00:00МУЗЫКАЛЬНАЯ ЗАСТАВКА
00:49Tarihi boyunca Türkiye hapishaneleri hep dolu oldu.
00:53Çoğu zaman kapasite artışı yaşandığı için de ha bire yeni hapishaneler yapıldı.
00:58Hapishanelerde yazılan şiirler, hapishaneler üzerine yakılan türküler, marşlar başka hangi ülkelerde bu kadar çoktur bilemeyiz.
01:06Ancak bütün bir tarih boyunca yazarlarını, aydınlarını, gazetecilerini, hukukçularını, siyasetçilerini, sanatçılarını,
01:15gençlerini, kadınlarını ve hatta çocuklarını yazdıklarından söylediklerinden dolayı zindanlara tıkmış,
01:22on yıllara, müebbetlere ağırlaştırmış, müebbetlere çarptırmış.
01:26İşkence ve ağır hapis cezalarıyla, zindancı politikalarıyla, idamlarla, yok etme tehditleriyle,
01:33insanları düşünmekten, konuşmaktan, yazmaktan, itiraz etmekten, eleştirmekten, vazgeçirmek,
01:40boyun eğdirmek için elinden geleni ardına bırakmamış despotik, faşist bir devlet.
01:45Bu ülkenin Kürdü, Türkü, Ermenisi, Lazı, Çerkezi ile bütün diğer ulusal topluluklarından devrimciler,
01:53Osmanlı'dan beri devlet zulmüne karşı mücadele ediyor.
01:56Pir Sultan Abdalı, Sivas'ta aslan onlar değil miydi?
02:00Beyazıt Meydanı'nda, Paramaz ve yoldaşları için halka açık tarağaçları kurdu bu devlet.
02:06Şeyh Saidi, Ahmet Dağkapı Meydanı'nda, Seyt Rıza ve arkadaşlarını, Elazığ Buğday Meydanı'nda astı bu devlet.
02:13Sinop Zindanı'nda, Sabahattin Ali, Karadeniz'in hırçın dalgalarına kattı dizelerini.
02:18Garbi Saltınoğlu, farelerle ekmeğini paylaştı.
02:22Türkiye ve Kuzey Kürdistanlı devrimciler, 12 Mart'ın işkencehanelerini, idam sehpalarını,
02:2812 Eylül'in zindanlarını, devrimciler için kurulan dar ağaçlarını,
02:32Diyarbakır Beşnoğlu'yu, Metris'i, Mamak'ı yaşadılar.
02:36İşkence tezgahlarında ser verip sır vermediler.
02:39Üç kibrit çöpüyle, Mazlum Doğan, ölüme yatırdıkları bedenleriyle,
02:43Kemal Pir, Hayri Durmuş, Akif Yılmaz ve Ali Çiçek'in,
02:48Diyarbakır Beşnoğlu zindanında şehit düştüğü, 14 Temmuz 1982 direnişi,
02:53Ahmet'te 1984'te gerçekleşen ölüm orucu eyleminde,
02:58Cemal Arat ve Orhan Keskin'in yıldızlaştı.
03:0011 Nisan 1984'te Metris Hapishanesi'nde devletin tek tip elbise dayatmasına karşı başlatılan ölüm orucunda
03:09Abdullah Meral, Haydar Başbağ, Fatih Öktürmüş, Hasan Tercih,
03:1312 Eylül askeri faşist diktatörlüğüne karşı direnişin sembolü oldu.
03:181996 Diyarbakır Hapishanesi ve 1998 Ankara Uyucanlar katliamında 20 tutsak,
03:2619 Aralık 2000 hapishaneler katliamında 30 tutsak katledildi.
03:441996 Ölüm orucu ve süresiz açlık grevi direnişi, 2000'de başlayan ve yıllarca süren ölüm orucu,
03:512018 Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan'a yönelik,
03:54tecrüte karşı Leyla Güven'in öncülüğünde başlayan ve binlerce PKK ve paşkı tutsan süresiz açlık grevi ve ölüm orucu direnişi.
04:03Gelinen aşamada bir süreç yaşanıyor olsa da,
04:06İmralı'da Kürt Halk Önderi Abdullah Öcalan,
04:09tek kişilik hücrede devletin kendi yasalarını bile uygulamadığı
04:12koyu tecrüte koşullarında 15 Şubat 1999'dan beri direniyor.
04:182021 yılından itibaren FVD tipi hapishanelerine ek olarak,
04:23S tipi, Y tipi ve Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumu adları altında
04:283 yeni tipte yüksek güvenlikli hapishane açıldı.
04:31Aslına bakacak olunursa da 19 Aralık 2000 yılında yaşanan
04:35hapishane katliamı sonrasında F tipi hapishanelere geçişle birlikte
04:40bütün hapishaneler yüksek güvenlikli hapishane statüsünde inşa edildi.
04:59Basında çıkan az sayıda habere göre S ve Y tipi hapishanelerin
05:03özel olarak ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü tutsaklar için inşa edildiği söyleniyor.
05:09Ancak yeni tutuklanan siyasi tutsaklar S ve Y tipi hapishanelere konuluyor.
05:19Tutsakların kuyu tipi hapishane dedikleri bu zindanlarda
05:23tutsakların tek kişilik hücrelere konularak var olan tüm haklarının
05:27gasp edilmesi üzerine gerçekleştirilen ölüm orucu eyleminde
05:315 Temmuz 2026 tarihinde zorla müdahale sonucu Yürkan Türkoğlu hayatını kaybetti.
05:38Bu ülkenin kadın ve erkek direnişçileri E tipi, özel tip, C tipi, M tipi, D tipi, L tipi,
05:45R tipi, T tipi, F tipi, S tipi ve Y tipi gibi bilimum çirkin tipleriyle
05:51diktatörlüğün zindanlarında tutsak edildi.
05:55Devletin boyun eğdirme, irade kırma politikalarına karşı her dönem direndi.
06:01Biriçik ve haydana zindana!
06:04Hicabında zindan duvarına, o duvar, o duvarınız vız gelir bize vız notunu düşerek tirer etmeyi de bildi.
06:12Hapishaneler denildiğinde bir de ülkemizin en tanınmış şairleri, edebiyatçıları gelir akla.
06:17Nazım Hikmet, Enver Gökçe, Orhan Kemal, Kemal Tahir, Sevgi Soysal ve diğerleri.
06:23Ahmet Arif'in dediği gibi, hakikaten akşam erken iner mapsaneye.
06:29Yedi kol demiri, yedi kapıya iner ama bir başına kalmış havalandırmada ne üç dal gece sefası ne de üç kök
06:37Ercai Menekşe bulunur.
06:3919 Aralık 2000 tarihinde gece yarısı 20 hapsaneye özel timiyle, askeriyle, polisiyle saldıran bu katil devlet,
06:48F-tipi hapishanelere geçişi sağladı.
06:50Faşist diktatörlük, üç kişilik hücrelere kapattığı tutsaklara bir tutam yeşili yasakladı.
06:56Hapishane havalandırmalarında beton ve demire inat, rüzgarın getirdiği yabani ot tohumlarının yeşermesine bile müsaade etmiyor artık.
07:05O sebepten devrimci tutsaklar, 2000 sonrası daha bir sarıldılar Nazım'ın dizelerine.
07:11Devletin ıslah politikası dediği, devrimci tutsakları tecritte ideallerinden vazgeçirme,
07:17pişmanlık dayatmalarına karşı devrimci tutsaklar, direniş ve mücadelede taşı biraz daha kırmakta ustalaştılar.
07:24İçeride gülü bahçeyi düşünmek fena, dağları, deryaları düşünmek iyi.
07:29Durup dinlenmeden yazmayı, bir de dokumacılığı tavsiye ederim sana.
07:34Bir de ayna dökmeyi, yani içeride 10 yıl, 15 yıl, daha da fazla hatta geçirilmez değil, geçirilir.
07:42Kararmasın yeter ki sol memenin altındaki cevahir.
07:55Bu dizeler her zaman devrimci tutsakların pusulası olmuştur.
08:00İnsanlardan uzakta, kentlerin dışında Adana Kampüs dedikleri hapishaneler bölgesinde,
08:06tutsakların kuşlarla dost olmasına bile engel olmak isteyen faşist şeflik rejimi,
08:11yeni hapishanelerin çatılarını kiremit yerine saçla kaplattı.
08:15Tutsakların payına düşen bir avuç gökyüzünü şekilsiz parçalara bölerek demir kafesler yaptı.
08:22Bunların da yetmediği yerde, kuy tipi hapishaneler, sürgün sevkler, tedavi hakkının engellenmesi gibi
08:28çok sayıda gayri insani uygulamalarla tutsakların gecelerini, ayını, yıldızlarını çalmaya devam ediyorlar.
08:35Bütçe gelirlerinin büyük bir bölümünü yeni hapishanelerin inşasına ayırarak,
08:40bütün bir memleketi hapishane kampüsleriyle doldurmakta hiçbir sakınca görmüyorlar.
08:46Ve ne yazık ki devletin bu zindancı politikalarına, baskı ve zulmüne tutsak yakınları,
08:52hak örgütleri ve devrimci parti ve örgütler dışında itiraz eden, ses çıkaran yoktur.
08:57O sebepten, sık sık tutsakları hatırlamak, onların dışarıdaki sesi olmak,
09:02tutsakların özgürlüğü için kamuoyunda duyarlılığı geliştirmek şart diyelim
09:07ve hapiste olmanın nasıl bir şey olduğunu tutsakların dilinden dinleyelim.
09:12Siyasi tutsaklar onurumuzdur!
09:18Siyasi tutsaklar onurumuzdur!
09:22Hapishaneye ilk girdiğinizde, ister gözaltı, savcılıktan, isterse de başka bir hapishaneden sevkle gelmiş olun,
09:30hücre ya da koğuşa gitmeden önce ilk uygulama ince bir aramadan geçmeyle başlıyor.
09:35Çünkü buralarda her uygulamanın davranışın en başında adına güvenlik dedikleri şey geliyor.
09:41Fakat nedense arama yaparken tutsağı ıslah etme programına bağlı olarak,
09:47bireyin onurunu kırmak fiili öne çıkarak tek amaç haline geliyor.
09:51Ve bu nedenle sizden donunuza kadar soyunmanız, ellerinizi yere paralel şekilde tutup oturup kalkmanız isteniyor.
09:58Hapishane literatüründe bunun adı çukur araması oluyor.
10:02Şayet siyasi tutsaksanız, bu türden onur kırıcı davranışları reddettiğimizi ve sizden istenileni yapmayacağınızı ifade ediyorsunuz.
10:11Karşınızdan ceza infaz kurumlarının yönetimi ve güvenlik tedbirlerinin infazı hakkında tüzüğün aramaya dair 46. maddesi çıkarılıyor.
10:20Bu madde şöyle diyor.
10:22Hükümlünün üzerinde kuruma sokulması veya bulundurulması yasak madde veya eşya bulunduğuna dair makul ve ciddi emarelerin varlığı
10:31ve kurum en üst amirinin gerekli görmesi halinde çıplak olarak ve beden çukurlarında aşağıda belirtilen usullere göre arama yapılabilir.
10:40Yasada belirtilen usuller ise şöyle tarif ediliyor.
10:43Hükümlünün utanma duygusunu ihlal etmeyecek şekilde ve kimsenin görmemesini sağlayacak tedbirler alınarak arama sırasında önce bedenin üst kısmındaki giysiler çıkarılır.
10:55Bedenin alt kısmındaki giysiler üst kısmındaki giysiler giyildikten sonra çıkarılır.
11:00Bu giysiler de mutlaka aranır.
11:02Çıplak arama sırasında bedene dokunulmaması için gerekli özen gösterilir.
11:07Kural böyle.
11:08Peki ya uygulama nasıl oluyor?
11:10Adli tutuklu ve hükümlüler kendilerinden istenileni yerine getirdikleri için çıplak aramanın yasada belirtildiği gibi mi
11:19yoksa farklı mı uygulandığı kamuoyuna yansımadığı için bilinmiyor.
11:23Siyasi tutsak olup da her çeşit yaptırıma uyan kendinden istenildiği için soyunanlar da
11:28bu meseleleri açık açık tartışmadığından hatta bu durumu inkardan geldiğinden itiş kakış olmadan arama işlemi yapılıyor.
11:36Çıplak arama siyasi tutsakların ezici çoğunluğunca kabul edilmediği ve görevli gardiyanlar,
11:43hapishaneye girişteki komutanlar çoğunlukla bireyi rencide etmeyi, onurunu kırmayı amaçlaştırdıklarından
11:50çıplak aramayı reddeden tutsağı zor kullanarak kendileri soyuyorlar.
11:55İşin içine zor girince kabadayak, tartaklama ve yaralama, tehdit, hakaret kaçınılmaz oluyor.
12:01O koşullarda yasanın uygulamaya dair çizdiği çerçeve otomatikman ortadan kalkıyor.
12:08Başta F tipi ve daha sonra inşa edilen yüksek güvenlikli hapishaneler gelmek üzere,
12:13çıplak arama tüm hapishanelerde tutsaklara dayatılıyor.
12:1746. maddenin çizdiği sınırlar ise çok nadir uygulanıyor.
12:21Her kural, uygulayıcının elinde kaçınılmaz olarak daha zulümkar ya da daha insani bir hal alabiliyor.
12:28Bugüne kadar Türkiye ve Kuzey Kürdistan hapishanelerinden kamuoyuna yansıyan
12:33baskı ve zulüm politikalarının bir parçası olarak uygulanan çıplak aramadır.
12:38Aramaya tabi tutulan kadın veya erkek tutsağı uygulanan fiziki baskının yanında
12:43cümlelere dökülen tehdit ve şiddetin sınırını bu anda o saldırıyı gerçekleştiren gardiyanlar belirliyor.
12:50Ayrıca F tipi hapishanelere geçişle birlikte tüm hapishanelerde süngerli oda dedikleri,
12:56yapılan işkenceyi görünmez kılmak için inşa edilmiş odalarda mevcut.
13:01Bütün hapishanelerin mahkum kabul kısmında yani girişinde X-ray cihazı bulunur.
13:07Bu cihaz çoğunlukla öyle hassas ayarlanır ki her koşulda öterek
13:11aslında orada bulunan görevli gardiyanın tutsağı çıplak aramaya tabi tutmasının önünü açar.
13:17Devrimci tutsağın çıplak aramayı reddetmesi ise tam bir RBD'ye dönüşür.
13:22Gardiyanların gerekli gördüğü her durumda tutsak X-ray cihazının yanı başındaki süngerli odaya alınır.
13:29Süngerli oda dedikleri odanın tabanı ve duvarları tümüyle dokunduğunuza
13:33insana taş gibi sert hissi veren bir süngerle kaplıdır.
13:37Genellikle hapishanelerdeki ağ takımlarının üstlendiği bu işkence biçiminde
13:42sizi alıp duvara çarpsalar da bedeninizin dışı herhangi bir yaralanmaya maruz kalmaz.
13:48Bu uygulama tutsakların iç organlarını yaralar ve bazı durumlarda tutsak iç kanamadan yaşamını yitirir
13:55ama görünüşte herhangi bir darp izi görülmez.
13:58Süngerli oda işkencesi sadece hapishaneye girişte kullanılmaz.
14:02İdari yaptırımlara uymayan ya da tutsaklara herhangi bir yeni yaptırımı kabul ettirmek için
14:07kısacası ihtiyaç duydukları her zaman süngerli oda idareler tarafından kullanılır.
14:48İzlediğiniz için teşekkür ederim.
15:00İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments