00:01After the magnitude of 7.8% in Mindanao,
00:05there was a coastal uplift in the part of Davao Occidental.
00:10What is the coastal uplift?
00:12What is the effect?
00:13What is the effect of it?
00:15Let us know in the first special report.
00:24Minsan, hindi lang mga gusali ang nababago ng lindol.
00:29May mga pagkakataong ang mismong lupang tinatapakan o maangat.
00:37Sa ilang baybayin ng Davao Occidental,
00:40kapansin-pansin na mas malayo na ngayon ang dagat.
00:43Mga batong dati lubog sa tubig, ngayon ay tila nakalitaw na.
00:48Ang pangyayaring ito ay tinatawag na coastal uplift.
00:53Noong June 8, niyanig ng magnitude 7.8 na lindol ang ilang lugar sa Mindanao.
01:01Matapos humupa ang pagyanig,
01:03isa namang kakaibang pagbabago ang napansin sa baybayin ng Barangay Butulan sa Davao Occidental.
01:09Malinaw ang bakas ng pagbabago sa baybayin.
01:13Ang mga bato na dati nasa ilalim ng dagat,
01:16ngayon ay bahagi na ng dalampasigan.
01:21At para sa mga residente, isa itong tanawing hindi nila nakasanayang makita.
01:26Dito noon, dagat na talaga yung dito.
01:29Then, yung during low tide po.
01:32Dito yung mga tao pumupunta,
01:35kumukuha sila ng mga lamang dagat para pang ulam,
01:39then yung iba binibenta.
01:40Ngayon, wala na.
01:42Di na nila mapakinabangan
01:44kasi po yung area,
01:46di na naman napapasukan ng tubig,
01:48ng tubig dagat.
01:49Kaya yung mga lamang dagat din dito,
01:51wala na.
01:51Wala na din po.
01:53Bukod sa pagbabago sa kanilang kabuhayan,
01:55nagdulot din ito ng pangamba sa mga residente.
01:58May ilan pang nangambang,
02:00baka senyalis ito ng mas malaking sakuna
02:02o panibagong malakas na lindol.
02:04Natakot kami sir,
02:06kasi baka ang napansin namin sa dagat,
02:12umatras.
02:14Sa amin lang sir,
02:16baka ang pagbalik sa dagat is mag-tunami siya.
02:19Pero hindi lang mga residente ang naapektuhan ng coastal uplift.
02:23Pati ang Marine Protected Area sa Barangay Butulan
02:26mahagyang nasira dahil sa pag-angat ng lupa.
02:29Ang Marine Protected Area sa Barangay Butulan ay na-establish in 2018.
02:39Pinaprotektahan niya po yung mga major coastal habitat natin.
02:42Dahil sa coastal uplift,
02:43naging exposed na yung mga nasabing mga coastal habitats.
02:47Approximately,
02:48nasa mga 40% yung nasira sa nasabing area.
02:54Tinatawag na coastal uplift ang pag-angat ng bahagi ng lupa
02:57sa baybayin dulot ng malakas na lindol o paggalaw ng fault.
03:01Dahil dito,
03:02ang mga lugar na dati nasa ilalim ng dagat ay maaaring lumitaw sa ibabaw.
03:07Ayon sa FIVOX,
03:08tinatayang umangat ng humigit kumulang dalawa hanggang dalawat kalahating metro
03:12ang ilang bahagi ng baybayin sa Davao Occidental.
03:16Sa history o kasaysayan
03:18at sa mga pag-aaral,
03:20maaaring nangyari ito
03:22mula sa isang magnitude 7 pataas na lindol
03:25yung malakas talaga destructive na lindol
03:29tapos sapat yung lakas niya para ipaangat yung ating seabed.
03:36Dagdag pa na eksperto,
03:37nagkataon ng bahaging gumalaw ng Cotabato Trench
03:40ay nakaharap sa Sarangani Peninsula
03:42kaya ang mga baybayin nasa tapat nito
03:44ang siyang pinaka-apektado ng pag-angat ng lupa.
03:47Kabilang dito ang Glance Sarangani, Davao Occidental,
03:51at Balut Island.
03:52Permanent na po siya. Permanent na po siya.
03:55Yung makikita nilang umangat na yan,
03:58ganyan na siya. Permanent na siya.
04:00Ang magiging challenge lang dyan
04:02kasi kung buong marine platform,
04:04buong coral reef system ay umangat,
04:09it would take hundreds of years again
04:13para maging robust
04:15and yung malapad ulit na ganyan
04:19yung ating coral reef
04:21dyan sa butong lambong.
04:23Bilang bahagi ng rehabilitasyon,
04:25pinaplano ng Menro
04:26na magtatag ng mga panibagong coral nursery
04:29sa mga lugar na naapektuhan ang coastal uplift.
04:32Coral regeneration activities.
04:35Ito yung pagpal sa nursery
04:39at itatransfer natin sa safe floor
04:42para ulit makakabawi yung ecosystem sa nasabing lugar.
04:47Maaring tumagal na ilang taon
04:49ang pagbawi ng mga nasirang bahura
04:51pero umaasa ang mga eksperto
04:54na sa pamamagitan ng rehabilitasyon
04:56unti-unti muling sisigla ang karagatan.
Comments