- 12 dakika önce
📌 İran'da bombalar sustu, diplomasi ve propaganda savaşı başladı; avantaj kimde?
📌 Pakistan ön aldı, Türkiye neden geri planda kaldı?
📌 İstanbul’da terör; ABD’li elçiden hızlı teşhis
📌 Zelenski, Şam'da; JD Vance, Macaristan'da; aradaki bağlantı ne?
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı.
📌 Pakistan ön aldı, Türkiye neden geri planda kaldı?
📌 İstanbul’da terör; ABD’li elçiden hızlı teşhis
📌 Zelenski, Şam'da; JD Vance, Macaristan'da; aradaki bağlantı ne?
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, bugün 8 Nisan çarşamba. Ben T24 Dış Haberler Editörü Buse Söğütlü, dış politika analisti Barçın İnanç ile birlikte bir
00:07dış politika ile içli dışlı programı ile daha karşınızdayız.
00:11Dünya nefesini tutmuş Amerika'nın İran'a saldırıp saldırmayacağını ya da bir ateşkes sağlanıp sağlanamayacağını izlerken,
00:19dün gece sahiplerinde Pakistan Başbakanı Şerif'in taraflar arasında iki haftalık bir geçici ateşkes ve Hürmüz'ün açılması konusunda bir
00:30anlaşmaya varıldığı açıklaması geldi.
00:33Birazdan ayrıntılara geçeceğiz ama bu açıklamayla birlikte İran'da bombaların yerini ya da ağır saldırı beklentilerinin yerini
00:43diplomasiye ve aslında büyük oranda da bir propaganda savaşına bıraktığını söylemek mümkün.
00:50Fakat tabii ki bütün bu açıklamalar yapıldıktan sonra kimin avantajlı, kimin daha dezavantajlı çıktığına dair bu süreçten değerlendirmeler yapılıyor.
01:01Öncelikle onu sormak isterim. Diplomasi çok daha güçlü bir şekilde masada ve bütün bu Trump'ın bir medeniyeti yok edeceğiz
01:12açıklamasından sonra
01:13geldiğimiz aşamada İran ve Amerika Birleşik Devletleri hangisi hangi avantaj seviyesinde?
01:21Şimdi bir kere Amerika'ya baktığımızda şöyle bir eleştiri görüyoruz.
01:26Meşhur taco ifadesi var ya Trump always chickens out diye yani Trump her defasında cayar şeklinde.
01:33Hani bir kere bunu kullanmamak gerekiyor diyor uzmanlar.
01:37Neden? Sonuç olarak savaşın engellenebilmesi için tarafların geri adım atması gerekir.
01:44Bir kere belki bunun altını çizmek lazım ama işte bu takodan yola çıkarak Amerika kendi içinde şöyle bir sıkıntı yaşıyor.
01:51Hem uluslararası alanda bir meşruiyet sorunu yaşıyor.
01:55Hem kendi içinde de toplumuna tam olarak anlatabilmiş değil neden İran'da bir savaş olduğuna dair.
02:02Hatta kendi MAGA bazında da bu konuda tereddütler var.
02:07Dolayısıyla Amerika'nın hem uluslararası alanda hem de içeriye dönük olarak savaşı devam ettirme konusunda
02:14daha büyük bir sıkıntısı olacaktır diye düşünüyorum.
02:18Yani ateşkesin devamı için daha büyük bir baskı altında olabilir.
02:22Ama bununla beraber eğer eleştiriler çok fazla olursa tam da işte Kasım'daki ara seçim dönemi öncesinde
02:30Trump toplumda giderek Amerika kaybetti algısını karşı da tam tersine daha uzlaşmaz bir pozisyonu tercihte edebilir.
02:42Şimdi onun dışında bir de Amerikan tarafındaki müzakerecilere baktığımızda
02:48Vance'in müzakereci olarak sisteme girmesi bize bir şey diyor.
02:52İhtimalen İran tarafı tercih etmiş olabilir ama İran tarafını tercih edip
02:57Trump'ın bunu kabullenmiş olması çok önemli.
03:00Çünkü şimdiye kadar bildiğim kadarıyla Vance böyle bir misyon genelde üstlenmemişti.
03:04Damat Jared Kushner var.
03:06Özel temsilci Steve Whitcoff vardı.
03:09Vance'in girmesi belki şöyle bize bir olumlu kapı aralıyor.
03:16Genelde Vance bütün bu magacılar arasında ya biz savaşları bitirme vaadiyle geldik.
03:25O nedenle de büyük savaşlara geçmememiz gerekir mesajını Trump'a veren kişi olarak biliniyor.
03:33Hatta perde arkasıyla ilgili çıkan haberlerde askerlerin bile çok hani nötr kaldığı
03:39yani işte olayın savaş açmanın olumsuz taraflarının çok altını çizmemelerine rağmen
03:46bütün bu ekipler arasında Vance'in daha fazla hani tereddüt gösterdiği söyleniyor.
03:51O nedenle Vance'in içeride olması önemli müzakere ekibinde sanıyorum damat Jared Kushner'de var.
03:58Fakat işte mesele şu bu iki isim de aslında işte diplomat değiller, müzakere işte yetenekleri ne kadar belirgin bunlar bilinmiyor.
04:12Şimdiye kadar mesela bana hep söylenen şey Trump'ın ikinci döneminde İran'la yapılacak müzakerelere dair.
04:18Hani İranlılar o kadar müzakere geçmişine, tecrübesine yani on yıllardır sahipler ki
04:27bu Trump'ın yeni ekibi karşısında Amerikanlıları parmaklarında oynatırlar deniyordu.
04:34Yani Amerikanlılar çok saf kalabilir deniyordu.
04:38Ama işte burada önemli olan hani İran'ın da elini çok yüksek açmaması.
04:43Çünkü eğer karşı tarafı da çok ikna edemezse bu sefer savaş tekrar başlayacak.
04:50İran tarafına baktığımızda ise İran tarafında müzakere başkanı, meclis başkanı Galibaf olduğu anlaşılıyor.
04:59Şimdi ben Galibaf'ı birebir tanıyan bir Türk yetkiliğiyle konuştum.
05:05Onunla hani tanışıklığı ve onunla mesaisi olan birisi.
05:10Hani devrim muhafızları kökenli ama artık İran'daki liderlikler arasında bir takım nüanslar çok önemli olduğu için
05:18biraz daha ılımlı bir kanada yakın olduğu izlenimi veriyor o dönemlerde.
05:24Yani bir hani ne diyeyim bir on sene öncesine dayanıyor tabii bazı gözlemler.
05:29Ama hani o dönem gradikallerin hiç hoşlaşmadığı bir entelektüelin alma törenine izin veriyor.
05:36Çünkü o sırada işte bir belediye başkanlığı görevini yürütüyor.
05:40İşte Türk yetkililerle yaptığı görüşmelerde örneğin bu Şii hilaliyle ilgili olarak diyor ki ya buna hani böyle hep askeri olarak
05:48bakmamak lazım.
05:49Biraz bu İran'ın soft power olarak göremez miyiz?
05:53Hani buradan böyle bir satır arası okuma yapıyor genelde Türk yetkililer.
05:57Satır arası okuma yapmak gerekiyor İranlılarla ilgili.
06:00Çünkü İran'da çok rekabet var.
06:04Farklı liderler, farklı siyasi figürler arasında.
06:07Aslında İranlılar da liderlik düzeyinde de tam düşüncelerini tam olarak ifade edemiyorlar.
06:15Böyle satır arası okuması yapıyorsun.
06:17Dolayısıyla hani o zamanki çıkarımda hani acaba bu Şii hilaliyle devrimin ihracı meselesi,
06:25vekil savaşlarına yapılan yatırımı biraz daha farklı bir bakış açısıyla daha hani mevcut radikal tutumdan daha uzak bir bakış açısı
06:36mı?
06:37Acaba söz konusu diye bakılıyordu.
06:40Onun dışında gene Galibaf işte Mısır, Suudi Arabistan gibi bölge ülkeleriyle bizim iş birliğimizi artırmamız lazım gibi aslında İranlı radikallerin
06:49çok kullanmadığı ifadeler kullanması.
06:51Hani Türk tarafında o zaman için biraz daha böyle farklı bakan bir kişilik mi var şeklinde bir izlenim uyandırmıştı.
06:59Ama aradan geçen süre içinde daha bir radikalleşmesi söz konusu olmuş mudur?
07:04Onu bilemiyorum.
07:06Ama sonuç olarak Amerikalılara karşı İran tarafının hani diplomatik anlamda çok daha tecrübe sahibi olduğu kesin.
07:16Onun dışında da tabii önümüzdeki dönem iki taraf arasında muhakkak propaganda savaşları göreceğiz.
07:21Bu propaganda savaşlarında da İran tarafı kendini kazanan kesim olarak hem dışarı hem de içeri aktaracaktır.
07:29Özellikle içeri döndüğünde kendine karşı olduğu kesimlere yönelik sert tutumunu devam ettirecektir.
07:37Bunu devam ettirirken ama işte bakın yıkılmadık ayaktayız.
07:41Koskoca Amerika'ya kafa tuttuk.
07:43O beklediğiniz Amerika'da yardıma gelmedi.
07:46Dolayısıyla hani siz yol yakınken öyle bize karşı bir takım düşünceleriniz varsa içeriye dönük olarak diyorum.
07:52Hani bunları ilelebet unutursanız daha iyi olur diyeceklerdir.
07:57Ama sonuç olarak kısa dönemde baktığımızda detay şeytan ayrıntıda gizli ve taraflar şimdi belirli noktalar üzerinden bir müzakereye geçecekler.
08:11Evet bir kere zaten hani İran Devlet Televizyonu'nda yayınlanan 10 maddelik Amerika'ya öneriler listesinin geneline baktığımızda
08:20bunların herhangi birini Trump yönetiminin kolayca kabul edemeyeceği açık.
08:26Dolayısıyla önümüzde 10 Nisan'da Pakistan'da İslamabad'da başlaması beklenen müzakerelerin çetin geçebileceğini işaret ediyor.
08:34Genel anlamda maddeler.
08:35Geçebileceği değil.
08:36Geçeceği.
08:37Zaten her müzakere çetindir de çok çetin geçeceği diyelim.
08:41Kesin konuşabiliriz orada.
08:43Evet ama benim maddelere baktığımda dikkatimi çeken 3 nokta oldu.
08:47Bir tanesi 24 Mart'ta Amerika'nın önerdiği bir 15 maddelik bir plan vardı.
08:53Orada da İran'ın elinde işte 3 nükleer tesiste var olan nükleer tesislerin tamamının devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
09:02şartı vardı.
09:04Fakat bu 10 maddelik ve olanda ve Amerika'nın da müzakerelere başlamak için iyi bir zemin olduğunu düşündüğünü söylediği planda
09:12var olan nükleer tesislerle ilgili bir madde yer almıyor.
09:17Bir diğer dikkatimi çeken konu yine önceki 15 maddelikte yalnızca nükleer tesislerin ve nükleer faaliyetin değil
09:25aynı zamanda İran'ın balistik çalışmasının da sınırlandırılması ve füzelerin menzillerinin daraltılması yönünde beklenti vardı ABD planında.
09:35Fakat şimdi son 10 maddelik planda balistik füzeye dair herhangi bir atıf bulunmuyor ve tabii ki bir diğer önemli konu
09:43da Hürmüz meselesi.
09:45İran takip ettiğiniz üzere Hürmüz Boğazı'nı kapatmıştı ve aslında son müzakere beklentileri ve ABD'nin yoğun saldırı beklentisi de
09:55İran'ın Hürmüz Boğazı'nı açmamak konusunda direnmesinden kaynaklanıyordu.
09:59Yine İran'ın sunduğu 10 maddelik planda Hürmüz Boğazı'nda yani Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını taahhüt ediyor iki haftalık
10:08süreçte İran ama
10:09seyri sefer özgürlüğü ve güvenliğini sağlamak için bir protokol ve koşulların oluşturulması maddesi var.
10:16Bu da bize Hürmüz'ün geleceğiyle ilgili bir şey söylüyor.
10:20Şimdi biraz çok hızlı bir şekilde Hürmüz'de İran Savaşı'ndan önceki duruma bakacak olursak Boğazlar'dan geçişi düzenleyen sözleşmeler yapılıyor.
10:30Örneğin Montreux Türkiye'deki Boğazlar'daki geçişi düzenleyen bir sözleşme.
10:35Fakat Hürmüz Boğazı herhangi bir spesifik sözleşmeyle düzenlenmiş bir Boğaz değil.
10:40Bu nedenle de uluslararası hukuk kuralları geçerli ve eğer işte kıyıdaş ülkelere ki bu durumda İran'a ve Uman'a
10:48bir tehdit oluşturmayan, düzeni bozmayan gemilerin özgürce seyahat edebilmesini içeriyor.
10:54Dolayısıyla ne bir vergi ne de bir geçiş ücreti söz konusu ve aslında tabii ki bu sözleşmenin olmaması ve bir
11:01kurumsal bir yere dayanmaması
11:04İran'ın da oradaki hakimiyetini ve bunu gerektiğinde bir araç olarak kullanmasını da tabii ki mümkün kılıyordu.
11:12Şimdi yüksek ihtimalle işte hem zaten ABD hem de körfez ülkeleri bunun artık yerli yerine bir olması en azından öngörülebilir
11:23bir sözleşme ve bir mekanizmaya bağlanmasını istiyorlar.
11:28Tabii ki İran savaş devam ederken geçen gemilerden 2 milyon dolar gibi bir geçiş ücreti alacağını açıklamıştı.
11:35Hatta İran Ulusal Güvenlik Konseyi'nin ilgili komitesi artık bunu bir resmi karar altına almıştı.
11:43Geçen gemilerden ücret alınacağına dair.
11:47Artık belli ki bu konuda ortada bir kırılganlık var Hürmüz Boğaz'ın kapatılmasıyla.
11:52Ve bu kırılganlığı ortaya çıkaran koşulları değiştirmeye yönelik bir tavır alacaklar gibi yani bu müzakereler bunlara odaklanacak.
12:03Evet ama yani sonuç olarak 2 haftada böylesine çetrefil yani Hürmüz Boğaz ile ilgili böylesine çetrefil bir konuda çok ayrıntılı
12:13bir mekanizma üzerinde anlaşmaları çok da mümkün değil.
12:16Yani eğer 2 haftalık ateşkeste beklenebilecek şey Hürmüz Boğaz ile ilgili çok yani genel bir mutabakattır.
12:25Yani hani atıyorum bir komisyon kuralım ve onun üzerinde çalışalım türünden bir şeydir.
12:30Çünkü yorumcuların genelde pek çoğuna baktığımda daha bu bölgeyi açıkçası benden daha iyi bilen ve hani savaş şartlarını, barış şartlarını
12:43daha çok çalışmış uzmanların o da aslında şu anda durumun çok kırılgan olduğu.
12:49Yani iyimserlere oranla biraz kötümserlik daha ağır basıyor gibime geliyor.
12:54Hatta ateşkesin 2 hafta devam bile edemeyeceği söyleniyor.
12:58Çünkü tarafların birbirine büyük bir güvensizliği var açıkçası.
13:04Onun için hani bu belki de böyle taktik bir ara.
13:07İki tarafında bir geri çekilip hani bundan sonra ne yapacağız deyip hani bir nefeslenip ondan sonra belki de hani toparlanıp
13:16tekrar belki de silaha başvuracakları bir arada olabilir.
13:23Yani umuyorum en azından ateşkes süreklilik sağlar ama 2 haftanın ardından eğer ateşkesin yani iyimser olursak belki de en önemli
13:35başarılardan biri belki de ateşkesin devamı olabilir.
13:39Çünkü bu kadar büyük güvensizlik varken ve bu kadar çetrefil konular varken 2 haftada ben sonuç alınır mı doğrusu çok
13:47emin olamıyorum.
13:48Evet bu arada İngiltere Başbakanı Kereştermer bugün Körfez'e gidiyor.
13:53Gündeminde de Hürmüz'ün hem güncel durumu hem de geleceği olması bekleniyor.
13:58Zaten İngiltere daha önce de geçtiğimiz haftada bir Hürmüz'ün geleceği konunu bir video toplantıya başkanlık etmişti.
14:06Bu konuya yani Hürmüz'ün geleceği konusuna odaklar geçmiş görünüyor.
14:12Bir de son olarak şunu sorayım.
14:15Şimdi Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif aslında bu ateşkes kararının açıklanmasından önce bir tweet atmıştı ve demişti ki ben taraflardan 2
14:23haftalık bir geçici ateşkese onay vermelerini bekliyorum.
14:27Hani bu yükseliş yaşanmasın bu tırmanış yaşanmasın dedi.
14:32Ve işte 10 Nisan'da da İslamabad'da bir toplantı bir müzakere başlaması bekleniyor.
14:40Türkiye'de aslında Mısır'la birlikte Pakistan'ın öncülüğünde bir ara bulucu ülkeler arasında yer alıyordu ama geldiğimiz aşamada Pakistan iyice
14:47hem ev sahipliği bakımından hem de bu duyuruları yapması bakımından öne çıktı.
14:52Ankara geri planda mı kaldı? Neler oldu oralarda?
14:55Yani Pakistan neden ön plana çıktı dersek galiba birincisi Orta Doğu'da her zaman için yani zaten Türkiye'yi belki de
15:05diğer Orta Doğu ülkelerinden ayıran en önemli özellik istihbarat başkanlarının geri planda kalması.
15:12Diplomasi alanında uluslararası alanda geri planda kalması.
15:16Genelde Suriye, İran, Pakistan gibi demokrasisi o kadar güçlü olmayan ülkelerde istihbarat başkanları çok önemli roller oynar.
15:25Pakistan'da da ama şu anda öyle bir dönemden geçiyoruz ki bu tür süreçlerde istihbarat başkanları önemli bir rol oynuyor.
15:35Pakistan istihbaratı da genelde Amerika ile çok yakın çalışma pratiğine sahip bir kurumdur Pakistan'da.
15:44Dolayısıyla sadece Pakistan'ın siyasi figürleri başbakanı değil ama mesela genelkurmay başkanının da galiba adı geçiyor Trump hatta öyle bir
15:58şey söylüyor dolayısıyla.
16:00Bir oradan böyle bir şey var yani Pakistan istihbarat ve askeri makamlarının Amerika ile özel kanallarının olması.
16:08Hatırlayalım Pakistan Hindistan savaşında da böyle hani Pakistan ile Amerika arasında böyle bir hattın varlığı bir kez daha kendini göstermişti.
16:19Onun dışında Pakistan bir de Çin ile çok iyi ilişkisi var.
16:23Bütün bu süreçlerde de Çin'in de bir gölgesi var.
16:27Yani hatırlayalım işte İran diyor ki aman Çin gelsin de bir garantör olabilir mi vesaire diye Pakistan Başbakanı Çin'e
16:33gitmişti.
16:34Pakistan'ın Çin ile iyi ilişkisi de burada rol oynuyor diye düşünüyorum.
16:39Çünkü hatırlayalım Türkiye'nin Çin ile ilişkileri o kadar da parlak değil.
16:44En azından Pakistan'ınki kadar iç içe değil.
16:47Çünkü Pakistan Çin ile çok yakın ilişkiler içinde.
16:49Neden Hindistan'ı dengeleme adına Çin-Pakistan ilişkileri daha daha yoğun.
16:56Ankara biraz Çin ile ilişkilerinden de kaybediyor demek durumundayım açıkçası.
17:02Ama bu demek değil ki Türkiye arka planda bir rol oynamamış olsun.
17:09Genelde zaten hani Pakistan, Suudi Arabistan, Mısır bu dörtlünün aslında bir rol oynamış olduğu söyleniyor.
17:17Ama hani ben detaylarına vakıf değilim açıkçası.
17:22Muhakkak ki Pakistan Türkiye yakınlığı nedeniyle Türk diplomasisi de bir takım yaratıcı önerilerini
17:29ya onu öyle deme de böyle söyleyelim böyle deme öyle söyleyelim demiştir.
17:33Onun dışında bir son nokta ama öyle ya da böyle İran'ın gözünde Pakistan ile Türkiye'yi karşılaştırdığımızda
17:41bence Türkiye İran'ın gözünde ne yaparsa yapsın bir NATO müttefiki, ne yaparsa yapsın Amerika'nın müttefiki,
17:49ne yaparsa yapsın Trump'la iyi geçinmek zorunda olan bir lider, ne yaparsa yapsın İran'ın Suriye'den püskürtülmesinde rol oynamış,
17:57Irak'ta karşı karşıya geldiği bir lider.
18:00Dolayısıyla biraz daha Türkiye yerine Pakistan'ı öncelemesi bana çok garip gelmiyor.
18:07Hatırlayalım Pakistan'a füze sallanmadı.
18:10Halbuki Türkiye'ye İran'dan gelen dört tane füzeyi de akılda tutmak gerekiyor.
18:16Evet.
18:16Böyle aslında biz İran'a gözümüzü dikmişken silahlar dün İstanbul'da İsrail Başkonsolosluğu'nun bulunduğu binanın önünde patladı.
18:30Bu bir İçişleri Bakanlığı bu olayla ilgili açıklamasında saldırganlarla ilgili teröristler ifadesini kullandı.
18:40Ve aslında dini istismar eden terör örgütüyle irtibatının bulunduğu açıklandı saldırganlardan birinin.
18:48Fakat tabii ki olay olur olmaz.
18:51Biraz böyle ilginç açıklamalarında, dikkat çekici açıklamalarında olduğu bir süreç yaşandı.
18:57Bu ifade yani dini istismar eden terör örgütü ifadesi genelde resmi makamlarca El-Kaide ya da IŞİD'i işaret etmek
19:06için kullanılıyor.
19:06Henüz bu saldırıyı üstlenen bir grubun olmadığını söylemekle birlikte genelde resmi açıklamalar olayın yaşandığı yerle ilgili olarak yapı kredi plazası
19:17önü ifadesini kullandılar.
19:20Hatta yani bu konuyla ilgili bir takım uyarılarda geldi.
19:23Deniyordu ki saldırının İsrail Başkonsolosluğu'na yönelik olduğunu söylemek ve bunu böyle sunmak,
19:31saldırganların oluşturmak istediği algıya hizmet eder, bu olayın mahiyetini çarpıtacak bir vaziyete getirir,
19:38hedef saptırabilir ve provokatif algılara zemin hazırlayabilir dendi.
19:43Ama hemen saldırıdan neredeyse iki saat geçmemişti.
19:46ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barak bir tweet attı.
19:50Eğer arkadaşlarımdan da rica edersem Tom Barak'ın tweetini ekranlara getirelim.
19:54Tom Barak burada saldırının İsrail Başkonsolosluğu'na yönelik bir saldırı olduğunu ifade ediyor.
20:01Ve bu tür diplomatik misyonlara yönelik bu türden saldırıların uluslararası hukukun ve halkların birbirleriyle olan bağlantılarını hedef aldığını söylüyor.
20:14Hemen bir İsrail Dışişleri Bakanlığı açıklaması vardı hemen ardından.
20:18Orada da yine bu saldırının İsrail Başkonsolosluğu'na yönelik bir saldırı olduğunu ifade ediyordu.
20:26Şimdi bu açıklamalar...
20:28Halbuki Avrupa Birliği'nin Türkiye temsilcisi farklı bir...
20:34İsrail Başkonsolosluğu önündeki polisleri hedef alan bir saldırı olarak nitelendirdi.
20:40Evet, nüanslar genelde dikkat çekici oluyor değil mi?
20:44Şimdi bu yerle ilgili olarak tabii hani aslında Türk tarafı tabii bunun çok böyle köpürtülmesini istemiyor.
20:53Çünkü ben hani bu konuları bilen bir uzmanla konuştuğumda özel olarak açıklamanızda söylerseniz o zaman hani işinizi doğru yapamadığınız mesajı
21:05verirsiniz.
21:05Dolayısıyla hani bu çok da yadırganmadı ama onun dışında örgütlerle ilgili hani yine benim konuştuğum uzmanın dikkat çektiği notta hani
21:17böyle bir tanımlayamama hali, tam isim koymama halinin biraz dikkat çektiği anlaşılıyor konuyu takip eden uzmanlarca.
21:29Fakat şöyle bir yorum aldım.
21:33O da bu eylemin kurgusunun amatörce olduğu fakat uygulamasının profesyonelce olduğu.
21:41Profesyonelce olduğu derken başarılı olduğu anlamında değil ama eylemi yapan üç kişinin hani bir saha tecrübesi olduğu anlaşılıyor.
21:49Fakat bu şey meselesine geri dönersek yani işte bu tanımlama konusundaki bu biraz muğlaklık tam adını koyamama hali.
22:00Şimdi sonuç olarak devlet ya da kamu gücünün teröre meyilli kişiler ya da gruplarla ilgili yaptığı sınıflandırma çok önem taşıyor.
22:10Yani misal biz gazeteciler pazar günü Kadıköy'de yürüyüş yapmak istedik, adalet istedik, basın özgürlüğü istedik.
22:20Yürüyüş yapılmasına bize izin verilmedi artık nasıl bir korku sınıflandırmasına giriyorsak.
22:26Ama bir hafta sonra işte şeriat isteriz diye bağıran bir hani ne diyeceğim artık muhafazakar bir örgüt Üsküdar'da yürümesine izin
22:38verildi.
22:38Yani bu kategorilendirme, sınıflandırma aslında emniyetin alacağı önlemler anlamında da bize bir şeyler söylüyor.
22:47Eğer çok toleransın azsa karşı tarafa o zaman koruma bariyerlerin yüksek oluyor.
22:55Ama sınıflandırmanda daha az riskli görüyorsan yahut da hani böyle işte çok yüksek bir tehlike arz etmediğini düşünüyorsan belki ideolojik
23:10bakış bir körletme durumu yaratıyorsa bilemiyorum ama
23:14o zaman belki koruma bariyerlerinden sızma daha kolay olabiliyor gibi bir yorum aldım ki bana gayet açıkçası mantıklı geldi.
23:27Sonuç olarak hakikaten 85 milyonluk bir ülkede yaşıyoruz.
23:31Ve bu ülkede de Suriye bazında mesela 911 kilometrelik sınırımız var.
23:404,5-5 milyonluk bir mülteci, sığınmacı var Türkiye'de.
23:46İşte bir takım gruplar için sınırda, Suriye sınırında geçişkenlikler olmuş durumda.
23:53Ve de tabii mevcut şartlar, mevcut jeopolitik şartlar da aslında böylesine bir eylemin yapılmasına uygun koşulları da yaratmış durumda açıkçası.
24:07Genelde bu tür eylemlerden, terör saldırılarından sonra işte bu kime yaradı ya da bu nasıl olabildi ya da zamanlaması bakımından
24:18ne ifade ediyor gibi sorular sorulur.
24:20Ama bizim şu anda elimizdeki veriler ya da işte resmi açıklamalar, bu konuyla ilgili değerlendirmeler bize bu konuda bir yorum
24:27yapmayı mümkün kılıyor mu?
24:28Şimdi ben de bu soruyu sordum, işte görüşlerine başvurduğum ve çok değerlendirmelerine kıymet verdiğim uzmanı.
24:36O da dedi ki ya bu iş kime yarıyor sorusu çok da manalı bir soru olmayabilir dedi.
24:42Yani bu aynı anda 4-5 ülke, 4-5 güç merkezinin de işine yarayabilir dedi.
24:52Ama bizim aslında odaklanmamız gereken mesele böyle bir ekosistemin olması,
24:58böyle bir eyleme götürecek uluslararası ve bölgesel bir konjonktürün olması.
25:05Sonuç olarak işte İsrail'in Gazze'de yaptıkları, İran Savaşı, işte artan bu belirsizlik vesaire.
25:13Bunun, bu böyle bir ekosistemin zaten Türkiye'de de etkisi, kendini hissettirmesinde doğal karşılanması derken,
25:26yani bu normal anlamında demiyoruz ama sürpriz olmaması gerekiyor ve buna karşı da teyakkuzda olmak gerekiyor sonuç olarak.
25:36Ben de açıkçası İsrail'in Gazze, yani Hamas'ın 7 Ekim saldırısından sonra İsrail'in uyguladığı siyaset nedeniyle,
25:46hani 11 Eylül benzeri saldırıların bölgemizde, Avrupa'da, Amerika'da her yerde olabileceğine dair,
25:53doğrusu kendi içimden çok bu riski doğrusu görüyordum açıkçası.
26:00Bu risk, savaşlar devam ettiği sürece de önümüzde elbette duracak.
26:06Evet, aslında mevcut şartlardan bahsederken biraz da Suriye'ye doğru gidelim.
26:11Çünkü bu hafta çok daha böyle birbiri ardına gelen ilginç gelişmeler oldu.
26:17Öncelikle Cumhurbaşkanı Erdoğan 3 Nisan'da Rusya Devlet Başkanı Putin'le bir telefon görüşmesi yaptı.
26:24Hemen Erdoğan ve Zelenski 4 Nisan'da bir gün sonra İstanbul'da Dolmabahçe'de görüştüler ki bu Zelenski için sürpriz bir ziyaretti.
26:32Daha önce duyurulan, beklenen bir ziyaret değildi.
26:36Görüşmelerin gündeminde tabii ki İran ve bölgesel gelişmeler de vardı.
26:40Ve 5 Nisan'da Zelenski, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın uçağıyla Şam'a gitti.
26:45Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da Şam'daydı.
26:49Şara'yla ve Dışişleri Bakanı Şeybani ile görüşmeler oldu.
26:55Ve aslında o ziyaretten bu fotoğraf çokça gündem oldu.
27:01Burada Hakan Fidan'ın Ukrayna heyetiyle birlikte Zelenski ve Şara görüşürken oturduğunu, o masada, o odada bulunduğunu görüyoruz.
27:11Ve hemen Fidan döner dönmez ertesi gün Tom Barak'la, ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye özel temsilcisi Tom Barak
27:21'la görüştü.
27:21Şimdi önce Putin'le görüşmesi, sonra Zelenski'nin gelmesi, sonra birlikte Suriye'ye gitme, bu konuyla ilgili yorumlarınız ne olur?
27:29Şimdi herhalde diyorum Cumhurbaşkanı Erdoğan Zelenski'nin ziyaretinden bir gün önce Putin'i aradıysa ihtimalen, çünkü bu gerçekten Türkiye'ye
27:38diplomasisinde gördüğümüze bence olumlu olabilecek bir konu.
27:41Yani bazen tarafları önceden bilgilendirip, bak biz senin arkandan iş çevirmiyoruz, işte şu amaçla geliyor, yahut da gelmişken senin ileteceğin
27:52bir şey var mı şeklinde bir telefon konuşması yapmış olabilir diye düşünüyorum.
27:57Ama doğrusu böyle hem Rusya'yı hem İsrail'i aynı anda irite edecek şekilde Türkiye'nin, Zelenski'nin Suriye ziyaretinde
28:09bu kadar görünür olmasını çok anlamlandıramıyorum.
28:13Biraz böyle kör gözüm parmağına durumu niye tercih edildi?
28:18Çok emin olamıyorum doğrusu, çünkü belli ki uluslararası ilişkileri öğrencileri bile en basitinden Zelenski'nin, Şam'a ziyaretinin gerekse Rusya
28:31'yı rahatsız edeceğini, gerekse İsrail'i de irite edeceğini bilir.
28:36Burada benim açımdan herkes genelde Rusya'ya odaklandı ama ben açıkçası İsrail'e de odaklandım.
28:44Neden? Çünkü İsrail başından beri ne istiyor?
28:47Suriye'nin bütün askeri altyapısını ortadan kaldırdı.
28:52Özellikle Suriye'nin hava savunma sistemlerini, yani Suriye'nin kendi ülkesinde hava sahasına sahip olmasını, kontrol altında tutmasını istemiyor.
29:02Neden? Bu sayede İran'a aksesini çok rahat bir şekilde devam ettirebiliyor.
29:10Yani çünkü İsrail belli ki İran'ı hedef aldığı için Suriye hava sahasında rahat hareket etmek istiyor.
29:20Ukrayna'nın en iyi olduğu şey ne?
29:23Hava savunma sistemleri bir taraftan da.
29:26Yani Ukrayna savaş boyunca çok ciddi şekilde tecrübe elde etti.
29:32O nedenle Ukrayna'nın ziyaretini her şeyden önce İsrail'i çok rahatsız edeceğini tahmin ediyorum en baştan.
29:41Tabi Rusya'yı da rahatsız edecektir.
29:43İşte buradan aslında şöyle bir atlama yapabiliriz.
29:47Macaristan'a doğru atlama yapabiliriz.
29:50Yani Orta Doğu'dan Macaristan'a nasıl atlayacağız?
29:53Şimdi Zelenski açısından İran savaşı kendi topraklarında yürüyen savaşın geri plana düşmesine neden alıyor.
30:05Her şeyden önce misal Amerikalılar İran'da İran savaşı nedeniyle harcayacakları mühimmatın belki de Ukrayna'ya ihtiyacı olduğu zaman gönderemeyecek değil
30:17mi?
30:17İşin bu türden boyutları da var.
30:20Dolayısıyla aslında Zelenski bir taraftan da Rusya ile mücadelesini devam ettirirken İran savaşının Rusya'nın elini ne kadar rahatlattığını görüyor.
30:34Hem mesele ikinci plana düşüyor ama hem de Hürmüz Boğazı nedeniyle işte Amerika ne diyor Rusya'ya tamam sen artık
30:42petrolünü satabilirsin diyor.
30:44Yani Rus savaş makinesinin finansmanının sağlayacağı bir adım atıyor Amerika.
30:50Ukrayna bundan çok rahatsız oluyor.
30:52Rahatsız olduğu gibi İngiltere de rahatsız oluyor.
30:55Neden?
30:56Çünkü İngiltere açısından şu anda İran savaşı ikinci planda.
31:01En önemli kendisi açısından en önemli savaş Rusya-Ukrayna savaşı.
31:06O nedenle de deniyor ki misal hani Amerika ile İngiltere'nin özellikle İran'daki savaş nedeniyle biraz ayrışması biraz da bundan
31:16kaynaklanıyor deniyor.
31:18O nedenle İngiltere İran savaşında çok da fazla Amerika'ya destek verme olayına girmedi.
31:25Şimdi Macaristan'a nasıl geliyoruz?
31:27Macaristan seçimleri geliyor.
31:29Bu hafta sonu pazar günü seçimler yapılacak.
31:32Malum Viktor Orban daha Rusya'ya yakın bir isim.
31:37Fakat tam da seçimler öncesinde birdenbire işte mesela Türk akım boru hatlarında bir sabotaj hali ortaya çıktı diye bir açıklama
31:49yaptı Viktor Orban.
31:50Sırbistan tarafında patlayıcı bulundu diye.
31:53Aynen şimdi muhalefet lideri dedi ki işte hani bu böyle işte seçimde elini kuvvetlendirmek için yapıyor olabilir falan filan dedi
32:03ama hani bir taraftan da Viktor Orban'ın kastettiği belki de hani biz Rusya'ya yakınız o nedenle acaba hani
32:13Ukrayna'yı hedef alan, Ukrayna'yı ima eden açıklamalarda bulundu.
32:20Ama bu Macaristan'da da tartışma yarattı.
32:23Genelkurmay başkanı çıktı tam böyle Viktor Orban'ı tam yalanlamadı ama tam da doğrulamadı.
32:31O tarafını görebildin mi sen detaylarını galiba şey değiliz çok İran'a odaklandık ama yani Viktor Orban'la Genelkurmay başkanının
32:41açıklamalarında böyle nüanslı açıklamalar vardı.
32:44Demek istediğim şey şu şu anda Macaristan özelinde aslında bir Batı ve Rusya Ukrayna çekişmesi de görüyoruz.
32:56Amerika Ukrayna'nın Macaristan seçimlerine müdahil olduğu gerekçesiyle vay sen bunu yaparsan bak ben de karşılığında bunu yaparım diyen bir
33:07adım attı.
33:07Evet yani şu anda Amerika'nın Macaristan'da sahada olduğunu söylemek mümkün çünkü ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance seçime 5
33:15gün kala dün Macaristan'a gitti.
33:18J.D. Vance'in oradaki bir etkinlikteki konuşmasından bir kesit var ekranlara getirmek isteriz arkadaşlarımdan da rica edersen.
33:28Burada Yürüksel'e Avrupa'ya sesleniyor.
33:33Dinleyelim.
33:55Fakat J.D. Vance'in bir galiba ya basın toplantısında söylediği başka bir şey daha var.
34:02Orada da Ukrayna'nın Amerika'nın seçimleriyle de parmağı olduğunu söylüyor.
34:08Açık açık yani.
34:10Dolayısıyla bence hani skandal açıklamalar var açıkçası.
34:16Yani Ukrayna'yı bil fiil hani biz genelde şey diye düşünüyoruz Rusya müdahale etti Amerikan seçimlerine diye.
34:24Halbuki J.D. Vance orada açık olarak Rusya'yı değil Ukrayna'nın aslında seçimlere müdahale ettiğini söylüyor.
34:33Çünkü bu Vance ve takımının bir şeyi var unutamadıkları bir can yakıcı bir meseleleri var.
34:45O da zamanında işte Biden'la işte Zelenski bir yakınlaşması söz konusu.
34:52Ondan sonra Trump işte Zelenski'den ya da Ukrayna'dan şey istiyor.
34:56İşte Biden'ın oğlunun Ukrayna'daki yolsuzluklarıyla ilgili bilgi istiyor.
35:01Ama işte onlar gelmiyor falan.
35:03Bir ne diyeceğim diş ağrısı yani bir ifade vardır onu bulmaya çalışıyorum.
35:07Karın ağrısı ha yaşa geçmişten bir önceki seçimden kalan bir karın ağrısı var Ukrayna'ya dönük olarak.
35:15O nedenle mesele böyle bir enteresan bir boyut aldı açıkçası.
35:19Bu arada işte Orban'ın Dışişleri Bakanı ile Rusya Dışişleri Bakanı'nın Lavrov'un arasında bir konuşma bir telefon görüşmesi
35:28sızmıştı.
35:28İşte bilmem ne Rus oligarkına yönelik yaptırımları kaldırın diye.
35:34Yani aslında Rusya'nın işte AB'ye, AB için de bir takım hareketlerini, hareket marjını güçlendirmek için
35:42işte Macaristan'ı kullandığına dair işte şüpheleri arttıran.
35:46Hatta işte Orban'ın da bakın işte Avrupalılar bizim seçimlerimize müdahale etmek için bizim telefonlarımızı dinliyor gibi bir yorum yapmasına
35:54neden olan
35:55böyle bir şey bir sızmada olmuştu.
36:00Açıkçası yani genel olarak Macaristan'daki siyaseti belirleyen Orban'ın siyasetini belirleyen şeylerden en önemlilerinden bir tanesi
36:09bu dışarıdaki bu dış güçler ve işte o Avrupa ve işte bütün Rusya-Ukrayna savaşından sonra Orban'ın eline geçirdiği
36:20o müthiş tırnak içinde fırsat.
36:22Çünkü her fırsatta işte Avrupa'nın iç siyasete müdahale etmeye çalıştığını ve bir takım adımları engellemeye çalıştığını söyleyerek propaganda yapıyor.
36:35Ben İstanbul Yönetim Kurulu üyesi Dr. Edgar Şar'la konuştum dün.
36:40Kendisi Macaristan siyaseti konusunda uzun yıllardır çalışan bir isim.
36:45Açıkçası yani Macaristan seçimleri birincisi yani Orban bir süredir Avrupa'nın Avrupa Birliği'nin bir takım özel toplantılarından bile
36:55ya bu Rusya'yı laf taşıyor olabilir diyerek dışlanan bir isim.
36:58Birincisi bu hani Amerika'nın sahada olması ve Ukrayna'nın savaşa seçime müdahale ediyor olduğuna dair iddialar ortadayken
37:07önemli bir seçim.
37:09Dünyanın da baktığı bir seçim.
37:11Fakat bizim açımızdan Türkiye ile Macaristan aslında hiç ortak iki yani hiç karşılaştırılamayacağını hayal ettiğimiz iki ülkeyken
37:20bir takım sebeplerle Macaristan ve Türkiye arasında çok büyük benzerlikler kuruluyor.
37:26Yine Edgar Şar'ın verdiği şöyle çarpıcı bilgiler var.
37:29Karşılaştırma yani bizim neden bu kadar ilgiyle izlediğimize dair önemli bir şey olabilir diye söylüyorum.
37:35Macaristan'ın toplamı neredeyse İstanbul'un yarısı kadar.
37:38Özellikle işte seçim kazanmak için ihtiyaç duyduğunuz oy sayısı bile Macaristan'ın, Macaristan'dakinin %70-80'ine denk geliyor.
37:48Fakat daha da önemlisi işte Macaristan'da Orban yeniden 2010'da iktidara geldikten sonra
37:55işte çok büyük değişimler, anayasa değişiklikleri, seçim sistemi değişiklikleri burada biraz
38:01işte Türkiye'de 2007-2008'den sonra var olan yaşanan değişikliklere benzetiliyor.
38:07Ve aslında şöyle ilginç de bir bilgi var.
38:11Budapest'te de 2019'da yerel seçimleri ilk kez muhalefetin adayı kazandıktan sonra
38:18yine 2019'da belki AKP'nin iktidara gelmesinden bu yana en büyük seçim,
38:24muhalefetin en büyük seçim başarısını kazanmış olan Ekrem İmamoğlu'nu Saraçhane'de ziyaret ediyor.
38:30Ve diyor ki siz neler yaptınız, nasıl yaklaştınız bunları konuşalım diyor.
38:36Dolayısıyla iki ülke arasında geçtiğimiz 10-15 yılda izlenen politikalarla ilgili olarak
38:43önemli bir paralellik var.
38:45Son güvenilir anketlere göre muhalefet adayının 10-15 puan gibi bir farkla önde olduğuna dair
38:54anket sonuçları var.
38:56Ama tabii ki yani işte Macaristan'da insanların Orban'ı, iktidarı kolayca devredebileceğine dair
39:01ciddi de böyle endişeleri var bu hani olamayacak bir hayal gibi geliyormuş insanlara.
39:08Sonuç olarak çok Avrupa'nın özellikle çok yakından izleyeceği bir seçim.
39:15Yani bu seçimlerde mesela seçim meydanlarında, pankartlarda Avrupa Birliği'nden
39:21işte Ursula von der Leyen'in fotoğraflarının vesaire olması tabii çok dikkat çekici.
39:26Hani pazar günü ilgiyle izleyeceğimiz bir seçim olacak o kesin.
39:31Evet.
39:31Şimdi haftanın gözden kaçmasın dediğimiz gelişmesine geçelim.
39:37Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde protestolar var.
39:39Hemen Cumhurbaşkanı Tufan Erurman'ı görmeden önce.
39:43Ben veda ediyorum.
39:45İyi haftalar diliyerek.
39:46Kolay gelsin.
39:47Teşekkürler.
39:50Evet arkadaşlarımdan rica edeyim Tufan Erurman'ın o sosyal medyada da çokça paylaşılan videosunu ekranlara getirelim.
39:58Sonra birazcık üzerine konuşalım.
40:12Evet burada ne görüyoruz?
40:14KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erurman meclis önündeki protesto esnasında o esnada gerilim çok yükselmişken,
40:22polis saldırı, polis müdahale ederken eylemcilere, eylemcilerle birlikte meydanda, o eylem alanında.
40:31Şimdi Kıbrıs'ta bu gelişmeler niye oluyor?
40:34Birincisi Kıbrıs'ta bir kamu, özellikle kamu çalışanlarının sendikaları bir grev kararı aldılar.
40:42Bunun sebebi de ülkede enflasyon arttıkça bunun farkının çalışan ücretlerine yansıtılması gibi bir uygulama vardı.
40:51Fakat son geçirilmeye çalışan tasarlarıyla birlikte bunun yansıtılmasının, yani enflasyon farkının yansıtılmasının önüne geçmek istiyor iktidar koalisyonu.
41:03Aslında benim Kıbrıs'ta konuştuğum kaynaklar, Kıbrıs'taki bu protestoların hayat pahalılığından ve enflasyon karşısında halkın alım gücünü kısıtladığından çıksa da
41:17artık böyle bir tür iktidar karşıtı ve aslında erken seçimi de isteyen, talep eden bir duruma dönüştüğünü söylüyorlar.
41:27Benim konuştuğum kaynaklar, özellikle sendikaların bir erken seçim tarihi alana kadar protestolarını sürdürebilecekleri yönünde.
41:38Bu arada bu eylemlerin, bu protestoların ardından KKTC Başbakanı Ünal Üstel'in bugün Ankara'ya gelip
41:49Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'la görüşeceği ve işte yıllık mali ve iktisadi işbirliği sözleşmesini, protokolünü imzalayacağı beklenirken
41:59bu randevunun iptal edildiği söyleniyor. Bunun da sebebi işte Ankara'nın Kıbrıs'taki hükümetten öncelikle bu yasaları çıkartmasını beklediğini ve istediğini
42:10ancak bu konuda eylemlerle ve ciddi dirençle karşılaşınca Ankara'nın da bu randevuyu iptal ettiği söyleniyor diyelim ve radarla devam
42:18edelim.
42:28Evet 10 Nisan'da İslamabad'da, ABD ve İran arasında müzakereler yapılması bekleniyor.
42:3611-15 Nisan'da İspanya Başbakanı Pedro Sanchez Çin'e gidiyor.
42:4112 Nisan'da yayınla da ifade ettiğimiz gibi Macaristan'da genel seçimler yapılacak.
42:47Bu haftalık bizden bu kadar. İyi haftalar, hoşçakalın.
Yorumlar