- 5 saat önce
📌 İkinci tur görüşmelerde Antalya-İslamabad hattı
📌 Antalya Diplomasi Forumu’na İran damgası
📌 Orban kaybetti, Erdoğan gaza bastı
📌 Kıbrıs’ta yeni hellim savaşları
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı
📌 Antalya Diplomasi Forumu’na İran damgası
📌 Orban kaybetti, Erdoğan gaza bastı
📌 Kıbrıs’ta yeni hellim savaşları
🎙️ Barçın Yinanç ve Buse Söğütlü yorumladı
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Merhaba, bugün 15 Nisan çarşamba, ben T24 Dış Haberler Editörü Buse Söğütlü,
00:05Dış politika analisti Barçın İnanç ile birlikte bir dış politikayla, işe dışlı programıyla daha karşınızdayız.
00:11Amerika ve İran arasında ilan edilen iki haftalık ateşkesin bitmesine altı gün kaldı.
00:1811 Nisan'da Amerika ve İran son 49 yıldır yapılan en üst düzey görüşmeleri yaparak
00:25Pakistan'ın başkenti İslamabad'da bir araya geldiler.
00:28Ve bu görüşme tam 21 saat sürdü.
00:31Görüşmenin ardından Hürmüz Boğazı ile ilgili yaşanan restleşme,
00:36acaba ateşkes çökecek mi, ne olacak gibi endişeleri beraberinde getirdi.
00:42Fakat bütün bunlar olurken de bir yandan, dünden bu yana taraflar arasında,
00:49Amerika ve İran arasında ikinci bir görüşmenin yapılabileceğine dair de sinyaller arttı.
00:54Bu arada Washington'ın yine 40 yıl sonra ilk kez bir Lübnan-İsrail doğrudan görüşmesine de ev sahipliği yapacağını hatırlatalım.
01:05Eğer ABD-İran görüşmelerine dönecek olursak,
01:09buradaki en büyük sinyal ABD Başkanı Donald Trump'tan geldi.
01:13Donald Trump, Washington Post'ta bir açıklamada bulundu.
01:16Ve dedi ki, önümüzdeki iki gün içinde bir şeyler olabilir.
01:19Hatta oradaki muhabire dedi ki, sizin yerinizde olsan oradan ayrılmazdım, önemli şeyler olacak.
01:24Buradan da taraflar arasında yeni bir görüşmenin hazırlığının yapıldığını çıkarıyoruz.
01:31Fakat tam da bu iki gün içinde, 17 Nisan'da Antalya'da Antalya Diplomasi Forumu başlıyor.
01:37Pakistan Başbakanı, ABD ve İran arasındaki en önemli ara bulucular,
01:42yani en öne çıkan ara bulucu olan Pakistan'ın Başbakanı Şahbaz Şerif,
01:47Türkiye'ye gelecek, Antalya'ya gelecek.
01:49Yine Wall Street Journal'da bu toplantı, bu forum kapsamında,
01:54Suudi Arabistan, Mısır, Pakistan ve Türkiye arasında,
01:57Hürmüz'ün geleceğine yönelik bir toplantı olabileceğini yazdı.
02:01Yani bu işte Trump'ın iki gün açıklaması, Hürmüz'le ilgili beklenen toplantı
02:07ve Antalya Diplomasi Forumu'na Pakistan Başbakanı'nın gelmesi,
02:12acaba Ankara-İstanbul hattında böyle bir ABD ve İran konusunda bu hattı mı öne çıkıyor diye düşündürmüyor değil.
02:20Siz ne dersiniz?
02:23Yani böyle ilginç bir üst üste gelme durumu var doğrusu.
02:26Gene hani biz bildiğimiz bir şey varsa o da Antalya Diplomasi Forumu'nun Cuma günü başlıyor olacak olması
02:34ve bu bağlamda da Pakistan Başbakanı bir bölge turuna çıktığı için kendisi de açıkladı,
02:42Suudi Arabistan, Mısır'a gideceğim, Türkiye'ye gideceğim diye önceden de açıklandığı için
02:46herhalde turunun son ayağında Türkiye'de olacak.
02:49Ama yine senin de söylediğin gibi yabancı basından öğreniyoruz ki
02:54dört ülkenin dışişleri bakanları yine Antalya'da görüşecekse Pakistan Dışişleri Bakanı burada.
03:01Ama sonuç olarak Amerika ile İran arasındaki müzakerelerde ara buluculuk rolü oynayan kim?
03:07Aslında Pakistan Dışişleri Bakanı asıl.
03:10Hani Pakistan Başbakanı belki olmasa da olur ama Pakistan Dışişleri Bakanı.
03:14Şimdi Trump da bir iki güne kadar hani orada yeniden bir şey olur dediği için
03:20hani belki tahmin ederim ki Ankara İslamaba'da belki diyecektir ki
03:25ya hani madem siz de buradasınız hem Başbakan burada hem Dışişleri Bakanı burada.
03:31Malum Türkiye'nin şöyle de bir pozisyonu vardı.
03:34Türkiye bütün bu doğrudan görüşmeler başlamadan önce taraflara ikili görüşme önermişti.
03:40Yani siz ikili konularınızı görüşün biz de ayrı olarak bölge ülkeleri olarak bir araya gelelim.
03:47Bölgenin sorunlarını yani hani bundan sonra savaş nasıl çıkmaz ya da işte o zaman
03:53hani Hürmüz meselesi bu kadar ön planda değildi.
03:56Dolayısıyla Türkiye bunu da söyleyecektir.
03:58Yani hazır burada bölge ülkeleri de varken diye.
04:01Ama birincisi hani İslamaba'a buna çok yanaşmak istemeyebilir.
04:05İkincisi İran çok Türkiye'nin ön plana çıkmak istemeyebilir.
04:09Ve de yani bildiğim kadarıyla sen de galiba bir takım hani kaynaklarından bu aşamada
04:15Amerika'dan bir üst düzey Antalya Diplomasi Forum'la bir şu aşamada geliş beklenmediğini söyledin.
04:22Ama evet yani böyle bir ört üst üste gelme durumu var.
04:26Hani bu durumda da eğer cuma cumartesi Amerika-İran buluşması olursa
04:31bu sefer tabi bütün kameralar ve spot ışıkları bu sefer İslamaba'da dönecek.
04:37Ve o zaman da Antalya Diplomasi Forum'unun çok bir parıltısı açıkçası kalmayabilir.
04:44Dolayısıyla böyle bir zamansal örtüşme var.
04:46Gerçekten de Trump'ın söylediği gerçekleşir ve cuma cumartesi gibi bir İran Amerika toplantısı İslamaba'da olursa
04:55bu sefer Antalya Diplomasi Forum'u bayağı bir geri plana düşer diye düşünüyorum.
05:01Çünkü Antalya Diplomasi Forum'unun şöyle bir avantajı oldu.
05:04Tam da bölgede savaş varken böyle bir diplomasi forumunun bu zamanlamayla toplanması
05:10aslında bir avantaj Türk diplomasisi için.
05:13Ama tabi dezavantaja da dönüşür eğer o görüşmeler İslamaba'da olursa.
05:18Hani onun dışında Amerika-İran görüşmeleri nereye doğru gider?
05:24Her şeyden önce zaten ilk görüşmede hani 21 saat sürmüş olsa da çok büyük sonuçlar
05:33hatta küçük sonuçlar bile çok beklenmiyordu.
05:36Olabilecek en iyi şey aslında görüşmelerin devam edeceği kararı olurdu ki o bile çıkmadı.
05:42Ama biliyorduk ki bir şekilde bir ikinci tur görüşmeler ateşkes öncesinde olur diye bir beklenti zaten vardı.
05:52Yavaş yavaş da böyle içeriye dair bir takım ipuçları da çıkmaya başlıyor.
05:56Burada ilginç olan tabi yani deniyor ki uzmanlarca hani nükleer silah konusu bile bir tık geri plana düşebilir.
06:07Hani orada iki tarafın anlaşmasındaki en sıkıntılı taraf Trump'ın o zamanında İran'la yapılan JCPO denen o anlaşmadan geri
06:18çekilmiş olması.
06:19Şimdi eğer o anlaşmaya benzer bir takım ilkelere evet derse o zaman eleştiri altında kalacak.
06:29Yani diyecekler ki madem sen o anlaşmadaki hükümlere benzer şeyleri kabul ettin o zaman hani niye anlaşmadan çekildin?
06:40Onun için bu aşamada Trump hani İngilizce'de zero sum game denen çok maksimalist.
06:46Yani hiçbir şekilde silah üretmeyeceksin hiçbir şekilde uranyum zenginleştirmeyeceksin.
06:53Bunun gibi biraz daha maksimalist tutum alıyor gibi.
06:56Gerçi gene böyle bir 20 yıllık bir moratoriumdan söz ediliyor Amerika tarafından.
07:01İran tarafından bir 5 yıllık moratoriumdan.
07:04Ama asıl ilginç olan şey Hürmüzboğazı oldu.
07:08Çünkü normalde geçmişte Hürmüzboğazı bu denklemin aslında bir parçası değildi.
07:14Ve birdenbire denklemin neredeyse en önemli parçası oldu.
07:19Orada da şöyle ilginç bir durum var.
07:21Herkes şunu söylüyor ya demek ki İran'ın elinde çok önemli bir koz varmış bunu niye şimdiye kadar masaya sürmedi
07:28diye.
07:29Onun arka planına bakıldığında da anladığım kadarıyla bu konu biraz İran'da radikallerle ılımlılar arasında bir görüş ayrılığı içerdiğini anlıyorum.
07:39Yani zamanında radikaller ya biz bunu masaya sürelim dediklerinde sanıyorum ılımlılar frene basan taraf oldu.
07:47Çünkü Hürmüzboğazı'nın da aslında çok riskli bir koz.
07:52Yani çok dikkatli İran'ın oynaması gereken bir koz.
07:56Birincisi kendisine zarar verebilir.
07:58İkincisi zaten İran bu kadar Avrupa'dan ve kendi bölgesindeki ülkelerden izole edilmişken bir de böylesine dünya ekonomisini sarsıtacak bir kozu
08:11oynaması izolasyonunu arttıracaktı.
08:14Ama bir başta söylediğim gibi İran'ın kendisini de boğazlamasına neden olacak bir koz bu.
08:20Nitekim Amerika Birleşik Devletleri zaten madem Hürmüz'ü sen kapatmak istiyorsun o zaman ben de kapatırım dedi değil mi?
08:31Evet. Tam da İslamabad'daki görüşmeden sonra Amerika'nın Hürmüz'ü blok etme kararı açıklandı.
08:41Buna bu deniz blokajından bahsediyoruz.
08:45Bunun böyle el kitabı var nasıl bu blokajlar uygulanabilir diye ona baktığımızda
08:50yani düşman bir devlete ait düşman bir devlet tarafından işgal edilen belirli bir limanı, havalimanı ya da benzeri yerleri tüm
08:59giriş çıkışı engellemeye yönelik bir blokaj bu.
09:03Bu arada mesela hani bir yanlış hesaplama olduğunu da ben şöyle şey yapıyorum.
09:08Bir New York Times'de geçtiğimiz hafta bir haber çıktı ve burada işte İsrail heyetinin Washington'ı ziyaretinden söz ediliyor.
09:15Trump yönetiminin Hürmüz konusundaki hesaplaması İran'ın Hürmüz'ü kapatamayacak kadar güç kaybedeceği yönündeymiş.
09:25Mesela geçtiğimiz hafta Amerikan basında da böyle bir şey vardı.
09:29Hürmüz konusunda bir diğer önemli konu da biz 17 Nisan'da Antalya'da ve İslamabad hattında önemli gelişmeler beklerken Fransa öncülüğünde bir
09:38toplantı yapılacak.
09:39Bu da yine bizzat Macron duyurdu Fransa Cumhurbaşkanı Hürmüz'ün açılmasına yönelik uluslararası bir misyonun kurulmasını.
09:50Açılmasından sonra ama.
09:51Evet yani Hürmüz açıldıktan sonra geleceğine yönelik bu misyonu destekleyen ülkelerin bir araya geleceği bir toplantı yapılacağını duyurdu.
10:01Bu da 17 Nisan'da olacak.
10:03Bu arada işte Türkiye'de de böyle bir şey olacak ama Hakan Fidan bu konuda Anadolu Ajansı'nda editör masasında bir
10:11açıklaması oldu Hürmüz'ün geleceğiyle ilgili.
10:14Yani Hakan Fidan diyor ki biz bizim durduğumuz yer bunun barışçıl bir şekilde açılması, uluslararası bir silahlı güçle buraya müdahil
10:21olunmasının şu anda zorlukları var.
10:24Hani biraz hani Türkiye'nin de Fransa'daki toplantı ile ilgili şeyini aslında belirtmiş oldu.
10:31Yani aslında Hürmüz'le ilgili enteresan olay şu herkes şununla biraz dalga geçti.
10:36Ya hani Amerika Hürmüz'e bir blokaj koyuyor.
10:40İyi de Amerika'nın amacı aslında Hürmüz'deki blokajı kaldırmak değil miydi?
10:46Yani neden blokajı kaldıracağım diye bu sefer yeni bir blokaj başlatıyorsun diye.
10:52Aslında işte bu tırmanmayı azaltmak için tırmanmanın arttırılması gibi bir şey.
10:59Yani Amerika diyor ki eğer sen Hürmüz'ü bir koz olarak kullanıyorsan ve oradan geçişleri kontrol altına alıp bir taraftan
11:08da buradan da para kazanmaya çalışacaksan
11:10o zaman ben de Hürmüz'ün dışarısından seni bloke ederim diyor.
11:15Bu aslında yani bir taraftan müzakereler sürerken ya da müzakere sürecindeyken yeniden tarafların masaya hangi şartlarda oturacağı,
11:29daha kendilerini sıkışmış mı yoksa eli daha yüksek mi oturacağı buna dönükte şeyler görüyoruz, adımlar görüyoruz açıkçası.
11:39Zaten önümüzdeki dönem bence hep şuna bakacağız yani bunu başından beri söylüyoruz.
11:47Kimin ağır eşiği daha yüksek, kim nefesini daha fazla tutacak, kim nefesini hangisi bir önceki diğerinden önce nefesini salacak.
11:59Böyle bir sinir bir taraftan da bir sinir harbi yaşanacak.
12:03Burada yani şimdilik görünen biraz İran'ın birincisi kendini daha elini güçlü görmesi.
12:12Çünkü işte hiç kimse İran'ın bu kadar direniş sergileyeceğini beklemiyordu.
12:18Ama gördüğüm kadarıyla nasıl ki hani İsrail diyorduk ya 7 Ekim saldırısından sonra yani yememiş içmemiş 10 yıl boyunca öyle
12:31bir İran'a dönük bir planlama yapmış ki
12:337 Ekim'den sonra tak tak tak düğmeye bastı.
12:36Yani işte bu şeyler Hizbullah'ın telsizleri patladı.
12:40İşte İran'da bilmem Hamas'ın yetkilileri neredeyse yatak odalarında vurundu falan.
12:46Ama İran'da eli boş durmamış ve galiba Çin'den muazzam bir teknolojik destek almış.
12:53Gene böyle batılı yayın organlarında gördüm.
12:57Zamanında Çin'den almış olduğu teknolojiyle Körfez bölgesindeki Amerikan şeylerinin konumlanmasına ilişkin baya bir bilgi almış.
13:10Ve zaten yani bir şekilde 47 yıldır sürekli bunun beklentisiyle yaşıyor.
13:16Bu tür rejimler hani hangi aşamada kim bana nasıl saldıracak ve ben nasıl ayakta kalacağım bunun hesabıyla yaşıyor.
13:24Ha dönüp baktığında İran'da belki de taş taş üstünde kalmadı.
13:28Ama gene İran açısından diyor ki benim ağrı eşiğim yüksek.
13:33Hani gerekirse taş taş üstünde kalmasın ben bunu göze alırım.
13:37Küllerimden yeniden doğarım demeye getiriyor.
13:41Amerika için aynı şey söz konusu değil.
13:43Amerika'da sonuç olarak hem Kasım'da seçimler var.
13:47Hem tarihinin en düşük savaş konusundaki desteği söz konusu Amerikalılar için.
13:55O nedenle biraz böyle Amerikan tarafı bence ihtimalen daha isteklidir diye düşünüyorum.
14:03Her ne kadar Trump yok onlar çok istekliler deseler de.
14:06Ama işte İran'ın da elini çok yüksekten çok da böyle özgüven patlamaması da yaşaması gerekiyor.
14:13İşte onlar böyle ince çizgiler çok büyük ihtimalle ben ateşkes süresi dolmadan yeniden bir görüşme durumunun olacağını düşünüyorum açıkçası.
14:24Biraz Antalya Diplomasi Forumu'na yakından bakalım.
14:2817 Nisan'da başlayacak dedik.
14:30Böyle ben biraz katılımcıların listesini taradığımda Cumhurbaşkanı ve Başbakan düzeyinde katılan ülkelerin, ülkelere baktığımızda Orta Doğu, Afrika ve Kafkasya, Orta
14:45Asya'yı görüyoruz.
14:47Aslında Hakan Fidan'ın da yine Anadolu Ajansı yayınında söylediği bir şey var.
14:53Antalya Diplomasi Forumu'nun işte Batı'nın sorunlarını ele almadığına dair eleştiriler var.
14:59Biz işte tabii ki Batı'dan katılımcılar da var ama biz daha ziyade bölgenin sorunlarını ele almayı önemsiyoruz dedi.
15:09Ama yani ben bunu duyuyorum Hakan Fidan'dan.
15:13Gerçekten de benim de Batılı diplomatlardan genelde duyduğum ya bu öyle bir forum ki Batı'yı sopalama forumuna dönüşüyor diye.
15:24Evet tamam dünyanın hani meşhur Hindistan Dışişleri Bakanı'nın bir lafı var.
15:30Diyor ki Batı kendi sorunlarını tüm dünyanın sorunlarını gibi algılıyor ama dünyanın geri kalanındaki sorunları kendi sorunları gibi görmüyor.
15:41Dolayısıyla evet bu Batı merkezlilik bir Batı açısından bir sıkıntı.
15:45Ama Türkiye gibi bir ülkenin zaten en büyük avantajı da 360 derece bakabilmesi.
15:53İşte bir klişe ama Batı'yla dünya arasında, Batı'yla bölge arasında bir o köprü görevini, o diyalog görevini de
16:04görebiliyor olması açıkçası.
16:06Dolayısıyla hani biz Batı'nın sorunlarını değil bölge sorunlarını alıyoruz.
16:10Evet ama bölge sorunlarını da çözmek Batı'nın da bir katkısını getiriyor.
16:16Fakat en başından beri aslında Antalya Diplomasi Forumu özellikle şeyden sonra bence biraz sıkıntıya da uğradı.
16:25Ukrayna Savaşı'ndan sonra.
16:27Çünkü bu Lavrov'un her sene gelip biraz Rus propagandası yaptığı bir platforma dönüştü.
16:36Bu nedenle de Batılıların çok ciddi bir şeyi var, boykotu var.
16:41Özellikle Lavrov nedeniyle.
16:43Ama onun dışında mesela benim konuştuğum kimi Batılılar da tam da Dışişleri Bakanı'nın işaret ettiği nokta nedeniyle orada olunması
16:53gerektiğini düşünüyorlar.
16:54Yani bu aslında küresel güneyle, bölge ülkeleriyle temas edebileceğimiz çok iyi bir platform.
17:03Örneğin kimi Batılı ülkenin Kafkaslar konusundaki diplomatları, üst düzey yetkilileri geliyor.
17:10Fakat dediğim gibi gene burada Lavrov'un geliyor olması özellikle G7 ülkelerinden üst düzey katılım hiçbir zaman Antalya Diplomasi Forumu'da
17:22çok ciddi bir varlık göstermediler G7 ülkeleri.
17:27Ama orada da şunun da altını çiziyor kimileri.
17:30Ya bu sene NATO zirvesi var Temmuz'da Türkiye'de.
17:34İklim zirvesi var Sonbahar'da.
17:37Dolayısıyla bir yılda üç kere devlet ve hükümet başkanı seviyesinde ya da bakanlık seviyesine gelmemiz çok da kolay değil diyorlar.
17:48Onun da bir altını çizmek lazım.
17:50Hakikaten bence de normal bir şey.
17:52Ama yani ortada bir felsefi bir mesele de var.
17:56Yani dediğim gibi Lavrov'un geliyor olması, ilk yıllarında böyle bir şey algısı.
18:01Ya bunlar bizi burada sopalamak için kullanıyorlar Batı'daki algı.
18:05Ama mesela bu sene anladığım kadarıyla Baltık ve Nordik ülkelerin çok ciddi bir dışları bakanları düzeyinde katılma olduğunu anlıyorum.
18:15Bazı usual suspect denebilecek kişiler, şeyler yok.
18:18İşte Macaristan yok galiba seçim nedeniyle.
18:20Ermenistan daha dışişleri bakan yardımcısı katılıyor Ermenistan'dan.
18:25Mesela geçen yıl Azerbaycan ve Ermenistan dışişleri bakanlarının bir toplantısı olmuştu.
18:31Dışişleri bakanı düzeyinde katılmıştı Ermenistan.
18:34Bu arada İran'dan da dışişleri bakan yardımcısının katılacağını not edelim.
18:39Ermenistan'da da seçimler var bu arada.
18:41Belki biraz ondan kaynaklı da bakan yardımcısı seviyesinde olur diye düşünüyorum.
18:47Ama bir de şöyle bir sıkıntı var yalnız.
18:50Onun da altını çizmek lazım.
18:51Yani ben geçen hafta Ankara'daydım.
18:55Yani özellikle programın açıklanmaması.
18:59Yani ne konuşulacak, hangi paneller, saat kaçta.
19:02Bunların çok net açıklanmamasının yarattığı bir rahatsızlık da var.
19:06Onun dışında davetler de yani bir takım önemli think tanklere, düşünce kuruluşlarına davetlerin de biraz daha erken olmasının katılımı arttıracağı
19:16söyleniyor.
19:17Yani işte siz önemli bir düşünce kuruluşunun başkanına Nisan'daki bir toplantı için Mart'ta davetiye gönderilmez doğrusunu söylemek gerekirse.
19:27Hani biraz daha zamanlama erken başlasa daha iyi olur.
19:32Bu sene içinde hani biraz deniyor ki Dışişleri Bakanı'nın biraz güvenlik endişeleri de var.
19:38Onun nedenle program erken açıklanmıyor diyen var.
19:43Hayır eskiden bir bakan yardımcısı bu işe bakıyordu.
19:47O tayin oldu.
19:49Ondan sonra hani kimse bu işi pek sahiplenmedi diyen var.
19:53Hani biraz daha temalar vesaire birkaç gün önceden keşke bilinse, keşke böyle gazetecilere bir sunum yapılsa, bu senenin teması bu,
20:03amacımız bu vesaire diye.
20:05Hani ben şimdiye kadar böyle manalı, güzel bir bu senenin ruhunu açıklayan bir makale henüz karşıma çıkmadı.
20:13Hani tabii ki bütün literatürü tarımış değilim ama yani iyi olurdu böyle, böylesine forumlar öncesinde böyle ayrıntılı, biraz daha çerçeveyi
20:25anlatan bir şey olsa.
20:27Ama işte genelde anladığım kadarıyla özellikle Dışişleri Bakanı bu tür forumları biraz böyle kriz yönetimine dönük, üst düzey temas platformu
20:37olarak görmeyi biraz tercih ediyor olabilir açıkçası.
20:40Evet zaten yine kendi katıldığı yayında da işte çok önemli olaylara şahitlik edebiliriz demişti.
20:46Beklenti de herhalde zaten o yönde.
20:48Bu arada Kıbrıs konusunda katılımcılara yine baktığımda benim dikkatimi çeken Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Tofan Erurman geliyor.
20:58Başbakan Hünal Üster geliyor ve CTP Cumhuriyeti Türk Partisi Genel Başkanı Sılağusar İncirli de geliyor.
21:04Yani muhalefet partisi normalde geçen yıl yalnızca Cumhurbaşkanı düzeyinde bir katılım olmuştu.
21:11Bu da benim dikkatimi çeken noktalardan biri oldu diyelim ve biraz böyle hafta boyunca konuştuğumuz Macaristan'a geçelim.
21:19Macaristan'da Orban'ın 16 yıllık iktidarı devrildi.
21:24Yani ona Orban iktidardan uzaklaştı ve aslında Orban ve koalisyonu yüzde 40'ın altında kaldı.
21:35Türkiye ile olan Türkiye Macaristan benzerliği tabii ki çok konuşuluyor.
21:40Ama işte böyle biraz bu Orban'ın yenilgisinin ve Macaristan'ın bu seçimi kazanmasının sebepleri nedir diye baktığımızda biraz böyle
21:50çıkan haberleri, analizleri taradığımda benim en çok karşılaştığım şey ekonomi başı çekiyor.
21:57Ve aslında yani işte Orban'ın bu işte Avrupa-Bürüksel karşıtı dış politikası özellikle 2022 seçimlerinden sonra işte ciddi AB
22:08fonlarının kesilmesine ve ülkedeki işte son 20 yılın en ağır enflasyon kriziyle de birleşince bu ikisinin ciddi bir ekonomik sıkıntı
22:17yarattığı.
22:18En ağır enflasyon da hani rakamlar tabii bizimkiyle karşılaştırmayacak oranda açıkçası.
22:24Evet ama yine de yani işletilen bir dış politikanın var olan sorunla birleşerek nasıl bir sonuca ve hatta sonu hazırladığı
22:34yönünde değerlendirmeler var.
22:36İkincisi tabii ki Macar'ın kendisi.
22:39Macar işte özellikle Orban'ın ilk iktidarından sonraki o 8 yıllık sol iktidar döneminde ortaya çıkan yolsuzluklar.
22:49Biraz geçmiş döneme dair sol hükümetlerin bagajını arttırdığı için ve Macar de aslında hem Orban'ın partisinin içinden çıktığı için
22:58hem de bu bagajsız olarak nitelendirildiği için oy vermek, oy davranışlarının Macar'a doğru eğilim gösterdiği sonucunu yarattığı söyleniyor.
23:08Diğer yandan da tabii ki bir genç seçmen kaybı var Orban tarafında tüm bu sebeplerle.
23:16Bu yani bu üç önemli konunun Macaristan'da Orban'ın iktidarının sonunu getirdiğine dair analizler var.
23:23Şimdi hemen Türkiye-Macaristan ilişkilerine geçelim.
23:26Çünkü Orban yani Erdoğan'ın en iyi anlaştığı, en iyi ilişkilere sahip olduğu Avrupalı liderdi.
23:34Zaten Mager seçimi kazandıktan yaklaşık 48 saat sonra Erdoğan bir telefon görüşmesi yaptı Mager'le.
23:42Bu arada Macaristan yine Orban döneminde Türk Devletleri Teşkilatı'nın gözlemci üyesi oldu.
23:48Ve işte Mager'in bu seçim sürecinde de, seçim kampanya sürecinde de ülkenin Türk Devletleri Teşkilatı'nın bir gözlemci üyesi
23:58olmasını eleştiren konuşmaları var.
23:59Fakat diğer yandan da yine AKP Sözcüsü Ömer Çelik'in kurumsallaşmış ilişkilerin devam edeceğine dair açıklaması var.
24:09Yani anladığımız Türkiye ve Türkiye Macaristan'la kurduğu kurumsallaşmış,
24:13Türk Devletleri Teşkilatı olabilir stratejik işbirliği mekanizması kurulmuştu.
24:18Onların devamlılığına dair, politika devamlılığına dair bir eğilimi var.
24:22Ama tabii ki 16 yıllık bir iktidarın sona ermesinden ve Mager'in gelmesinin de getireceği kimi kararlar,
24:32kimi önemli dönüşümler de bekleniyor. Bunu göreceğiz.
24:37Evet ama tabii işin bir de iç politika boyutu var.
24:40Biliyorsun hemen herkes biraz, senin dediğin gibi muhalefet bundan ne ders çıkarır,
24:46iktidar bundan ne ders çıkarır demeye kalmadan Cumhurbaşkanı'nın Mager'i telefonuyla aradığı gün, aynı gün.
24:56Mansur Yavaş, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı ile ilgili soruşturma izni çıktı.
25:02Aslında Macaristan ve Türkiye hem Orban Erdoğan benzerliği üzerinden,
25:07hem de aslında muhalefetlerinin birbiriyle benzerliği üzerinden çok kıyaslanan iki ülke olması.
25:12Dolayısıyla Erdoğan'ın işte Mager'i aradığı günün aynı gününde.
25:16Yani bu bize ne diyor aslında? Hani şunu diyor bence.
25:21Çünkü bir de üstüne şey de çıktı.
25:23Gene bu CHP ile ilgili bir butlan kararı tekrar çıkabilir mi diye Cumhurbaşkanı'nın işte
25:28inanıyorum ki Türkiye hak ettiği muhalefete kazanacak türünden bir lafı var.
25:33Yani Cumhurbaşkanı yani iktidar sonuç olarak muhalefete dönük olarak gaza basmaya devam edecek.
25:42Hani aman ben biraz frene basayım çok mu böyle çok mu ağır gittim acaba diyeceğini tam tersine gaza basmaya devam
25:52edeceğini anlıyoruz.
25:53Türk-Macaristan ilişkilerine gelince hakikaten de hani iki ülkenin gerçekten hani tarihi kültürel ilişkileri açısından ben çok büyük bir sarsıntıya
26:04gireceğini zannetmiyorum.
26:05Hiçbir ülkede yönetim değişince zaten çok büyük sarsıntılar olmaz.
26:12Ancak hani liderler arasında kimi zaman iyi bir kimya vardır.
26:16Orban ile Erdoğan'ın bulundukları konum nedeniyle böyle bir kimya vardı.
26:20Şey açısından Macaristan'ın şimdiki liderinin işte bu Türk dünyasında Macaristan'ın konumuyla ilgili şeyleri eleştirilerine rağmen hani ben çıkacaklarını
26:34zannetmiyorum.
26:35Belki seviye hani her defa aslında galiba Orban katılıyordu.
26:39İşte bazı toplantılarda daha yüksek en en yüksek seviyede katılıyorlardı.
26:45Belki orada bir hani temsil şeyini düşürebilirler diye zannediyorum.
26:51Ama zaten şey Magyar basın toplantısında Putin'le görüşür müsünüz diye soru sorduğunda tabii görüşürüm dedi.
27:01Hani gerçi çok uzun bir görüşme olmayabilir ve Ukrayna'daki savaşının da yanlış olduğunu söylerim dedi.
27:07Ama burada tabii bence zaman içinde asıl dikkat edilecek konulardan bir tanesi de hani Macaristan'la Türkiye arasında kimi şirketler,
27:21kimi kişiler arasında oluşmuş olabilecek
27:26ve normal ekonomik düzenin dışında algılayabileceğimiz işte bir takım ilişkiler ağı varsa bunlarla ilgili bir şeyler ortaya çıkarsa o tabii
27:40biraz can sıkıcı olacaktır.
27:42İki taraftaki araştırmacı gazeteciler belki önümüzdeki dönem biraz o konulara eğilebilirler diye düşünüyorum.
27:49Belki bu anlamda bir takım ilişkiler ağı ortaya çıkabilir ama bu da yani resmi düzeyde iki başkentin ilişkilerini sarsacak bir
28:01noktaya gelir mi ondan çok emin değilim doğrusu.
28:04Zaten son bir not bir Magyar Cumhurbaşkanı'nın yaptığı telefon konuşmasıyla ilgili bir tweet attı.
28:12Sadece Cumhurbaşkanı ile ilgili değil ama diğer görüşmelerini de bunun içine katmış.
28:18Ve işte diyor ki bir konuşma yaptım Cumhurbaşkanı beni davet etti.
28:22Ben de onu Macaristan'ın kuruluş hemen ismine tam bakayım oraya davet ettiğini 70. kuruluş yıldönümüne ve 1956 devriminin işte
28:36yıldönümüne davet ettiğini ki bu da Ekim ayının sonu Kasım ayının başına denk geliyor.
28:41Evet ve zaten şunu biliyor normal şartlarda Macaristan Başbakanı Temmuz ayında yapılacak Ankara'daki NATO zirvesine geliyor olması lazım zaten.
28:50Bu arada hani J.D. Vance'in Macaristan ziyaretini biz seçimden önce konuşmuştuk.
28:55Arkadaşlarımdan rica edersem hemen o videoyu ekranlara getirelim.
28:59Bu video Orban'ın işte seçimi kazanıp kazanamayacağın belli değil hareketiyle anılıyor.
29:05Ama burada J.D. Vance'e bir soru soruluyor.
29:07Deniliyor ki yani işte eğer Orban'ın kaybetmesi durumunda işte Amerika Macaristan ilişkilerinde ne bekliyorsunuz?
29:15Ve J.D. Vance aslında Orban'ın seçimi kazanacağını söylüyor.
29:20Eminim Orban'ın evet işte demin de işte Orban da tam emin olmadığını söylüyor ama bence burada tabi asıl önemli
29:29olan J.D. Vance'in aslında hiç açık kapı bırakmadan bu kadar kesin konuşması.
29:34Bu J.D. Vance sonuç olarak müzakereleri yani Amerikan heyetinin baş müzakerecisi yani en sonunda söyleyeceğini en başta söylemesi yahut
29:45da bu kadar net kesin konuşması kendine zarar verecektir yani diye düşünüyorum.
29:52Yani biraz o bize bir ipucu veriyor.
29:54J.D. Vance'in kişiliğine dair bir ipucu veriyor.
29:57Yani müzakere edenler hiçbir zaman bu kadar kesin konuşmamaları gerekir açıkçası diyelim ve buradan.
30:07Bu arada J.D. Vance'in isminin de bir sonraki Amerikan başkanlık seçimleri için geçen isimlerden biri olduğunu da not
30:13edelim.
30:14Belki hani karakteriyle ilgili çıkarımlarda bulunmak daha önemli hale gelir diyelim ve buradan yine Amerika ile devam edelim.
30:21İsrail Lübnan 40 yıl sonra aynı masada buluştu demiştik.
30:25Buna dair bazı ayrıntıları paylaşalım haftanın önemli gözden kaçmasınlarıyla ilgili.
30:32Marco Rubio, Büyükelçiler buluştu.
30:34Lübnan'ın ABD Büyükelçisi ile İsrail'in, İsrail Büyükelçisi.
30:39Görüşmeler yapıcı ve tarihi bir dönüm noktası olarak nitelendiriliyor.
30:44Amerika iki ülkeye bu işte Lübnan ve İsrail arasındaki görüşmeler konusunda destek verecek.
30:51Ve aslında görüşmeden doğrudan müzakerelerin ilerideki bir tarihte devamına dair ve yeniden başlatılması konusunda mutabakata varıldığına dair açıklamalar geldi.
31:05Bir Kıbrıs konusu var, bir hellim meselesi var.
31:11Onu da sizden dinleyelim.
31:12Evet gözden kaçmasın diyelim diyeceğimiz şey çünkü Lübnan, İsrail pek gözden kaçmasın değil de aslında ana konumuzun temel parçalarından biri.
31:22Çünkü her zaman için İsrail'in nasıl bir tutum takınacağı İran-Amerikan savaşını da belirleyici olacak.
31:31Ama enteresan bir anekdot, herkesin kendi tabii küçük bir de bölgesel savaşları, sıkıntıları var.
31:39Kıbrıs'ın Rum tarafında şapa hastalığı nedeniyle bütün bu işte hayvanların itilafı gündeme geldi.
31:48Bunun da işte hellim peynirinin üretimini zora sokması bekleniyor.
31:53Fakat mesele şu ki Rum tarafı Avrupa Birliği üyesi fakat Avrupa Birliği'nin kuralları kuzeyde geçerli değil.
32:04Ve de Rum tarafı isyan halinde.
32:06Yani bu Avrupa Birliği ısrarla diyor ki bütün işte hayvanları itilaf edeceksiniz.
32:13Rumlar da diyorlar ki yani tamam biz ikiye bölünmüş bir ada olabiliriz siyaseten vs.
32:19ama havamız, suyumuz, güneşimiz aynı ondan sonra hani karşı tarafın halbuki böyle bir zorunluluğu yok diye o nedenle böyle bir
32:30sıkıntı baş göstermiş.
32:32Onu bir gözden kaçmasın diyelim istedim.
32:36Bu arada bir başka gözden kaçmasın gelişmesi de Türkiye ve Yunanistan arasında zaten hani böyle çok tarihsel olarak kahveden sarmaya,
32:46ya baklavaya kadar iki ülkenin mutfakları konusunda bir çekişme hali var.
32:52Bir başka çekişme işkembe üzerinden, işkembe çorbası üzerinden başlamış.
32:56Selanik'te bu işkembe çorbası konusunda uzmanlaşmış bir Yunan restoranının sahibi.
33:03Bunu Yunanistan'a özgü ve geleneksel bir yemek olarak UNESCO'ya tescil ettirmek için böyle dosya hazırlığı içerisindeymiş.
33:15Ve yani şey Türkiye-Yunanistan arasındaki bu mutfak çekişmesine bir yenisi daha eklenmek üzere gibi görünüyor diyelim ve radara geçelim.
33:3515-19 Nisan'da parlamentolar arası birlik genel kurulu yapılıyor Ankara'da.
33:4216 Nisan yani yarın Türkiye'de başkanlık sisteminin geçirildiği referandumun 9. yıl dönümü.
33:4917 Nisan'da Antalya Diplomasi Forumu başlıyor. 19 Nisan'a kadar devam edecek.
33:55Yine 17 Nisan'da Paris ev sahipliğinde Hürnüz'ün geleceği konusunda bir toplantı var.
34:0017-18 Nisan'da CHP Genel Başkanı Özgür Özel Sosyalist İnternasyonel ve Avrupa Sosyalist Partisi'nin ortaklığında düzenlenen küresel ilerici seferberliğin
34:10ilk toplantısına katılacak.
34:12İspanya'ya, Barcelona'ya gidecek.
34:1421 Nisan'da ateşkesin, iki haftalık ateşkesin sona ermesi bekleniyor.
34:18Bu süreye kadar görüşmeleri takip edeceğiz.
34:2222 Nisan'da NATO Genel Sekreteri Merkut'e Ankara'ya geliyor.
34:25Ve 22 Nisan'da yine Merkez Bankası faiz kararını açıklayacak.
34:30Bu haftalık bizden bu kadar.
34:33İyi haftalar, hoşçakalın.
34:34İyi haftalar.
Yorumlar