- 4 ay önce
📍 Rusya'nın dostları ve düşmanları kim?
📌 Trump, Şi, Modi ve Erdoğan'la hassas ilişkiler
📌 Trenin: Rusya otokrasidir, kimsenin peşinden gitmez
📌 Çehov: Kısa yazma sanatının ustası
🎙️ Hakan Aksay yorumladı.
📌 Trump, Şi, Modi ve Erdoğan'la hassas ilişkiler
📌 Trenin: Rusya otokrasidir, kimsenin peşinden gitmez
📌 Çehov: Kısa yazma sanatının ustası
🎙️ Hakan Aksay yorumladı.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:11Rusya'nın dış politikasına şöyle genel bir bakış bugünkü programın amacı.
00:18Rusya'nın dostları kimdir, düşmanları kimdir bu sık konuşulan bir konu bunlar değişiyor da.
00:24Aslında Rusların sevdiği bir cevap var bu Rusya'nın dostları ve düşmanları konusunda.
00:29Bizim dostumuz ordu ve filodur derler yani silahlı kuvvetler bunun anlamı nedir?
00:35Başka dostumuz yoktur biz güçlü olmalıyız silahlı olmalıyız ki kimse bizi rahatsız etmesin üzerimize gelemesin.
00:43Şimdi tabii ki Rusya dış politikasında bütün o tarihin izleri dün neyse bugün de yansımalarını buluyor.
00:51Büyük güç duygusu var bu yansıyor o statüde olmak onu herkese kabul ettirmek istiyor.
00:58Rusya dünyanın en büyük güçlerinden biri.
01:00Sovyetler Birliği'nin devamcısı Sovyetler Birliği de çok uzun süre ABD ile birlikte dünyanın iki süper devletinden biriydi.
01:08Etki alanını genişletmek eğilimi her zaman vardır.
01:12ABD ile eşit olmak isterler en çok güçlü gördükleri belki bunu artık Çin'i de eklemek gerekiyor.
01:19Günümüz şartlarında diğer bütün devletlere de herhalde ABD ve Çin'in dışındaki diğer bütün devletlere de biraz daha yukarıdan bakma
01:27eğilimindedir Rusya.
01:28Güç konumu önemlidir Rusya açısından kendisinden güçsüz olanlarla görüşürken ilişki içinde sorun çözerken ya da sorun içinde karşı karşıya geldiğinde
01:39her zaman o güç konumunu hissettirir.
01:41Soft power ile sorunu vardır ama gerektiğinde güç kullanmakta bir zorluk çekmez.
01:51Güvenlik iç politika gibi dış politikada da çok önemli unsurlarından biri.
01:56Sovyetler Birliği açısından evet şimdi bu dış politika deyince üç önemli ismi görüyorsunuz.
02:02Ortadaki tabii ki Putin her şeyi belirleyen dış politikayı da belirleyen benim hemen yanımdaki aralarında en uzun ve en yaşlı
02:11olanı herhalde Lavrov dış politikanın uzun yıllardır başında bakan.
02:16Diğeri de Putin'in yakın çalışma arkadaşı danışmanı Uşakov son yıllarda Uşakov'un daha çok Lavrov'dan daha çok etkili olduğu
02:26söyleniyor.
02:27Şimdi Sovyetlerin dış politikasında yakın yurt dışı diye bir kavram var Rusça yakın yurt dışı bunu batılı kaynaklar Rusya'yı
02:36de eleştirirken arka bahçe derler.
02:38Arka bahçe yani eski Sovyet ülkeleri şimdi kolay değil Sovyetler Birliği dağıldı kötü bir şekilde dağıldı 15 parçaya bölündü.
02:46Hadi üç parça diyelim o üç ülke Baltık ülkeleri Sovyetlere geç giren erken çıkan onları çok kısa süre içinde batıyla
02:54bütünleştiklerini düşünsek geriye kalan 10 ve 12 ülkeyle ilgili ve bu arada özellikle Kafkasya Orta Asya bunlarla ilgili Rusya'nın
03:03her zaman iddiası olmuştur.
03:05Ve Amerika'ya oralara girme oralar benim alanım dediği bunu en azından hissettirdiği ortada.
03:10ABD ile NATO Rusya açısından her zaman bir gerginlik kaynağı onlarla mücadele ve bunlara karşı geliştirmeye çalıştığı kendine göre bir
03:20çok kutupluluk tezi var.
03:22Buna daha ileride de geleceğiz.
03:24Gerektiği zaman işte bu şiddeti de savaşları da içeriyor Rusya'nın dış politikasının uygulanması.
03:33Biliyorsunuz Afganistan Sovyetler Birliği'nin son döneminde ve onun çöküşünün faktörlerinden biri olarak gösterilir.
03:40Daha başka dış müdahaleler ve savaşlar da var yakın zamanda nispeten Suriye'yi biliyoruz.
03:45Ukrayna'yı biliyoruz tabii ki şu anda da devam ediyor.
03:482014'te aslında Kırım'ın alınmasıyla birinci perde yaşandı.
03:52Daha sonra 2022'den bugüne kadar hala sürüyor.
03:55Beşinci yılda devam ediyor.
03:56Bazen işte sert askeri yöntemleri kullanıyor.
04:01Bazen de pragmatizm Rusya'nın kılavuzu.
04:04Pragmatizm derken ticaret önemli.
04:06Özellikle enerji ticareti ki Putin döneminde özellikle ilk başlarda Türkiye'de dahil enerji odaklı bir organizasyon dış politikada onu başarıyla yaptılar.
04:15Sadece Türkiye'de değil Avrupa, Hindistan ve özellikle Rusya'nın etkilemeye çalıştığı küresel güney ülkeleri Afrikası, Latin Amerikası,
04:26Asya ülkeleri gerektiğinde dış politikada Rusya'yla ilgili bir tez var.
04:32Medya ve propagandayı da siber operasyonları da yapabilen o gücü olan bir ülke olduğuna ilişkin seçimlere müdahale iddiası bile çok
04:41sık konuşuldu.
04:42ABD seçimleri de biliyorsunuz Rusya'nın böyle bir gücü de var.
04:46Nükleer güç açısından ABD ile aşağı yukarı aynı düzeyde hatta yarım tık önde böyle bir caydırıcılığı da kullanıyor.
04:54Ekonomik açıdan da elinden geldiği kadar tabii ki ekonomisi ABD'ye göre ve Çin'e göre daha düşük ve bazı
05:01başka batılı ülkelere göre.
05:02Yine de kurduğu işte veya katıldığı BRICS gibi, Şangay gibi örgütlerle doları saf dışı etme ve başka adımlar bunları da
05:10yapmaya çalışıyor.
05:12Şimdi batıyla yumuşak dönemleri oldu tabii ki Sovyetlerin ve Rusya'nın.
05:18Rusya diyelim şimdi 90'lı yıllarda biliyorsunuz burada da defalarca konuştuk.
05:22G7'nin G8 oldu Rusya ile birlikte dönemler oldu.
05:25Rusya NATO konseyi kuruldu uzun süre ve bütün bunlar 2014'te yavaş yavaş çöpe doğru gitti.
05:32Hele 22'den sonra yani Ukrayna'ya bağlı olarak bunlar artık pek gündemde değil.
05:38Şimdi batıyla gerilimler sürekli hale geldi.
05:42Yaptırımlar, gerilimler hemen hemen her konuda ABD ile ileri geri girişler var.
05:47Avrupa ile özellikle gerilim çok fazla ve doğrusu bunların yakın zamanda pürüzsüz hallolacağına ilişkin bende bir umut yok.
05:54En azından şu anki şeyler yönetimler bulunduğu sürece bu gerginlik daha uzun süre devam edecek.
06:01Ama Rusya günün birinde işte 26 yıldır başta olan Putin yerine bir başka birisi gelir de daha hani geçmişte de
06:08oldu ya Stalin'den sonra bilmem kuruşuyor dönemi yumuşama vesaire.
06:12Böyle bir şey olursa tabii ki her şey yeni baştan gözden geçirilebilir.
06:17Rusya açısından son dönemlerde bazı ülkeler öne çıkıyor.
06:21Çin öne çıkıyor ki güçler eşit değil.
06:22Çin daha güçlü hatta Rusya'nın Çin'in uydusu olma şeyinden dolayı eleştiriler getirenler bunu öne sürenler var.
06:31Kuzey Kore ile ilişkiler epey hızlı gelişti.
06:34İran ile ilişkiler o kadar değil ama özellikle son dönemlerde yavaşça da olsa epeyce gelişmekte olan ilişkiler.
06:42Dediğim gibi BRICS, Şangay vesaire bunlar da önemli.
06:45Bağımsız devletler topluyor ya eski Sovyet ülkeleri arasında son dönemde özellikle de Ukrayna'dan sonra biraz gerilimli.
06:51Yani gizli açık gerilimler.
06:53Defalarca konuştuk Azerbaycan'la gerilimlerini.
06:56En son konuştuğumuz Ermenistan'da gerilimdi biliyorsunuz ama Kazakistan olsun diğer ülkeler olsun onlarla da,
07:02Moldova ile özellikle ciddi gerilimler yaşıyor.
07:06Yani o arka bahçe denilen yerde de her şey süt liman değil.
07:10Şimdi çok kutuplu dünya politikası bunu çok konuşuyorlar.
07:14Ve bu konuştukları şeyde aslında bunun temelini atan demeyelim aslında çok eski bir konu ama
07:21Primakov bu konuda tezler geliştirdi.
07:25Primakov, Yevgini Primakov önemli bir isimdi.
07:27Rusya'nın 90'lı yıllarında özellikle Dışişleri Bakanı oldu, Başbakan oldu kısa bir süre Yeltsin zamanında.
07:35Bu dünyada işte ABD'nin tek başına egemen olamayacağı çok kutuplu bir dünya olması gerektiğini
07:42Yeltsin zamanında bile şu anda çok mutlu bir isimleri, fotoğrafları var ama
07:46Yeltsin'e daha sonra rakip olarak Primakov, Luşkov ikilisi seçimlere girmeye falan çalışmıştı.
07:51Ayaklarını kaydırdılar daha sonradan.
07:53Böyle bir politika, ABD karşıtı bir politikayı uygulamaya çalıştı.
07:59Daha sonra yine gidiş gelişler oldu o politikada iniş çıkışlar.
08:02Ve Putin bunu şimdi çok kutupluluğu yapmaya çalışıyor.
08:06Ama Primakov'da daha çok diplomasiyi görürdük.
08:09Putin'de diplomasinin yanı sıra askeri gücü de görüyoruz.
08:12Böyle bir fark da olduğunu söyleyelim.
08:14Ve şimdi dost ülkeler, Rusya açısından dost ülkeler kimdir, nedir diye bakacak olursak bununla ilgili yayınlar da var.
08:22Siz de bulabilirsiniz değişik dillerde.
08:25Bu kavramı Rusya birkaç yıldır, son birkaç yıldır kullanıyor.
08:29Aralık 25'te yani kısa bir süre önce dost ülkeler seyahat listesi diye bir şey çıkardılar ama çok az ülke var.
08:35Yani Belarus var, Abhazya var, Güney Ossetia var.
08:38Abhazya ve Güney Ossetia pek tanınan ülkeler değil.
08:41Zaten Rusya'nın etkisiyle Gürcistan'dan koparılan bir zamanlar Asi Cumhuriyet derlerdi.
08:47Bilmiyorum şimdi o kavram kullanılıyor mu?
08:49Buralara gidebilirsiniz, rahat gidebilirsiniz falan dediler.
08:52Daha sonra işte dost ülkeler biraz daha geniş tanımlandı.
08:55Çin'in, Hindistan'ın vesaire girdiği, bazı Avrasya ülkelerinin girdiği bir tanım yapıldı.
09:01Daha sonra da bir ara Lavrov ya dedi dost ülkeler falan demeyelim biz, dost ve düşman.
09:08Bir kere düşman ülke demeyelim.
09:10Hükümetleri bize karşı karşı tavır alan, düşmanca, rakip tavır alan vesaire böyle şeyler dediler.
09:17Ve orada da artık son dönemlerde her zaman Ukrayna başta geliyor artık batılı ülkelerden.
09:23Daha sonra batının çeşitli ülkeleri İngiltere'dir.
09:25ABD gidiş gelişlerle, Trump'ın gidiş gelişlerine bağlı olarak.
09:29Bak şimdi yaptırımlar özellikle 14'ten ve hele hele de 22'den sonra Ukrayna savaşına bağlı olarak yaptırımları hissettikçe bu kavramlarda biraz
09:39değişti.
09:40Günlük hayatta da karşılık buldu.
09:41Özellikle ekonomide, ticarette.
09:43Örneğin 2023 verisine ben rastladım.
09:46Dost ülkelerin Rus ihracatındaki payı bir önceki yılda %42 iken o yıl %65'e yükselmiş.
09:52Hızlı bir sıçrama ve bunun da 5'te 1'i tek başına Çin.
09:55Yani en hızlı yükseliş Çin'de.
09:58Hindistan'da da buna eklemek lazım.
10:01Şimdi bu çeşitli listeler var.
10:03İnternette de bulabilirsiniz.
10:05Çin, Hindistan, İran bizim açımızdan önemlidir diyorlar.
10:07Daha sonraki aşamada Kuzey Kore'yi de sayıyorlar.
10:10Bunlar önemli.
10:11Ama iniş çıkışların hafif şiddette hissedildiği Kazakistan, Kırgızistan, Tacakistan, Özbekistan bunlar genellikle sayılmakla birlikte dost ülkeler arasında biraz daha geride
10:22geliyor gibi.
10:23Aynı zamanda işte Küba'yı da alıyorlar.
10:25Venezuela şimdi durumu biraz karışık.
10:28Ermenistan sayılıyor ama artık o listeden bence epeyce çıkma aşamasında belki de çıktı demek lazım.
10:35Uluslararası örgütlerde Rusya dış politika açısından çok önemli olan demin de kısaca bahsettim.
10:42Bir BRICS çok önemli.
10:43Çünkü BRICS'in de temel ülkelerinden biri Rusya.
10:46Ve Şankaya İşbirliği Örgütü BRICS'te ve diğerinde Şankaya İşbirliği Örgütü'nde Rusya ve Çin'in üstünlüğü önemli.
10:55BRICS'te onun dışında Brezilya var biliyorsunuz.
10:57Hindistan, Çin, Güney Afrika, Rusya bu 5 ülke.
11:00Daha sonra 2024'te BRICS'e İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır, Etiyopya, Endonezya, Suudi Arabistan katılmıştı, genişlemişti.
11:09Şangay İşbirliği Örgütü de bölgesel bir Avrasya örgütü olarak çıktı.
11:13Güvenlik kaygıları daha fazlaydı.
11:15BRICS daha çok ekonomik şeyleri de daha çok telaffuz ediyor ama ikisinin de şu son şeylerde, dünyada yaşanan gelişmelerde çok
11:24fazla etkisi olmadı.
11:25Hatta savruldular da.
11:27Hindistan başka bir yere gitti.
11:28Bilmem Belarus orada kaldı.
11:30Çin başka bir yerde Hindistan'la anlaşmazlıklar yaşadılar.
11:34Çünkü Hindistan bir Rusya ve Çin cephesiyle bir öbür taraflı ABD ile gitgeller yaşıyor.
11:39Örneğin Şangay İşbirliği Örgütü'nde de işte Çin, Rusya, Hindistan, Kazakistan, Kırgızistan, Tacakistan, Özbekistan, Belarus, Pakistan, İran bunlar var.
11:49Ve orada gözlemci olarak Afganistan.
11:52Diyalog ortağı da çok sayıda.
11:53Yani Azerbaycan, Ermenistan ve diğerleri de var.
11:56Mısır'da var.
11:56Türkiye'de orada gözlemci üye.
11:59Şangay İşbirliği Örgütü'nde.
12:00BRICS'e de girmek istemişti.
12:02O olmadı.
12:02Bir sürece bağlandı.
12:03Bir de tabii eski Sovyet ülkelerinden birkaçının oluşturduğu bir NATO'ya benzer diyorlar ama biraz iddialı bir şey olur.
12:10Bir kolektif güvenlik anlaşması örgütü var.
12:13Rusya, Belarus, Kazakistan, Kırgızistan, Tacakistan ve Ermenistan çıkmak üzere olan bir Ermenistan.
12:18Bölgesel güvenlik savunma işbirliği ve bir de ekonomik işbirliği örgütü.
12:23İşte bir tür gümrük birliği gibi.
12:24O da serbest ticaret, sermaye, iş gücü dolaşımı amacıyla kurulan Rusya'nın dışında Belarus'un, Kazakistan'ın, Kırgızistan'ın ve
12:32çıkmak üzere olan Ermenistan'ın katıldığı bir ülke.
12:35Şimdi dostlar, düşmanlar tablosu 3 aşağı 5 yukarı böyle ama burada da şunu söylemek gerekiyor.
12:40Bazı ülkeler tam olarak dost değil.
12:42Yani bu dostlar ve düşmanlar tablosuna mesela Türkiye'ye girmiyor.
12:45Ama Türkiye ile ilişkiler özellikle de daha net söyleyelim Putin-Erdoğan ilişkileri Rusya dış politikasına çok önemli.
12:53Üstelik yani Putin'in Türkiye'ye ilk geldiği 2004 yılından bu yana liderler arasında özel ilişki var.
13:00Evet bazı dönemlerde soğuma oldu.
13:02Özellikle Suriye olayları vs.
13:04Son dönemde de nispeten bir iniş var ama yine de Türkiye'yi hiçbir zaman bizden biri,
13:10bizim ittifaklarımızdan biri vs.
13:12Batı'dan kopar bize gelir diye bakmıyor Rusya.
13:15Kremlin asla öyle bakmıyor.
13:17Rusya'nın Erdoğan'a hatta Modi'ye bakışı.
13:22Değişik bir düzlemde Orban'a, Macar lider, belki farklı bir statüte Trump'a bakışı falan.
13:29Hep böyle Batı içinde bir şeyler değiştirebilir, yani bölebilir miyim, böl yönet demeyelim ama en azından bir çatlak oluşturabilir miyim
13:37kaygısıyla.
13:38Türkiye'yi de böyle kullanmaya çalışıyor.
13:40Türkiye'de Rusya'yı böyle kullanmaya çalışıyor.
13:42Avrupa'da Orban'ın dışında Fransız sahana yardım ettiğini biliyoruz.
13:45Hani olur mu eski sosyalistler, faşist ve milliyetçi güçleri oluyor.
13:49Onlara fon ayırıyorlar vs.
13:51Löpen'leri falan biliyoruz.
13:52Sırıbistan'la ilişkiler, Slovakya'yla ilişkileri iyi.
13:56Batı cephesinde böyle gedikler açmaya çalışıyor.
13:58Bu arada Orban da bu pazar günü bir sınava giriyor.
14:0216 yıllık iktidardan sonra epeyce zorlanacak.
14:04Şimdi Vence'i Trump gönderdi yardımcısını Orban'a orada desteklemeye çalışıyor.
14:10Çok ilginç.
14:11Yani şimdi bakın eski kavramları pek kullanamıyoruz.
14:13Şimdi Orban kimin adamı?
14:15Trump'ın adamı.
14:17Şekilde görüldüğü gibi.
14:18Putin'in has adamı.
14:20İkisi aynı anda birleşti.
14:22Şi'nin de, Çin'in de has adamı.
14:24Enteresan.
14:25Ve Erdoğan'ın da sevdiği birisi.
14:27Aynı zamanda Türk Devletleri Teşkilatı'nda da Türk'üm ben Hunlu'yum diyor.
14:30Ya şey.
14:32Düşünün.
14:33Dünya bazen ne kadar altüst olabiliyor.
14:36Böyle dostlar, düşmanlar ve Rusya dış politikası kutuplu, çok kutupluluk tezi ve Rusya'nın
14:43gittiği, gitmeye çalıştığı yol.
14:45Bununla ilgili önemli bir Rus analistinin bir yazısı çıktı.
14:50Daha doğrusu bir söyleşi.
14:52Komersant gazetesinde birkaç gün önce.
14:54Onu da verelim basın bölümünde.
14:56Belki konu öyle tamamlanabilir.
15:04Evet, Rus basınının amiral yemisi Komersant'ta Dimitri Tren'in 70'ini biraz aşmış.
15:12Eskiden Batılıların adamı falan denirdi.
15:15Onu defalarca söyledim galiba.
15:17Dimitri Tren'in, Carnegie'nin Moskova şubesinin başındaydı.
15:21Daha sonra savaşın başlamasıyla Ukrayna'dan bahsediyorum.
15:24ve hat değiştirdi, oradan ayrıldı vesaire.
15:27Ama her zaman ben böyle yandaştır değildir diye bakmam herkese.
15:30Her zaman zeki, öngörülü, geniş bakan sözü ve yazıları, cevapları her zaman ilgi gösterilmesi gereken bir içerik oluşturan birisi.
15:41Dimitri Tren'in.
15:42Zaten biz de bunu geçen hafta övmüştük.
15:44Ondan önceki hafta da herhalde ve bizim övgülerimizin ne kadar etkisi olduğu bilmiyorum ama
15:49şu benim sık sık bahsettiğim Rusya Dışişleri Bakanlığı ile birlikte çalışan,
15:54onun yan kuruluşu diye diyelim ama ciddi bir işbirliği içinde çalışan
15:58Uluslararası İşler Konseyi onun başına geliverdi.
16:02Çok kısa bir süre içinde, bir hafta kadar önce oldu bu ya da bu ayın işte başından itibaren geldi.
16:09Uluslararası İşler Konseyi başkanı oldu Dimitri Tren'in ve gelir gelmez de Komersant'a kısa bir süre içinde demeç verdi.
16:15Buradan ilginç noktalar şu, ne diyor Dimitri Tren'in?
16:19Ya bir savaş gibi bir ortamımız var diyor ama ben buna 3. Dünya Savaşı demem çünkü o zaman 1. ve
16:242. Dünya Savaşları onun gibi bir şey falan bu farklı bir şey diyor.
16:27Ama çok gergin bir savaş ortamında yaşıyoruz ve savaş ortamına göre biz de dış politika, tezler, analizler bunları yaparken
16:35savaş kavramlarından isimlenerek savunmamızı, saldırımızı yapacak bir konumda olmalıyız artık diyor.
16:42Bu kendisi için de dış politikayla ilgili de bu başkanlığını şu andan itibaren yaptığı Uluslararası İşler Konseyi'yle de ilgili
16:49dediği şey bu.
16:50Karşıtları iyi tanımlamayız diyor.
16:52Bunun arkasında ne var merak ediyorum.
16:55Ukrayna, Ukrayna'yı daha iyi tanımalıyız diyor.
16:57Sadece dış faktörler değil Ukrayna'nın içinde ne olduğunu, mesela niye bu kadar direndiğini, Rusya'nın niye alt edemedi, bu
17:03kadar zaman direndiği bu çok enteresan bir saptama.
17:06Yani Kremlin bu adamı getirdi buraya koydu.
17:09Sonuç olarak adam da diyor ki ezbere gitmeyelim bakalım şu Ukrayna'yı daha iyi anlayalım.
17:13Bu demektir ki Ukrayna'yı yeterince anlamadan siz bir şey yaptınız.
17:17Tabii böyle demiyor her şey daha yumuşak yürümeli ama eleştirel bir şey var.
17:20Aynı zamanda Batı kavramını Avrupa, Batı, ABD, yani Avrupa diyor eskiden biz Sovyet dönemlerinden kala bunlar şeydir ya ABD'nin
17:30şeyidir Avrupa ya da AB piyonudur.
17:33Öyle değil diyor ciddi çelişkiler var.
17:36Ve bu arada son durumda en azından ABD bizim açımızdan bir İngiltere kadar sert bir rakip değil diyor.
17:43Bu şeyi saptaması da ilginç.
17:45Partnerlerimizle iyi tanımalıyız.
17:46Bağımsız devletler topluluğu, Kafkasya, Orta Asya özellikle Kazakistan'da orada vurguluyor.
17:50Çin'le, Hindistan'la, Pakistan, Endonezya bu arada Türkiye ve İran'la da ilişkileri geliştirmeliyiz.
17:55Onları daha iyi tanıyarak.
17:57Çin tabii ki diyor eşit değiliz gücü bizden daha fazla ama Rusya asla Çin'in küçük kardeşi olamaz diyor.
18:05Bu vurguda enteresan.
18:05Bu zaten Rusların söylediği söylemeseler bile paylaştığı duygular.
18:09Biz kimsenin küçük kardeşi olamayız.
18:12Zaten yazıyı bitirirken de biz otokratik bir milletiz diyor.
18:16Kimsenin peşinden gitmeyiz ve dünyayı da kimseye öyle yedirmeyiz gibi harcatmayız gibi bir cümle kurmuş.
18:21Başlığa da çıkardığı komersantın.
18:23İlginç bir başka şey de son olarak onu söyleyeyim.
18:25Bağımsız devletler topluluğu eski Sovyet Cumhuriyetleri ile ilişkilerde eskiden beri olan merkez taşra şeyi olmamalı.
18:33İlişkisi olmamalı.
18:34Rusya'ya daha yakın formüller olmalı.
18:36Özneler arası ilişki olmalı.
18:37Bunu da çam tam açmıyor.
18:39Eğer bu eşit özneler arası bir ilişki ise Rusya bundan çok kazanabilir.
18:42Ama şu ana kadar bizim son programlarda da net vurguladığımız gibi Rusya tepeden bakıyor.
18:48Ermenistan kimdir, Azerbaycan kimdir, Kazakistan hepsi bunların.
18:52Rusya İmparatörlüğü ve Sovyetler Birliği'nin hep böyle Moskova'dan sonra epey sonra gelen şeyleriydi.
18:58Eşit haklı ilişki ya da sübceler arası ilişkiyle neyi kastettiğini bilmiyoruz ama inceleyeceğiz.
19:03Böyle ilginç bir yazı, ilginç bir söyleşiydi.
19:06Komersant'ın yayınladığı diyelim ve programımızın son bölümüne gelelim.
19:10Portre.
19:19Portre'de benim çok çok çok sevdiğim bir edebiyatçı, bir kültür adamı Anton Chekhov var.
19:26Çoktan beri düşünüyordum.
19:27Gerçekten Anton Chekhov bir kere şeydir.
19:31Birilerini niye seversiniz?
19:32Yaptıklarıyla ettikleriyle seversiniz.
19:34Bir de kişiliği.
19:35Yani farklı kişilikler vardır.
19:37Yani Nazım Hikmet'i de Orhan Veli'yi de seversiniz ama onların hayatına baktığınız zaman
19:41kişiliklerinin epey farklı olduğunu görürsünüz.
19:44Nazım'ın hayatı bize bir sürü şeyde belli kuşakları çok etkilemiştir ama Orhan Veli'nin bazı şeyleri,
19:50kişilik özellikleri örneğin ben kendime daha yakın hissederim.
19:53Şey gibi Chekhov da öyle.
19:54Çok az yaşayan maalesef hastalıklarla boğuşan 44 yıl yaşayan bir yazar.
20:00Yazar öyküleri çok ünlü, piyesleri var.
20:04Aynı zamanda doktor az sonra anlatacağım.
20:06Bir hayırsever açlara, çocuklara, köylülere ve kendisi gibi tüberküloz veren hastalarına yardımlarıyla şey yapıyor, tanınıyor.
20:15Kısa yazma ustası çok önemli.
20:19Yani benim hep böyle bazı durumlarda söylediğim arkadaşlara bir şey var.
20:24Bir gün arkadaşına mektup yazıyor.
20:27Chekhov yazıyor, yazıyor, yazıyor, yazıyor.
20:29Hızlı bir şekilde işte 8-10 sayfa neyse.
20:32Son cümlesi de şöyle.
20:33Ya kusura bakma zamanım yoktu onun için bu kadar uzun yazdım diyor.
20:37Ben ki kısa yazma hedefinin dışında bir de 59 saniye gibi bir program yapıyorum 4-5 aydır.
20:44Kısa yazmak, kısa konuşmak o kadar da kolay değil.
20:47Onun için uzun çalışmak gerekiyor.
20:49Chekhov bize bir şeyler öğretiyor.
20:53Çocukluğu.
20:541860 doğumlu.
20:56Yani fotoğrafların kalitesini fazla sorgulamayın.
21:001860'da doğan bir şeyden bahsediyoruz.
21:02Taganrok'ta küçük bir yer.
21:03Rostov bölgesi.
21:04Yani güneyinde Rusya'nın Karadeniz'e yakın.
21:06Orada bir bakkalın oğlu olarak doğuyor.
21:10Aslında bir aile fotoğrafına bakalım.
21:11Orada bir iki şey anlatmak istiyorum.
21:13Şimdi geniş bir aile fotoğrafı göreceğiz.
21:17Görebilirsek şimdi.
21:20Dindar bir aile.
21:22Bakın Chekhov ayakta duranların en kısası bana en yakın olanı.
21:26Önündeki kardeşin de hafifçe şöyle düşmesin diye tutuyor.
21:32Babası bakkal olan babası aynı zamanda dindar.
21:35Şiddet de kullanan hem çocuklarına karşı hem de eşine karşı şiddet kullanan.
21:40Bunun da etkileri var.
21:41Bir süre sonra iflas ediyor.
21:43Moskova'ya gidiyorlar.
21:44Rostov'dan falan öyle pek çok şeyleri var.
21:46Dindar bir aile.
21:47Zaten Chekhov'da orada dindar oluyor ama bir süre sonra ateizme doğru yöneliyor ve ateist oluyor daha sonradan.
21:56Aileye de yaşanan zorluklar epey onu etkiledi.
22:00Ona göre psikolojiyi insan psikolojisini anladı vesaire diyorlar.
22:03Ve küçüklüğünden itibaren hem kitapları çok seviyor hem de tiyatro.
22:0713 yaşında bir tiyatroya gidiyor ve onu çok etkiliyor.
22:10Piyas yazması falan bunların da sonucu olabilir.
22:12Gençliğine bakalım.
22:13Gençliğinde yazılar yavaş yavaş çoğalıyor öyküleri.
22:17Takma isimlerle yazıyor.
22:18Mizah dergileri çıkarıyor.
22:20Aslında takma isimlerle yazdığı pek çok şeyi kaybettiği söyleniyor.
22:23Hangi takma isimdi falan bunları unutmuş.
22:2618 yaşında ilk ciddi eseri babasızlık olarak gösteriliyor.
22:31Bu arada tıbba ilgi duyuyor ve tıp fakültesine giriyor.
22:35Gelelim doktorluk şeyine boyutuna.
22:38Bu arada şu gördüğünüz resmi kendi yapıyor.
22:41Resim de yapıyor.
22:4210 parmağında 10 marifet birisi Anton Çekov gerçekten.
22:48Doktorluk şeyinde insanlarla bağ çok önemsiyor.
22:51Her zaman başarılı tedavi olmasa bile diyor bir arkadaşı.
22:54Çok iyi bağ kurardı ve insanları orada çok tanıdı.
22:58Tedavi ederken çok tanıdı.
22:59Zamanla da ustalaştı bir doktor olarak ve zor yerlerde görevler yaptı.
23:03Ve o dönem içinde bu hep 20'li yaşlardan bahsediyoruz 25'e doğru.
23:07Pek çok ünlü doktorla, cerrahla, yazarla tanıştı ve kendini geliştirdi.
23:1324 yaşında da doktor çıktı ve bu aynı zamanda kendisini 11 yaşından beri izleyen hastalıkları da
23:2024 yaşında çok ciddi bir şekilde onu tehdit eden bir hale geldi.
23:25Verem'den bahsediyoruz.
23:26Özellikle Verem başka sorunlar da var da.
23:29Yalta hayatında önemli bir yer tutuyor Yalta.
23:32Yalta neresi?
23:33Kırım Yalta'daki evinin son yıllarında aldığı, satın aldığı evin bahçesinde aslında çok seyahat ediyor.
23:41Kırım Yalta'da mükemmel bir yerdir.
23:44Ben 90'lı yıllarda Rusya'da gazetecilik yaparken baharın gelişini Yalta'da karşılamayı, Kırım'da karşılamayı çok severdim.
23:51Harika bir yer gerçekten.
23:54Kafkasya'ya gidiyor, Sibirya'ya gidiyor, Sahalin'e gidiyor.
23:57Sahalin'de epey kalıyor.
23:58Orada insanları tanıma, sayım yapma, siyasilerle tanışma, çar döneminin baskılarına karşın pek çok deneyimler yaşıyor.
24:06Yalta'daki evine de pek çok yazar, pek çok ünlü kişiyi misafir ediyor.
24:09Tolstoy'la Yalta'da çok tarihi bir fotoğraf.
24:13Evet çok kaliteli değil ama çok önemli bir fotoğraf.
24:16Tolstoy'la defalarca söyleşileri var edebiyat üzerine.
24:18Gorki'yle var.
24:19Maksim Gorki de yine Yalta'ya gidiyor.
24:22Onunla ilişkileri pek çok açıdan devam ediyor.
24:25Hatta ölümünden 2 yıl önce 42 yaşındayken Gorki'ye yönelik antidemokratik tutumundan dolayı 2. Nikola'ya Çar'a karşı direniş
24:35olarak akademisyenlik ünivarını doktorluk üzerinden gelen reddediyor.
24:39Böyle bir şey.
24:40Şimdi eşine gelelim.
24:42Eşi Olga Kniper.
24:45Yani Alman kökenli bir kadın.
24:47Son yıllarda şeyin Çekov'un eşi oluyor.
24:53Şimdi özel hayatıyla ilgili şeyler her zaman az bulunuyor ünlü isimlerin ama şöyle şundan dolayı gülüyorum.
24:59Bir kaynakta şey diyor çok aktifti 30 kadar kadınla ilişkisi oldu diyor.
25:05Bir başka yerde de işte genel evlere gitmesi falan çok ciddi ilişkiye girmek istememesi gibi bir bilgi var.
25:12Hiç ben bunları yorumlamayacağım.
25:14Şimdi birkaç yıllık ilişkileri var.
25:17Kadın tiyatrocu, aktris.
25:20Zaten şeyin bir başkasının sevgilisi ilk tanıştıklarında yine ünlü birisinin.
25:25Orada şeyin Çekov'un ünlü oyunlarından Mart'ı oynarken orada ilişkileri gelişiyor.
25:31Daha sonra da birkaç yıl devam ediyorlar.
25:33Sonra da 41 yaşındayken Çekov yani son 3 yılında evliler ve kadın büyük ölçüde işini gücünü bırakıp onunla onun sağlığıyla
25:40tedavisiyle falan ilgileniyor.
25:42Yalta'ya taşınıyor.
25:44Burada ilginç bir şey var.
25:47Mektuplaşıyorlar.
25:48Özellikle kadının yazdığı mektuplar çok fazla.
25:511000 civarında mektup var.
25:52400 civarında karşılıklı mektuplaşmalar.
25:55Peki geriye kalan 600 ne diyeceksiniz?
25:57600 mektup da kadının, Olga'nın öldükten sonra Çekov'a yazdığı mektuplar.
26:04Böyle bir aşk.
26:06Ölümü, ölümü işte çok erken yaşta ve veremden oluyor.
26:10Aslında bazı kaynaklarda verem'in dışında şey işte nefes şeyleri sorunları, beyin kanaması, kalp başka şeyler de var.
26:19Çok da önemli değil.
26:202 Temmuz 1904'te eski takvime göre yeni takvime göre 15 Temmuz 1904'te Almanya'da tedavi için gittiği yerler var.
26:29Rusya için de yurt dışında da Almanya'da ölüyor.
26:31Cenaze getiriliyor çok kitlesel bir şeyle şu gördüğünüz fotoğrafta olduğu gibi.
26:35Ve Nova Deviç'e yani geçen hafta da söylemiştik Nazım'ın da yattığı Nova Deviç'e de yatıyor.
26:43Şimdi ondan geriye kalan en başta kitapları tabii ki.
26:45Çok üretken bir yazar.
26:4744 yaşında bu kadar ünlü olmasının şeyi de bu.
26:52En bilinen şeyleri sizin de bildiğiniz ve piyasaları belki tiyatrolara gidiyorsunuz, görüyorsunuz.
26:57Vanya Dayı, Üç Kız Kardeş Vişne Bahçesi, Martı demin de söyledim, Sakalin Adası, Altıncı Koğuş.
27:05Küçük şeyleri, öyküleri var mutlaka bilirsiniz.
27:07Benim bayıldığım öyle bir iki sayfada harika şeylere dokunduğu.
27:11Küçük köpekli kadın, memurun ölümü, şişman ve zayıf vs. vs.
27:14En azından küçük öykülerinden bir tanesini bugün yarın bir okuyabilirseniz belki adamdaki değişik şeyi görürsünüz.
27:22Yani bir cevher, bir zeka, ince bir zeka.
27:25Bu büyük keyif veriyor.
27:27Tabii onunla ilgili pek çok film, onun eserlerinden de pek çok film yapılıyor.
27:31Bir yerde şey denildiğini okudum.
27:33Rusya klasikleri için de Çekov tabii ki büyük bir klasik.
27:36En çok filmi yapılan, eserlerinden en çok filmi yapılan 300 civarında Çekov'dur.
27:41Gerçekten de bu da önemli bir şey.
27:43Geriye kalan heykelleri, heykelleri var.
27:46Onun adıyla düzenlenen yarışmalar vs. var.
27:49Şu heykel ve şu şey çok önemli.
27:52Benim de Moskova'ya gittiğim zaman gezdiğim o Tverskaya Caddesi eski adıyla Gorki ve
27:56Kızıl Meydanı'na yaklaşırken, oraya doğru giderken solda kalır.
28:00Son sokaklardan biridir, son sokaktır aslında solda.
28:05Komergerski Sokağı diyelim.
28:06Ve orada hemen sokağın başında işte Çekov Tiyatrosu bir tarafından var.
28:11Bir tarafında da şu heykel vardır.
28:13İncecik onun süzülmüş bir haliyle bir kafe, pizzacı bir şeyle onun önünde.
28:18Daha pek çok yerde var.
28:20Ve şöyle bitirmek istiyorum bugünkü programı.
28:24O kadar çok şey var ki, üllü, sözü, zeki, özdeyişleri var ki.
28:31Bunlardan bir tanesini duymamanız mümkün değil.
28:33O da şudur, herkesin kullandığı, bazen kimin söylediğini hatırlamadıkları.
28:38Duvarda bir tüfek gösteriliyorsa oyunun birinci perdesinde, ikinci ya da üçüncü perdede bu tüfek patlar.
28:45Bu Çekov'un tabii ki sözü.
28:47Şunu anlatırken söylemişti Çekov bunu.
28:49Yani eserinizde kısa olmaya çalışın diyor ve gereksiz unsurlara şey yapın, çıkarın.
28:55Eğer duvarda bir tüfek varsa o ikinci, üçüncü perdede patlasın.
29:01Eğer patlamayacaksa boşuna o silahtan bahsetmeyin diyor.
29:04Bu şekilde verir onu.
29:06Pek çok şey var, söylediği çok zeki şeyler var.
29:12Bunları bir ara toplayabilirsem belki T24'te bir pazar yazısında veririm diye düşünüyorum.
29:17Mesela yine kısalıkla ilgili şöyle bir şey var.
29:20Kısa yazabilmek yeteneğin kız kardeşidir.
29:23Rusların çok iyi bildiği bir şeydir bu.
29:25Kısa yazmanın şeyi, ustalığını sergileyen bir şey.
29:28Aynı zamanda başka ne bileyim insan doğasını ben kendimden öğrendim diyor.
29:32Kendimi inceleyerek insanın nasıl bir şey olduğunu anladım.
29:36Bir başka şeyi de sadece aptallar her şeyi anlar.
29:41Böyle bitirelim mi?
29:42Çünkü her şeyini anladığını düşünen çok ego sahibi, kendini süper zeki sanan insanlar var.
29:48Ve benim tanıdığım en zeki edebiyatçılardan biri Anton Çekov.
29:52Pek çok şeyi anlamadığını söyleyecek kadar da cesur ve tersini iddia edenlere de öyle diyor.
29:58Her şeyi anlayanlar, biraz değiştirerek söylüyorum, her şeyi anlayanlar sadece aptallardır.
30:05Bugünkü program da burada bitsin.
30:07Tekrar görüşmek üzere.
30:08Hoşçakalın.
Yorumlar