00:00Hala, bulalakaw!
00:01Hala, Diyos ko, bulalakaw!
00:03Hala!
00:04Hala, bulalakaw!
00:05Totoo nga ba na bulalakaw ito?
00:15May tuturing bang magandang pasok ng taon para sa mga taga-Valensya, Negro-Soriental?
00:21Kung biniyayaan sila ng langit ng pagkakataong humiling,
00:26pula sa isang bulalakaw.
00:28Hala, bulalakaw!
00:29Sa video ito, paulit-ulit kang sinasambit ng isang babae
00:32ang di kumanoy bulalakaw na kanilang namataan.
00:36Ang babae sa likod ng viral video.
00:38Si Rea, 33 years old.
00:40Galing po ako sa hospital noon.
00:42Pag-uwi ko po ng bahay, alas-aista po yun ng gabi.
00:45Yung kapatid ko pong babae, bigla po siyang sumisigaw sa labas.
00:52Kwento ng kapatid niya.
00:53Nakakita ro siya ng tina patong biilaw na bumagsak pula sa kalagitan.
00:56Nung mula sa taas pa, maliit pa yung apoy niya.
01:01Tapos, pagbagsak niya, kumalat na siya din sa 100 meters away lang dito yung layo.
01:09Pag kalabas ko, parang may malaking sunog na po siya sa area.
01:14Kinuha ko yung cellphone ko.
01:15Tapos, nabideohan ko nga po siya para sunog siya.
01:19Hindi ro'ng akalain ni Rea na ang video na inupload niya, mabilis na magbabiral.
01:25Ang sinasabi nilang bulalakaw, gumagsak daw sa bubong ng isang bahay.
01:29Pero ang katakataka, hindi raw ito namalayan ang nakatira doon.
01:33Nalaman na nga lang daw nila ang tukol dito ng mapanood ng video.
01:37Dahil sa video ni Rea, napasugod na rin sa lugar ang mga autoridad para...
01:41Manghangha at kahangahanga.
01:43Pinusuan si Lair at community sa interest ng online universe.
01:46Pero bakit nga ba nagviral ang mga video nito?
01:48Sabahan niyo akong himayin at alamin ng mga kwento sa likod ng mga viral video.
01:52At trending topic dito lang sa...
01:54Gami mong alam, Kuya Kir!
01:56At dapat kayo rin.
01:57May pamahiing Pinoy na may dalang malas sa mga kwago.
02:00Pero paano naman magiging malas kung bibisit tayo sa bahay ninyo
02:04ng super cute na baby owl na ito?
02:07Nung huli nila yung owl, actually na natatakot din ako kasi nga ba?
02:11Makabiglang lumipad.
02:20Bale, nakakita ka na ba ng balay ba?
02:22Isa itong uri ng halamang dagat na tinatawag ding lablab.
02:26Ito'y kulay verde, manipis at bibihira na lang.
02:29Hindi lang nila ito kinakain.
02:31Ito rin ang kanilang kinabubuhay.
02:33Yan po yung mga isang pagkain, ulam na talaga namang nagsalba sa amin.
02:38Nakita nyo ba ang video ito sa inyong feed o timeline?
02:46Ano nga ba ang buong kwento sa likod ng video na ito?
02:48Sabay-sabay nating alamin.
02:49Kauwi lang daw kamakailan ni Rhea sa kanilang probinsya.
03:0714 anyos pa lang daw siya nung makipagsapala rin sa Maynila.
03:10Marami po ako, naging trabaho, naging maid po ako.
03:14Tapos yung huling work ko po is kitchen po.
03:17Isa po akong cutter doon.
03:20Wala pa raw sanang balak umuwi si Rhea.
03:22Lalo pa't mag-isa niyang binubuhay ang dalawa niyang anak na edad 13 at 12.
03:27Pero si Rhea, na-diagnose na may tumor sa ovaryo o ovarian cyst.
03:31Hindi na po ako fit to work, kaya pinag-resign na muna ako.
03:35Sa April, may schedule na po ako para ma-operahan po ako.
03:41Kung totoong bulalakaw nga din po yung nakita ko,
03:45yung wish ko po talaga na sana po gumaling na po ako sa sakit ko.
03:50Kasi gusto ko pa pong mabuhay ng matagal.
03:53Kasi napakahirap po na mawalan ko ng isang ina ang mga anak.
03:57Ang wish upon a shooting star ni Rhea,
04:00may sakatuparan kaya ng nasabing bulalakaw?
04:03Ang bulalakaw ay tumutukoy sa isang meteor
04:06na pawang maliit na debris mula sa outer space
04:08na pumapasok sa atmosfera ng daigdig.
04:13At nagiging meteorite kapag tuluyang bumagsak sa lupa.
04:17Ang dami mong alam, Kuya Kim!
04:20Pero bakit nga ba tayo nag-wish sa tuwing nakakakita tayo ng bulalakaw?
04:23Matagal na yung paniniwala na kapag nakakakita tayo ng bulalakaw,
04:27ang unang ginagawa natin ay nag-wish tayo.
04:32Bago pa dumating yung mga Kastila,
04:36ang mga Pilipino ay of course,
04:37laging tinitingnan nila ang mga bituin,
04:41bilang mga gabay, sinyales para magkaroon ng pag-asa.
04:48Samantala, base sa investigasyon ng Valencia Municipal Police Station
04:51kasama ang Bureau of Heart Protection, Valencia,
04:53ang nasabing bulalakaw sa video.
04:56Hindi rin talaga bulalakaw,
04:58kundi isang,
05:00parachute flare,
05:01false alarm pala.
05:03Ito yung parang parachute niya.
05:10Tapos ito yung makatali yung itong may umiilaw.
05:14Ito po siya yung umiilaw.
05:16Hindi po namin natukoy kung sino po yung responsible na nagpalipad ng flare.
05:20Kung sakaling bumagsak po ito sa bubong na kung saan ginagamitan ng nipa,
05:26possibly po siya yung mag-iignite na makakakospo ito ng sunog.
05:31Ang parachute flare ay isang pyrotectic distress signal na nakakabit sa isang parachute.
05:38Ginagamit ito para gumabay sa mga rescuer to may emergency sa dagat.
05:42Tumatagal ang flare nito ng 40 segundo.
05:44Sabi mong alam, Kuya Pim.
05:47Hindi man ito isang bulalakaw na nagbibigay pag-asa sa ating mga kahilingan.
05:52Ang importante, wala namang napahamak mula rito.
05:56Dahil ang kaligtasan, isang malaking biyaya na literal na hulog ng lagit.
06:06Ayan siya, diyan makapasok ng kwarto. Matatakot ako.
06:12Manlalaki rin kayang mata ninyo kung isang gabi, bisitahin kayo ng isang...
06:17...kuwago.
06:20Okay lang, magtitigan tayo, pero huwag mo kong liliparan.
06:23Saan kaya nagmula ang kwago?
06:28Kumusta na rin kaya ito?
06:34Ano ba ang dapat gawin sa mga pagkakataong ganito?
06:36Ang may-ari ng video na siya rin dinalaw ng kwago.
06:55Nakilala namin sa pateros.
06:57Siya si Lavinia, isang simplig may bahay at hindi raw kaklase ni Harry Potter na may alagang kwago.
07:02Noong una, hindi pa rin niya alam na kwago pala ang bumisita sa kanya.
07:06Bukas ko ng kwarto, biglang may lumipad.
07:09So at first, akala ko, ano siya, paniki.
07:11Kasi brown lang yung naaninag ko dahil malabo yung mata ko.
07:15Nang makunan to na litrato ni Lavinia,
07:18doon lang niya nalaman, kwago pala ito.
07:20Noong pinitsuran ko muna siya,
07:22So sabi ko, kulay red yung eyes niya,
07:24tapos brown yung feather, yung katawan.
07:27First time kong nakakita talaga ng kwago.
07:30Ang baby kwago, lumipad sa headboard ng kanyang kama.
07:34Patatakot ako.
07:36Napag pa din ito sa kanyang kusina.
07:38Nakakaawa ka, paano ka ba napunta dito?
07:41Hindi ko rin alam kung paano ko siya huhulihin
07:44or anong gagawin sa kanya.
07:46Kaya hinayaan ko na lang din muna siya sa kwarto ko.
07:48Noong mga oras na yun,
07:50naisipagad ni Lavinia na humingi ng tulong.
07:54Maya-maya pa,
07:55dumating ng staff ng Menro
07:56o Municipal Environment and Natural Resources Office.
08:00Noong hinuhuli nila yung awl,
08:01actually na natatakot din ako kasi nga baka biglang lumipad.
08:13Ano kaya kahahantungan ang tagpong ito?
08:18Alam niyo bang kayang iikot ng kwago
08:22ang ulo niya ng halos 270 degrees?
08:24Dahil ito sa kakaibang structure ng leeg nila.
08:27Kaya kahit hindi kumagalaw ang katawan,
08:29nakikita pa rin nila ang paligid.
08:31Hindi tulad ng agila na kaya lang
08:32igalaw ang kanyang ulo ng hanggang 210 degrees?
08:35Ang daming mong alam ko, Yakim.
08:37Kung nagtataka naman kayo kung bakit parang bulto
08:39kung lumipad ang kwago,
08:40may taglay itong serrated flight feathers
08:42o ibang balahibo
08:43na may parang ngipin sa gilid.
08:46Ito ang tina nagsasplice sa hangin
08:47at pumipigil sa tunog.
08:49Kaya halos walang ingay ang paglapit nila sa daga,
08:51insekto at malinit na hayo.
08:54Kaya naman pala sa video,
08:55mas maingay pa sila labi niya
08:56kesa sa paglipad ng kwago.
08:58Ay!
09:03Time na yun, natutuwa din ako.
09:05Hindi ko rin alam.
09:06And may time kasi na nung hinuhuli nila,
09:08sa akin ulit dumapo yung owl.
09:11So medyo na-excite din,
09:13mixed emotions.
09:14Ay, ay, ay, ay, ay!
09:16Eh, ay, ay!
09:18Nakaw mo?
09:19Dahan-dahan, dahan-dahan.
09:22Maya-maya pa,
09:23maingat din nilang nahuli ang kwago.
09:27Hindi naman nila binigla.
09:29Parang dahan-dahan kasi baka nga,
09:31magkaroon ng bali
09:32o madisgrasya yung owl.
09:35Ang bumisitang kwago
09:36sa bahay ni Lavinia
09:37ay isang Philippine Scops owl.
09:39Isa sa mga common species
09:40ng owls natin dito sa Pilipinas.
09:43Nakuha niya yung pangalan niya
09:44as sa otus megalotis,
09:46which means big ears.
09:48So malalaki yung tenga nila.
09:50Tapos meron silang
09:51specific na feathers dito
09:53sa ano na nagmumpang tenga.
09:55Tinatawag silang transforming owls.
09:58So makikita niya doon sa video
09:59na pag nasistress sila,
10:01natatakot sila,
10:02pinapalaki nila yung sarili nila,
10:03ina-adjust nila yung pakpak nila
10:05to intimidate yung predators.
10:06At hindi daw ito galing sa Hogwarts, ha?
10:09Nung time kasi na nag-uusap kami
10:11nung taga-menro,
10:12ang speculations nila is
10:14since meron nga daw pong
10:15nire-renovate na school dito
10:17sa tapat namin
10:18and maraming puno,
10:20so baka daw po may mga kasama
10:22na nagambala, lumipad,
10:24and then nung time na yun,
10:25bukas yung bintana namin,
10:27kaya doon siya pumasok.
10:28Madaming factors si habitat loss, no?
10:30So unang-una dyan
10:31is yung deforestation natin.
10:34Pag nawala kasi yung mga puno nila
10:35is, syempre, wala silang pupugaran,
10:38wala silang titirahan.
10:39Ang next option nila is
10:40yung tinatayo natin.
10:42So doon sila lilipad.
10:43Ang mga owl ay tinuturing
10:45na birds of prey
10:46at may mabuti itong dahilan.
10:47Without them kasi,
10:48mag-overpopulate
10:50or mag-blow,
10:51mag-blow up yung population
10:52mga peste natin.
10:53Ayon sa International Union
10:55of Conservation of Nature
10:56o IUCN,
10:58ang ibo na ito
10:59ay nakatala sa
10:59least concerned species.
11:01Ngayong paman,
11:01pinaniniwalaan
11:02ang population
11:03ng Philippine Scops owl
11:04ay nagsisimula
11:05na rin bumaba.
11:06Sa Pilipinas,
11:07meron tayong
11:08Republic Act 9147
11:10o si Wildlife Resources
11:11Conservation and Protection Act.
11:13Bawal natin saktan
11:14ang wildlife,
11:15bawal natin silang huliin,
11:16bawal natin silang patayin,
11:18at bawal natin silang
11:19ibenta illegally.
11:20Makalipas ang ilang araw
11:23sa Menro,
11:24ang kwago ay tinirg over
11:25din sa DENR.
11:26Inespect muna nila,
11:27siret muna nila
11:28yung kwago.
11:30Okay naman siya
11:30kasi noon namang
11:32kinuha siya,
11:33talagang healthy pa siya.
11:34Malakas pa siya.
11:37Sa huli,
11:38pinakawalan din ito
11:38sa wild.
11:45Kung makainkwentro man
11:47kayo ng wild animal
11:48sa ating tahanan
11:48tulad ni Lavinia,
11:50araling mabuti
11:51ang mga dapat gawin.
11:53Tulad ng tao,
11:54ang mga hayop
11:54gaya ng kwago
11:55ay prone din sa stress
11:56na pwedeng makasama
11:57sa kanilang talusugan.
11:59Kaya dapat natin silang ingatan
12:01dahil ang bawat hayop
12:02sa mundo,
12:03may kanya-kanyang papel
12:04sa ating kalikasan.
12:09Ito'y kulay verde,
12:11manipis at pahaba.
12:13Ito ay isang uri ng damo
12:14na nabubuhay lamang
12:15sa ilalim ng tumig nabang.
12:17Isa ngayon,
12:18bibihira na lang.
12:19Ang mga damong
12:20espesyal daw,
12:21hinuhuhut na mga lalaking ito
12:22sa sapa.
12:25Hindi lang nila ito
12:27kinakain.
12:28Ito rin ang kanilang
12:29kinabubuhay.
12:30Yan po yung mga isang
12:31pagkain,
12:32ulam na talaga namang
12:34nagsalba sa amin.
12:36Ito ang balaiba.
12:39Bakit nga ba ito kakaiba?
12:47Ang balaiba,
12:48isang uri ng freshwater
12:49eelgrass o tapegrass.
12:51Isa itong nabubulaklak
12:52na halamang tubig.
12:53Ang mga dahon
12:54ay pwede humaba
12:55ng mula 6 inches
12:56o kalahating ruler
12:57hagang 6 feet
12:58o parang matangkad
12:59para tao.
13:01Karaniwang itong
13:01tumutubo sa ilog,
13:02sapa,
13:03lawa,
13:03palaisdaan
13:04at bungangan ng ilog.
13:05Dami mong alam,
13:06Kuya Kim!
13:07Sa iba't ibang parte
13:08ng Pilipinas,
13:09may iba't ibang pagbikas
13:10ng pangalan ng damong ito.
13:12Ilan dyan ang balaiba,
13:13baliba,
13:14o balyeba.
13:16Pero iba-iba man
13:16ang bigkas,
13:17nagkakaisa naman silang
13:18masarap itong lantakan.
13:20Tinatawag din itong
13:20buok ti sirena
13:21o buhok ng sirena
13:23sa hilagang bahagi
13:24ng Pilipinas
13:24kung saan ito
13:25sa ganang tubutubo,
13:26may mga banging isna
13:27raw kasi noon
13:28na napagkamanan
13:29itong anyong tao
13:30na may buntot
13:31na parang sirena.
13:32Ang dami mong alam,
13:34Kuya Kim!
13:37Dito sa Pangasinan,
13:40taabutan namin
13:41ang mga lokal
13:41sa isang sapa
13:42na parang
13:44ang lalalim ng hugot
13:45para makakuha pala
13:46ng balaiba.
13:48Mahirap po siyang kunin
13:49pag mataas po yung tubig.
13:52Di rin pong pambenta,
13:53di rin pong pangulat.
13:55Isa po sa hanap buhay po
13:56na kinagisna namin
13:58dito sa lugar namin.
13:59Ang lokal na si Harry
14:00naisipang i-post online
14:02ang pambihiran dahon.
14:04Mmm!
14:04Yun o!
14:06Ang sarap!
14:07Panahong 90s,
14:08mahirap po ng buhay namin.
14:09Yan po yung mga isang
14:10pagkain o ulam
14:11na talaga namang
14:13nagsalba sa amin.
14:15Ngayon,
14:16ang pangunguhan ng balaiba
14:17hindi lang panlamantyan
14:18nila Harry,
14:19kundi pinagkakakitaan din nila.
14:21Naibibenta mo na
14:2250 hanggang 100 pesos
14:23ang kada tali ng balaiba.
14:26Siso na lang daw ito
14:26kung tumubo
14:27tuwing per months
14:28hanggang sa simula ng taon.
14:29Pagka ganong kalalim,
14:41binubunot po namin.
14:42Saka,
14:42ang kinukuha lang naman kasi dito
14:44is yung pinakatalus niya.
14:45The best daw itong kainin
14:47ng sariwa
14:48o kilawin.
14:49Kailangan po natin
14:50hugasan ng mabuti
14:51para kahit papano naman
14:53i-malinis
14:54paglinuto natin.
15:00Kailangan lang natin
15:01tigahan ng kaunting asin
15:02para matanggal din
15:04yung kanyang gaspang
15:04at para lumambu naman.
15:15Pwede rin itong isahog
15:16sa mga ulam
15:16katulad ng tinola.
15:18At sinabaw ang isda.
15:24Masarap po siya
15:25ngayain
15:25dahil crunchy.
15:30Malinamnam.
15:34Masarap po siya.
15:36Parang
15:36seaweeds lang din.
15:39Kahit na mukhang
15:39green leafy vegetable
15:40ang palaiba,
15:41wala pang sapat na pag-aaral
15:43na magsasabing
15:43mayaman ito
15:44sa fiber.
15:48It is high in
15:50phosphorus,
15:51it is high in
15:52calcium,
15:52it is also high in
15:54iron.
15:54Calcium is primarily
15:56for bone structure
15:58and also phosphorus.
16:00Pero yung phosphorus,
16:01nakakatulong din siya
16:02sa healthy nerves natin.
16:04So, kunwari,
16:05sa mga aging people,
16:07ang balaiba,
16:07nakatulong din para
16:08yung kanilang nerve
16:09ay maging maayos,
16:10hindi sila masyado
16:11yung manginig.
16:13Ang totoo niyan,
16:14may hugot din si Harry
16:15kung bakit niya
16:15pinost ang balaiba online.
16:17Sa totoo lang po,
16:18yung baliba po
16:19sa lugar namin,
16:20hindi na po
16:21ganong karami.
16:22Kumbaga,
16:23paubos na rin.
16:24Kaya naisipan ko
16:25kung i-content
16:26para ma-refresh po
16:27sa isipan
16:28o mga bagong
16:29henerasyon,
16:30malalaman nila
16:31na mayroon palang
16:32pagkain ng ganun.
16:35Sa pag-share ni Harry
16:36tukos sa balaiba,
16:37naipaalala niya sa atin
16:38na may mga simple
16:39ng yaman
16:39ng ating paligid
16:40na unti-unti
16:41na nating nakakalimutan.
16:43Mga yaman
16:44na magsasalba sa atin
16:45sa oras
16:46ng pangangailangan.
16:48Kaya minsan,
16:49kailangan lang
16:49ng isang tao
16:50na magkwento
16:51para ang nakaligtaan
16:53ay muling mapansin
16:54ng buong mundo.
16:56Ang dami mong alam,
16:57Kuya Kim!
16:58May mga kwento rin ba
16:59kayo viral worthy?
17:00Just follow our Facebook page
17:02Dami Mong Alam Kuya Kim
17:03at ishare niyo doon
17:04ang inyong video.
17:05Anong malay niyo?
17:06Next week,
17:07kayo naman ang isasalang
17:08at pag-uusapan.
17:09Hanggang sa muli,
17:10samang-sama nating alamin
17:11ng mga kwento
17:12at aral
17:12sa lingkod ng mga video
17:13ang nag-viral
17:14dito lang sa
17:15Dami Mong Alam Kuya Kim!
17:17Dami Mong Alam Kuya Kim!
17:18At dapat,
17:19Hey Rik!
17:19Tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tee-tis-tis-tee-tis.
Comments