki onların da hepsi erkek zaten, işte bu
00:27:31ülkede bir de temsil sorunu var işte Savunma Bakanı'nı anlıyoruz bir şekilde, hani erkek oluyor onlar bir şekilde ama
00:27:38Adalet Bakanı, İçişleri Bakanlığı dediğimizde de ne yazık ki hepsi erkek.
00:27:42Bir aile bakanı var, o da zaten içinde yer almıyor, onun da mesela bir kadın olarak barışın öznesi olması gerekir.
00:27:52Hani aile yılı dayatmasından ziyade barış yılına çalışsın biraz.
00:27:57Ancak bu şekilde olur, yoksa diğer türlü sadece DEM Parti ya da DEM Parti'nin kadın meclisiyle bu süreç toplumsallaşmaz.
00:28:05Ya da sadece bu yeterli bir durum değildir.
00:28:08Diğer partilerdeki kadın vekiller, evet oyu kullanan bütün kadın vekiller, biz özneyiz demeleri lazım.
00:28:14Biz o mecliste izlemeyi de takipte kadın olarak yapmak istiyoruz demeleri lazım.
00:28:19Kendi partilerin zorlamaları lazım.
00:28:21Öylesi bir durumumuz var.
00:28:23O yüzden bu başlık da aynı zamanda mücadele gerektiren ama aynı zamanda bir ihtiyaç olduğu da gün yüzüne çıkmış olan,
00:28:33ilerleyen süreçlerde de bu ihtiyacı hem siyaseten de çok dile getirmek ama aynı zamanda toplumsal barışın özneleri olan kadınlar da,
00:28:41inisiyatifler, diğer kadın hareketleri de bu ihtiyacı her defasında dile getirmeleri lazım.
00:28:47Ancak o şekilde kadın kurulunu da oluşturabiliriz.
00:28:53Şu açıdan da çok önemli, yani bu toplumsallaşacaksa bütün partilerin, kadın milletvekilleri katılacak.
00:29:02Yani iki soruyu beraber sormak istiyorum bu konuda.
00:29:06Bir, acaba bu özellikle bütün milletvekillerinin katılacağı bir girişimiz olacak mı?
00:29:13Bir de özellikle kadına yönelik şiddetin bu kadar arttığı bir dönemden bahsediyoruz.
00:29:20Ve en son bu Rojava'ya gitmek isteyen Alman aktiviste yönelik bir tecavüz olayı oldu.
00:29:28Balmariye dönük.
00:29:29Şimdi bu tür konularda dikkate aldığımızda,
00:29:33böyle bir ortak platformla hem mücadeleyi güçlendirme,
00:29:36hem de izleme komiteleri oluşturma gibi bir girişiminiz, planınız olacak mı?
00:29:44Şöyle aslında kadınların yan yana gelmesi için çok çok neden var.
00:29:48Yani sadece barış meselesiyle değil.
00:29:50Yani yaşadığımız şiddetin kendisi,
00:29:52her gün sistematik anlamda saldırılara maruz kalma hali.
00:29:57Bunların her biri aslında yan yana gelişlerin de gerekçesi.
00:30:01Şimdi özellikle 2013-2015 yılını hatırlarsanız,
00:30:05mecliste bir uzlaşı yoktu bu sorunun çözümüne dair.
00:30:08Ya da mecliste çok görev verilmemişti hatta.
00:30:11Ve siyaset aslında orada çok daha kutuplaşan bir yerdeydi.
00:30:16Kürt sorunun çözümüne dair.
00:30:17Ama kadın hareketleri, Kadın Özgürlük Meclisi gibi çok böyle geniş bir platform oluşturmuşlardı.
00:30:25Ve aslında 2013-2015 aynı zamanda toplumsal barışın konuşulduğu dönem.
00:30:30Ama siyasetin konuşmadığını.
00:30:32Bu dönemde siyaset daha çok konuşuyor aslında.
00:30:35Belki de o süreci biz 2013'te tamamladığımız için bu şekilde.
00:30:39Ama şunu görmemiz gerekiyor.
00:30:43Siyaset zaten konuşuyor dersek toplumsal barış eksik kalır.
00:30:48Yani mecliste elbette ki kadın vekillerle bir şeyler yapmak için iki yola yakındır aslında.
00:30:53Durmadan temas halindeyiz.
00:30:54Yan yana gelişlerimiz oluyor.
00:30:56Bu konuda neden evet denilmesinden tutalım kadınların?
00:31:00Neden kurullara dahil olması?
00:31:01Birleşmiş Milletler 1325 üzerine çalıştık.
00:31:06Hani bir şeklinde bir emek süreci var aslında.
00:31:10Ama yeterli değil.
00:31:11Yine yeterli değil.
00:31:12Yani çünkü bunun toplumla, toplumsal bağla oluşması gereken bir durum.
00:31:16Bugün geldiğimiz aşamada da aslında özellikle demokratikleşme dediğimizde bizlerin daha çok söz ve eyleme geçmesi gereken bir dönemden bahsediyoruz.
00:31:30O uzun yolun belki de yürüyüşünü hızlandıracak olan da yine kadınlar olacak.
00:31:35Ve burada aslında demokratik siyasetin alanını açarken yerel demokrasi, kadın kentleri dediğimiz bir mesele, şiddetle mücadele, hangi kanunlar tahribata uğradı
00:31:52ya da hangi kanunlar hayatlarımızdan çaldı.
00:31:55Çünkü biz bunları örgütlersek aslında barış aynı zamanda kadınların kazanabileceği bir durum olur.
00:32:02Yoksa mevcut haliyle kendi haline bırakalım bu süreci dersek,
00:32:06valla çok erkek egemen bir ülke ve çok erkek egemen bir toplumun içerisinde durmadan gündemlerimiz şiddet, cinayet, katliam, tecavüz bunları
00:32:17konuşmak zorunda kalıyoruz her seferinde.
00:32:20Ama biz bir ülke inşa etmek istiyoruz kadınlar olarak.
00:32:23Bir gelecek tahavül etmek istiyoruz.
00:32:25Bu geleceğin içerisinde onurlu yaşamak istiyoruz, eşit yaşamak istiyoruz, özgür yaşamak istiyoruz.
00:32:30Ekmeğe dahi onurluca ulaşmak istiyoruz.
00:32:33Dilimizi, kimliğimizi, kültürümüzü, sanatımızı özgürce icra etmek istiyoruz.
00:32:38Şimdi bunların olabilmesi için de bizim mücadele dışında bir seçeneğimiz yok ki.
00:32:45Ya mücadele edeceğiz ya da bekleyeceğiz daha başımıza neler gelecek diye bir konumda yani izleyen bir pozisyonda kalamayız hiçbir zaman.
00:32:55O yüzden bu mücadele aynı zamanda bir inşa sürecidir.
00:32:58Kurucu güç olduğumuzun farkında olmamız lazım.
00:33:01Kurucu bir siyasetin içerisinde olduğumuzun farkında olmamız lazım.
00:33:05O yüzden biz sadece diyalog geliştirmiyoruz.
00:33:08Aslında bir şeyler kurmaya çalışıyoruz.
00:33:10Siyaseti de kadınlarla birlikte kurmaya çalışıyoruz.
00:33:14Yeniden yeniden kurmaya çalışıyoruz.
00:33:16Ve tahvil ettiğimiz o geleceğe ben inanıyorum.
00:33:19Muhakkak ulaşacağız.
00:33:20Başka seçeneğimiz de yok zaten.
00:33:21Evet, şimdi biraz önce söyledim ama bu konuyu özel de düşüncenize almak istiyorum.
00:33:29Yani kadına yönelik yeşil deste belirttiniz hem iktidardan fakat çok böyle artık günlük yaşamda çok da sıradanlaşan bir şey haline
00:33:38geldi.
00:33:39Neredeyse her gün tecavüz, katliam gibi haberler de görüyoruz maalesef.
00:33:44Bu sadece yurt içine ilişkin değil ama artık turistler de öyle, aktivistler de öyle.
00:33:50Nitekim işte en son geçtiğimiz gün açıklanmıştı aslında Rojava'ya danışma için giden.
00:34:00Tecavüzün, utancın yer değiştirmesi olarak da aslında Alman aktivist Paolo Mayra açıklamıştı.
00:34:09Bu ne zaman olacak?
00:34:10Gerçekten bu utanç nasıl yer değiştirecek?
00:34:13Çünkü aynı zamanda dün Afganistan'daki kadınların Taliban zulmüyle baş başa bırakıldığı yıl döneminde yıl dönümüydü.
00:34:28Aslında bu da çok büyük bir utanç.
00:34:31Bu utançı kadınlar nasıl değiştirecek?
00:34:34Gerçekten yer değiştirmek için.
00:34:36Evet, siyaseten çok konu var ama bir de yaşamın bütün ayrıntılarında böyle sorunlar da var.
00:34:47Tabii, özellikle Paolo Mayra şahsında aslında tam da utancın yer değiştirme meselesi var ya, ne yapmamız gerektiği noktası.
00:34:56Hani o internasyonel dayanışma aslında.
00:34:59Yani bir topraklarda yaşanan kadın katliamı hepimizin yaşadığı bir katliamdır.
00:35:04Ya da tecavüz, kadın kimliğine yönelik bir saldırıdır aynı zamanda.
00:35:09Ya da internasyonel dayanışma gösteren kadınlara yönelik taciz, tecavüz, şiddet.
00:35:16Ki bu da dikkat ederseniz mesela devlete bağlı güçler üzerinden yapılıyor.
00:35:23Yani orada askerin, kolluğun, işte geri gönderme merkezinde bu durum yaşandı.
00:35:29Yani kadının iradesini kırma üzerinden.
00:35:32Ama onun da ifade ettiği gibi yani bu utancın yer değiştirmesi.
00:35:36Aynı zamanda kadın deneyimlerinin de birbirine akmasıyla ilgili olan bir şey.
00:35:40Yani hem internasyonel dayanışma ama kadınların aslında birbirlerini iyileştirebilecek, birbirlerini güçlendirebilecek,
00:35:50birbirinin hayat hikayesine dokunabilecek bir örgütlere de ihtiyaç var.
00:35:55Şimdi Afganistan'da yaşayan kadınlar evet 5 yıldır bu baskı altı ama onun öncesi de aynı şekilde.
00:36:03Orta Doğu coğrafyasında kadının yaşadığı, kadın kimliğine yönelik saldırı,
00:36:11yine küresel anlamda dünyada faşizmin, diktatörlerin hepsinin yükselişi olduğu bir dünyada kadın düşmanlığı da her geçen gün büyüyor.
00:36:21Şimdi herkesin küresel anlamda erkek egemen bir şekilde kadın düşmanlığında ittifak ettiği bir yerde
00:36:29elbette ki küresel bir kadın ittifakına da ihtiyaç var.
00:36:32Hani evet siyaset bazı şeyleri yapabilir, konuşabilir ama bu iş aynı zamanda küresel bir mücadeleyi de beraberinde getiriyor.
00:36:41Yani sadece 8 Mart'lara, 25 Kasım'lara sıkışan bir mücadele hattından bahsetmiyorum.
00:36:47Dünyanın aslında gidişatına dur diyebilecek olan tam da işte kadınların mücadelesi.
00:36:53Yani bu dönem özellikle kadın mücadelesi her yönüyle aslında yaşadığı tahribatları düşündüğünüzde bir sistem analizi yapıyor aslında.
00:37:06Emek boyutuyla sistem analizi yapıyor, ekoloji boyutuyla sistem analizi yapıyor,
00:37:10yaşam, din, kuşam, giyimden tutum, beden politikasına kadar her şeyle aslında kapitalizmin eleştirisi kadın mücadelesinden geçer.
00:37:19Şimdi bunun mücadelesi aynı zamanda Orta Doğu'da ne yaşanıyor sorusunun da cevabıdır.
00:37:27O yönüyle de bu meselede özellikle Türk sorunu demokratik çözümü dediğimizde,
00:37:34kadınlar da aslında burada temel öznedir dediğimizde,
00:37:38bu ülkenin barışı kadınların özgürlük ve eşitlik mücadelesinin
00:37:43Orta Doğu'daki diğer ülkelerin kapısına anahtar olacaktır.
00:37:49O savaş cenderesinden çıkma, o kadın düşmanı yaşamla, utanç içerisinde yaşamaktan çıkma hali.
00:37:58Yani bir kurtuluşsa bu, o kurtuluş aslında Orta Doğu'daki kadının da kurtuluşudur, dünyanın da kurtuluşudur.
00:38:05Çünkü Sayın Hocaalan'ın perspektifi bunun üzerindendir.
00:38:09Yani sadece Kürt sorunu ana dil meselesi değildir.
00:38:13Nasıl yaşadığımız, nasıl yönetildiğimiz, nasıl üretimde bulunduğumuz, her biriyle iç içe geçmiştir.
00:38:20Kadın ve erkek kimlikleri şahsında da bu böyledir.
00:38:23Şimdi bu dünya tahayülünü aslında düşündüğümüzde işte tam da o zaman utanç yer değiştirir.
00:38:28Tam da o zaman işte bir erkek bir kadını öldürmeyi, düşünmeyi bile utanç meselesi haline getirebilir.
00:38:36Mesele budur.
00:38:37O yönüyle mücadele etmekten ve dayanışmaktan asla vazgeçmemek gerekiyor.
00:38:43Tabii siz aynı zamanda sosyologsunuz da ve gerçekten toplumsal tepkileri de bu anlamda belki daha yakınen takip ediyorsunuz.
00:38:51Son olarak söylemek istediğiniz özellikle kadınlara çağrınız var mı?
00:38:55Yani bu konunun altını çizerek ben de çizmek istiyorum.
00:39:00Utanç yer değiştirsin diye kadınlar neler yapmalı?
00:39:05Evlerde, iş yerinde, mahallede, siyasette, kurumda, hastanede, bulunduğumuz her yerde, yaşamın her alanında biz kadınlar örgütlenmek zorundayız.
00:39:16Örgütlenmek bizim öz savunmamızdır.
00:39:18Örgütlenmek bizim yaşama dair ölçülerimizi, değerlerimizi de yükselten bir meseledir.
00:39:26Yani biz örgütlü oldukça erkek egemenler de, erkeğin kendisi de, toplumun kendisi de, devletin kendisi de bizi tanır.
00:39:35Ve sınırlarını öğrenmiş olur.
00:39:38Ama örgütsüz kaldığımız her gün, örgütsüz geçirdiğimiz her gün aslında yaşam hakkımıza dahil olmak üzere nasıl yaşayacağımız da elimizden çalınmış
00:39:48olur.
00:39:49Örgütlenmek yaşatır diyorum ben.
00:39:52Halide Türkoğlu çok çok teşekkür ediyorum.
00:39:54Zaman ayırıp programımıza katıldığınız için.
00:39:56Teşekkür ederim.
00:39:57Teşekkür ederim.
00:39:59Teşekkür ederim.
00:40:00Teşekkür ederim.
00:40:02Evet, sevgili izleyenler, tabii ki özellikle kadın mücadelesi günümüz dünyası aslında çok çok önemli bir konu.
00:40:11Hem süreçlerin karakterini belirleyecek, aslında ülkelerin niteliğini, karakterini, demokrasisini belirleyecek konular.
00:40:20Ama belki de en önemli günümüz açısından, evet, utanç yer değiştirmeli.
00:40:25Yani şimdiye kadar kadınlar hem saldırıya uğradı hem de uğradıkları için de utanç duydular.
00:40:32Ve bunun diğer değişmesi için de kadınlar ciddi anlamda mücadeleler de yürütüyor.
00:40:37Programımızı sürdürüyoruz.
00:40:39Şimdi siyasetçi Gülten Kışanak, Rın Dergiye Barış ve Demokratik Toplum sürecine ilişkin bir yazı kaleme almıştı.
00:40:47Özellikle değişim sürecinin yolcularına ilişkin hem değerlendirmeleri hem de görüşleri ve önerileri vardı.
00:40:56Ekranlarınızda getiriyoruz.
00:41:00Tarihsel bir süreçten geçiyoruz.
00:41:02Aşamalı ve çok katmanlı bir süreç.
00:41:04Bu sürece farklı isimler verilse de özünü Kürt halk önderi Sayın Abdullah Hocalı'nın 27 Şubat 2025'te yaptığı Barış ve
00:41:11Demokratik Toplum çağrısından alıyor.
00:41:13Bu çağrının üst saç ayağı vardı.
00:41:15Süreç bu dinamikler üzerinden inşa edilmeye çalışılıyor.
00:41:18Birincisi Kürt meselesinin şiddet çatışma alanından çıkartılarak siyaset ve hukuk alanına taşınması.
00:41:24İkincisi ayrılmak değil ortaklaşmak üzerine kurulu demokratik bir gelecek kurma iradesi ve iddiası.
00:41:30Üçüncüsü de kimliklerin, inançların, düşüncenin ve örgütlenmenin özgürlüğü temelinde demokratik eşitlikçi bir toplumun inşa edilmesi.
00:41:38Bu üçlü saç ayağının hem özgün yanları var hem de birbirleriyle sıkı sıkı ilişkilidirler.
00:41:43Zira süreç bu üç saç ayağının üzerine oturtulabilirse dengeli ve sağlam olur.
00:41:48Ayaklarından birinin geride kalması, ihmal edilmesi, sağlam inşa edilmemesi sürecin dengesini bozar.
00:41:54Bu anlamda süreç aşamalı ve çok katmanlıdır.
00:41:57Adım adım ilerleyecektir.
00:41:59Ancak aşamaların ve katmanların birbiriyle olan bağ görülmeden de sağlıklı bir şekilde yürütülmesi mümkün değildir.
00:42:05Üzerinde durulması gereken bir diğer hususta bu sürecin tüm taraflar açısından stratejik bir değişiklik anlamı taşımasıdır.
00:42:12Basit yaklaşımlar, taktiksel manevralarla geçiştirilmeye çalışılması, zaman ve enerji kaybettireceği gibi köklü çözümlerin ortaya çıkmasına zarar verebilir.
00:42:22Bu anlamda içinden geçtiğimiz süreç tüm aktörler özneler açısından demokratik dönüşüm sürecidir.
00:42:27Özne, bilinçli iradeye ve tarihsel toplumsal değişimi kurma gücüne sahip temel güçtür.
00:42:33Yani toplumun kendisidir.
00:42:35Aktör ise süreçte rol alan, belirli bir işlevi yerine getiren kişi ya da kurumlardır.
00:42:40Toplum aktörlerden etkilenir, bazen arkasından da sürüklenir.
00:42:44Ancak toplumun ikna olmadığı, bilince çıkartmadığı, irade ortaya koymadığı bir sürecin gerçek manada başarılı olma ihtimali yoktur.
00:42:52Kadınlar bu sürecin neresinde, kadınları sürece katıyorlar mı gibi sorulara cevap bulabilmek için bu genel tespitleri hep akılda tutmak gerekir.
00:43:00Adı üstünde, Barış ve Demokratik Toplum Çağrısı.
00:43:03Çağrı herkese yapılmıştır.
00:43:05Bu çağrının temel muhataplarından biri de kadınlardır.
00:43:08Sürecin herhangi bir aşamasına dahil olmak için ayrıca bir davete ihtiyacımız yoktur.
00:43:13Kaldı ki çağrıyı yapan Sayın Öcalan her defasında kadınların süreçteki önemine özellikle dikkat çekiyor.
00:43:19Ancak dışında tutunmak istendiğimiz her an, kendi öznerliğimizi hatırlayarak sürece dahil olabileceğimiz kanallar yaratmalıyız.
00:43:26Kürt Kadın Hareketi başından beri bu öznerli konumunun farkında olarak bu kanalları açmak, açık tutmak ve güçlendirmek için mücadele ediyor.
00:43:34TBMM komisyonunda kadın temsiliyetine alan açmak, kadın kurumlarının komisyonda dinlenmesini sağlamak ve komisyon çalışmaları devam ederken,
00:43:42kadın gündemleri etrafında kamuoyu oluşturmak için eylem ve etkinlik düzenlenmesi gibi çabaların örgütleyicisi oldu.
00:43:48Barış'a İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi de şimdiye kadar gelişen süreçte belli bir etkinlik gösterdi.
00:43:54Barış'a İhtiyacım Var Kadın İnisiyatifi'nin hem komisyonda yapılan sunum hem de kritik süreçlerde alınan tutum itibariyle kadınların öznerlik
00:44:01konumunu güçlendirmiştir.
00:44:03Yasada yer alan Meclis İzleme Komisyonu da kadınların yer alması,
00:44:06yine Koordinasyon Kurulu'nun oluşturacağı alt kurullarda kadınların yer alması ve kadın gündemlerinin ele alınması için kadınlar olarak mücadele etmek
00:44:14gerekiyor.
00:44:15Fakat yapılması gereken bundan ibaret değil, asıl olarak demokratik dönüşümü her düzeyde mümkün kalacak çalışmalara ihtiyaç var.
00:44:22Demokratik dönüşüm süreci, düşünsel, toplumsal, siyasal ve hukuksal alanda derinlik kazanmalı ve yol yürümeyi kolaylaştırmalı.
00:44:30Her türlü kışkırtma ve kutuplaştırma pratiklerinin önünü kesecek olan düşünsel dönüşümdür.
00:44:36Çatışma üreten zimini ortadan kaldırabilmek için zihinsel bir dönüşüm, uzun erimli ama yarına havale edilemeyecek kadar acil bir konudur.
00:44:44Tek tek bireylerin, toplumsal ve siyasal grupların, farklı kimlik ve inançların Kürt meselesine bakışını olumlu yönde etkileyecek güçlü çalışmalar örgütlenmeli.
00:44:53Toplumsal zeminde düşünsel dönüşüme katkı sunan her adım, siyasal ve hukuksal dönüşümün önünü açacaktır.
00:45:00Kadın örgütlenmesinin güçlendiği, kadınların zihinsel dönüşüme öncülük ettiği bir dönemin görevlerini hep birlikte yürüteceğiz.
00:45:06Görev ve sorumluluk tüm kadınlara aittir.
00:45:08Kadınların ortak mücadele deneyimi bu konuda yol açıcı bir rol üstlenmelerini kolaylaştıracaktır.
00:45:20Evet, Gülten Kışanak'ta kaleme aldığı yazıda hem kadınların nasıl sürece katılacağını, aslında sadece kadınlar değil, bir bütünün toplumun nasıl özne
00:45:31olacağını yazmıştı.
00:45:33Bu konuda programımızı gazeteci Füsun Erdoğan'la devam edeceğiz sevgili izleyenler.
00:45:39Füsun Erdoğan'ın hoş geldik programımıza.
00:45:45Füsun Erdoğan sesimi alabiliyor musun acaba?
00:45:58Evet, sesimi alabiliyor mu acaba?
00:46:01Sanırım bir bağlantı sorunu var.
00:46:10Ben sesi alamıyorum.
00:46:13Bir bağlantı sorunumuz var.
00:46:18Evet, sevgili izleyenler bir köşe yazısı daha var.
00:46:23Onu ekranlara getirmek istiyoruz.
00:46:25Bu süre içerisinde arkadaşlarımıza bağlantı sorunu çözecek.
00:46:29Bu medyada Meryem Söylemez'in Barışı Kim Biliyor başlıklı yazısını ekranlarına getiriyoruz.
00:46:39Bugüne kadar kadınların barış süreçlerine katılımı büyük ölçüde temsil meselesi olarak tartışıldı.
00:46:45Kadınların müzakere masalarında daha fazla yer alması gerektiği savunuldu.
00:46:49Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1325 sayılı kararı bu katılımı uluslararası hukuk açısından önemli bir ilki haline getirdi.
00:46:56Sorun yalnızca kadınların masada bulunmaması değildi.
00:46:59Asıl sorun kadınların onlarca yıldır savaş ve barış üzerine ürettikleri bilginin meşru bilgi olarak tanınmamasıdır.
00:47:05Savaşın askeri boyutuna ilişkin bilgiler uzmanlık olarak kabul edilirken,
00:47:09savaşın toplumsal sonuçlarına ilişkin bilgiler çoğu zaman deneyim olarak sınıflandırılır.
00:47:14Oysa savaş yalnızca cephede yaşanmaz.
00:47:17Evlerde, göç yollarında, okullarda, hastanelerde ve gündelik yaşamın her alanında yaşanır.
00:47:22Bu alanların bilgisini ise büyük ölçüde kadınlar üretiyor.
00:47:25Bu bilgi uzun yıllar boyunca barışın kurucusu bilgisi olarak görünmemiştir.
00:47:29Kadın örgütlerinin raporları, saha araştırmaları ve tanıklıkları çoğu zaman aktivizm başlığı altında değerlendirilirken,
00:47:36askeri ve diplomatik raporlar stratejik bilgi olarak kabul edilmiştir.
00:47:40Böylece sorun kadınların konuşmaması değil, onların konuşmasının bilgi sayılmaması haline gelmiştir.
00:47:45Dolayısıyla artık sorulması gereken soru, kadınlar neden barış masasında yok değildir?
00:47:50Asıl soru, bir toplum kadınların ürettiği bilgiyi barışın kurucu bilgisi olarak tanımadan gerçekten barışabilir mi?
00:47:56Müzakere masalarına hangi sorunların taşınacağı, hangi taleplerin temel mesele sayılacağı ve hangi deneyimlerin ikinci görüleceği?
00:48:03Mevcut bilgi yerleştileri tarafından belirlenir.
00:48:06Ateşkes, silahsızlanma ve anayasal raporlar barışın merkezine yerleşirken,
00:48:10yerinden edinme, tramva, yoksulluk ve toplumsal hafıza çoğu zaman sosyal politika başta altında değerlendirilir.
00:48:17Oysa savaşın etkileri, silahlar sustuğunda sona ermez.
00:48:20Yoksulluk, kayıp yakınlarının bekleyişi, tramva ve güvensizlik yıllarca devam eder.
00:48:25Bu nedenle savaşın gerçek maliyeti yalnızca askeri kayıplarla değil, gündelik hayatın yeniden kurulabilmesiyle ölçülmelidir.
00:48:32Devlet için savaşın sonu ateşkestir.
00:48:34Kadınlar için ise savaş, insanlar korkmadan yaşayabildiğinde, çocuklar eğitimine dönebildiğinde,
00:48:39kayıpların akıbeti ortaya çıkarıldığında ve gündelik yaşam yeniden güvenli hale geldiğinde sona erer.
00:48:45Bu nedenle kadınların barış bilgisi yalnızca farklı bir bakış açısı değil, alternatif bir epistemolojidir.
00:48:51Güvenliği sınırlarla değil, yaşamla ilişkilendirir, devletin bekasını değil, toplumun yeniden üretimini merkeze alır.
00:48:58Böylece barışın ölçüde deşi, silahların susması gerekli olsa da tek başına yeterli değildir.
00:49:03Feminist barış epistemoloji savaşı ve barışı yalnızca devlet merkezi güvenlik paradigması üzerinden değil,
00:49:09bakım emeği, gündelik yaşam, toplumsal cinsiyet, hafıza, sorunlu göç ve yeniden inşaat süreçleri üzerinden de okuyan bir bilgi yaklaşımıdır.
00:49:17Kadınların deneyimini duygusal bir anlatı değil, barışın kurucu bilgi kaynağı olarak kabul eder.
00:49:22Epistemik barış yalnızca çatışmanın sona erdiği bir düzeni değil,
00:49:26farklı toplumsal grupların ürettiği bilgilerin eşit biçimde tanındığı demokratik bir kamusal alanı ifade eder.
00:49:32Güvenlik bu anlayışta yalnızca askeri istikrar değil, hakikatin çoğu biçimlerde üretilebilmesidir.
00:49:37Bu nedenle gerçek barış yalnızca silahların sustuğu an değildir.
00:49:40Gerçek barış, kadınların ürettiği bilginin devletin güvenlik bilgisi kadar meşru kabul edildi.
00:49:45Deneyimin, tanıklığın, gündelik yaşam bilgisinin, barışın kurucu unsurları haline geldiği demokratik bir bilgi düzenidir.
00:49:52Demokratik bir barış farklı bilgi biçimlerinin birbirini dışlamadan kamusal alanda eşit meşruiyet kazandığı bir bilgi düzenini gerektirir.
00:50:00Sonuç olarak barış yalnızca silahların sustuğu bir durum değildir.
00:50:03Barış farklı toplumsal grupların ürettiği bilgilerin eşit biçimde tanındığı demokratik bir kamusal düzendir.
00:50:09Kadınların bilgisi dışlandığında yalnızca kadınlar değil toplumun barışı kurma kapasitede eksilir.
00:50:26Kadınların bilgisinin toplumuna nasıl yansıdığı ve özellikle barış süreçlerinde ne anlama geldiği anlatılıyordu.
00:50:35Ki zaten Kadın Hareketi'nin de dönem gündemi bu.
00:50:40Hemen hemen bütün Kadın Hareketleri'nin bu konuda açıklaması olduğu.
00:50:45Şimdi tekrar Füsun Erdoğan'a gideceğiz gazeteci.
00:50:48Füsun Erdoğan hoş geldin programımıza.
00:50:51Hoş buldum.
00:50:53Bu sefer oldu galiba.
00:50:55Evet sanırım maalesef internet yayıncılığında da bu yönlü sıkıntılar oluyor.
00:51:02Füsun evet sen de süreci çok yakından takip ediyorsun.
00:51:07Süreç hakkında sorularım olacak ama öncelikle yine de süreçle bağlantılı.
00:51:12Dün 15 Ağustos 1984 atılımının yıl dönümüydü.
00:51:17Şimdi yakından da takip ettim.
00:51:20Hem özellikle Türkiye'den de tanıklıkların olduğu özellikle o süreçlerde neler yaşanmıştı.
00:51:27Ve bu 42 yıllık süreç Kürtler açısından çok kadınlar açısından, Kürt kadınlar açısından getirileri var oldukça önemli sonuçları vardı.
00:51:39Sen neler söyleyebilirsin Kürtler için, Kürt kadınları için, aslında Türkiye'li kadınlar açısından ne anlama geliyor demokrasi ve varlık mücadelesine?
00:51:49Evet öncelikle iyi yayınlar dileyerek başlamak istiyorum.
00:51:54Ve 42 yıl önce ilk kurşunla Kürt halkının yeniden dirilişini başlatan ve mücadeleyi bugünlere taşırken yıldızlaşanları saygıyla anlıyorum.
00:52:06Direniş ve mücadeleyi farklı araç ve yöntemlerle bugünlere taşıyanları da selamlayarak sözlerime başlamak istiyorum.
00:52:15Şimdi çerçeve yasa ve süreç nedeniyle tabii ki tarihe yönelik tartışmalar da çok fazla oluyor.
00:52:24Özellikle birazdan belki oraya da gireceğiz ama çerçeve yasa meselesi söz konusu olduğunda hep değişik biçimlerde yürüyen tartışmaların temel noktalarından
00:52:36bir tanesi de Kürt halkını kazandı şeklinde.
00:52:41Öncelikle bir kazanımı bugünden bakarak değerlendirmek eksik ve yanlış olacaktır.
00:52:5042 yıllık mücadele ile aslında bir anda bertaraf etmek anlamına geliyor.
00:52:55Bir kenara atmak anlamına geliyor.
00:52:57Bence hani Marx diyor ya insanlar kendi tarihlerini kendileri yaparlar ama bu tarihi yaparken kendi istedikleri koşullarda, kendi sahip olmak
00:53:09istedikleri koşullarda yapamazlar.
00:53:11Hiç kuşkusuz verili koşullar içerisinde yaparlar.
00:53:15Dolayısıyla da ne kazandı meselesinde ya da bu 42 yıllık mücadele ne kazandırdı hem Kürt halkına hem de kadınlar bakımından
00:53:28dediğimizde de
00:53:29esasında birazcık kısacık o günlere gidecek olursak, 84 ilk atılımında yani PKK'nin kuruluşu sonrası başka bir eşlik aslında 84
00:53:43atılımı.
00:53:44Çünkü mücadeleyi farklı yöntemlerle sürdürmenin ilk adımı, ilk ışığı ya da ilk sesi diyelim.
00:53:52O gün açısından düşündüğümüzde, o süreç açısından, tarihsel bakımından düşündüğümüzde tabii ki ne kadınlar bugünkü kadınlardı, ne Kürt kadınlar bugünkü
00:54:03Kürt kadınlardı,
00:54:05ne Kürt halkı bugünkü durumdaydı, ne mücadele bugünkü durumdaydı, ne de örgüt bu durumdaydı.
00:54:15Bu bir süreçti.
00:54:17Esasında bugün bir kadın devriminden söz ediyorsak işte onun ilk taşları o süreçte döşendi.
00:54:25Yani işte feodal ilişkiler içerisinden çıkan kadınlar gerilaya katıldıklarında bu bir ilkti, bu bir yeni bir başlangıçtı ve süreç içerisinde
00:54:41aslında adım adım mücadele içerisinde kadınlar kendilerini özgürleştirdiler.
00:54:47Özgürleştirdikleri oranda da aslında Kürt halkını da özgürleştirdiler ve oradan esasında tüm dünyaya, Türkiye halklarına doğru akan bir değişim, dönüşüm
00:55:01yaşandı.
00:55:02Kocaman bir tarih bu.
00:55:04Dolayısıyla hani bugünden kazanımlara ilişkin bir tartışma yapacaksak bütün bunların toplamını gözden kaçırmaksızın bütün bu kazanımları dikkate alarak tartışma yapmak
00:55:18gerekiyor.
00:55:18Bence hani başlı başına bu tartışmanın kendisi hayli zaman alacak bir şey ama bir noktanın altını çizerek istersen noktalayayım bu
00:55:31sorunu.
00:55:34İlk Gize Serhılda'nın da kadınlar sokağa çıktıklarında ki kaldı ki o görüntüleri hepimiz hatırlayacağız.
00:55:45Hürriyet Gazetesi bir manşet atmıştı.
00:55:49Orada bir şeyler oluyor çünkü kadınlar sokakta demişti.
00:55:54Esasında doğru bir tespitti bence.
00:55:57Orada bir şeyler oluyordu.
00:55:58Kadınlar sokağa çıkmıştı ve ilk Serhılda'nın ateşini yakmışlardı.
00:56:04Oradan bugünlere uzanan kocaman bir tarihin aynı zamanda yapıcıları oldu kadınlar.
00:56:11Yani sadece işte dahil olan, söyleneni yapan değil ama birer özne haline geldiler.
00:56:19Dolayısıyla da kadınların o 42 yıllık tarih dediğimiz şey kadınlar bakımından da aynı zamanda Kürt halkı bakımından da özneleşme dersek
00:56:29herhalde özetlemiş oluruz.
00:56:33Özneleşmiş oldular yani.
00:56:34Evet tabi bu önemli bir nokta özellikle yani orada bir şeyler oluyor kadınlar.
00:56:42Şimdi bugün artık böyle manşetler atmıyorlar tabi o süreci tamamladık Kürt kadınlar ve Türkiye'li kadınlar aslında Orta Doğu kadınlarda
00:56:50da çok önemli bir gelişme oldu.
00:56:52Buradan geçmek istiyorum aslında süreç konusunda.
00:56:56Çünkü bahsettiğin tablo yani bugün gelinen aşamada da çok büyük bir anlam ifade ediyor.
00:57:05Şimdi yeni bir süreç konuşuluyor.
00:57:07İşte bir barışın, barış olsun diye bir süreç konuşuluyor ve bu konuda bir yasa geçti.
00:57:14Aslında ilk yasa geçti diyelim.
00:57:18Türkiye tarihi açısından da değerlendirsin sanırım bunun ne kadar benzerliği var yok.
00:57:23Fakat bu yasaya dönük eleştiriler de var.
00:57:27Biraz önce Dempartik Kadın Meclisi Sönücüsü Halide Türkoğlu'yla da konuştuk.
00:57:33Seninle de bazı yanlarıyla konuşmak istiyorum farklı boyutuyla.
00:57:39Şimdi bu süreç yasası denilen yasanın yasaya hem eksiklikleri boyutuyla değerlendirmeler var hem de çok ciddi eleştiriler de var.
00:57:49Sen öncelikle nasıl buldun, nasıl gördün ve en temel eleştiri noktalarından biri kaynağın adı yok yani sorunun kaynağının adı yok.
00:58:02Neler söylemek istersin özellikle 15 Ağustos değerlendirmesi üzerinden de bakarsın.
00:58:07Evet, şimdi esasında hani iki yıl boyunca bir süreç devam etti aşağı yukarı ve sürekli böyle ne denir kekeme ama
00:58:21aynı zamanda aynı zamanda devlet bakımından da en başından hani terörsüz Türkiye adı altında yürüttüler ya bir süreci oradan başlıyor.
00:58:30Dolayısıyla da o çerçeve yasa denilen şey de şeyin merkezinde de terörsüz Türkiye vardı.
00:58:39Dolayısıyla hani yasanın bu biçimiyle esasında çok da kabul edilebilir bir yanı yoktur bence.
00:58:47Yani geçmişte mesela 92'de sanıyorum bir şartlı salıverme yasası çıkarıldı.
00:58:56Daha sonra rahşan affı diye bildiğimiz bir düzenleme yapıldı.
00:59:02Bu yasa onlardan geri, bu haliyle onlardan geri.
00:59:08Hani bir süreç başlatıldı ve bu süreçini çözmek üzere masaya oturuldu.
00:59:16Ancak masaya oturan tarafların ismi yoktur.
00:59:20Mesela bu yasada çok en basitiyi de ifade edecek olursam,
00:59:28şimdi Bahçeli'nin el sıkışmasından bugüne kadar gelen süreçte muhatap Kürt Avkı Önderi Abdullah Hoca'lan olarak belirlendi.
00:59:36Esasında devlet de bunu açık açık çok ifade etmese de böyle kabul etti yani.
00:59:44Şimdi tarafları, devlet tarafı belli.
00:59:50Kürt, Özgürlük Hareketi Bakımından Kürt tarafının temsilcisi de Kürt Halk Önderi Abdullah Hoca'lan bunu örgütle böyle ifade etti.
01:00:01Ve Hoca'lanın talepleri doğrultusunda adımlar da attı.
01:00:05Dolayısıyla şimdi siz bir tane çerçeve yasağı hazırlıyorsunuz.
01:00:10Yine terörsüz Türkiye mantığıyla bunu formüle ediyorsunuz.
01:00:18Sonra da diyorsunuz ki PKK terör örgütü mensupları diyorsunuz.
01:00:25Şimdi iyi güzel de eğer siz biriyle masaya oturmuşsanız o zaman eşit bir koşulların eşitlenmesi lazım ve hakikaten de bu
01:00:36maskeyi çözmede kararlıysanız buna uygun adımlar atmanız lazım.
01:00:42Kaldı ki zaten bu sürecin başlangıcında Kürt halkı bitmedi devlete.
01:00:48Yani gel barış yapalım diye.
01:00:50Esasında 90'lardan itibaren yani Lübnan'da yapılan basın açıklaması sürecinden başlayarak Kürt halkının genel olarak barış talebi ve barış arayışı
01:01:04oldu.
01:01:04Burada bir sorun yoktur ama devlet kendi sıkışmışlığını giderebilmenin bir aracı olarak gitti ve dedi ki bu bir süreç başlatalım
01:01:17dedi ve Kürt halkı öneri Abdullah Öcalan'la görüşmeler yaptı.
01:01:21Dolayısıyla hani daha başından itibaren, başından itibaren çünkü meseleye yaklaşımda terör bağlantısı içerisinde ve terör deyip adını terör koyup terörsüz
01:01:36Türkiye yaklaşımı içerisinde bu meseleyi çözmeye kalktığında tabii ki herkes tartışacak.
01:01:42Tabii ki Kürt halkı soracak haklı olarak yani biz bu kadar bedel ödedik, bunca yıl mücadele ettik dolayısıyla da bunun
01:01:52karşılığında başka şeyler olması lazım.
01:01:55Yani mesela yasadaki belirlemelerde de belki ilk bölümde Halide'nin ifade ettiği komisyonlara ilişkin bazı ayrıntılı bilgiler var ama sonuçta
01:02:09ne olursa olsun hani samliyet tartışması yapacaksak
01:02:12güven meselesi yapacaksak yani Kürt halkının güvenmemesi için devlete çok fazla gerekçesi var.
01:02:24Siz barış yapmaya kalkıyorsunuz, diyorsunuz ki PKK terör örgütü mensupları gelecek ve işte silah bırakacaklar, genelkurmay bunu denetleyecek, MIT bunu
01:02:34denetleyecek bir dizi şey koyuyorsunuz ama bu geride kalan 50 yıl içerisinde
01:02:39sizin yaptıklarınız yani devletin, devlet olarak yaptıklarınıza dair tek bir cümle yoktur, tek bir kelime yoktur.
01:02:47Kürt halkının Kürt kelimesi geçmiyor yasada.
01:02:52Yani siz kiminle barışıyorsunuz, barışmak istiyorsunuz dolayısıyla ismini koymanız lazım.
01:02:59Eğer hakikaten bu konuda kararlıysanız, geride kalan süreçte hakikaten bir barış tesis edecekseniz o zaman hakikatleri koruma, hakikatlerle yüzleşme komisyonları
01:03:15noktasında da bir bakış açısına sahip olmanız lazım.
01:03:18Yani geçmişin hesaplarını vermeniz lazım.
01:03:25Digor'dan başlayarak, Digor'dan başlayarak daha geriye gitmemize gerek yok.
01:03:29Yani 2015'te, 90'ları da bir tarafa bıraktım ama 17.000'in üzerinde faili devlet katliamı var.
01:03:40Asitli kuyular var, gözaltında kayıplar var, o kadar uzun bir liste var ki bunlar tek tek sıralamak mümkün değil şu
01:03:47anda.
01:03:48Ama eğer siz bir adım atacaksanız, bir adım atmayı konusunda karşı tarafa da güven vermek istiyorsanız, o zaman kendi suçlarınızı
01:03:59da masaya yatırmak zorundasınız.
01:04:00Buna ilişkin de bir şey söylemek zorundasınız.
01:04:03Dikkat edersek, yasada bu yönüyle herhangi bir şey söz konusu değil.
01:04:09Yani ne umut anı var, ne umut anı var.
01:04:14Bunu da sormak istiyorum, bunu da değerlendirmeni isteyeceğim.
01:04:18Yani biraz önce de söyledim, evet bir güvenlikçi bir dile dikkat çekiyorsun özellikle.
01:04:23Çünkü sürekli bunun üzerinden bir yaklaşım var ve bu başından beri eleştirik konusuydu.
01:04:28Halen de eleştirik konusu.
01:04:30Fakat bir de şimdi hani bir yasa çıkarken bir sorunun çözümü üzerinden, güvenlikçi bile olsa bir sorunun üzerinden yani bir
01:04:38yasanın çıkmasının sebebi var.
01:04:40Şimdi bunun adı konuluyor, bunu nasıl değerlendiriyorsun?
01:04:44Yani bu pür sorunu ya da bu kavga ya da işte tırnak içerisinde terör bile diyecekse bunun da çıktığı bir
01:04:52kaynak vardı ki çıktı.
01:04:53Yani yine de altını çizerek söylüyorum, hani bu sorunun adını koymadan sorunu nasıl çözeceksin?
01:05:00Bu konuda ne söylemek istersin?
01:05:02Şimdi bir sorunu çözmek istiyorsanız önce o sorunun ortaya çıktığı koşulları tahlil etmeniz lazım.
01:05:08Dolayısıyla o ortaya çıkış koşullarını ortadan kaldırmak için de onun gerektirdiği koşulları yaratmanız lazım.
01:05:17Dolayısıyla Kürt sorunu hani kendiliğinden durduğu yerden ortaya çıkmadı.
01:05:22Ortaya çıkmadı ve geride kalan yıllarda esasında Kürt sorununun devlet tarafından değişik zamanlarda
01:05:35ya da biri işte iktidar temsilcileri tarafından kabul edilmesini sağlayan şey şuydu.
01:05:44Mücadele geldi, belli bir noktaya ulaştı.
01:05:49Ne dedi?
01:05:50Süleyman Demirel Kürt sorunu var dedi.
01:05:53Ardından Özal bu meseleyi çözmek lazım dedi.
01:05:58Hatta daha ileri adımlar atmaya çalıştı.
01:06:01Özal hayatını kaybetti.
01:06:02Eşref Bitlis bu mesele askerist olarak çözülemez yalnız başına siyaseten çözülmesi lazım dedi.
01:06:13Helikopteri düştü öldü gibi çoğaltabiliriz.
01:06:16Aslına bakarsak Erdoğan'da Diyarbakır konuşmasında Avrupa Birliği'nin yolu Diyarbakır'dan geçer demişti.
01:06:24Şimdi bütün bunlar ortadayken ve bu sorunun devlet tarafından kabul edilmesi ya da bugün devletin Kürt halk önderine gitmesi,
01:06:36barış yapmak, barış talebiyle gitmesini koşullandıran şey bir mücadele vardı, bir sorun vardı.
01:06:43Bu sorunun belirlediği, koşullandırdığı bir süreç başladı.
01:06:50Biraz önce ifade ettiğimiz yani işte 84 dirilişiyle birlikte, ilk kurşunla birlikte ardından da kocaman bir yıllara yayılan bir mücadele
01:07:02süreci oldu.
01:07:02Bu mücadele süreci esasında yani Gelinan'ın savaşçı, deneyimi, aynı zamanda Kürt halkının örgütsel ve pratikte ulaştığı düzey, mücadele düzeyi
01:07:19devleti bu meseleyi kabul etme noktasına getirdi.
01:07:23Şimdi dolayısıyla Erdoğan'ın 2015'te işte masayı devirdiğinde Kürt sorunu falan yoktur, Kürt kardeşiminin sorunu vardır demesi hiçbir şeyi çözmüyor.
01:07:37Ortada bir Kürt sorunu var da siz bunu çözmek istiyorsanız ve bunun için bir çerçeve yasa hazırladıysanız eğer,
01:07:44o zaman o çerçeve yasada bu sorunu tanımlamanız lazım, bu sorunun çözümü noktasında da gerekli adımların atılması lazım.
01:07:54Böyle parça parça parça parça bir şey atıyorlar ortaya.
01:07:59Bak iki yıldır aslında bir oyalama siyaseti izlediler.
01:08:02Çünkü bu süreç içerisinde, geride kalan o iki yıllık süreç içerisinde Kürt tarafı kendisinden hislenilen her şeyi yaptı, adımları attı.
01:08:14Dolayısıyla devletin de bu adımları atması lazım.
01:08:19Bu adımları atması lazım.
01:08:20Aksi takdirde tabii ki bu sorunun çözümü noktasında, hakikaten çözümü noktasında bir süreç işler mi işlemez mi bunu göreceğiz yani.
01:08:33İlerleyen süreçlerde göreceğiz ve devlet eninde sonunda yani perde arkasında kabul ettiği şeyi kamuoyunda da kabul etmesi lazım.
01:08:45Bir de dil meseleleri falan diyorlar ya işte dile dikkat etmek lazım falan.
01:08:50Önce kendilerinin dikkat etmesi gerekiyor bu dile.
01:08:53Çünkü...
01:08:54Evet ona geleceğim.
01:08:56Şimdi o da çok önemli bir konu tabii eleştiri noktası.
01:08:59Yani dil özellikle yasa açısından da dil çok eleştirildi.
01:09:03Ama genel kamuoyunda da basına dönük de açıklamalara dönük de eleştiriler var zaten.
01:09:09Bir de şunu sormak istiyorum.
01:09:11Yani eleştiri konularından biri yasayla ilgili yasanın çerçevesi dar.
01:09:16Yani zaten çerçeve ama bunun da çerçevesi dar diye eleştiri vardı.
01:09:21Özellikle 2005 öncesi yani tutsaklar, mahkumlar buna girmeyecek ağırlaştırmış müebbet olarak tanımladılar.
01:09:33Sen de düşünüyorsun bu konuda.
01:09:35Yani bunun özel bir sebebi var mı?
01:09:37Şimdi tabii ki özel sebebi var.
01:09:41Özel sebebi Kürt halkı önderi Abdullah Öcalan yararlanmasın diye bu yasadan.
01:09:46Şimdi bunu yaparken de şu demagojiyle hareket ediyorlar.
01:09:51Yani işte Türk halkının hassasiyetleri.
01:09:56Hep hassasiyet söz konusu oldu mu?
01:09:58Türk halkının hassasiyetleri.
01:10:00Ama gerçek bedel ödeyenlerin hassasiyetleri ortalıkta yoktur.
01:10:04Ve ben kişisel olarak şuna inanıyorum.
01:10:062013-2015 sürecinde de gördük ki esasında halklar arasında düşmanlığı körükleyen bu devletin politikaları, iktidarların politikaları.
01:10:16Hani diyorlar ya kardeşlik, Türk-Kürt kardeşliği.
01:10:20Ya Türk-Kürt kardeşliğinin olabilmesi için eşit olmak gerekiyor.
01:10:25Kardeş eşit demektir.
01:10:27Dolayısıyla bu konuda devletin kullandığı dil, biraz önce ifade ettim, hakikaten de yaralayıcı dil her zaman da sürekli bir uyarı
01:10:41olarak kamuoyunda tartışılıyor.
01:10:472005 öncesi eğer tutsakları kapsasaydı bu yasa, Kürt halk önderi Abdullah Öcalan'ın da cezağinden çıkması gerekirdi.
01:10:57Kaldı ki, kaldı ki bir noktanın altını çizmekte yarar var.
01:11:00Esasında Kürt halk önderi Abdullah Öcalan'ın fiziki özgürlüğüne kavuşabilmesi için böyle bir yasaya da gerek yok.
01:11:10Yani umut hakkı diye eğer Türkiye ahim kararlarını uygulayacaksa hem Kürt halk önderi Abdullah Öcalan hem de 2005 öncesinde ağırlaştırmış
01:11:21müebbet hapis cezası alanların yararlanması lazım.
01:11:25Eğer hukuk tartışması yapılacaksa bu böyle.
01:11:28Ama bunu bu şekilde ifade ettiler çerçeve yasada.
01:11:33Dolayısıyla önlük ettiler.
01:11:3491-92 yılında da, 92 yılında da bir şartlı tahliye söz konusu olmuştu.
01:11:41O zaman da PKK'li tutsakları dışında bırakmışlardı.
01:11:44Yani normalde af, anayasaya göre eşitlik ilkesine aykırı bunlar.
01:11:50Ama bir şekilde bir yasayla bunu formüle etmişlerdi.
01:11:56Bugün yaptıkları şey de bu.
01:11:57Abdullah Öcalan'ın faydalanmaması için, dolayısıyla o faydalanmayınca 2005 öncesi hiçbir kimse faydalanamayacak.
01:12:06Ağırlaştırmış müebbet hapis cezası alanlar.
01:12:09Bu böyle yani.
01:12:11Tabii şimdi bu bahsettiğin konular yani tarihsel olarak da aslında bir dönemi yaşayanların hafızasında.
01:12:19Dolayısıyla süreç konusunda biraz bu geçmişe değerli olarak iktidara da bir güvensizlik var.
01:12:28Yani bu güvensizlik aslında süreci, yani süreci ilerleşme konusunda.
01:12:35Sen ne düşünüyorsun?
01:12:36Bu güvensizlik sadece yani bir sürecin gelişmesini sadece iktidardan bekleyerek yapmak mümkün mü?
01:12:43Özellikle Kürtler gibi böyle inanılmaz bir mücadele geleneği olan halklar ve kesimler aslında.
01:12:51Zaten şöyle hani ağlamayana meme vermezler diye bir halkımızın çok sade bir ifadesi var.
01:13:00Dolayısıyla Kürt halkı bir 84 atılımıyla ayağa kalkmasaydı, örgütlenmeseydi, mücadele etmeseydi bu memlekette yine hala Kürt meselesi diye bir şey
01:13:15olmayacaktı.
01:13:16Kart kurt olacaktı.
01:13:18Devam edecekti yani.
01:13:20Bu aşamadan sonra da esasında, şimdi biraz önce ifade ettim ya devleti Kürt hareketinden barış istemeye götüren şey mücadelenin kendisiydi
01:13:35ve kendi sıkışmışlıklığıydı.
01:13:37Dolayısıyla bütün bunları hallederken de esasında ne kadar az verirsen ya da ne kadar az kaybedersem diyeyim nasıl ifade edilecekse
01:13:52tam olarak bu mantıkla hareket ediyor.
01:13:55Dolayısıyla da hani kuyu dik tutması, dik tutmaya çalışıyor, dik tutuyor.
01:14:00Dolayısıyla da bütün argümanları da bunun üzerinde ve terörsüz Türkiye üzerinde şekilleniyor.
01:14:09Bu nedenle de bugün yapılması gereken şey evet yasayı tartışmak gerekiyor, çerçevesini tartışmak gerekiyor, eleştirmek gerekiyor.
01:14:19Gerekirse yerden yere de vurmak gerekiyor.
01:14:22Ama sonuçta bir süreç devam ediyor ve bu sürecin ilerleyebilmesi için de iktidar üzerinde bir basınç oluşması lazım.
01:14:32Bu basıncı da halklarımızın mücadelesi sağlayacak.
01:14:35Yani işte kadınların, gençlerin, Kürt halkının, emekçilerin, işçilerin bunların mücadelesi sağlayacak.
01:14:42Dolayısıyla devlet zaten bu yasayı, bu çerçeveyi çizerken esasında bu devletin demokratikleşme gibi bir derdi yoktur.
01:14:53Demokrasi diye de bir derdi yoktur.
01:14:55Böyle bir ihtiyaçları da yoktur.
01:14:57Aksine aslında kendi sistemlerini sürdürebilmek için de bal gibi diktatörlüklerini sürdürmenin peşindeler.
01:15:04Dolayısıyla burada da yani barış meselesini masaya koyduklarında barış yapabilir, yapabilir.
01:15:16Koşullarda işte göreceğiz, yaşayacağız örnekleri var.
01:15:21Ama demokratikleşecek diye bu devlet böyle bir tahti yoktur bence.
01:15:27Böyle bir ihtiyaçları da yoktur.
01:15:29İhtiyacı olan bizleriz.
01:15:31İhtiyacı olan Kürt halkı, ihtiyacı olan kadınlar.
01:15:34Dolayısıyla ihtiyacı olan bütün kesimlerin mücadeleyi birleştirerek büyütmesi gerekir ki bu devletin demokratikleşme noktasında bir adım atmasını sağlayabilmesi ya da
01:15:47işte o ortaya koyduğu çerçevenin genişleyebilmesi.
01:15:50Aslında çok temel taleplerin yerine gelebilmesi için adım atmasını zorlamak gerekiyor ve yol da buradan geçiyor.
01:15:59Yani durduğumuz yerde eğer sadece bir eleştiriyle yetinirsek hiçbir şey yapmadan bir arpa boyu yol alamayız.
01:16:09Yani mücadele etmeden, hak aramadan bu olmaz.
01:16:13Eleştirelim ama aynı zamanda da elimizi taşın altına koymak zorundayız.
01:16:18Yani mücadele etmek zorundayız.
01:16:22Hiçbir şey tatil olmadı, hayat tatil olmadı.
01:16:24Hayat devam ediyor.
01:16:26Dolayısıyla da yani kadınlar gene katlediliyor.
01:16:31Kazanılmış haklar gene gasp ediliyor.
01:16:34Kürt halkının talepleri ortada duruyor.
01:16:38Yani karşılanmış herhangi bir talep yoktur.
01:16:41Çerçeve yasada adı bile yoktur.
01:16:43Dolayısıyla bunları çoğaltabiliriz.
01:16:45Bütün bunlar için mücadele etmekten başka çıkar, yol yoktur diyeyim.
01:16:53Evet şimdi özellikle şeyi belirttin, mücadele boyutunu.
01:17:00Tabii ki bu yani altını çizerek söyledim.
01:17:04Biraz da aslında Türkiye gerçeği üzerinden, tabii bu Türkiye gerçeği üzerinden bir de muhalefet var.
01:17:10Şimdi hani yasanın adı da böyle toplumsal bütünleşme.
01:17:15Şimdi toplumsal bütünleşme Halide Türkoğlu diyorduk.
01:17:19Yani bu kadın hareket açısından da aslında belirttiği bir konuydu.
01:17:23Yani bazı şeyler tabii ki sadece işleden partiyle olmaz ya da sadece Kürtlerle olmaz.
01:17:29Fakat bu bütünleşme ve demokratikleşme konusunda muhalefet nerede duruyor?
01:17:36Sen nasıl görüyorsun?
01:17:38Bu arada süremizi de hatırlatmak istiyorum.
01:17:40Süremiz az kaldı.
01:17:41Ama bu konuda bir düşüncelerini de almak isterim.
01:17:44Ya şimdi muhalefeti tabii biraz ayrıştırmak gerekiyor öncelikle.
01:17:50Bir reformist kanat var, reformistler.
01:17:53Bunlar esasında bir şey yapmadan konuşuyorlar ama seyirci kalmayı tercih ediyorlar.
01:18:02CHP açısından yani meclisteki muhalefet partilerini düşündüğümüzde biz zaten katı faşistler var.
01:18:11CHP'de butlancıları bir tarafa atıyorum.
01:18:14O da çünkü iktidarın yanında konumlandı.
01:18:17İşte Özgür Özel grubu var.
01:18:22Bunlara yönelik saldırılar çok fazla.
01:18:25Esasında tabii devletin bu süreçle ilgili projesinde, planında bunları susturmak vardı.
01:18:33Önemli oranda da üzerine gittiler.
01:18:35Geriye kalanlar esasında biraz daha çok şuradan tartışmak lazım.
01:18:40Yani muhalefeti daha geniş tutmak lazım.
01:18:43Meclisteki partilerden ibaret görmemek lazım.
01:18:46Çünkü ana muhalefet halklarımız, ana muhalefet işçiler, emekçiler, kadınlar, gençler, ezilenler.
01:18:53Dolayısıyla da onların taleplerini yükseltmek ve onların taleplerini ortaklaştırmak ve birleştirmekten geçiyor bu süreç.
01:19:06Aksi takdirde sadece parlamentoya sıkışmış bir muhalefetle, birazcık kendi derdine düşmüş, kendi dertleriyle muzdarip bir muhalefetle, muhalefetten fazla bir şey
01:19:19beklememek gerekiyor.
01:19:20Zaten DEM Parti'nin de sınırlı bir gücü var.
01:19:25Dolayısıyla bu işi ben genellikle ifade ediyorum sokakta çözmek gerekiyor.
01:19:33Muhalefeti de sokakta örgütlemek gerekiyor.
01:19:36Ancak sokağın gücüyle devlete, iktidara adım attırılabilir diye düşünüyorum.
01:19:44Evet, son olarak şeyi sormak istiyorum.
01:19:48Şimdi tabii ki bu süreç konusunda biraz önce dikkat çekmiştik.
01:19:53Sen de altını çizdin.
01:19:55Şimdi dil meselesi.
01:19:58Bir, tabii ki yasanın diline dönük eleştirilerini yaptım.
01:20:02Bu genel bir eleştirirden.
01:20:03Ancak bu bütünleşme konusunda muhalefeti de öyle, iktidara da öyle, basını da öyle.
01:20:10Nasıl bir dil uygulanmalı ki gerçekten o yapıcılık ve parçalanmış olan toplumsal toplum ya da toplumsal gerçek bütünleşebilsin.
01:20:23Hem bu sürecin geliştirilmesi aslında belki de Türkiye'nin geleceği açısından da çok temel konulardan biri.
01:20:28Yani şimdiye kadar yıllar boyunca medyasıyla, bütün medya birimleriyle, devletin bütün bileşenleriyle aslında düşmanlaştırıcı, Kürt taltkının düşmanlaştırıcı bir dil kullanıldı.
01:20:45Sistematik olarak aşağılayacağız.
01:20:48Düşmanlaştırıcı bir dil kullanıldı.
01:20:50Öncelikle bundan çıkılması lazım.
01:20:53Bundan çıkmanın yolu da öncelikle bence iktidarın dilini değiştirmesi gerekiyor.
01:21:00Yani artık o güvenlikçi, güvenlikçi politikanın yöneldirdiği bir dil değil de,
01:21:09hakikaten de halkları bir araya getirecek, getirmeyi taahhüt eden bir dil kullanmak durumunda.
01:21:20Kürt taltkının bence bu konuda sorunu yoktur dil meselesinde.
01:21:25Yani açıklamalarında da bu böyle.
01:21:27Bu meselede esas görev ya da esas değişmesi ya da değiştirilmesi gereken yan, devlet tarafı.
01:21:38Mesela işte 15 Ağustos nedeniyle Murat Karayılan'ın bir açıklaması vardı.
01:21:45Yani sürece dair değerlendirimi.
01:21:47Yani oldukça net bir şekilde esasında hem talepleri ifade ediyor,
01:21:54hem yapılmamış olanların altını çiziyor.
01:21:58Bugüne kadar gelinen noktaya işaret ediyor.
01:22:01Dolayısıyla hani devletin de, devlet cenahının da kabul etsinler etmesinler ama kabul etmek zorundalar.
01:22:09Ortada bir gerçeklik var ve masaya oturmuşlar.
01:22:12Yani benimle bu anlaşmayı yapmıyorlar anlılabiliyor muyum?
01:22:15Yani Kürt hareketiyle bu anlaşmayı yapıyorlar.
01:22:19Dolayısıyla da siz birisiyle masaya oturmuşsanız,
01:22:22onun gereklerine uygun saygıyı göstereceksiniz.
01:22:25Onun gereklerine uygun bir dil kullanmak zorundasınız.
01:22:29Ayrıca eğer hakikaten bu konuda samimiyseniz,
01:22:33halklar arasındaki ayrılığı değil,
01:22:36bütünleşmeye yarayacak, onu sağlayacak bir dil kullanmak zorundasınız.
01:22:43Aksi takdirde söylenen her şey havada kalır.
01:22:47Kaldı ki zaten kişisel olarak devlet tarafının bu konuda yapması gereken hiçbir şey yaptığını kendi adıma düşünmüyorum.
01:22:56Yani hani ortada bir çerçeve, yasa var, onu da dürtük diye dürtük diye yani zorluya zorluya o noktaya geldi.
01:23:02Bundan sonrası açısından da hem dil konusunda bütün başlıklar,
01:23:07yani önümüzdeki süreçte çözümlenmesi gereken başlıklar açısından zorlanması lazım.
01:23:15Bizim zorlamamız lazım.
01:23:16Yani onların kalemşörleri kalkıyor, şey yapıyorlar, yazıyorlar işte,
01:23:22Servi yazıyor, Uçum yazıyor, ondan sonra Aydın diye ortaya çıkan Pesbaye,
01:23:30gerçekten Pesbaye, dil dedik ama bazen adını koymak gerekiyor,
01:23:36üzgünüm ama gerçekten Pesbaye bir böyle ırkçı açıklamalarla ortaya çıkıyorlar.
01:23:42Sanki bütün memleketin sahibi onlarmış gibi.
01:23:45Dolayısıyla bütün bunları teşhir etmek gerekiyor.
01:23:47Teşhir etme, karşısında yer almak gerekiyor diyeyim.
01:23:51Noktalayayım mı?
01:23:52Evet, Füsun Erdoğan çok teşekkür ediyorum programımıza katıldığın ve değerlendirdiğin için.
01:23:59Ben teşekkür ederim, iyi yayınlar, başarılar.
01:24:02İyi akşamlar.
01:24:05Evet sevgili izleyenler, Füsun Erdoğan da dikkat çektiği,
01:24:09özellikle hem iktidar açısından, aslında medya açısından ve dilin bu süreç aslında değişmesi lazım.
01:24:14Özellikle yine tırnak içerisinde söylüyorum, terör olgusu barışla bütünleşen bir konu değil ve temel eleştir noktalarından biri bu.
01:24:24Ve bunun mutlaka değişmesi gerekiyor.
01:24:29Bu hem eşitlik ilkesine, hem ahlaki değer yargılar, hem bir toplumsal bütünleşme önünde de çok ciddi bir engel.
01:24:36Eğer Türkiye'nin geleceği kuruluyorsa, ikinci bir cumhuriyette o zaman dilin de bu anlamda son derece bu ikinci yüzyıla uygun,
01:24:46yapıcı ve demokratik bütünleştirici olabilmesi gerekiyor.
01:24:49Programımızı burada noktalıyoruz.
01:24:52Başka bir programda görüşmek üzere, hoşçakalın.
01:25:07İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments