00:00Retro Manila
00:03Kamakailan, binalot ang misteryo
00:07ang Metro Manila
00:07sa pag-sulpot ng mga higanteng moth
00:09sa iba't ibang lugar
00:10Uy, ayun na naman ko,
00:12lagi na lang may ganyan
00:13Lila kulay Brown na paru-paro
00:17at ang iba sinlaki raw ng kabay
00:19Sa paniniwala ng ilan
00:20kapag ituraway na ka-enkwentro
00:22ibig sabihin daw nito
00:23binibisita ro tayo
00:25ng ating kamag-anak na pumanaw na
00:27Dami mo moth
00:28According to experts, the insect is not a tropical swallowtail moth.
00:37The reason for this is because of the urban areas.
00:42It is a very attractive area.
00:46But it is not a disease.
00:50It is not a disease.
00:58Is nothing a terrorist?
01:00When an agent subsequently gases,
01:02it has been a secret that asks me Hello to work with these fragments.
01:06And here is one不錯.
01:08This area is a game for me.
01:10Everything is a doctor.
01:11Erin works,
01:17my숨 is a hero.
01:19A daughter,
01:21a daughter is not a…
01:23Manus this female.
01:25The human is a woman.
01:27As wang nga kaya ang nilalang na namataan sa Tjensan?
01:48Wakwak di umano, ang nakita sa Tjensan ayon sa ilang residente.
01:52Ang wakwak ay isang nilalang mula sa mga kwentong bayan sa Visayas at Mindanao.
01:57Ito raw ay isang malaking paniki o ibon.
02:00May mahabang kuko o klos, matalas sa mga ngipin,
02:03may malalaking pakpak na kulay itim.
02:05Tinawag itong wakwak dahil sa tunog di umano na ginagawa ng pakpak nito kapag lumilipad.
02:13Makikita sa video ang isang lalaki na hinahampas ang isang tusportos
02:17sa di pakitang nilalang sa bubungan.
02:19Matapos ang ilang paghampas,
02:22ang nilalang na di umano'y wakwak ayon sa residente bumipad na palayo.
02:28Ang uploader ng video na si Milky,
02:30naniniwala ng nakunan daw niya ay isang nilalang na napapalot ng kababalaghan.
02:35Nasa loob daw siya ng bahay nang biglas ang tawagi ng kapitbahay
02:38para tignan ng tilaro aswang sa bubungan.
02:41Halo-halo po yung reaksyon ng mga tao noon.
02:44May mga taong natatakot,
02:46siyempre nakakatakot naman tingnan talaga.
02:48Nagkagulo aming barangay dito guys kasi may wakwak.
02:53Malaki at pula po ang mata niya.
02:55Napakahaba po ng pakpak.
02:57Yung muso niya po, masyadong kumbaga matangos ang ilong niya.
03:02Ngayon lang po ako nakakakita ng ganong kalaki para talaga siyang wakwak.
03:07Ang mga residente tuloy, labis ang pag-aalala.
03:10Hindi may iwasan po na natatakot yung mga tao dito sa paligid.
03:13Kamanghamangha at kahanga-hanga.
03:15Pinusuhan si Nair at community sa interest ng online universe.
03:18Pero bakit nga ba nag-viral ang mga video nito?
03:20Samahan niyo akong himahin at alamin ang mga kwento sa likod ng mga viral video
03:24at trending topic dito lang sa...
03:27Dami mong alam, Kuya Kim.
03:28At dapat, kayo rin.
03:30Sa unang tingin, papagkakamali niya talaga isang alien creature
03:33ang kakaimang namang dagat na nahuli ng dalawang banginista
03:36para itong dambuhalang bulate na tinubuan ng mga bukon.
03:45Ano naman kaya yan?
03:46Abangan!
03:50Gusto lang namang magbakasyon at maghiking ng barkadang ito.
03:52Pero sa sobrang lakas ng ulan at hangin,
03:54muntik pa silang tangayin at maging kwento.
03:57Ang lakas naman ang hangin sa labas.
04:00Ano namin inaasahan na bagayin pa kami doon.
04:05Sa palilikot ang imahinasyon, isang aswang ang nakuna ng video sa Jensen
04:09na umani ng 14.8 million views.
04:11Ano nga po ako nakakakita ng ganong kalaki.
04:15Para talaga siyang wak-wak.
04:17Aswang nga kaya ang nilalang nanamataan sa Jensen?
04:21Yung paniniwala tungkol sa wak-wak ay isang matagal ng paniniwala ng mga bisaya.
04:30Napansin na ito ng mga early Spanish chroniclers
04:34nang dumating sila sa Pilipinas noong 16th century
04:38na merong paniniwala ang mga kabisayaan
04:41na merong isang nilalang na tinatawag ngayon na wak-wak na nangangain ng taon.
04:49Sa kasalukuyang panahon, mahirap ng patotohanan kung may totoong nga bang wak-wak o wala.
04:56Ayon sa ibang nakakita, ang nilalang daw na namataan nilang lumilipad ay isang paniki.
05:01May ilang komento pa sa video na sinasabing isa raw itong flying fox.
05:10Sa Pilipinas, patatagpuan ng ilang turi ng flying fox.
05:14Pero ito nga kaya ang nakita nila.
05:20Pinakita namin kay Tayal ang picture ng paniki na ito.
05:23Kamukhang kamukha po nito ang paniking nakita namin.
05:29Ito po siya.
05:31Ayon sa isang wildfire biologist mula sa UP Institute of Biology,
05:35malaki ang chance na isang flying fox na ang nakita si Jensen.
05:39Based dun sa size nung lumilipad na hayop,
05:42it's probably a species of flying fox or yung malalaking mga paniki.
05:48Either yung giant golden ground flying fox or yung large flying fox.
05:51Kapag gabi, lumilipad sila sa mga malalayang lugar para maghanap ng pagkain nila.
05:56And so, hindi may iwasan na madaan sila
05:59o mapunta sila dun sa mga lugar kung saan may mga nakatira ang mga tao.
06:03So, posibleng nagpahinga yung paniki in the middle of its flying,
06:10papunta o pauwi sa pinagkainan niya.
06:13Ang pangalan na flying fox ay dahil daw sa pagkakawig ng mukha ng paniki sa mga fox.
06:18May madulos itong ilong, malalaking mata at makilis na malahibo.
06:23May wingspan ito na halos na maabot ng 1.5 to 1.7 meters o halos sinlaki ng tao.
06:28Pero magaanlan ang katawa nito, mga 1 to 1.5 kilos lang.
06:32Yung wakwak sila yung mga parang aswang
06:35and dinedepict sila as yung mga lumilipad na may malalaking pakpak.
06:39And unfortunately, yung mga flying fox natin, sila yung mga,
06:43dahil nga paniki sila, meron silang mga wings na sobrang lalapad at malalaki.
06:48Kaya posibleng dun din ang galing actually yung legend ng wakwak.
06:54May ilang species ng flying fox na considered na endangered species.
06:58Yung giant golden crown flying fox o isa dun sa mga posibleng species nung nandun sa footage
07:05is an endangered species.
07:07Ibig sabihin nun, sobrang onti na lang ng mga population nila dito sa Pilipinas.
07:16Hindi nila po gustong hampasin talaga yung paniki,
07:19kundi pinapaalis lang po nila yung paniking yun.
07:23Maraming kakaibang hayop sa ating kapaligiran.
07:26At kung wala tayong sapat na kaalaman,
07:29maraming sila'y ating katakutan.
07:31Kaya ang lagi nating paalala ay kilalanin at huwag na huwag silang sasaktan.
07:37Dahil ang iba sa mga ito tulad ng flying fox
07:39nanganganib ng maubos sa kalikasan.
07:42Naghan kay kagnahebaluan!
07:45Kuya Kim!
07:58Tumahimik na kayo!
07:59Tignan nyo!
08:00Paano kung bisitahin tayo ng mga sangre in real life?
08:05Katulad na lang ng hikers na ito na tila nabisita yata ni Amian.
08:23Shish!
08:24Ang lakas naman ang hangin sa labas!
08:26Matikta po ako narami ng imprento nun eh.
08:28Habang ang isang hiker naman caught on cam ang paghunong pababa.
08:33Naku!
08:34Wah! Atukin! Atukin!
08:40Kakahiya! tables!
08:41Wala po akongghawakan ni isang lumpid, tumulas mo talaga ipa-ibaba.
08:48Wah! Atukin! Atukin! hakakaya!
08:51KAKAHIIA!
08:52Yuck!
09:04Dito sa Nasubo, Batangas.
09:07Goal daw ng video uploader na si Regina
09:09na sumakses sa tuktok ng Mount Matulaw.
09:15Pero may biglang di inaasang pangyayari.
09:20Hi, Regina!
09:21Oh, kamusta ka?
09:23Pwede mo bang ikwento sa amin kung anong nangyari sa viral video?
09:26Noong una, bakit pa lang po kami is paambon-ambon pa lang po.
09:30Kaya nagtuloy po kami sa pag-akyat.
09:32And di po namin inaasahan na bagayin po kami doon.
09:36And as you can see po sa video is,
09:38mutik na po ko na maraming may kwento niyo.
09:40Ano naman ang tumatakos sa isip mo noong panahong halos,
09:43tangayin ka ng malakas na hangin?
09:45Ayun po, kaya kayo. Natakot po ako nun.
09:47Pero tuloy pa rin po kami sa pag-akyat.
09:50Kahit hindi po namin alam kung makakababa pa po kami.
09:54So, makses ka ba sa pag-akyat?
09:56Oo naman po, kaya Kim.
09:58Siguro ito talaga yung calling ko.
10:00Kasi sa ngayon, isa na po akong high coordinator.
10:04Libre'y akyat na kumikita pa.
10:06Ayun, happy ending naman pala itong si Regina.
10:11Mula sa Maut Batulaw sa Batangas,
10:13dumayo naman tayo sa Ilo-Ilo.
10:17Dito sa Maut Lapulak.
10:22Caught on cam ang pagkahulog na isang hiker.
10:24Wah! Atukin! Atukin!
10:27Kakaya!
10:31Agilakwa!
10:32Atukin!
10:35Ayun sa video uploader na si Jose,
10:38pababa na raw sila mula sa summit.
10:40Noong gabi po noon,
10:41pumulan po talaga siya ng malakas
10:43and maputik talaga yung daanan.
10:46Wala po akong hawakan
10:48ni isang lubid.
10:49Dumulas po talaga po paibaba.
10:52Para sa hikers,
10:53doble ingat talaga dapat tayo,
10:55lalo ngayong tagulan.
10:56Kapag maputik o madulas kasi ang lupa,
10:58mababa ang friksyon sa pagitan ng sapatos natin
11:01at nandupa.
11:03Bukod sa mas mahirap ito physically,
11:05nangangailangan din ang mental effort
11:06dahil kailangan mas mag-focus tayo
11:08sa dinadaanan.
11:09Maraming mong alam,
11:12Puyakim.
11:13Sumakit po talaga yung buong katawan ko,
11:16including my legs.
11:17Kasi po,
11:19hindi po piro yung
11:21gumulong-gulong po ako.
11:23Marami pa nang natawa sa video,
11:25dapat siroskoy pa rin natin
11:26ang anong mga aksidente.
11:27Pag tayo po ay nalaglag
11:28at ang posisyon natin po
11:30ay dinahirapan tayong kumilos,
11:32sa nalaglag po,
11:32huwag na huwag tayong kaagad-agad na kumalaw.
11:35Kasi baka mas lalo pa natin,
11:37lalo pa tayong mag-cause ng problema
11:38dun sa nabaling buto.
11:40Sa mga nakakita naman po,
11:41huwag agad-agad igalawin ng pasyente.
11:44Kasi imbis na makatulong,
11:45baka lalo tayong mag-cause ng problem sa kanila.
11:48Sa pagkakalaglag,
11:49aral daw ang napulot ni Jose
11:51sa kanyang pagbaba.
11:53Okay naman po ako ngayon
11:54sa susunod na hiking ko
11:56is mag-iingat mo talaga.
11:58May ilang talagang i-check ang weather
11:59bago mag-hiking.
12:00At talagang dapat paghandaan ito.
12:02Bukod sa pagsusot ng tamang sapatos,
12:05okay lang din na maging mabagal
12:06kung hindi sigurado ang tatapakan.
12:08Ika nga,
12:09slowly but surely.
12:11Ang dami mong alam,
12:12Kuya Kim!
12:16Madulas,
12:18mahaba,
12:20at may kamukhang gulay
12:24na misteryoso
12:26nagbupugan
12:27kung anong bagay
12:27mula sa kanyang katawan.
12:29Ano naman kaya yan?
12:30Abangan!
12:34Alam niya ba kung ano yan?
12:35Hindi.
12:39Hindi.
12:40Isa siyang sea animal
12:41na nakikita sa ocean floor.
12:51Saan ito kailaw eh.
12:53Ang sea cucumber
12:53na tinatawag ding
12:54bat,
12:56balat,
12:56balatan,
12:57at kung ano-ano pa.
12:58Ay kabilang sa pamilya
13:01ng holotoridea
13:02kasama ng mga starfish
13:03at sea urchin.
13:05Hango ang pangalan nito
13:06sa pagkakawig ng itsura nito
13:07sa pipino.
13:08Imbis na pinipita,
13:10sinisisi dito
13:11sa ilalim ng dagat.
13:12Matatag po
13:13ng mga sea cucumber
13:13sa ocean floor
13:14at kinukuha ito
13:15para kainin
13:16at kawain
13:16traditional medicine.
13:23Dito sa Buras Island
13:24sa Masmate,
13:26nakatira ang uploader
13:27ng video
13:27at sea cucumber lover
13:28na si Ricky.
13:30Pinanganak ako sa Samar
13:31at lumakila ako dito
13:32sa Buras Island.
13:34Kaya alam ko yung
13:35buhay dagat
13:37dahil dyan kami
13:38kumukuha
13:38ng pangulam namin
13:39sa araw-araw.
13:41Noong bumuuraw
13:42ng sariling pamilya
13:43si Ricky,
13:43lumipat siya sa risal
13:44at doon nagtrabaho
13:45bilang tricycle driver.
13:47Pero ang kita niya
13:47maliit daw para sa kanila.
13:50Dito niya naisip
13:50na balikan ang kanyang
13:51first love,
13:52ang dagat.
13:53Ito,
13:54alimasad.
13:55Sala mga idol,
13:56matabak ito.
13:58Pero sa pagkakataong ito,
13:59hindi na lang daw siya
14:00ang mamamalaot
14:01kasama na
14:02ang kanyang cellphone
14:02para gumawa ng content.
14:04Ayan,
14:04nagudok sa akin
14:05sa pagbablog,
14:06iyong kapatid ko mismo
14:07kasi noong
14:09panahon ng pandemic,
14:10nagbablog na siya
14:11at nakita ko naman
14:12na okay naman
14:14yung pagbablog niya
14:14kahit pa paano
14:15kumikita siya.
14:16Sa dami rin o kasi
14:17ng yamang dagat
14:18sa kanilang pamosong isla,
14:19sea cucumber o bat
14:20kung tawagin niya
14:21ang paboritong kilawin ni Ricky.
14:23Ang balat tayo mga idol.
14:25Tinatayang na sa mahigit
14:26isang daan
14:26ang known species
14:27ng sea cucumber
14:28sa Pilipinas.
14:31At ang kadalasan daw
14:32ay nakukuha
14:33kina Ricky
14:33ay ang hanginan.
14:35Anginan to.
14:36Pero kung ngayon lang
14:37kayo nakakita nito,
14:38marahil napapaisip kayo
14:39kung malapipino rin kaya
14:40ang laman nito.
14:44Hindi po.
14:45Talaga namang pambihira
14:57ang mga sea cucumber
14:58dahil kahit wala silang
14:59ulo at utak,
15:01meron silang pakiramdam.
15:03Ang simpleng sistema nila
15:04sa katawan,
15:04pinahihintulutan din.
15:06Silang gumalaw.
15:07Humihinga sila ha,
15:08pero wala silang ilong.
15:09Dito sila humihinga
15:10sa mga patuitan
15:11kung saan dumadaan
15:12ng tubig
15:13para makakuha sila
15:13ng oxygen.
15:17Most of them
15:18have this parang
15:19kulay na medyo grayish,
15:21yung iba medyo brown.
15:23Kapag mas marami silang
15:24nakakain,
15:25mas lumalaki sila
15:26compared kapag less
15:27yung available na food
15:29sa environment nila.
15:30They feed on
15:31microscopic na mga algae,
15:36mga bakterya
15:37na naka-attach
15:37sa mga sand particles,
15:39sa mga rocks.
15:41Madali lang naman daw
15:42manguhan ang bat,
15:42lalo at hindi sila maliksi.
15:50Nagtataka ba kayo
15:50kung ano itong puting likido
15:52na nilalabas
15:53ng mga sea cucumber?
15:55O bago kayo mag-overtake,
15:56sasabihin ko na sa inyo,
15:58yan ang kanilang laman-loob
15:59na nilalabas nila
16:00bilang pandepensa sa sarili.
16:02Don't worry
16:03dahil kaya din nila
16:03magpatubo ulit
16:04ng nawawalang organs.
16:05Ang dami mong alam,
16:07Kuya Kim!
16:08Ayan, Maydon.
16:09Malinis na.
16:10Ayan.
16:11Kulan na natin, Maydon.
16:12Dahil maulan,
16:13masarap daw gawing
16:14silabawang Mickey
16:15ang nahunin nilang bat.
16:16Pakitaan mo na kami, Mickey.
16:25Kuya.
16:26Cebuyas.
16:27Kamatis.
16:28Ano?
16:30Paksas yung ating balat.
16:35Pang-sarap.
16:40Pang-huli,
16:41ang tubig at Mickey.
16:42Piko.
16:43Nakakatakam naman.
16:45Ayan,
16:45lupo na mga idol.
16:54Sarap.
16:59Napakasarap.
17:02Content ni Ricky.
17:03Busog na.
17:04Nakabili pa ng masasakyang
17:08second-hand na bangka
17:09at nakapagpaayos din ang bahay.
17:12Paalala lang ng mga eksperto.
17:14Maging responsable
17:14sa pangunguhan ng si cucumber.
17:16Lalo pa at ibang species nito
17:17ay endangered
17:18at pinagbabawal na hulihin.
17:21Dami mong alam,
17:23Kuya Kim!
17:24May mga kwento rin ba kayong
17:25viral worthy?
17:26Just follow our Facebook page,
17:27Dami mong alam,
17:27Kuya Kim!
17:28At ishare nyo doon
17:29ang inyong video.
17:30Anong malay nyo?
17:31Next week,
17:31kayo naman ang isasalang
17:32at pag-uusapan.
17:34Hanggang sa muli,
17:35sama-sama nating alamin
17:36ng mga kwento at aral
17:37sa likod ng mga video
17:38nag-viral dito lang sa...
17:40Dami mong alam,
17:41Kuya Kim!
17:42At dapat,
17:43kayo rin.
Comments