- 8 saat önce
✅ Okul baskınları ne söylüyor?
📌 Çocukları, bilgisayar oyunlarını suçlamak kolaycılık mı?
📌 Her okula bir bekçi, internet yasakları sorunu çözer mi?
📌 Manosphere dünya, Incel gruplar neyden besleniyor?
📌 Urfa'daki okul baskını sonrası ildeki son durum ne?
🎙️ Gazeteci Mehmet Yetim ve Sosyal Psikolog Prof. Sinan Alper, Candan Yıldız'ın sorularını yanıtlıyor.
📌 Çocukları, bilgisayar oyunlarını suçlamak kolaycılık mı?
📌 Her okula bir bekçi, internet yasakları sorunu çözer mi?
📌 Manosphere dünya, Incel gruplar neyden besleniyor?
📌 Urfa'daki okul baskını sonrası ildeki son durum ne?
🎙️ Gazeteci Mehmet Yetim ve Sosyal Psikolog Prof. Sinan Alper, Candan Yıldız'ın sorularını yanıtlıyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00TM4'ten bir kez daha merhaba.
00:03Evet günlerdir Urfa ve Maraş'taki okul baskınlarını, saldırılarını ve çocukların çocukları öldürmesini konuşuyoruz.
00:14Ve bunu konuşurken de aslında faillerin çocuk olduğunu da unutuyoruz.
00:20Bu da çok konuşulmuyor.
00:21Ya da o çocukları bu noktaya getiren bütün o sistemi konuşmak yerine daha çok oyunları, daha çok dizileri suçluyoruz.
00:32Bütün bunları konuşuyoruz.
00:34Ama bir de bir taraftan da unutuyoruz.
00:36Unutuyoruz çünkü mesela bir ya da bir buçuk ay öncesinde İstanbul'da Çekmeköy'de Fatma Nur Çelik isimli öğretmen yine bir öğrencisi
00:44tarafından bıçaklandı ve öldürüldü.
00:46Yine Semih Çelik hatırlayacaksınız Fatih'te iki genç kadının çok gerçekten yani biçimini söylemek istemediğim bir biçimde öldürdü ve ardından intihar
01:00etti.
01:00Yine Eskişehir'de Arda K'yı hatırlayın böyle bir parkta oturan insanları rastgele bıçakladı.
01:08Yani böyle bir şiddet kültürü var.
01:11O şiddet kültürünün nerelerden beslendiğini, kimlerin sorumluluğunu üzerinden atamayacağını bütün bunları konuşmamız gerekiyor.
01:20Çünkü aslında bir tür şiddetle bir pandemi yayılabiliyor.
01:25İşte Amerika'da okul baskınlarını konuşurken artık Türkiye'de de konuşuyoruz vesaire.
01:30Bütün bunları biraz daha irdelemek, derinleştirmek istiyorum.
01:33Kimle? Profesör, doktor, kendisi sosyal psikolog Sinan Alper'le.
01:40Sinan Alper hoş geldiniz yayınımıza.
01:42Hoş bulduk.
01:44Ya çok acı tabii ki.
01:45Yani ben ilk hissettiğimde ya da ilk duyduğumda Silivri'de duruşmaları takip ediyorum.
01:52Ekrem İmamoğlu duruşmalarını.
01:53Ve dehşete kapıldım çünkü çocuğun çocuğu öldürmesi çok ileri bir safha.
02:01Yani bu hiç kimsenin aslında sorumluluktan sıyrılamayacağı bir safha.
02:06Ama biz nedense belirli bir şeye, belirli nedenlere odaklanmayı tercih ediyoruz.
02:13Toplum olarak, devlet olarak, kamu olarak ya da işte Milliyetin Bakanlığı olarak.
02:18Onlar da işte kötü diziler, kötü bilgisayar oyunları.
02:23Bununla ilgili bilimsel araştırmalar olduğunu biliyorum.
02:26Siz de zaten bununla ilgili yorumlar da yaptınız.
02:28Gerçekten suçlu diziler ve bilgisayar oyunları, şiddet içeren bilgisayar oyunları diyebilir miyiz?
02:37Diyemeyiz kısaca.
02:39Yani biz genel olarak her sorunumuzda çok böyle hap bazı çözümler bulmayı seviyoruz.
02:45Hasta olduğumuzda bile doktora gidiyoruz.
02:47Bize işte bir antibiyotik yaslım, gidelim içelim biz onu bitsin gibi böyle basitlikle bakabiliyoruz.
02:51Bu iş psikolojik boyuta geçtiğinde daha da aslında karmaşık normal biyolojik hastalıklardan.
02:57Çok basit bir çözümü olsun istiyoruz.
03:00Mesela diyoruz ki bilgisayar oynuyor.
03:02Bu oyunlar yasaklansın.
03:03Yasaklanınca hop çözülecek sorun.
03:06Hoşumuza gidiyor aslında tırnak içinde.
03:08Yani işimize geliyor daha doğrusu böyle basit bir çözümün olma ihtimali.
03:14Kulağa da makul geliyor olabilir ilk başta.
03:17Yani bilgisayar çocuklar işte sürekli şiddet içerikli oyun oynuyorlarsa demek ki oradan özenip mi yapıyorlar falan gibi bir kulağa makul
03:25geliyor olabilir.
03:25Ama bununla ilgili yapılan çok büyük çalışma var.
03:28Evet.
03:28Çünkü biz bunları böyle yeni yeni maalesef keşke hiçbir daha yaşamasak ama yeni yeni yaşamaya başladık ama
03:34işte bu özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nin çok uzun yıllardır yaşanan bir sorun ve bu konuda uzun yıllardır devam eden
03:40araştırmalar da var.
03:43Şöyle bir çok kısa bir tarihsel perspektif vereyim.
03:46Yani 2000'lerin başlarından itibaren bu konu bir popülerlik kazandı.
03:51Çünkü hem okul saldırılarının sayısında bir artışı oldu hem de oyunlar, bilgisayar oyunları çok gerçekçileşmeye başladılar teknolojinin ilerlenmesiyle.
03:59Özellikle bunun kırılma anlarından bir tanesi GTA isimli oyundur.
04:04O oyunla ilgili Amerika'da ciddi bir bu konuya ilgi arttı ve gençlerin bu oyunlardan etkilenerek şiddeti yöneldiği gibi bir karist
04:14oldu.
04:15Ve o zaman bazı daha ilkel seviyede diyeyim, daha birinci seviyede yapılan bazı çalışmalarda bunu destekliyor gibi gözüküyordu.
04:24Gerçekten arada bir ilişki var gibi gözüküyordu.
04:26Amerikan Psikologlar Birliği de o zamanlar bunu savunuyordu.
04:31Ama ilerleyen süreçte yapılan daha kapsamlı yöntemse açıdan daha güvenilir çalışmalar gösterdi ki arada bir ilişki yok.
04:40Yani siz şiddete karışmış, sadece okul saldırısı yapmak zorunda değil, okulda bir kavgaya karışmış birinden de bahsediyor olabiliriz.
04:48Okulda kavgaya karışmış olan çocuklar bu oyunları oynuyor olabilir gerçekten ama o oyunları bir milyon kişi çocuk oynuyor.
04:56Bunlardan bir tanesi iki tanesi kavga yapıyor.
04:59Ama diğer 999 bin 999 çocuk aynı şeyi yapmıyorsa o zaman o oyun buna sebep oluyor demek zaten çok hafif
05:06olmuyor.
05:08Diziler için de bunu söylemek mümkün mü?
05:11Çünkü değil mi bir kuşak Kurtlar Vadisi ile büyüdü yani.
05:15Kurtlar Vadisi kaç sezon devam etti ve orada da gerçekten şiddet biçimi ve içeriğinin dozunun yüksek olduğu bir diziydi diye
05:24hatırlıyorum.
05:26Evet yani yüksekti.
05:28Ulusal kanallardan gösteriyordu.
05:30Şimdiki böyle dijital platformlar gibi de değil.
05:32Herkesin kitlenip bütün Türkiye'nin izlediği şeylerdi bunlar dizilerdi.
05:36Ve o zamanlar Kurtlar Vadisi'yi izleyenler muhtemelen şu anki çocukların, bu şiddetlikle söylenen çocukların ana babaları aslında.
05:47Yani bir önceki jenerasyon ama neden o jenerasyonu da görmedik de bu jenerasyonu da görüyoruz aynı şeyi sorusunun cevabı yok
05:55ki Kurtlar Vadisi'nden başlatmak da çok uygun değil bu hikaye.
05:59Çünkü çok uzun yıllar geriye gittiğimizde işte tüm zamanların en popüler filmlerinden bir tanesi Godfather'dır örneğin ve bir mafya babasını
06:07anlatır.
06:08İşte insanların çok ciddi anlamda mafya babalarına, çete liderlerine, tırnak içinde hayranlık, bazı insanların hayranlık duyuyor olması çok eskiden beri
06:17gelen bir şey.
06:18Bugün hala işte Sedat Peker hayranlığında vesaire bu tarz şeylerde bunu görüyoruz.
06:24Ve bunlar sadece şu an ortaokula liseye giden çocukların meselesinde zaten var olan bir şeydi.
06:29Şu an değişik bir şey görüyorsak o zaman bunu değişik bir şeye bağlamamız lazım.
06:34Daha farklı bazı risk faktörlerinden bahsediyor olmamız lazım.
06:39Peki bu sizin bıraktığınız yerden devam edersek işte bütün bu ne der antikahraman rol modeller ya da işte dediğiniz gibi
06:50belirli suç figürlerinin yine çok uzun zamandır hayatımızda olması
06:59ve bunların bu anlamıyla da bugünlüğün meselesi olmadığını vurguladınız.
07:05Yeni olan şeyin kendisini nasıl açıklarsınız bir ona sormak istiyorum.
07:11Çünkü şiddet denilen şiddet kültürü dediğimiz şey aslında anladığım kadarıyla çok katmanlı ve tek bir şeye indirgenemeyecek bir şey.
07:21Yani bu bağlamda mesela her okula bir bekçi diksek bile ki Anı Muhalefet Partisi'nin önerilerinden bir tanesi de bu.
07:31Şiddetin güvenlik politikalarıyla önlenebileceğine dair bu güçlü fikir ki dünyada da zaten çok yaygındır bu.
07:43Özellikle sağ siyasetin de en sevdiği önlemlerden bir tanesidir.
07:48Gerçekten bununla da önlenebilir mi şiddet?
07:52Şimdi söylediğiniz gibi olay çok katmanlı olduğu için çözümünün de çok katmanlı olması gerekir.
07:58Şimdi okullarda bir güvenlik görevlisinin olması kendi başına kötü bir şey değil.
08:04Hatta iyi bir şey olarak bile düşünebiliriz.
08:06Çünkü örneği sadece aklımıza böyle ekstrem silahlı saldırılar gelmesin.
08:11Bir işte lisede koridorda çıkan bir kavgayı düşünün.
08:15Alelade bütün liselerde olan bir şey.
08:17Şimdi burada bir edebiyat öğretmeni mi o kavgayı mesela ayırmalı orada ve tarih öğretmeni mi ayırmalı?
08:23Bu böyle bir fiziksel durumu da yok.
08:26Buna dair bir eğitimi de yok.
08:27Bunu yapabilecek birinin olması okulda olmamasından iyidir.
08:31Ama eğer konuyu sadece burada bırakırsak yani biz güvenlik görevlisini koyduk.
08:36Hani tamam konu kapandı dersek o zaman konu kapanmış olmuyor.
08:39Çünkü tek başına yetecek bir şey değil.
08:42Şimdi burada düşünün bir ortaokula giden küçücük bir çocuk diyeceğiniz normalde yaşı itibariyle biri.
08:48Çantasında beş tane silahla gidiyor.
08:50Şimdi siz orada karşısında silahlı bir güvenlik bile olsa onu etkisiz hale getirememesi için bir sebep yok.
08:57Cebin çantasında silahla giderken.
08:59Dolayısıyla en baştan olayların oraya gelmesini engelleyici, önleyici bazı adımlar atılması gerekiyor.
09:09Şimdi burada, bu tabii Türkiye'de dediğim gibi çok nadir gerçekleşen bir şey.
09:15Biraz Amerika'da, Batı ülkelerinde daha geçmişi olan şeyler ve oralarda yapılan çalışmalar ki bu Türkiye'deki son iki olayla da Şanlıca
09:24ve Kahramanmaraş'taki olaylardaki örüntü de bununla aslında uyumlanıyor.
09:29Orada o çocukların, o saldırganların arkalarında bıraktıkları bazı yazılar, günlükler vesaireden hareketle.
09:36Çok ciddi anlamda bir kendilerini dışlanmış hissetme ile ilgili bir durum var.
09:43Şimdi burada parantez içinde şunu belirtmem gerekiyor.
09:46Burada dışlanmış hissetmek, gerçekten dışlanmış olmak zorunda da değil.
09:52Belki sadece öyle hissediyor, öyle algılıyor aslında ölüm olmamasına rağmen.
09:55Veya çocuğun kendi özelliklerinden dolayı da dışlanıyor olabilir.
10:01Yani biraz fazla tuhaf bir tip olabilir diğerlerinin arkadaşlık etmesi için örneğin diyelim.
10:06Ama ne olursa olsun bir şekilde önemli olan nasıl hissettiği ve dışlanmış hissettiğiniz zaman bunun aslında bir boyutu var buna
10:15verebileceğiniz tepkinin.
10:16Ki bu iki boyutu da aslında bu saldırganların hayat hikayelerinde görüyoruz.
10:20Bir tanesi bunu düzeltmeye çalışmak, yani biraz daha o grubun içine geri girmek, seni dışlayanların seninle arkadaş olmasını sağlamaya çalışmak,
10:29o ilişkiyi tamir etmeye çalışmak.
10:31Ama bir noktadan sonra bu olmuyorsa eğer, bir şekilde işe yaramıyorsa o zaman kişilerin biraz daha saldırganlaştığı, agresifleştiğini görüyoruz.
10:39İlla bu bir silahlı saldırıya dönüşmek zorunda değil, daha görece zararsız saldırganlıklar da olabilir.
10:46Ama biz saldırganlaştığını görüyoruz, literatürde de bunun yeri var.
10:52Şimdi bunun mantığı da şu aslında, yani mantığı demeyeyim ama temelde arkasındaki mekanizma şu.
10:58Biz aslında insanlar olarak bir grup halinde yaşamaya alışmış, bu şekilde evrilmiş canlılarız ve sürekli bir gruba ait olmak istiyoruz.
11:08O gruptan dışlandığınız zaman kendinizi tehlikede hissediyorsunuz.
11:13Çünkü bir aslında sürüden kovulmuş bir Türk gibi oluyorsunuz ve tek başta hayatta kalma şansınız yok.
11:20Bu aşamada agresifleşerek, daha sert durarak, diğerlerinin gözünü korkutarak hayatta kalma şansınızı aslında bir nevi arttırıyorsunuz.
11:27Böyle bir evrimsel mekanizma olduğu da söyleniyor ve öfkeye dönüşüyor.
11:32Yani okul saldırganlarının çok büyük çoğunluğunun intihara meyilli olduğu, depresyonda olduğu, bununla ilgili istatistikler var yurt dışında.
11:43Geçmişte intihar girişimleri olduğu bir kısmının veya işte kendisine zarar vermek, onu jiletlemek vesaire gibi bazı davranışları çok önceden göstermeye
11:52başladığı biliniyor.
11:53Ama bir noktadan sonra bu kişiler sadece kendilerini suçlamaktan ziyade, yani bende acaba yanlış olan şey ne diye sormak yerine
12:05bana bunu kim yaptı, ben kimin yüzünden bunları yaşıyorum gibi bir düşünmeye dönüyorlar.
12:11Ve bu noktadan sonra artık kendilerini değil dış dünyayı asla suçlamaya başlıyorlar.
12:17Peki yine bir tarafıyla da hani bu okul baskınları ya da okul saldırıları ile ilgili böyle hani genel bir tipoloji
12:29çizdiniz ama bir taraftan da şunu merak etmiyor değilim.
12:33Yani işte bu eğitimin neoliberalleşmesi, işte eğitim konusundaki eşitsizlikler, ondan sonra çocuğu güçlendiren mekanizmaların okul düzeyinde azalması, ne bileyim işte
12:50sanat etkinliklerinin ya da kültürel kulüp etkinliklerinin azalması,
12:56ne bileyim eskiden mesela felsefe değil mi psikoloji ve mantık derslerinin sayısının azalması bir örneklerden bir tanesi.
13:05Ve bütün bunları da hesaba kattığımızda bu tür şiddet faili çocukların sadece aslında bir tür kimyalarındaki anomaliyle ilgili bir duruma
13:23indirgenebilir mi bu şiddet?
13:25Yani o yüzden hani bunları bir tipoloji olarak ortaya koymak şiddetin o atmosferini ne kadar açıklayan bir faktördür diye sormak
13:35isterim.
13:37İndirgenemez tabii ki.
13:39Yani aslında düşündüğümüzde hayatta hiçbir şeyin tek bir sebebi yoktur.
13:42Ne olursa olsun mutlaka onlarca farklı sebebi vardır.
13:46Bazı sebepler daha büyüktür, bazıları daha küçüktür.
13:48Ama sadece birden fazla sebebi olması değil, bazı şeylerin yaşanması için birkaç farklı faktörün üst üste denk gelmesi,
13:56bir klik olması lazım ki o bir şeye dönüşsün.
13:59Şimdi bir yandan sosyal zorlanmaları konuştuk, dışlanma, zorbalanma vesaire gibi.
14:06Ama şu yani makul bir, şöyle bir karşı soru olabilir.
14:11Denebilir ki tamam da binlerce, milyonlarca çocuk dışlanıyor, zorbalığa maruz kalıyor ama aralarından bir tanesi yapıyor.
14:18Yani diğerleri neden yapmıyor?
14:20Aynı şeyleri yaşıyor.
14:21Belki daha sertlerini yaşıyor olmalarına rağmen diğerleri niye agresifleşmiyor dediğimizde,
14:26orada işte bu sefer sadece çevresel değil, kişinin kendisiyle ilgili bazı faktörler de devreye girmeye başlıyor.
14:31Yani şöyle düşünelim, bir trafik kazası yaşadınız Allah korusun ve aynı kazayı yaşamış olsanız bile
14:40aynı arabanın içinden çıkan bir kişi bir şekilde psikolojik olarak hayatına devam edebilirken
14:45diğeri post-traumatik stres bozukluğu yaşayabiliyor.
14:47Halbuki aynı olayı yaşadılar, birebir aynı şeyi yaşadılar.
14:50Çünkü stresi bir şekilde tolere etme seviyeleri farklı örneğin.
14:54Burada dolayısıyla kişilik faktörleri giriyor, çok konuşulmuyor ama üzerinde çok bir şey yapılamayacağı düşünüldüğü için
15:02genetik faktörler de evreye giriyor çünkü akıl sağlığının genetik bazı boyutları da var.
15:08Birçok farklı faktörün denk geldiği noktalarda böyle şeyler yaşıyoruz.
15:14Ki bunlar neyse ki istisnai şeyler aslında.
15:17Yani biz bu olay yaşandığı için doğal olarak hepimiz endişelendiğimiz için benim de ilkokula giden bir çocuğum var.
15:23Yani kötü hissediyor insan, kendisine bunu düşünüyor ama istatistiksel olarak baktığımızda çok nadiren yaşanan bir şey.
15:30Dolayısıyla çok nadiren denk gelen bazı faktörlerden, üst üste hepsinin denk geldiği bazı faktörlerden bahsettiğimizi unutmamamız gerekiyor.
15:39Ama bir taraftan da böyle gelen bir şey yok mu hocam?
15:42Yani sonuçta biz işte özellikle belirli bir yaş grubundaki şiddete dair son 4-5 yıldır mesela hatırladığım çok örnek var.
15:55Böyle gelen de bir şey yok mu?
15:57Yani burada böyle SOS veren bir durum yok mu sizce de?
16:01Şimdi SOS veren bir durum alıp olmadığından emin değilim.
16:07Çünkü tanıklıklardan ziyade onlara bakmak gerekiyor.
16:13Çünkü tanıklık yani bir öğretmenlerin işte tanıklığı, okul yönetiminin vesaire biraz yanıltıcı olabilir çok genel istatistik anlamında.
16:22Ama şu anlamda bir sıkıntımız olabileceğini düşünüyorum.
16:26Yani birkaç farklı şey var.
16:28Bir tanesi işte okulda örneğin şiddet artıyor olsa bile bizim bir yandan devam eden şöyle bir faktörümüz var.
16:35Daha fazla çocuk örneğin liseye gidiyor.
16:38Eskiden liseye gitmeyenler de gidiyor.
16:41Normalde okula gitmeyecek olan çocuklar da gidiyor.
16:43Ve okulda şiddet olayı artıyorsa bu öğrencilerle ilgili bir şey mi yoksa biz işte eğitim alan popülasyonun karakteristiği mi değiştiği
16:51daha farklı bir gruba mı hitap ediyoruz artık böyle faktörler var.
16:55Bir tanesi de tabii ki şimdi oyunlar ve dizilerle yüklememek gerekiyor dedik ama bir yandan şöyle bir olası faktör var
17:03ve böyle önemli bir işaret olarak bir alarm sinyali olarak orada duruyor.
17:08O da oyunlar değil ama dijital iletişim platformları biraz daha ebeveynlerin gözetiminden uzak, gizli hatta bir kısmı illegale hani Türkiye'den
17:17girmesi yasak falan bir şekilde giriliyor platformlar var ve buralarda çocuklar şunlarla karşılaşıyor aslında.
17:26Şimdi bu okul sağdırganlığı meselesine geri dönersek bunların arkalarında birer böyle manifesto bıraktıklarını görüyoruz.
17:35Andrew neydi? Tate bir adam vardı ya hatırlamıyorum adını. Andrew bilmem ne. Evet dinliyorum size.
17:43Tate başka biri galiba ama neyse şey şimdi burada amacın şu olduğunu görüyoruz yani arkaya bir miras bırakmak.
17:53Şimdi siz bırak yani bu okul sağdırısını yapan bırakıyor ama aynı zamanda okul sağdırısını yapan kişi de başkalarının manifestolarını okumuş
18:02oluyor kendisinden öncekilerin ve kendisinden öncekilere öykülmüş oluyor.
18:06İşte burada Kahramanmaraş'taki kişide de bunu gördük işte daha önceki biz okul sağdırganının fotoğrafını işte WhatsApp profil fotoğrafı yapmış vesaire
18:15gibi.
18:15Şimdi burada şöyle bir problem yaşıyoruz. İnsanlar kendi hayatlarını anlamlandırmak isterler. Bir şekilde bir kendi içinde tutarlı, bakışı düzgün bir
18:26anlatıya, bir hikayeye dönüştürmek ve o hikayenin ana kahramanı olarak da kendilerini görmek isterler.
18:32Ama bu her zaman çok basit olmaz çünkü hayatta birçok şey aslında böyle biraz rastgele biraz yaşanır.
18:38Şimdi bu çocuklar belli yaştakiler işte sosyal bir ergenlik sebebiyle, sosyal bazı belki ekonomik şartlar sebebiyle benzer şeyleri yaşıyorlar bir
18:48şekilde benzer tipolojik durumları ama bunları alıp da tek bir anlatıya oturtmuyorlar çoğu en azından.
18:55Şimdi daha önceden bir okul saldırganının bu öğeleri alıp bir hikayeleştirdiği kendi içinde tutarlı bir ana anlatıya dönüştürdüğünü gördüğü zaman
19:04bunu okuyan çocuk diyor ki aa buradaki öğelerin çoğu benim hayatımda da var.
19:11Demek ki beni anlatıyor yani benim gibi biri ve anlaşıldığını, görüldüğünü hissediyor ve oradaki o hikayenin kendi hayatını anlamlandırmak için
19:20kullanıyor.
19:21Çünkü o zamana kadar çok bölük pörçük şeylermiş onların hepsini alıp işte tek bir düşman anladığında işte şunlar yüzünden bunlar
19:28oluyor işte kadınlar yüzünden işte eşcinseller yüzünden işte Yahudiler, zenciler vesaire yüzünden gibi bir hikayeye dönüştürüyor ve o hikaye anlamlandırmasına
19:38sebep olduğu için o davranışı kopyalama ihtimali artıyor.
19:43Böyle bir problemimiz var.
19:44Bu da tabii internet çağının getirdiği bir şey.
19:48İnternetten önce hani teknolojik olarak çok böyle bir şey mümkün değil de herkesin kendi manifestosunu tırnak içinde yayabilir.
19:54Birbirine duymurması.
19:57Burada tabii hani medyaya da genel anlamda böyle bir belki eleştiri yapmak gerekir.
20:02Çünkü şimdi bu Kahramanmaraş'taki çocuğun, saldırganın yazdıkları, çizdikleri her yere yayıldı.
20:12Ve burada kim yaydı ilk kim sızdırdı onu bilmiyorum ama medya organları da bunları paylaştı, yaydı haber veya tık alma
20:20isteğiyle.
20:21Ama bunlar işte bundan sonraki kişilerin de alıp kopyalayabileceği, kendi hayatını uyarlamaya çalışabileceği malzemeler aslında ve medya yoluyla siz bu
20:31malzemeleri veriyorsunuz, kolaylaştırıyorsunuz.
20:33Sırf bunu okudu diye kimse gidip tabii ki sırf bu yüzden böyle bir şey yapmayacak biri gidip de okul saldırısı
20:39yapmaz.
20:40Ama böyle bir riskli bir karakter varsa aklından geçirmiş, biraz düşünmüş, tasarlanmış.
20:47Ona aslında bir üzerinde çalışabileceği bir malzeme sunmuş oluyorsunuz.
20:52Bu da çok tehlikeli bir durum aslında.
20:54Hocam ben az önce o adını tam hatırlayamadım Andrew Tate dediğim kişiyi aslında şu bağlamda söylemiştim.
21:01Evet bu bir okul saldırganı değil ama o işte insel dediğimiz, işte menosfer dediğimiz, erkek egemen o dünyayı besleyen ve
21:10kadın düşmanlığı,
21:11mizojeni de yapan ve bunu yaparken hayatta başarılı görünen değil mi?
21:16Çok lüks arabalara biniyor, ondan sonra çok badisi var, yani body şeyimi çok böyle yerinde bir erkek, erkek erkek vesaire.
21:26Ve kadınları aşağılamanın, işte kadınlara kötü davranmanın iyi olduğunu söylüyor.
21:31Ve bu aslında bir prototip olarak çok da takip edilen bir kişi.
21:37İşte bugün baktım mesela, X'teki takipçi sayısı 10 milyon vesaire, geçen sene 9 milyonmuş ki artıyor.
21:45Yani bu da bize bir şey söylüyor.
21:47Ya bu figürlerin güçlenmesinin yarattığı bir şiddetin normalleşmesi gibi bir durumda söz konusu olabilir mi?
21:58Bunu da şununla bağlamak istiyorum.
22:00Çünkü bu farklı olana düşmanlık ya da farklı olanı dışlamak, bütün bunlar ortak bir şey gibi geliyor bana, ortak bir
22:11ya da tek bir paket gibi geliyor.
22:14Yani işte LGBTİ'ye de düşman olmak, hayvana da düşman olmak, işte sınıfta kendi kendine dönen ya da konuşana da
22:25düşman olmak vesaire.
22:27Bunlar aslında bir iklim ve o iklimle beraber bu işte dediğimiz dijital dünyadaki gruplar arasında bir bağ var ve bu
22:38bağdan da etkilenen ve buradan örgütlenen bir şiddet de var mı sizce?
22:45Yani arada bir ilişki olabileceği doğru.
22:49Yani ne kadar gerçek anlamda işte bu tarz, bu menosphere dedikleri işte bu erkek tırnak içinde, erkek erkek sosyal medya
22:58influencerlarının takipçileri gerçekten ne oranda suça karışıyor, şiddete karışıyor onu bilmiyorum onun oranına.
23:05Ancak bir düşmanlaştırma olduğu belli yani burada özellikle bir de bir tırnak içinde bir sistem yürüyor ve kendisini o sistemin
23:17dışına yetinmiş.
23:18Ne yaparsa yapsın belli bir statüye, belli bir repütasyona gelemeyeceğini düşünen, biraz dışlandığını, dışarı atıldığını düşünen erkeklerin özellikle ilgisini çekiyor.
23:29Zaten bu saldırganlar derken de aslında erkeklerden bahsediyoruz yani kadınlar neredeyse hiç yok.
23:34Hiç yok, tesadüf olmasa direkt aynı.
23:37Ve burada aslında bu erkekler bir şekilde hak ettiklerini düşündükleri pozisyonlara neden gelemediklerini anlamlandırmaya çalışıyorlar.
23:49Şimdi burada kadınların aslında kadınların kimi partner olarak seçeceğini tam olarak bilemiyor olmaları.
23:58Yani kadınların işte tırnak içinde kafası çalışmıyor, onları böyle başka şeylere kandırılıyor.
24:02Halbuki işte erkeğin hası benim vesaire gibi düşünüyor olmak ve onları biraz aşağılamak, onların seçimlerini aşağılamak kendilerine iyi hissettiriyor.
24:13Çünkü öteki türlü şunu demeleri lazım, beni seçmiyorlar çünkü diğerleri benden iyi yani diğer erkekler öyle de demek istemediği için
24:20kadını aşağılamak daha konforlu bir çözüm yolu oluyor.
24:25Tabii işin para kısmı da var.
24:27Yani bu dediğimiz influencerlar aynı zamanda dediğiniz gibi çok lüks hayatlar yaşıyorlar ve bunu da çok gösteriş haline getirerek paylaşıyorlar.
24:36Dünya'nın çok büyük bir kısmı o lüksü yaşamıyor, çok nadir insan yaşayabiliyor ve ben niye orada değilim, ben niye
24:42o lüks hayatı yaşamıyorum, ben de olabilirim gibi düşünmek.
24:47Ki zaten bu influencerlar aslında bunu satıyorlar.
24:50Yani siz nasıl buraya gelebilirsiniz, siz nasıl benim gibi bir hayat yaşayabilirsiniz, siz nasıl alfa erkek olabilirsiniz gibi.
24:56Böyle bir umut satıyorlar ve bu umudun içinde işte o düşmanlaştırma, ben neden oraya gelemedim çünkü benim düşmanım bu ve
25:04benim bunların kafasına ezmem lazım ki buraya geleyim gibi bir şey var.
25:08Ama tabii çok açık kadın düşmanlığı biraz işte internetin son dönemlerinde daha yeni sayılabilecek bir evre ama bizim tabii kadına
25:17şiddet için böyle bir şey, şeylere ihtiyacımız yok.
25:19Bize zaten var olan bir şey farklı boyutlarda.
25:22O anlamda da hani kadınlara şiddet oranı artar mı azalır mı onu da en başta o yüzden çekindim.
25:30Çünkü bize zaten yüksek, daha ne yükselebileceği bir yer var mı onu bilmiyorum.
25:35Yani böyle toparlayabiliriz.
25:37Peki bir de ben şunu da konuşmak istiyorum.
25:41Şimdi dediğim gibi çocukların, bu arada Mehmet Siyetim geldi.
25:46Kendisi Kulis TV'nin kurucularından ve Urfa'daki o yine hepimizi çok üzen olayı sıcağı sıcağına aktaran gazetecilerden.
25:57Mehmet Bey hoş geldiniz.
26:00Hoş bulduk efendim, iyi yayınlar diliyorum.
26:02Siz de adliyedeydiniz o yüzden yayınımıza geç kaldınız.
26:05Çünkü herhalde değil mi ifadeye çağırılmışsınız bir haber nedeniyle.
26:09Bu Urfa'daki o meslek lisesindeki 16 kişinin içinde öğrenciler, öğretmenler, polis ve aynı zamanda herhalde bir çaycının da olduğu o
26:22saldırının faili çocuk kendini öldürdü.
26:27Resmi açıklama böyleydi.
26:29O soruşturmayla ilgili ne var, kent bu saldırıyı nasıl konuşuyor, okullar 4 gün boyunca tatil edildi.
26:39İyi biliyorum, veliler ne durumda, böylesi bir korku, kentte pandemi gibi yayıldı mı, neler bize aktaracaktınız Mehmet Bey?
26:49Öncelikle iyi yayınlar diliyorum.
26:51Evet, Şanlıurfa'da biliyorsunuz Şanlıurfa'nın Sivelek ilçesinde Hasan Çelebi mahallesinde bulunan Ahmet Koyuncu, Teknik Anadolu, Mesleki Teknik Anadolu Lisesi'nde
27:02okuyan Ömer Ket, 9. sınıf öğrencisi.
27:05Bundan iki yıl önce orada okurken, devamçlıktan dolayı okuldan atılıyor.
27:12Okuldan atıldıktan sonra iki yıl geçmesine rağmen içindeki o okula olan kini, daha doğrusu okul müdürü ve okul müdür yarımcılarına,
27:21işte kendisini okuldan atılmasına sebep olan kişilere o kimli bir türlü unutmuyor, diri tutuyor.
27:27Tarık'dan iki yıl geçtikten sonra tekrardan yine bu olayı gerçekleştiriyor.
27:33Bu olayı gerçekleştirirken Ömer Ket aslında o okulun öğrencisi değil, eski öğrencisi.
27:40Açık öğretimden liseye devam eden 9. sınıf öğrencisi, iki yıl geçtikten sonra açık öğretimden devam ediyor.
27:4719 yaşında pompalı silahla okula gelerek, sava sola ateş ederek toplamda 16 kişiyi yarımlıyor.
27:56Ve en sonunda kendisinin de zaten getirdiği silahlarda intihar ediyor.
28:01Burada 10 tane öğrencimiz, 4 tane öğretmenimiz, bir polis ve aynı zamanda yine okulda bulunan bir tane de kantin işletmeclisi
28:10olan Çaycı da maalesef yaralanıyor.
28:13Burada aslında Şanlıurfa, aslında Türkiye'de diyebiliriz, böyle okula toplu saldırıda duyulmamış bir olay.
28:24Ve yine sinirlikte meydana gelen olaydan sonra ve hakeza yine Maraş'ta meydana gelen toplu katliam gibi olaylara,
28:33Türkiye aslında çok yabancı, genelde Amerika'da olan bu olaylar, Amerika'dan çeşitli eyaletlerinden meydana gelen bu olaylar.
28:41Biraz aktardık da, kentte durum ne, biraz sıcağı sıcağına onu sizden alalım.
28:47Çünkü bir de toruşturma aşamasını merak ediyorum.
28:49Kaç kişi gözaltında, neler konuşuluyor, dosyada kısıtlılık var mı?
28:55Evet, şu anda, şu ana kadar Şanlıurfa Valilik'in açıklamış olduğu resim rakamlara göre 20 kişi gözaltına alındı.
29:0320 kişi?
29:03Bunun içerisinde, evet 20 kişi vardı.
29:07Hatta bir tane gazeteci arkadaşımız vardı.
29:10Siverek'te bulunan sabah muhabiri Lütfi Yalgı da gözaltına alındı.
29:13Bu sabah kendisiyle görüştüm.
29:16Dün gözaltına alınmıştı.
29:18İfadesi alındıktan sonra serbest bırakıldı.
29:21Onu da en son duydum.
29:22Tabi diğer gözaltına alınan şahıslarla ilgili soruşturma devam edip,
29:26kentte özellikle Şanlıurfa merkezde okullar çok sakin, okulda hiç kimse yok denecek kadar az.
29:33Siverek'te zaten okullar tatil edildi.
29:36Yani az derken veliler öğrencileri, yani çocuklarını göndermiyor mu okula o anlamda malzeme istiyorsunuz?
29:44Göndermiyor, yani o veliler göndermek istemiyor.
29:48Emin olun, ben de kendim, iki tane oğlum var.
29:51İkisini de ben göndermedim.
29:54Liseye mi gidiyorlar, ortaokula mı gidiyorlar çocuklarınız?
29:58Bir tanesi ilkokul, bir tanesi ortaokul.
30:00Neden göndermedim?
30:02Mesela sizin duygunuz ne?
30:05Emin olun, Urfa'daki hemen hemen tüm verilen duygusu da o.
30:09İşte bu özellikle Siverek'te ve akabinde Maraş'ta, Kahraman Maraş'ta meydana gelen olaylardan duymuş oldukları endişe ve tedirginlik.
30:17Başka hiçbir açıklaması yok.
30:20Yani bugün özellikle bazı okulları gezdiğimde okulların önünde birer tane bekçi, bazılarında birer tane polis olduğunu gördüm.
30:28Ama onların da, düşünün bir okulda 750 öğrenci var.
30:33Mesela Siverek'teki okulda 743 öğrenci vardı.
30:36743 öğrenciyi düşündüğümüzde, ya oraya konulan bir polisin, bir bekçinin ne kadar güvenliği sağlayabileceğini tartışabiliriz yani.
30:46Peki veliler ne konuşuyor?
30:49Yani Siverek'te olsun, Urfa'da olsun, ne tür bu olaylarla ilgili neler söylüyorlar?
30:57Ne tür kaygılarını dile getiriyorlar?
31:00Tabii ki hem Şanlıurfa'da hem de Siverek'te bulunan velilerimiz bu konudan, özellikle bu olaylardan hakikaten çok endişeli, tedirgin bir vaziyette.
31:09Aynı zamanda yine bu olayın olmamasını diliyorlar, bir tekrar olmamasını diliyorlar.
31:15Duymuş oldukları üzüntüyü ifade ediyorlar.
31:18Üzgün olduklarını görüyoruz.
31:20Hakikaten özellikle bu yaralanan çocukların ailelerini de düşündüğümüz zaman, onlarda ben birkaç tanesiyle görüştüm.
31:28Çok üzgün olduklarını gördüm.
31:31Kendilerine geçmiş olsun dileklerini ifade ettim.
31:34Şok içerisindeler.
31:35Çünkü çocuklarını düşemiyorsunuz, çocuklarınızı okula gönderiyorsunuz.
31:39Telefon geliyor, hastaneden alıyorsunuz.
31:42Hakeza yine Maraş'ta çocuklarını okula gönderdiler.
31:45Akşam morktan aldılar.
31:47Yani bu, düşünemiyoruz yani böyle bir şeyi.
31:49Hakikaten bu travma şeklinde devam ediyor yani.
31:53Peki bu soruşturmayla ilgili yani bir tane gazeteci dediniz.
31:57Onun dışında gözaltına alınanlarla ilgili yani bize bir profil çizebilir misiniz?
32:02Gözaltına alınanlar kimler yani atıyorum işte Ömer Tekin akrabaları mı, yakınları mı ya da başka kişiler mi?
32:12Şimdi gözaltına alınanlar arasında dediğim gibi gazeteciler vardı ve aynı zamanda özellikle Ömer Kett'le ilgili bağlantılı olduğu düşünülen kişiler,
32:21şahıslar gözaltına alındı.
32:23Hakeza yine Valilik'in resmi makamlarca açıklamış olduğu dört kişi de iki tanesi ilçe milli eğitim müdürlüğünde ve yine burada
32:32okul müdürü ve okul müdürü yardımcısı olan şahıslar görevden el çektirildi.
32:37Hakeza yine emniyete, ilçe emniyet müdürlüğünde de iki tane yönetici pozisyonuna bulunan emniyet mensubu da görevden el çektirildi.
32:45Gözaltına alınanlar arasında gazeteciler ondan sonra Ömer Kett'e ilgili ona yardım ve yataklık edenler gözaltına alındı ve bu arada
32:56Ömer Kett'in ailesi de...
32:56Pompalı tüfekleri nasıl elde ettiğine dair bir bilgi var mı Mehmet Bey?
33:01Onunla ilgili herhangi bir bilgi yok ama siz de biliyorsunuz özellikle pompalı tüfeklerle ilgili satışlar çok kolay biliyorsunuz özellikle av
33:09bayilerinde gittiğinizde kimliğinizi ibraz ettiğinizde alabiliyorsunuz.
33:14Yani bunlar çok basit şeyler alınıyor.
33:16Bununla ilgili bir düzenleme yapılması lazım.
33:18Özellikle bu pompalı tüfeklerle ilgili, kuru sıkı tabancarlarla ilgili çok iyi bir düzenleme yapılması lazım.
33:25Herkesin almaması gerekir.
33:27Düşünemiyoruz Ömer Kett 19 yapımda almış silahı okula gidiyor.
33:32Yine Ömer Kett'in ailesi, Sevelik'te bulunan ailesi Ömer Kett'in cenazesi Şanlıurfa'ya getirildi.
33:38Şanlıurfa'da sessiz sedasız bir şekilde kimsesizler mezarlığına defnedildi.
33:43Ve akabinde ailesi de Sevelik ilçesinde yine sessiz ve kimsenin görmeyeceği bir şekilde gece o ilçeden alınıp emniyet mensuplarınca koruma,
33:56devlet koruması dahilinde başka biriyle götürüldü, ifade edildi.
34:00Peki Mehmet Bey çok teşekkürler verdiğiniz bilgiler için özellikle son bölüm için tam da buradan yola çıkarak ben Prof. Dr.
34:10Sinan Alper'e onu soracağım.
34:11Ölenler de çocuk ve onlar hiç konuşulmuyor, onların yası tutulmuyor.
34:16Mehmet Yetim'in de dediği gibi mesela Ömer Kett sessiz sedasız kimsesizler mezarlığına gömülmüş.
34:23Buna dair neler söylenmek istersiniz hocam?
34:27Burada tabi mutlaka bu normalde bir insanın normal hayatında yaşayabileceği bir şey değil, makul bir şey değil.
34:36Ve insanların bununla kendi başlarına boşa çıkmaları psikolojik olarak çok zor.
34:42Burada mutlaka bir psikolojik desteğin devletin ilgili kurumlarınca veya işte Spoklar Derneği olabilir, meslek örgütleri olabilir.
34:54Devreye ilgili profesyonel bir destek en azından bu desteğe açık olduğunu söyleyen ailelere en azından bir destek sağlanması gerekiyor.
35:04Yoksa kendi kendine bir insanın çok şey yapabileceği, atlatabileceği bir konu olmasa gerek.
35:10Evet evet ama bir taraftan da herhalde bu ölenlerin de çocuk olduğunu ve o çocukların nasıl bu noktaya geldiği de
35:19konuşulmaması da bir garip durum değil mi hocam sizce?
35:27Tam anlayamadım.
35:28Ölen çocukların yani iki tane çocuk öldü işte onların hiç konuşulmaması yani nasıl bu noktaya geldiler ve işte sessiz sedasız
35:40gömülmeleri, kimsesizler mezarlığına gömülmesi vesaire.
35:44Yani bu da o dediğimiz kolaycılık anlamına gelmiyor mu hocam?
35:49Çünkü ölenler de çocuk sonuçta.
35:52Evet evet.
35:52Sağdırganları kastediyorsunuz.
35:53Evet evet.
35:54Evet yani tabii yani en başından beri zaten konuştuğumuz üzere burada sadece işte bu da böyle biri işte bunun içine
36:03şeytan girmiş.
36:04O yüzden yapmış gibi bir basitlikle bakamayız konuya.
36:08Buraya nasıl gelindi yani bir bebeklikten bir masumiyet noktasından bu aşamaya nasıl gelindi bu aşamaya gelinirken mutlaka bunun Türkiye'de de
36:18bu böyle yurt dışındaki örneklerinde de böyle çeşitli sinyaller zaten verilmiş oluyor.
36:23Yani bir anda aslında aileler belki olayın şokuyla hiç beklemiyorduk böyle bir şey yani hiç bir haberimiz yok falan diyorlar
36:31belki ama normalde biraz deştiğimiz zaman aslında yıllar yıllar öncesinden başlayarak birçok alarm sinyalinin verildiği,
36:39bunun birçok hem okul tarafından hem aile tarafından hem arkadaşları tarafından fark edildiğini ama yeterince üzerine gidilmediğini görüyoruz.
36:49Burada tabii yani bundan sonra benzer şeylerin yaşanmaması için ne yapılması gerekiyor dediğimizde de aslında bu sinyalleri yakalayabilecek ve bunun
37:00üzerine gidebilecek tabii ki sırf biri işte bir tehditde bulunan birini öldürecek değil.
37:07Yani birçok insan tehditde bulunuyor ama neticede sonunda bir şey yapmıyor.
37:10Ama bunu ciddiye alıp belli bir risk faktörü varsa bir çocuk ciddi anlamda bir işte sürekli bir tehditde bulunuyorsa, intihara
37:19meyilliyse, bu konuyla ilgili konuşuyorsa,
37:22internette bu konuyla ilgili araştırmalar yapıyorsa o zaman burada bir üzerinde duracağımız bir nokta var demektir.
37:29Burada da yurt dışında yapılan çalışmalar şunu gösteriyor aslında, burada sadece işte bir psikolojik danışmanlık, rehberlik öğretmenin değil aslında okulda
37:38farklı kesimlerden, öğretmenlerden,
37:41PDR servisi, okul yönetimi, işte okulun belki güvenlik görevlisi, işte belki koridorlarında gezen hademeye kadar bir çeşit bir komisyon olması,
37:51bir sefer kolektif olarak o öğrencinin durumunun ele alınması, bu konuluklarına gidilmesi gerektiği söyleniyor.
38:00Bizim de buna dair bir şey kurmamız lazım.
38:02Çünkü biz sadece şimdi ailelerin de sorumluluğu var diyoruz.
38:06Evet var, mutlaka var.
38:07Yani özellikle bu Kahramanmaraş'taki olay da çok bariz.
38:11Ailenin sorumluluğunu nasıl ihla ettiği.
38:14Ama sadece aileler o zaman biraz daha dikkatli olsun dediğimizde sorun çözülmüş olmuyor.
38:19Çünkü bazı ailelerde dikkatli olmayacaklar veya çocuklarına konduramayacaklar.
38:24O zaman ne yapacağız?
38:25Yani sadece onların inisiyatifine bırakamayız konuyu.
38:28Bunun biraz daha kurumsallaşmış, biraz daha devlet eliyle, biraz daha resmi kurumlar aracılığıyla giden bir süreç olması gerekiyor.
38:36Peki, çok teşekkürler Prof. Dr. Sinan Alper.
38:39Çok teşekkürler Mehmet Yetim.
38:42Özellikle son verdiğiniz bilgiler çok önemliydi.
38:45Ömer Tek'le ilgili, KET'le ilgili pardon.
38:49Çok sağ olun.
38:51İyi yayınlar, kolay gelsin.
38:53Evet, sevgili TM4 takipçileri, okul baskınlarını, çocukların çocukları öldürme noktasına nasıl geldiğini biraz konuşmaya çalıştık.
39:06Tabii ki mesele çok boyutlu, tek bir programa sığmayacak bir mesele.
39:11Ve beli taraftan da unutulmaması gereken ve herkesin aslında kendi payını alması gereken, sorumluluğunu atmaması gereken bir mesele.
39:22Katmanlı ve karmaşık bir mesele.
39:24Konuşmaya devam ederiz diye düşünüyorum.
39:29Başka bir yayında görüşmek üzere.
39:30Hoş kalın, hoşça kalın.
39:32YouTube yayınımızda kalın, beğenin, paylaşın.
39:34Çoğaltın, bağımsız gazeteciliği destekleyin.
Yorumlar