00:02One bite.
00:04The starfish is dead.
00:09I've been dead.
00:10I've been dead.
00:14I've been dead.
00:16While the sea's tail is dead.
00:20And I've been dead.
00:22I've been dead until I've been dead.
00:24There are many diseases that have been sick.
00:30Why is it like this?
00:33Is it the case of Karasaan?
00:40Iba-iba man ang color at itsura.
00:43If they're in their bras,
00:45you're sure you'll know
00:45a very famous starfish.
00:49But starfish in the video,
00:53you'll see.
00:56Crown of Thorns starfish
00:57ang tawag dito,
00:59na kilala rin sa lanay
01:00o dapag sa kabisayan.
01:09Pero meron itong matutulis na tipik
01:11na tayo lang sa sea urchin
01:12at hindi lang doon limang mga braso nito.
01:17Mahirapan kayong i-drawing ang starfish na ito
01:19dahil meron lang naman itong 7 to 23 arms.
01:22Imbis tuloy na star,
01:23mas naahawig na sa disk o pamilog
01:25ang hugis nito.
01:26Ang starfish na ito matatagpuan
01:28sa Indo-Pacific,
01:29kabilang ang Indonesia,
01:30Papua New Guinea,
01:31at Pilipinas.
01:33No wonder
01:33nadali ito ng isang Pinoy.
01:41Ang lalaki sa video
01:42na nakitang nagturok
01:43ng kung anong kemikal sa salanay.
01:45Dito namin natuntun
01:47sa Badian, Cebu.
01:48Siya si Bonifacio.
01:49Totoro ka namin siya sa gilid
01:51ng kanyang mga galamay.
01:53Kinabukasan,
01:54patay na pa.
01:58Pag-amin niya,
01:59hindi lang daw sa lanay
02:00ang tinitira niya.
02:02Pati itong sisnel na droppelia,
02:05pinagtidiskitan din.
02:06Doon ako
02:08punta sa mga coral reefs
02:09at mamonitor.
02:11Pero teka,
02:12walang dapat tugisin
02:13dahil hindi raw siya nagtatago.
02:15At lalong hindi siya guilty
02:16sa anumang krimen.
02:17Dahil ang totoo,
02:18ginagawa raw niya
02:19ang pagpatay sa mga salanay
02:20ang droppelia
02:21alang-alang
02:22sa coral reefs.
02:24Pag-unay,
02:24pagkain kasi ng mga
02:25crown of thorns starfish
02:26ang hard corals.
02:27Paano itong ginagawa?
02:29Iyayakap nila mga coral
02:30naglalabas ng enzyme
02:31na tumutunaw
02:32sa coral tissue
02:33at saka sisipsipin.
02:34Madami na pa yung population nila
02:36sa isang coral reef system po.
02:38It's uncontrolled na po sila.
02:39So, dapat
02:40maintaining balance
02:41na talaga yung population nila.
02:44Nanunuyot at namumuti
02:45ang corals
02:46sa kalulumutin.
02:48Kapag infested ng salanay
02:49ang isang bahagi ng dagat,
02:51kain itong kainin
02:52ang nasa 90%
02:52ng coral reef
02:53na naroon
02:54sa loob lang
02:54ng ilang buwan o taon.
02:56Ang mga droppelia snail naman,
02:58ginagamit ang kanilang radula
02:59para kayo rin
03:00ang tissue
03:01ng buhay na corals.
03:02Malaking epekto po nito
03:04kapag nasira
03:05ang mga coral reefs
03:06dahil nababawasan din
03:07ang mga tirahan
03:08ng mga isda.
03:09For comparison,
03:11ito ang itsura
03:11ng buhay
03:12at healthy coral reef.
03:13Pero kapag ganito na
03:14ang kulay at itsura,
03:15patay na po ito.
03:19Kilala ang badyan
03:20bilang adventure capital
03:21of Cebu.
03:22Nagagandahan ng mga canyons,
03:23emerald rivers
03:24at white sand beaches
03:25dito.
03:28Kaya marami rin lokalang
03:29maasa sa biyaya
03:30ng kalikasan
03:31para may maipakain
03:33sa kanilang pamilya.
03:35Isa na dyan si Bonifacio
03:36na isang tour guide.
03:39Utang daw niya sa dagat
03:41ang pangtustos
03:42at pagpapaaral niya
03:43sa tatlong anak.
03:43Kapag may itotour kami
03:45sa ibang mga
03:46tourist spot,
03:48maipakita namin
03:48na ang kagandahan
03:51na sa ilalim
03:51ng dagat.
03:52Gusto kong maging marine
03:53biologist
03:54at nang makatulong
03:55sa pagprodukta
03:56ng ating karagatan.
03:58Kaya nang mabalitang
03:59nagkaroon ng outbreak
04:00ng salanay sa dagat
04:01kung saan siya
04:01nagsisigling tour guide
04:02at diver.
04:03Voluntaryo rin siya
04:04tumulong para
04:05puksain ito.
04:06Na may paintulot
04:07naman daw
04:08sa DNR
04:08sa kanilang lugar.
04:22Aprobado rin nila
04:23ang tinuturok
04:24ni Bonifacio
04:24sa mga salanay.
04:25Hindi rin yun
04:26mapanganib na kimikal
04:27kundi natural vinegar
04:28o suka.
04:32Para makatipid,
04:33si Bonifacio pa mismo
04:34ang gumagawa
04:35ng sarili niyang suka
04:36mula sa tuba.
04:38Sasalain na natin ito.
04:41Maraming liguan.
04:42After ng mga
04:43one-way ko nito
04:44maging suka na po ito.
04:46Dati,
04:47sarili mga syringe lang
04:48ang gamit niya
04:48sa pagturok.
04:50Hanggang sa nagkaroon
04:51na siya ng sponsor
04:51mula sa Australia
04:52na nagpadala
04:53ng special injector
04:54na gamit niya ngayon.
04:55Binaliktad ko po
04:56at hahayaan lang
04:58silang mabulok doon
04:59at kakainin din naman
05:00ng mga malilit na isda.
05:03Kailangan
05:03ng iba yung pag-iingat
05:04dahil venomous
05:05sa mga tinik ng salanay.
05:06Kapag natusok,
05:08naglalaban si ito
05:08ng plantsy toxins
05:09at saponins
05:10na nagdudulot ng infeksyon
05:12pamamaga
05:12at kung minsan,
05:13pagsusuka.
05:15Ang mga dropella
05:16dinadampot lang daw niya.
05:19Iniahon sa dagat
05:20at ililibing sa mga
05:23basta sa mga malalayo
05:24sa dagat.
05:25Sa ilang buwang
05:26pag-volunteer ni Bonifacio
05:27nakita rin niya
05:29ang magandang improvement
05:29o lagay ng kanilang
05:30coral reefs.
05:31Napigilan na po yung
05:32mga coral bleaching
05:33at saka
05:35nagsitubuan na rin
05:36yung mga
05:37maliliit na corals
05:39saka parami na parami
05:41na din yung mga isda.
05:43O baka masyado
05:44nang nagiging kontrabida
05:45ang tingin niyo
05:45sa salanay at dropella ha?
05:47Hindi naman daw
05:48puro problema lang
05:49ang dala nito sa dagat
05:50dahil may ambag din sila
05:51sa ating ekosistem.
05:53Napapanatili ng salanay
05:54at dropella
05:55ang balanse
05:56sa coral reefs natin.
05:57Sila kasi
05:58nag-aalis
05:58ng mabibilis
05:59lumaking uri ng corals.
06:01Nang sa ganon,
06:01magkaroon pa ng space
06:02ang iba pang organism
06:03underwater
06:04para lumago.
06:05Pero dahil sa overfishing
06:07ng mga tao
06:07sa natural predators
06:08na kumakain sa salanay,
06:10tulad ng giant triton snail,
06:12triggerfish,
06:13pufferfish
06:13at maori ras,
06:15embista na co-control,
06:17mas lumalaki tuloy
06:17ang tsansa
06:18ng pagkakaroon ng outbreak.
06:20Nakupo,
06:21domino effect,
06:22mga kapuso.
06:24Ika nga,
06:25no one is born a villain.
06:27Mas mabuting
06:28maging responsable
06:28para hindi maging biktima
06:30ng sarili nating
06:31kagagawan.
06:32Dahil sa mabuting
06:33pangalagyan natin
06:33sa kalikasan,
06:34sa huli,
06:34tayo rin mga tao
06:35ang makikinaba.
06:40Dami mung alam kuyakim.
06:44Música
06:45Música
06:46Música
06:53Música
06:53Música
06:53Música
06:58Música
06:59Música
07:06Música
07:07Música
07:30Música
07:31Música
07:31Música
07:32Música
07:32Música
07:32Música
07:32Música
Comments