00:021880'li yıllar ağırlıklı olarak kol emeğinin kullanıldığı ve çalışma şartlarının çok kötü olduğu yıllardı.
00:08Küçük çocukların karın tokluğuna çalıştırılması ve 14-16 saate kadar varan iş günleri söz konusuydu.
00:15Şirketler eşi görülmemiş bir hızla büyürken, işçiler iş yeri güvenliği, sağlık koşulları, örgütlenme ve grev gibi en temel haklarını dahi
00:24tanımayan bir siyasi ve hukuki sistem ile karşı karşıyaydılar.
00:291881 yılında Amerika'da yarım milyon işçiyi temsilen kurulan Örgütlü Meslek ve Emek Birlikleri Federasyonu 8 saatlik iş günü mücadelesini ülke
00:38geneline yaymak ve işçilerin kararlılıklarını göstermek amacıyla mücadeleyi yükseltti.
00:43ABD'nin Chicago kentinde 40 bin tekstil işçisinin gerçekleştirdiği eylem kanla bastırıldı.
00:49Aynı kentte bir fabrikada 8 saatlik iş günü için greve çıkan 1400 işçiyi işten atıldı.
00:55Aynı tarihlerde greve çıkanlara ateş açıldı ve 4 işçi yaşamını yitirdi.
01:01Saldırılar mücadele ateşini söndüremedi, aksine körükledi.
01:05ABD ve Kanada'da sendikalar ve diğer örgütlerin yükselttiği mücadele sonucu,
01:1020 Mayıs 1886'da yaklaşık 350 bin işçi greve çıktı.
01:15Tarih, işçi sınıfının böylesine örgütlü ve kararlı tepkisine ilk kez tanık oluyordu.
01:20Tüm ülkede yaşam durdu. İşçiler üretimden gelen güçlerini kullanıyordu.
01:25İşçilerin bu topyekün isyanı işverenlerin tepkisini çekti.
01:29Chicago'da greve çıkan 40 bin işçinin eylemine bastırmak için saldırılar düzenlendi.
01:35İşverenler grev kırmak için sokak çeteleriyle anlaşarak,
01:39çeteleri bir taraftan işçilere saldırttı, bir taraftan da grev kırıcılığı yaptırdı.
01:43Grevci işçilerle sokak çeteleri arasında çıkan kavgada,
01:47polisin işçilerin üzerine ateş açması sonucu 4 işçi yaşamını yitirdi.
01:52Hükümet ve işverenler işçi eylemini işçilerine sindiremedikleri için,
01:561 Mayıs sonrası işten atmalar, baskılar yoğunlaştı.
02:00Olaylara neden oldukları gerekçesiyle 8 işçi hakkında idam istemiyle dava açıldı.
02:05İşçiler kısa sürede idam cezasına çarptırıldı.
02:094 işçi önderi Albert Persons, Adolf Fischer, George Engel ve Auguste Peace,
02:151 Mayıs 1886 yılında 8 saatlik iş günü mücadelesinde önderlik yaptıkları için idam edildi.
02:22Highmarket işçi önderlerinden Albert Persons,
02:25kendisine pişman olduğunu açıklaması halinde affedileceği söylenmiş ancak o bunu reddetmiştir.
02:31İdam sehbasına gitmeden önce mahkeme yetine şu tarihi sözleri söyler.
02:36Bütün dünya biliyor suçsuz olduğumu.
02:39Eğer asılırsam cani olduğumdan değil emekçi olduğumdan dolayı asılacağım.
02:4311 Kasım 1887'de Şikago'da idam edilen anarşist işçi liderlerinden Adolf Fischer,
02:51idam sehpasında son sözleriyle ölüme meydan okur.
02:54Bu yaşamımın en mutlu anı, yaşasın anarşizm.
02:58İdamından önce yazdığı mektupta işçi örgütlenmelerine yönelik baskılara değinen George Engel,
03:04idam sehpasındayken, yağlı ilmik boynundayken şu sözleri haykırır.
03:09Konuşmama izin verilecek mi?
03:10Ey Amerikalı adamlar, bırakın konuşayım.
03:13Şerif Mattson, bırakın halkın sesi duyulsun.
03:16George Engel, 11 Kasım 1887'de gerçekleşen infazda,
03:21aslında 4 Mayıs'taki bombalama sırasında meydanda olmamasına rağmen savunduğu fikirler nedeniyle idam edildi.
03:27Agost Spies, idam sehpasında yağlı ilmik boynundayken şu tarihi sözleri haykırdı.
03:33Gün gelecek, sessizliğimiz, bugün bastırdığınız seslerden daha güçlü olacak.
03:38İdam cezasına çarptırılan işçi önderlerinden Louis Engel ise,
03:43idamların infazından önce hücresinde intihar ettiği söylenir.
03:47İşçi önderlerinin cenaze törenine yüz binlerce insan katılır.
03:51Amerikalı Emek Federasyonu AFL Başkanı Samuel L. Gombers Federasyonu'nun 1 Mayıs 1890 kararını yaygınlaştırmak amacıyla,
04:0014 Temmuz 1889 tarihinde ilk toplantısını yapacak Sosyalist Enternasyonel'e bir mesaj gönderir.
04:0814-21 Temmuz 1889'da toplanan 2. Enternasyonel'de,
04:131 Mayıs gününün tüm dünyada birlik, mücadele ve dayanışma günü olarak kutlanmasına karar verilir.
04:19Yapılan oylama sonrasında AFL'nin 1888 kararına atıfta bulunularak,
04:24tüm ülkelerde ve şehirlerde 8 saatlik iş günü için 1 Mayıs 1890 tarihinde grev ve gösteriler yapılması karara alınır.
04:33Karar metninin tamamı şöyledir.
04:35Tüm ülkelerde ve kentlerde aynı zamanda üzerinde anlaşma sağlanan aynı günde iş gününü 8 saati yasal olarak indirmek için,
04:43işçilerin kamu yetkililerinin karşısında güçlerini göstermeleri ve Paris Uluslararası Kongresi'nin
04:50diğer kararlarının uygulanması için belirli bir tarihte büyük bir uluslararası gösteri örgütlenecektir.
04:56Amerikan Emek Federasyonu'nun 1888 aralığında St. Louis'de düzenlenen kongresinde,
05:021 Mayıs 1890 tarihinde benzer bir gösterinin düzenlenmesine,
05:07daha önceden karar verilmiş olduğu göz önüne alınarak uluslararası gösteriler için de bu tarih kabul edilecektir.
05:13Değişik ülkelerin işçileri kendi ülkelerinin özel durumlarının ortaya çıkardığı koşullara göre bu gösteriyi gerçekleştireceklerdir.
05:22Anadolu'da 1 Mayıs ilk kez Osmanlı döneminde, 1905 yılında İzmir'de,
05:271909'da Üsküp'te, İstanbul'da ilk kez 1910'da kutlandı.
05:311921 Mayıs'ında emperyalist işgalcilerin Osmanlı hükümetinin yoğun baskılarına karşın 1 Mayıs İşçi Bayramı olarak kutlandı.
05:40İşçiler Haliç'ten başlayarak Karaköy üzerinden Beyoğlu'na kadar bir yürüyüş yaptılar.
05:451923 1 Mayıs'ını çok sayıda yerli ve yabancı işletmece çalışan işçiler grevle karşılarken,
05:511924'te eylemleri engellenen işçilerin 8 saatlik iş günü için bildiri dağıtmaları çok sayıda işçinin gözaltına alınmasıyla sonuçlandı.
06:001925 yılında çıkarılan Takrir-i Sükun Kanunu sonrasında kutlamalara izin verilmedi ve 1935 yılına kadar hemen hemen her yıl ancak
06:10gizli kutlanabildi.
06:121 Mayıs'ın bundan sonraki tarihi yasaklarla yazıldı.
06:1527 Mayıs 1960'dan sonra da yasaklar yaşandı.
06:19En kitlesel 1 Mayıs 1976'da kutlandı.
06:22Bu miting, DİSK'in öncülüğünde Taksim Meydanı'nda gerçekleşti.
06:26O gün Taksim Meydanı'nı 400 bin emekçi doldurdu.
06:461977 yılındaki gösterilerin daha bir gökkemli kutlanmasından tedirgin olan faşist diktatörlük yine de Taksim alanına 500 bin emekçinin akmasını engelleyemedi.
06:57Dönemin DİSK Genel Başkanı Kemal Türkler'in konuşmasının sonlarına doğru,
07:02Sular İdaresi binasının üstünden ve meydandaki Etap Marmara Oteli'nin değişik katlarından kitlenin üzerine ateş açıldı.
07:09Yaşanan paniğin ardından 34 kişi yaşamını yitirdi, 200'den fazla yaralı vardı.
07:39DİSK Genel Başkanı Kemal Türkler'in değişik katlarından kitlenin üzerine ateş açıldı.
07:481978 yılında önceki yıl yitirilen 34 insanın acısını içinde yaşayan 100 binler yine Taksim alanındaydı.
08:031980 yılında Sıkı Yönetim Komutanlığı İstanbul'da mitingi izin vermediği gibi İstanbul'da sokağa çıkma yasağı ilan etti.
08:11Taksim asker ablukasına alındı, yasağa uymayanlar ise gözaltına alındı.
08:15Gözaltına alınanlar arasında Beyce Boran'da vardı.
08:18Kitlesel 1 Mayıs İzmir Konak Meydanı'nda ve farklı kentlerde kutlandı.
08:221980 sonrası 12 Eylül askeri faşist darbesinin yasaklar zincirinde 1 Mayıs'ta yer alıyordu.
08:30Böylece yeni bir yasaklı dönem başladı.
08:3212 Eylül sonrası ilk 1 Mayıs kutlaması İstanbul Emek Sineması'nda yapıldı.
08:37Askeri faşist cunta sonrasında ilk kez Taksim hedefli 1 Mayıs 1988 yılında örgütlendi.
08:431989 1 Mayıs'ında Taksim'e gitmek isteyen kitleye polis saldırdı.
08:48Mehmet Akif Dalcı polis kurşunuyla yaşamı yitirdi.
08:511991 Mayıs'ında Taksim yasağı devam etti.
08:55Taksim'de yürümek isteyenlere kurulan polis barikatlarıyla izin verilmedi.
08:59Çıkan çatışmada polis kurşunuyla yaralanan İTÜ öğrencisi Gülay Beceren felç oldu.
09:051995 yılında bu defa 1 Mayıs kutlamalarının İstanbul'daki adresi Kadıköy olurken çok sayıda kentte kitlesel kutlamalar gerçekleşti.
09:141996 1 Mayıs'ında 1980 sonrasının en kitlesel mitingi Kadıköy'de gerçekleşti.
09:21Kadıköy'ü dolduran yaklaşık 150 bin insan toplandı ama yeni açılan ateş sonrasında Hasan Albayrak, Yalçın Levent ve Dursun Odabaşı
09:29polisin açtığı ateş sonucunda hayatlarını kaybetti.
09:33Bütün bu yıllar boyunca 1 Mayıs'ın Taksim'de kutlanmasına karşı iktidarların tahammülsüzlüğü bütün bir İstanbul'un yasaklamalar nedeniyle 1 Mayıs
09:41alanına dönüştürdü.
09:432008 yılında yıllar sonra 1 Mayıs işçi sınıfının Uluslararası Birik Mücadele ve Dayanışma Günü olarak kutlanması kabul edilse de Taksim
09:51yine yasaklı alanlar içerisinde yer aldı.
09:54Mücadele ve ödenen bedeller sonucu 2009'da yıllar sonra 1 Mayıs resmi tatil günü olarak kabul edildi.
10:01Ancak Taksim yasağı devam etti.
10:042010 yılında nihayet Taksim yasağı kalktı ve yıllar sonra yüzbinler bir bayram havasında 1 Mayıs'ı kutladı.
10:29MÜZİK
10:30Onlarca yıla yayılmış Taksim mücadelesinin bu kazanımı Erdoğan ve AKP'sini rahatsız etmiş olmalı ki Taksim'i yeniden yasaklar listesine eklediler.
10:41Ancak 1 Mayıs'tar işçi sınıfının Uluslararası Birik Mücadele ve Dayanışma Günü olarak Türkiye ve Kuzey Kürdistan'da çok yaygın ve kitlesel
10:49biçimde kutlanmaya,
10:51ezilenlerin Erdoğan-AKP faşist diktatörlüğüne karşı seslerini ve yüreklerini birleştirdikleri bir gün olmaya devam etti, ediyor.
10:592011'den 2020'ye kadar her 1 Mayıs'ta Taksim çağrılarına kulak verenlerin adresi Taksim olsa da kitle her defasında polis saldırısıyla
11:09karşı karşıya kaldı.
11:11Hak İş ve Türk İş'in İşçi Konfederasyonları olarak farklı bir alanda ya da kentte yasak salmak üzerine 1 Mayıs
11:18'larla ilişkilenmesi haklı tepkilere neden olurken,
11:21diskin ve değişik ilerici devrimci parti ve kurumların bu konuda gösterdikleri tutum da eleştiri oklarından kendini kurtaramadı.
11:28Ve her 1 Mayıs İstanbul bakımından bazı yıllarda diğer iller bakımından da polis saldırılarıyla ve yoğun gözaltılarla geçti.
11:36Vurkuluş şok, tek başına, kutah et feda et, kutah iş biliriz.
11:45Hiçbir gündemi sormalar kalmaz gider, devrimin şanlı yolunda, kür gibi savrulur gider.
12:062020, 2021 ve 2022 1 Mayıs'ları faşist saray rejimi tarafından COVID-19 pandemisi gerekçesiyle sokağa çıkma yasağı ilan edilerek
12:18önlendi.
12:18Tüm eylem ve etkinlikler yasaklandı.
12:33DİSK'in Taksim'e yürüme talebini İstanbul Valiliği, yürüyüşün sosyal mesafenin korunmasıyla ilgili kurallara uygun olmadığı gerekçesiyle reddedildi.
12:44Ancak devrimci parti ve sendikacılar, valiliğin yasağına rağmen farklı kollardan Taksim'e doğru yürüyüş gerçekleştirdi.
12:522021 yılında da pandemi devam ederken emek ve meslek örgütleri kitlesel bir 1 Mayıs çağrısı yapmadı.
12:59İktidarın tam kapanma kararı 1 Mayıs'ı da kapsadığı için 29 Nisan'da sendikalardan belli sayıda katılımcıyla Taksim'e çelenk bırakıldı.
13:08Birçok sosyalist örgütlenme ise 1 Mayıs'ta sınırlı sayıda katılımla olsa da gözaltı saldırılarına rağmen Taksim'e yürüdü.
13:152022 yılında ise adres yine pandemi sonrası kitlesel bir çıkış yakalamak için Maltepe meydanı oldu.
13:22Yine birçok sosyalist parti ve örgüt bu tavrı protesto etmek için Taksim'e çıkma kararı aldı ve onlarca kişi gözaltına
13:29alındı.
13:291 Mayıs 2023'te emek ve meslek örgütlenmelerinin emek bizim gelecek bizim çağrısıyla Maltepe meydanında yapıldı.
13:37Sonraki yıllarda da devrimci parti ve örgütlerin Taksim çağrıları ile DİSK ve meslek odalarının çağrıları ne yazık ki Taksim konusunda
13:45birleşemedikleri için rejimin Taksim yasağındaki ısrarını güçlendiren bir rol oynamaya devam ediyor olsa da
13:521 Mayıs'lar tüm dünyada Türkiye ve Kuzey Kürdistan'da işçi sınıfının uluslararası birlik, mücadele ve dayanışma günü olmaya devam ediyor.
14:29İzlediğiniz için teşekkür ederim.
14:42İzlediğiniz için teşekkür ederim.
15:13İzlediğiniz için teşekkür ederim.
15:26İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments