00:00.
00:00.
00:00.
00:00.
00:00.
00:00.
00:05.
00:05.
00:06.
00:06.
00:06At ang lalaki pa.
00:14Sa isang barangay sa Samar, may mga mayingay daw na kapitbahay.
00:19Diming rent-free na nga raw ang mga ito.
00:21At kung minsan, hindi pa rin maiwasang makaperwisyo.
00:24Sabi nga ng tiga rito na medyo matagal na itong paniki na ito na naniniraan sa puno.
00:27Tingnan nyo naman guys, kung gano'n ito ko lalaki.
00:32Paano nga ba namumuhay ang mga residente kasama mga kapitbahay nilang paniki?
00:48Ang talk of the taon ng mga paniki na ispatan daw sa Yabong Samar.
00:52Pinuntahan ko nga dito yung mismong puno.
00:54Kuwaito na turistang si Loll Rich nang mapadaan siya sa barangay Maligaya.
00:58Naging maligaya rin kaya siya nung nakita mga ito?
01:01Yung una ko naging reaksyon talaga. Nakakagulat kasi napakadami at ang lalaki pa.
01:06Yan ako, nakioriusa talaga ako.
01:08Sa pagtataya ni Dol Rich, may more than 200 na paniki daw ang makikita sa lugar.
01:13Sa unang tingin nga ay parang mga ibon lang.
01:15Pero kapag nilapitan mo nga ito, mga naglalakihan paniki po pala ito nagsisiliparan.
01:20Nakita ko nga dito yung ilang mga paniki na kasing lalaki na mga pusa.
01:24Isang giganting paniki yan, nakasalubong nyo.
01:26Pag nakasalubong nyo, anong gusto nyo sabihin sa kanya?
01:29Ay, lumaya ka sa akin!
01:33Kasama si Dol Rich, binisita namin ang tirahan ng mga paniki sa barangay Maligaya.
01:38At ayun, naabutan namin silang nagpapahinga.
01:42Pag madaling araw, mga 4 o'clock, maingay na sila.
01:47Pero maya-maya lang, ang mga kapitbahay nilang paniki, biglang nagsisiliparan.
01:54Ito ang twist. Hindi rin sila tulad ng iba mga paniki.
01:58Yung wingspan niya, siguro mga 5 to 6 feet, tumitimbang ng less than 2 kilos.
02:05Natutulog yung baby ko, tapos pag nagsisiliparan sila,
02:09naiingayan yung baby ko kaya nagigising siya, hindi makatulog ng maayos.
02:12Pag nagsisiliparan kasi sila, dumudumi rin kasi kaya nakaka-perwisyo rin yung dumi nila.
02:18Napupunta sa mga damit na sinampay.
02:25Unting pagkakamali mo dyan.
02:29May ilagay sa peligro yung buhay mo.
02:32Ano naman kaya ang lasa nito?
02:37Sa resort na ito sa Palawan,
02:40meron mga bisita na hindi naka-check-in, pero malayang pag-alagala.
02:44May kulat factor din.
02:46Lalo na kung nung first time na nakita namin.
02:50Kamanghamangha at kahangahanga.
02:52Pinusungo ang sinero at kumulitin sa interes ng online universe.
02:55Pero bakit nga ba nag-viral ang mga video nito?
02:57Samahan niyo akong himayin at alaminin na mga kwento sa likod ng mga viral video.
03:01At trending topic, dito lang ka.
03:03Ang dami mong alam, Kuya Kib!
03:05Ang dami mong alam, Kuya Kib!
03:06At dapat, kayo rin.
03:08Kasobran nakin ang seasnale na ito.
03:09Ginamit na o ang seashell na ito bilang mangkok.
03:12Unting pagkakamali mo dyan.
03:15May ilagay sa peligro yung buhay mo.
03:18Ano naman kaya ang lasa nito?
03:24Pinakabilang daw sa welcoming committee sa isang resort sa Palawan
03:27ang mga paghalagalang reptile na ito.
03:29Teka, resort nga ba ito o Jurassic Park?
03:33Sa resort na ito sa Palawan,
03:35mayroong mga bisita na hindi naka-check-in
03:37pero malayang paghalagala.
03:39Kung nakita ko yung mga bayawak na maghako
03:43kasi hindi ko akalain na gano'n pala siya kalaki sa personal,
03:48may kulat factor din.
03:50Hindi na sila sa kuweba na katiramingsan
03:52na sa likod bahay niyo lang sila.
03:54Gaya ng mga ito, makikita nakasabit ng patiwarit
03:57sa tuktok ng mga puno sa sama.
04:08Isang tagpon ay kinamot ulo minsan ng residenteng si Mary Grace.
04:11Natutulog yung baby ko,
04:13tapos pag nagsisiliparan sila,
04:15naiingayan yung baby ko kaya nagigising siya.
04:18Hindi makatulog ng maayos.
04:19Pag nagsisiliparan kasi sila,
04:21dumudumi rin kasi kaya nakaka-perwisyo rin yung dumi nila.
04:25Napupunta sa mga damit na sinampay.
04:27Ayon sa mga opisyal ng Barangay Maligaya,
04:29matagal na raw ang mga paniki sa kanilang lugar.
04:32Siguro mga 15 years.
04:34Minsan, umano, palitan niya ng pisto.
04:37Minsan doon sa may puro 4,
04:40minsan dito sa may puro 1.
04:42Ayon sa eksperto,
04:43abang ito'y posibleng isang uli ng paniki
04:45na tinatawag ding flying fox.
04:46Yung wingspan niya,
04:48siguro mga 5 to 6 feet,
04:50tumitimbang ng less than 2 kilos.
04:54Ang mga flying fox sa Pilipinas
04:56ay hindi talaga pamilya ng fox,
04:58kundi higanting paniki
04:59mula sa pamilyang Pteropodidae.
05:02Tinawag itong flying fox
05:03dahil mukhang aso o maliit na fox.
05:05Mahaba ang uso,
05:06malalaki ang mga mata
05:07at makakapal ang balahibo.
05:09Dami mong alam, Kuya Kim!
05:11Ito ang twist.
05:12Hindi rin sila tulad ng iba mga paniki.
05:15Most common na bats na nalalaman natin,
05:17nakarely sila sa echolocation.
05:19Ang mga flying fox, iba.
05:22Matalas ang kanilang mga mata
05:24at nakikita nila especially sa gabi
05:26dahil sila'y nocturnal.
05:28At naka-navigate sila
05:30using yung kanilang mga mata.
05:32Sa pakiipag-usap namin sa mga residente,
05:34ang reklamo nila sa paniki
05:36sa una lang naman daw.
05:37Dahil habang tumatagal,
05:38napapansin nilang hindi lang pala ito
05:40basta nakikitra.
05:41May nadudulot din pala itong kabutian
05:43sa kanilang pamumuhay.
05:45Kakaaliw sa tao.
05:46Palagi, palaging pumupunta dito.
05:48Yung mga torsta.
05:50Maraming niyang nag-dibidyo.
05:53May mahalagang papel din
05:54na ginagampana ng mga paniki sa kalikasan.
05:56Sila ikinikilala rin natin
05:58ng mga sea disperser.
06:00Sila pagka naghahanap ng mga bunga,
06:02kinakain nila yan.
06:03At yung mga bunga,
06:05sometimes dinadala niya yan
06:06at nalalaglag.
06:07Doon tumutubo yung kanilang,
06:09should I say,
06:10mga bagong sibol na mga halaman
06:13at maaaring maging puno eventually.
06:15Paano naman kaya namumuhay
06:16yung mga paniking ito sa kanilang lugar.
06:18Doon sa vicinity,
06:19yun ang pinakamalapit na roosting site
06:21na conducive para sa kanila,
06:23yung dami nila.
06:24At yung,
06:25ika nga,
06:25yung yabong ng mga branches,
06:28suitable para makakapit sila ng maigi.
06:31Dapat pangalagaan natin
06:33dahil kukunti na sila.
06:34At hindi dapat sinasaktan
06:36o basta-basta pinapatay
06:38dahil merong umiiral
06:39ng batas na nagpo-protect sa kanya.
06:42Kung may mag-hunting dyan,
06:45sinusumbong namin doon sa nakakatas.
06:48Ngayon,
06:48DNA,
06:49kung meron man nagpumupunta dyan.
06:51Sa huli,
06:52siguradong hindi lahat
06:54ang mga residente
06:54ang masaya sa Marangay Maligaya,
06:56pati ang mga kapitbahay nilang paniking.
07:01Ang dami mong alam,
07:03Kuya Kim.
07:09Sa alagang 50 pesos kada kilo,
07:12mabibili mo na raw
07:12ang hikanti susok.
07:15Hindi mo madali makakuha yan eh.
07:17Kunting pagkakamali mo dyan.
07:20Mahilagay sa peligro yung buhay mo.
07:26Pero kung may kakambay kang swerte,
07:29may chance rin daw
07:30na may laman pa itong perlas
07:31na umabot sa milyong pisong halaga.
07:35Ito ang binga
07:36kung tawagin ang mga lokal.
07:47Dito sa Bantayan Island sa Cebu,
07:49makikita ang susok
07:50na over sa laki,
07:52over sa bigat,
07:54at over sa dami ng gamit.
07:56Ang hikanting system
07:58dahil ito ay tinatawag na binga
07:59ng mga Bicolano at Misaya.
08:00Ayon sa National Museum of the Philippines,
08:02may haka-haka
08:03na ginamit ito
08:04bilang mangkok o bowl
08:05dahil sa lalim
08:06ng mga shell nito.
08:07Ang mga shell ng binga
08:09na-recover din
08:09sa burial sites
08:10sa Northern Parawan.
08:11Pero hindi pa malinaw
08:12kung ano ang purpose
08:13ng mga ito.
08:14Isang teori
08:14ay ginamit na mga ito
08:15sa ritual
08:16nung sinaunang panahon.
08:17Dami mong alam,
08:18Kuya Kim!
08:20Wow!
08:20Dami mong alam,
08:21Kuya Kim!
08:22Ang mga turista
08:23at lokal sa Bantayan Island,
08:25simple lang ang pakay
08:26sa binga,
08:27iluto,
08:28at lantakan.
08:30Surop!
08:32Pwedeng pakuluan
08:33o gawing kinilaw.
08:36Pero kung feeling extra,
08:38pwede rin daw gawing
08:38kaldereta.
08:41Pakukuluan muna
08:42ang mga binga
08:43para mas madaling
08:44matanggal
08:45ang laman ito.
08:48Parang karni ng baboy.
08:51Lalo yung konti.
08:56Patatas.
09:04Kung ano yung lasa
09:05ng kaldereta baboy,
09:07ganito rin yung
09:07kaldereta binga,
09:08mga kapatid.
09:09Sarap!
09:10Para siyang saang
09:11matamis-tamis
09:12na medyo maalat-alat
09:13pag tinagat mo ay
09:16malambot
09:17pero sulid.
09:18Yummy, yummy!
09:20Matatagpuan ang binga
09:21sa Southeast Asia
09:22at Western Pacific.
09:23Ang isang piraso nito
09:24ay mahigit isang kilo
09:25ang bikat.
09:26At ang pagkuhan nito
09:27hindi biro
09:27at pwede pong maging
09:28buwis muhay
09:29dahil mga binga
09:30matatagpuan sa malalim
09:31na parte ng dagat.
09:34Kautilang daw
09:35ang nangunguhan
09:35ng binga.
09:37Kailangan pa kasi
09:38ng compressor
09:38para maabot ito.
09:42Ibig sabihin
09:43gumagamit sila
09:44ng improvised
09:44plastic hose pipes
09:45para makahinga
09:46habang nasa ilalim
09:47ng dagat.
09:48Ang mga binga
09:49ay nakikita
09:51lalim na
09:5220 to 50 meters
09:53karaniwan.
09:55Kaya ng katawan nila
09:56yung pressure
09:56ng tubig
09:57sa ganong lalim.
09:59So,
09:59yun yung dahilan
10:00kung bakit
10:00kaya nilang mag-survive
10:02doon.
10:03Nocturnal feeders
10:04mga binga
10:05o sa gabilan lumalabas
10:06sa kanilang lungga
10:07para kumain.
10:08Carnivorous snails
10:09din sila
10:10dahil kumakain sila
10:10ng maliit na susok,
10:12scallops
10:12at iba pa mga molusk.
10:14Ang dami mong alam,
10:15Kuya Kim!
10:16Ang malaking shell
10:17ng binga
10:17hindi lang
10:18nagsisilbing bahay
10:19na purong laman
10:20na pwedeng lantakan.
10:21Dahil kung suswertihin,
10:23pwedeng bahay din to
10:24ng isang perlas
10:25na one of a kind.
10:26Sila yung
10:27isa sa mga snails
10:28na kilala
10:29na gumagawa din
10:30ng pearl.
10:31Pulay orange siya
10:32katulad
10:33nung loob
10:33nung shell.
10:35Mellow pearl
10:36ang tawag
10:37sa perlas na ito.
10:38Dahil sa sobrang rare,
10:39tinatayang na sa 200
10:40to 300 natural
10:42mellow pearls lang
10:43ang meron sa buong mundo.
10:45Noong 2023,
10:46isang maswerteng lalaki
10:47mula sa Thailand
10:47ang nakakuha nito
10:48sa susok.
10:49Nauulamin niya lang sana
10:50ang hatol na presyo
10:52ng mga eksperto
10:52sa mellow pearl.
10:531 million baht
10:54o 1.6 million pesos.
10:59Dito sa Pilipinas,
11:00nagkalat ang mga binga
11:01sa Luzon,
11:02Visayas at Mindanao.
11:03Meron tayong dalawang
11:04species ng binga
11:06dito.
11:06Ito yung
11:07Mellow broderipi
11:08at ito yung
11:09Mellow ethiopicus.
11:11Ito ay nakuha namin
11:13sa Ginyangan,
11:14Quezon.
11:15Ito naman
11:16ay
11:16idinonate sa amin
11:18at galing siya
11:19sa Basilan.
11:21Yan ang binga.
11:22May perlas man
11:22o wala,
11:23may tuturing pa rin
11:24swerte
11:24dahil sa presyo
11:26at lasa.
11:27Lalo nga lang
11:29Kuya Kim!
11:38Sa resort na ito
11:40sa Palawan,
11:41meron mga bisita
11:42na hindi naka-check-in
11:43pero malayang
11:44pag-alagala.
11:48Kahit dun sa
11:49breakfast,
11:50dun sa restaurant,
11:51pwede sila.
11:52May kulat factor din.
11:54Lalo na
11:55kung noong
11:55first time
11:56na nakita namin.
11:57Bakit nga ba
11:58nandito mga bayawak
11:59na ito?
12:04Ang bayawak
12:05ay kadalasang
12:06matatagpuan
12:06malapit sa tubig,
12:07ilog,
12:08lawa at mangrove
12:09dahil dito sila
12:09komportable
12:10at dito rin sila
12:11nanguhuli ng pagkain.
12:12Semi-aquatic kasi sila.
12:14Sanay sila
12:14sa lupa
12:15at sa tubig
12:15dahil dito
12:16mas madali silang
12:17makahanap ng prey
12:18at makaiwas
12:19sa panganip.
12:25Sa video na ito
12:26nang naging guest
12:27ng resort na si Carla,
12:29ang Giant Butiki
12:30para naka-vacation mode
12:31na nagaanap
12:32ng mapupwestuan
12:32sa dining hall.
12:35Nung nakita ko
12:37yung mga bayawak
12:39na magha ko
12:40kasi hindi ko akalain
12:42na ganun pala siya
12:43kalaki sa personal.
12:44Pag sa videos
12:46nakikita ko
12:47akala ko
12:48mas maliit siya
12:49pero nung nakita ko
12:51nung nagbe-breakfast kami
12:52ang laki pala nila
12:54mahaba din yung buntot niya
12:57tapos yung dila niya din
12:58mahaba din.
13:00Ang mga bayawak
13:01ay ectothermic
13:02o cold-blooded
13:02kaya kailangan nila
13:03ng init
13:04ng araw
13:04para maging active.
13:06Karnivoros ang bayawak
13:07kumakain ng isda,
13:08daga,
13:09palaka,
13:09insekto
13:10at kahit itlog.
13:12Dami mong alam,
13:14Kuya Kim!
13:17Kwento ni Carla,
13:19tahimik at mukhang
13:19maamo naman daw
13:20ang mga ito
13:21pero nakakatakot
13:22at nakakagulat pa rin daw
13:23na makasalubong sila.
13:25Never na
13:25a-a-atake sila
13:27or ano
13:27para lang usual
13:28na naglalakay nila
13:30kanilang around the area.
13:32Nakukitan nga araw
13:33ang ibang mga bisita
13:34lalo pag nakikita nila
13:35labas-paso
13:36ang dila ng mga bayawak.
13:37Ginagamit ang bayawak
13:38ang dila nila
13:39para tikman ang hangin.
13:40Kinokolekta nila
13:41mga chemical signal
13:42sa paligid
13:43at dinadala ito
13:44sa isang special na organ
13:45na kung tawagin
13:46ay Jacobson's organ
13:47o vomeronasal organ
13:49kaya nalalaman nila
13:50kung may pagkain
13:51o panganib
13:51kahit hindi nakikita.
13:53Ito rin siguro
13:54ang dahilan
13:54kung bakit
13:55naspatan nila agad
13:55si Carla
13:56na nagwe-breakfast.
13:58Siguro
13:58baka na-attract lang
14:00sila sa pagkain
14:01sa breakfast.
14:03Sa mga pagkakataong ganito
14:04maayos naman daw
14:05silang tinataboy
14:06ng resort staff
14:07pero mga bayawak na ito
14:08hindi raw talaga guest
14:09kundi welcoming committee
14:10sa resort.
14:12Sila kasi
14:12mga OG
14:13na residente sa isla.
14:15Ito ang Palawan monitor lizard
14:16na may scientific name
14:17na Varanus palawanensis.
14:20Ang mga bayawak na ito
14:21may matatalas ng ipin
14:22at matutulis sa kuko.
14:24Lumalaki din sila
14:25ng hanggang dalawang metro.
14:27Hindi po nila
14:28sinasaktan
14:29kaya po
14:29nagiging maamo
14:30yung mga
14:32bayawak.
14:32Binibigyan po
14:33ng importansya
14:34ng discovery ko rin
14:35yung bayawak
14:36doon sa kanilang resort.
14:38Meron po silang
14:38veterinaryan
14:39doon sa resort
14:41na kapag
14:42meron pong sakit
14:43yung isang bayawak
14:44hindi sila
14:44natunawan
14:45na medyo
14:46na sobrahan
14:47sa pagkain.
14:48Yun po ay
14:49ginagamot
14:49na nga ni kanilang
14:50veterinaryan.
14:51Yun na po ang
14:54pinakahayop na
14:55namulatan namin
14:56dito sa aming barangay
14:57kaya po
14:59pinapangalagaan din namin.
15:00May karapatan din sila
15:01mag-enjoy
15:01sa sarili nilang paraan.
15:03Sa lugar
15:03na sa totoo
15:04ay kanilang tirahan.
15:06Nahabituate na siya
15:07doon sa
15:08ganong sitwasyon
15:09na hindi sila
15:10kumikilos
15:11ng mga tao
15:12hindi kumikilos
15:13na mabibilis
15:14at hinahayaan
15:15lang siyang dumaan.
15:16Huwag tayong kikilos
15:17na masyadong mabilis
15:18na maaring
15:19matreaten siya.
15:21Dahil
15:21ito'y
15:22napakalakas
15:23na hayop
15:24even to
15:24sabihin natin
15:25hindi siya
15:26ganong kalakihan.
15:28Ang jaw power niyan
15:29malakas,
15:29ang whip niyan
15:30malakas.
15:31Ang resort
15:31talagang
15:32equip siya
15:33sa mga facilities
15:34so
15:35meron din silang
15:37standby
15:37na medical team.
15:39Hindi lang basta
15:40gumagala
15:41ang mga bayawak
15:41sa resort.
15:42May papel din silang
15:43ginagampanan
15:44sa kalikasan.
15:45Scavengers sila
15:45kumakain
15:46ng patay na hayop
15:47kaya nakakatulong
15:48maglinis ng paligid
15:49at mabawasan
15:50ang mga peste.
15:51Sa Palawan,
15:52I believe na
15:52kinategorize yan
15:53ang Palawan PCSD
15:55as an endangered species.
15:57Lagi natin
15:58tatandaan
15:59na irirespeto
16:00natin
16:00yung mga hayop
16:01na nauna
16:02doon sa lugar na yun.
16:04RA-9147
16:05na nagpoprotekta
16:07ng mga hayop
16:08sa kanilang lugar
16:09at yung hayop mismo.
16:11Merong kaukulang parusa
16:12kung malabag natin
16:14yung batas na ito.
16:16Kaya kung mapasyalman
16:18kayo sa islang ito,
16:21wag patakot
16:21o magulat
16:22kung ang sasanubong
16:23sa inyo
16:26mayawak.
16:27Sabi mong alam
16:29ko ya, Kim.
16:34At para naman
16:35sa KKK natin
16:36ngayong araw na ito,
16:36si Kuya Kim
16:37ay isang plantito.
16:38Ang koleksyon ko
16:39ay mga palms
16:40at mga saikad.
16:42Isa sa mga rare na palm
16:43na pwedeng kolektahin
16:43ay ang
16:44Cocotrinax crinita
16:45o Old Man Palm.
16:46Kaya tinawag
16:47the Old Man Palm
16:48para siyang matandan lalaki.
16:50Nyog siya
16:51pero meron siyang
16:52balahibong ganito.
16:53Para pag plantito ka,
16:55maliliit lang
16:55ang nakikita mong ganyan.
16:56Bihira ka makikita
16:56ng ganito kalaki.
16:57So very rare ito.
17:00Para sa mas mahabang
17:01kwentuhan
17:01at nagdag kaalaman,
17:02panoorin ng
17:03Dami Mong Alam Kuya Kim
17:04extended episode
17:05sa GMA Public Affairs
17:06YouTube channel.
17:08May mga kwento
17:08rin ba kayong viral worthy?
17:09Just follow our Facebook page,
17:11Dami Mong Alam Kuya Kim
17:12at ishine nyo doon
17:13ang inyong video
17:13at ang malay nyo.
17:14Next week,
17:15kayo naman ay sasalang
17:16at pag-uusapan.
17:17Hanggang sa muli,
17:18samang-sama natin
17:19alamin ng mga kwento
17:20at aral
17:20sa likod ng mga video
17:22na nag-viral
17:22dito lang sa
17:23Dami Mong Alam Kuya Kim
17:25at dapat kayo rin.
17:32Dami Mong Alam Kuya Kim
17:33at dapat kayo rin.
17:33Dami Mong Alam Kuya Kim
17:36at dapat kayo rin.
17:36Dami Mong Alam Kuya Kim
Comments