00:02Naukwento na ho namin dati na ang tubig pwede di umanong magpaandar ng sasakyan.
00:10Heto ang bago at napapanahon pa, lalo't mahal pa rin ang gasolina, pati raw gamit na plastic.
00:19Ngayong pumalo na sa 140 hanggang 170 pesos ang kada litro ng petrolyo sa bansa,
00:27ang tindero ng bigas sa carbon market sa Cebu na si Benito, puspusan ang pangungulekta ng mga plastic na basura.
00:36Sa plastic lang po, tayo pupokus ma'am yung mga plastic na silupin.
00:40Ang mga nakulekta ni Benito, nagagamit daw niya para makagawa ng gasolina na kaya raw magpatakbo ng motorsiklo.
00:51Tinood you din ang ruwanda, ay ka ng plastic, buhato ng gasolina.
00:55Huwag tayong magplastikan!
00:58Pwede ba talagang gumawa ng gasolina mula sa plastic?
01:04Ang tawag ni Benito sa gawa niyang gasolina, pyrogas.
01:08E-try po natin.
01:12At nang sinubukan na niyang paandarin ang kanyang motor.
01:21Kumandar nga, umarangkada pa.
01:28Ang isang lalaking na padaan lang, nagpakarga na rin tuloy ng pyrogas para sa kanyang motorsiklo.
01:34Wala ni bayan ni si Ra. Murag, mauna lang ni Ikatag.
01:37Kung mayroong ganyan alternatibo, mas okay.
01:40Ang pyrogas, nagawa raw ni Benito sa tulong ng isa pa niyang imbensyon.
01:46Ang pyrolysis machine.
01:48Meron itong tatlong maliliit na mga tanke na nakakonekta sa isang tank reactor para itong pugon o oven,
01:56kung saan ipinapasok ni Benito ang mga nakolekta niyang plastic.
02:00Any kind of plastic pwedeng gamitin.
02:02Hindi lang isali yung PVC.
02:04Magawa tayo ng unleaded.
02:05So, lalagyan natin ng coloring.
02:11Maraming usok na binibigay na hindi makalabas.
02:14Dito siya lalabas at makaproduce siya ng gasolina.
02:18Kailangan hihintay tayo ng one hour po.
02:21Ang likido na lalabas mula rito.
02:24Ang siya raw nagiging pyrogas.
02:26Kasi yun mo pa rin, didget kaya sila ng gasolina.
02:28I-try natin kung aapoy ba.
02:39Ang isang kilo na plastic na isinasalang sa tank reactor,
02:44nakagagawa raw ng 300 to 500 milliliter ng gasolina.
02:49Ang 250 ml, makatakbo naman ng 5 kilometer.
02:52Si Benito, high school lang daw ang natapos.
02:55Nung napansin niya raw ang dumaraming plastic na basura sa carbon market,
03:01nag-isip siya ng ideya kung paano ang mga ito mapakikinabangan.
03:05Hanggang sa naisipan na nga niyang gumawa ng makina
03:08na kayang iproseso ang plastic at gawin diumanong gasolina.
03:14Marami ang palpak sa pag-aaral ko po.
03:16Tatlong taon bago napatunayan na adapt kong taktik ba kung anong pwedeng magawa.
03:21Hanggang itong 2025, nagtagumpay na raw siya.
03:26Natutuwa po ako at gumagana naman sa aking sasakyan.
03:29Ang demo ni Benito sa unang versyon ng kanyang pyrolysis machine,
03:34nag-trending.
03:35Kaya binigyan daw siya ng LGU o ng Local Government Unit
03:39ng espasyo para mapaglagyan ng kanyang mini pyrolysis plant.
03:44Daku kayo nga hose, daku kayo nga tanki.
03:48Grabe yung gadaghan ang mahatag niya nga maong diesel gasolina.
03:53Ngayon, balak niyang ibenta ang gawa niyang pyrolysis machine
03:57para makatulong sa kanyang mga kababayan.
03:59Ito ma'am, eh 35,000.
04:01Ang gusto ko lang po pa ma'am na maningyari
04:04ay ito po ay adaptin ng ating gobyerno.
04:07Pero ang tanong,
04:08ligtas bang gamitin ang pyro gas sa mga kotse at motor?
04:13Ito ba talaga ang dahilan kung bakit tumatakbo ang mga sasakyan?
04:21Yung sa plastic kasi it is a petroleum product.
04:24Kapag in-expose natin yung plastic sa high heat,
04:26nang walang oxygen, hindi siya nasusunog.
04:28Nagiging liquid form siya na pwede pa natin siyang i-refine.
04:32Pwede ba natin gawin ito tapos ilagay natin ito sa sasakyan?
04:35Definitely no kasi masisira yung sasakyan natin.
04:38Pero meron tayong enough capacity para makagawa ng engine
04:42that could cater to that kind of liquid fuel.
04:45Bago pa nagkaroon ng energy crisis sa Pilipinas,
04:49bunsod ng gera sa Middle East,
04:51ilang mga Pilipino na ang nagtangkaring gumawa
04:54ng pamalit o alternatibo sa gasolina.
04:58Isa sa mga pinag-usapan noong dekada sisenta,
05:02tubig na di umano na kayang magpatakbo ng sasakyan.
05:08Inbensyon ng Tagala Union na si Daniel Dingle.
05:11Ang tinawag niya rito, water fuel.
05:14Ang imbensyon ni Dingle, pinag-usapan kahit sa ibang bansa.
05:19May mga naingganyo pangaraw na mag-invest sa kanyang water fuel.
05:23Pero taong 2008, nakulong siya sa kasong estafa.
05:27I-tinakburaw niya kasi ang $410,000
05:30o humigit kumulang 20.5 million pesos noon
05:35na investment ng isang kumpanya.
05:37Taong 2010, siya'y pumanaw.
05:41Pumanta kami sa bahay nila.
05:42We were supposed to do a testing.
05:44Nagpaalam kami sa kanya.
05:45Sir, ano, magpapatesting na ba kayo?
05:48Umayaw siya.
05:49Walong taon naman na ang nakararaan
05:51mula nung naitampok dito sa KMJS
05:54ang pamalit din daw di umano sa gasolina
05:58mula sa tubig din.
06:00Gawa ng tigabinangonan sa Rizal na si Nolly Dazo.
06:04Tinawag niya ito, hydrogen fuel.
06:07Dito mismo magagaling ito.
06:12Ibig sabihin niya, play mobile.
06:14Pero nabalitaan na lang namin.
06:16Hindi na raw na ipagpatuloy ni Nolly
06:18ang pag-develop ng kanyang hydrogen fuel
06:21matapos siyang ma-stroke taong 2021.
06:24Gayunman, may ilang na-inspire
06:27kina Nolly Dazo at Daniel Dingle
06:29na sumubok din gumawa
06:31ng sarili nilang hydrogen fuel.
06:35Isa sa kanila
06:36ang building maintenance supervisor
06:39mula sa anti-Polo Rizal na si Judy.
06:41Kailangan ko rin.
06:42Di ako sa test-todem-advent.
06:45Kailangan ko rin.
06:46Kailangan ko rin.
06:47Maraming nang-diving.
06:49Ang lakas!
06:50Naisipan kong mag-develop ng hydrogen
06:54galing sa tubig yung fuel energy.
06:57Nag-research ako,
06:58nagbasa-basa ng mga science book.
07:01Taong 2021,
07:02nabuunan niya ito
07:04ang sarili niyang versyon
07:05ng hydrogen fuel.
07:07Malakas ang production
07:08ng hydrogen.
07:09Malakas?
07:104.2 ampere.
07:11Hindi ko pa totally
07:12kinakabit sa motor
07:13pero nakaproduce na ako
07:16ng hydrogen.
07:17Possible na makapagpapaandar siya
07:19kung fully developed na
07:21yung production ng hydrogen.
07:23Pero ang invention niya,
07:25ilang taon na ngayong
07:27nakatiwangwang.
07:28Na-set aside ko,
07:29gawa ng muna busy ako
07:30sa trabaho.
07:31Nagkaroon ng damage
07:32yung ibang fittings,
07:34yung hose,
07:35parang malutong.
07:36Nitong hapon ng biyernes,
07:37sinubukan niya itong
07:39kumpunihin.
07:40Eh, try na natin na
07:41kung may finished product
07:42na hydrogen.
07:43Ito yung nagsiseparate
07:45ng oxygen
07:45saka gas
07:46sa water.
07:47Pag bumupula na po siya,
07:49ibig sabihin,
07:50may hydrogen na siyang
07:51napoproduce.
07:53Yung na po yung hydrogen
07:55na nabuosa
07:56na galing sa tubig.
07:58Kung ikakabit ko man
07:58sa motor ko,
07:59kailangan ng kunting
08:00pag-aaral pa
08:01para maging safe
08:02sa pinakamakina.
08:04Sana nga,
08:05yung lahat ng mga
08:06inventor,
08:07eh,
08:08bigyan ng pansin
08:08ng ating government
08:09para makatulong din sila
08:11sa bansa natin.
08:13Major companies already
08:15has different types
08:16na mga sasakyan
08:17na ginaggumagamit
08:18ng hydrogen fuel cell
08:20and even hydrogen-powered buses.
08:22Kung gusto natin itong gawin,
08:24definitely,
08:24ang unang-unang
08:25kailangan natin
08:26i-consider dyan
08:26ay safety.
08:28Ika nga nila,
08:29necessity
08:29is the mother
08:31of invention.
08:32At marahil,
08:34wala ng mas tamang panahon
08:36kundi ngayon
08:39para sa pananaliksit
08:41ng iba pang mga
08:42inbensyon.
08:45Para hindi lang tayo
08:46aasa
08:47sa petrolyo
08:49na inaangkat pa
08:50mula sa mga
08:51bansang
08:52mayat-maya
08:53may kidwaan.
Comments