- 1 gün önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00Efendim merhaba, bir hafta daha ışık hızıyla geçti.
00:05Sizi bana, beni size kavuşturdu, yaratan Allah hamdolsun ne güzel.
00:12Yine bir hafta sonu ve yine bir Beyaz TV geçmişe yürüyen adam klasiği.
00:19Bugün bir seri olarak devam ettiğimiz yolun devamında gidiyoruz, sabit durmuyoruz, sürekli ilerliyoruz.
00:28Gördüğümüz her şeyin, gördüğümüz her objenin dününü bugününü konuşuyoruz ve yarını hakkında da fikirlerimizi söylüyoruz.
00:38Şu an Laleli bölgesinden Aksaray'a doğru bakarken Pertevniya Sultanlı Camii,
00:46Ne bileyim Yenikapı, Fatih, Taksim Camii, Topkapı yolu ve daha pek çok yeri birlikte gezeceğiz.
00:57Benim sol tarafım Yenikapı, sağ tarafım Taksim, arkam Sultanahmet, önümse Topkapı olacak ve bu güzergahta ilerleyeceğiz.
01:09Bugün camilerin güzelliği anlaşılmıyor.
01:13Size muhteşem cami fotoğrafları göstereceğim.
01:17Bir okul var, Oruç Gazi İlkokulu, İlköğretim Okulu, Ortaokulu zamana göre çok fazla anlam ve değer değiştirdi.
01:28Bugün hala var.
01:29Fakat Oruç Gazi Okulu'nun olduğu yerde kim derdi ki,
01:34bir zamanlar Oruç Gazi Camii vardı.
01:38O cami yıkıldı ve yerine Oruç Gazi İlkokulu yapıldı.
01:45Cami yıkıldı, yerine bir okul yapıldı.
01:48Onları göreceğiz.
01:50Fatih'e doğru, un kapanına doğru çıkan Atatürk Bulvarı'nı göreceğiz.
01:55Ve daha pek çok şeyi göreceğiz.
01:57Bunları görürken eski yeni fotoğrafları yan yana koyacağız.
02:02Fotoğraflar böyle yan yana gelecek.
02:05Üstlerinde basacağız.
02:06Bazen bir tam 100 yıl, bazen yarım 100 yıl, bazense 200 yılları göreceğiz.
02:13İşte her haftaya yakın zaman dilimleri içerisinde söylediğim gibi,
02:19galiba ışınlamanın ve zamanlar arası yolculuğun formülünü biz bulduk.
02:25Beyaz TV ekranlarında misafir olarak konuk olan sizler de buldunuz.
02:32Sizler oturun odalarınızda, koltuklarınızda, çaylarınızı, kahvelerinizi yudumlayın.
02:40Bizler ise ekip arkadaşlarımız olarak tarihin yaşandığı ve hadiselerin meydana geldiği yerlere gidelim.
02:49Ve siz de orada, burada neler olduğunu biliyor musunuz?
02:54Ana başlığı altında tarih anlatalım.
02:58Sizler evlerinizde, bizler ise bulunduğumuz yerlerde tarih üzerinde yürüyelim.
03:05Efendim, Beyaz TV, geçmişe yürüyen adamlar olarak bizler ve sizler hazırız değil mi?
03:13O halde program başlasın.
03:25Elimizde bir fotoğraf var.
03:27Şimdi bu fotoğrafın aslında açısı bu değil.
03:30Yani imkansızlıklardan dolayı biz buraya geldik.
03:35Bakın, aslında o fotoğrafın açısı bir tane köprü var.
03:39Bu köprüyü size göstermek istiyorum.
03:43Bu köprü, bu köprünün üstünden çekilmesi gerekiyor.
03:48Oralara kadar gitmek lazım.
03:50Fakat biz gidemediğimiz için, oraya bir kameraya çıkartamayacağımız için mecburen buraya geldik.
03:57Ve aynı açıya yakın bir açıyı burada bulduk ve burada çektik.
04:02Takvimler 1950'lerin başını göstermekte.
04:06Zira bu yol 1955 yılında hizmete açıldı.
04:121952'lerde kazmaya başlandı.
04:15Bakın, altımızdan geçen bir yol var.
04:18Bu yol Taksim'e doğru, Unkapan'la doğru, Eminönü'ne doğru gidiyor.
04:23Yenikapı'dan geliyor, Eminönü'ne doğru gidiyor.
04:26Altımızda bulunan yol, henüz yeni kazılmaya başlanıyor.
04:32Bir eşek arabası ya da at arabası, bir araba var.
04:36O da aslında tam olarak buralarda değil.
04:40Yani noktasal olarak nerede olduğunu göstermemiz gerekiyorsa,
04:45o da, bakın, şurada köprünün olduğu yerde 3 metre 90 santim tabelası var ya,
04:56işte o 3.90 yazısının olduğu yerlerde, bir yerlerde,
05:00o at arabası aslında fotoğrafı çekildiği yer orası.
05:04Ve fotoğrafta kazılıyor gibi görülen yer aslında burası.
05:09Bir tane abi var, böyle bakıyor.
05:13Atlar var, araba var, kazılmış, yer kazılmış.
05:19Burası Henry Prost dönemi.
05:22Yani Adnan Menderes'in o ilk dönemi,
05:26İsmet İnönü'nün son dönemi.
05:28Yani 1942 ile 1957 yılları arasında,
05:3415 yıl boyunca İstanbul'a kimliğini unutturan,
05:37İstanbul'un karakteristik binalarını ve caddelerini tarihten silen bir adam.
05:44Hayatının bir dönemi Almanya'da geçmiş,
05:47Fransız asıllı Henry Prost geldi
05:51ve buraları allak bullak etti.
05:55Pek çok şey yıktı.
05:57Bizzat daha bir bölümde bu yolun,
06:00Unkapanı Fatih tarafına doğru giden,
06:03Atatürk Bulvarı adı verilen yerde,
06:06yaklaşık bir kilometrelik bir alanda nasıl ve ne kadar çok bina yıktığını göstereceğiz.
06:14Tekkeler, zaviyeler, dergahlar, medreseler, sıvyan mektepleri, camiler,
06:21türbeler, hangahlar, neler neler, kütüphaneler hepsini yıkmışlar ve bu yolları yapmışlar.
06:28Şu an elimizdeki fotoğraf 1950'lerin başını göstermekte.
06:34Zira altımızdaki cadde, sanırım görüyorsunuz altımızdaki arabaları,
06:40altımızdaki cadde henüz yeni açılıyor.
06:44Ve yeni açılırken birisi bir fotoğraf çekmiş at arabalarıyla beraber.
06:50Kıymetli dostlar, kıymetli bizi izleyen, tarih severler.
06:56İyi ki fotoğraflar var.
06:58İyi ki fotoğraflar var ki,
07:01şu hadisenin bugün 2026 İstanbul'unda,
07:07biz bunu görebiliyoruz nihayetinde.
07:09Sağda ve solda binalar var.
07:11Bakın bugün her taraf katlı binalar.
07:145 kat, 6 kat, 7 katlı binalar var buralarda.
07:19Bu binaların olmadığı dönemlerde,
07:21sağın ve solun bomboş olduğu dönemleri düşünün.
07:25İşte o sağın ve solun bomboş olduğu dönemlerde,
07:30atların yük taşıdığı dönemlerde,
07:33alttan ve üstten,
07:36hiçbir şeyin geçmediği dönemlerde,
07:38elimizde böyle bir fotoğraf var.
07:41Bir kere daha söylüyorum.
07:42İyi ki fotoğraflar var.
07:45Ve iyi ki biz o fotoğraflarla,
07:47o fotoğraflar eşliğinde,
07:49tarihte yürüyor,
07:51size geçmişi hatırlatıyoruz.
07:54Takvimler 1950-51-52,
07:59takvimler 2026,
08:02üzerinden geçen koskoca 75 yıl,
08:07bir insan ömrü,
08:09aynı açıya yakın,
08:11iki açıdan çekilen farklı fotoğraflar,
08:14şu an karşınızda.
08:30Az evvel 75 yıl önceye gitmiştik,
08:34birinci fotoğrafta.
08:35Şimdi ikinci fotoğraftayız.
08:37Haydi ondan 11 yıl daha geriye gidelim.
08:40Takvimler tam 1940,
08:43günümüzden 86 sene önce,
08:46Sultan Abdülaziz Han'ın annesi,
08:49ikinci Mahmud'un eşi olan,
08:51Pertevniyel Valide Sultan adına yaptırılan,
08:55güzel bir cami,
08:57eklektik bir cami.
08:58Ne demek eklektik?
08:59İçinde barok var,
09:01gotik var,
09:02romans var,
09:03rokoko var,
09:05Türk İslam sanatı var,
09:07Selçuklu var,
09:09Osmanlı var,
09:10yani yok yok,
09:12aşure tarzı,
09:13içinde her şeyin olduğu,
09:15tüm mimari özelliklerin içinde bulunduğu,
09:19mimarinin toplamına eklektik deniyor.
09:22İşte arkamızda eklektik bir mimari tarz,
09:26Pertevniyel Valide Sultan Camii.
09:291940'lar,
09:31ne kadar da güzel yıllarmış.
09:33Önünden bir tren yolu geçiyor.
09:35Tren değil aslında o,
09:36bir tramvay yolu.
09:38Fatih Harbiye,
09:39ya da Emin Ün Topkapı,
09:41ya da Topkapı Sultanahmet,
09:44her tarafa tramvaylar gidiyor.
09:47Bu arada bir şey söyleyeyim,
09:48bir bilgi,
09:50bu topraklarda tramvay,
09:521871 yılında kullanılmaya başlandı.
09:581871.
10:00Bu yüzden İYTT'nin telefon numarası,
10:031871 ile bitmektedir.
10:07Dünyada çok erken,
10:091871.
10:10Bir bilgi daha vereyim.
10:12Dünyanın ilk metrosu,
10:151873 İngiltere Londra,
10:18Londra metrosu,
10:20dünyanın ikinci metrosu,
10:22yer altından giden ikinci treni,
10:26Londra metrosundan iki sene sonra,
10:291875 İstanbul Galata Karaköy metrosu.
10:35Yani dünyanın en eski metrosuna sahibiz.
10:391875 ve dünyanın en eski tramvay hatlarına sahibiz.
10:451940 yılındaki fotoğrafta,
10:48bakmayın göründüğüne,
10:501940'dan 70 sene önce bile,
10:54bizim tramvaylarımız vardı.
10:56Önce atlı tramvay,
10:58ardından elektrikli tramvaylar vardı.
11:01İşte şimdi,
11:02Pertevniyel Valide Sultan Camii'nin,
11:05o iki tane güzel,
11:07minaresinin tam ortasında,
11:09bayraklarımızın süslediği,
11:11o güzel caminin,
11:13önünde bir köprü var.
11:16Altında cadde var.
11:17Onun da altında bir alt geçit var.
11:20Az evvel,
11:21birinci fotoğrafta,
11:231951-52'de,
11:25açıldığını gördüğümüz,
11:27işte bu cadde,
11:28aslında üzerinde bir tramvay hattı bulunan bir cadde.
11:33Fakat tramvay hattı,
11:35yani ikinci fotoğrafta görülen tramvay,
11:38birinci fotoğrafta neden yok,
11:40ikinci fotoğraf,
11:411940'a çekildi.
11:4386 sene önce.
11:45Fakat ikinci fotoğraf,
11:481952'de çekildi.
11:50Yani,
11:51tramvay hattı söküldü,
11:53oradan yol geçiriliyor,
11:55alt geçit yapılıyor.
11:57Bu yüzden,
11:57bakın iki fotoğrafı koyduğumuz zaman,
12:00buranın macerası,
12:01buranın başından neler geçtiğini görebiliyoruz.
12:05Ne kadar muhtena,
12:06ne kadar sessiz,
12:08ne kadar huzurlu bir fotoğraf.
12:1086 sene önceki fotoğraf.
12:13Cadde yok.
12:14Bir tek cami var.
12:16Ve cami her şeyiyle görülüyor.
12:18Bugün,
12:19üst geçit var,
12:21altta yol var,
12:23üstten tramvaylar geçiyor.
12:25İnsan kalabalığı.
12:27Yani,
12:28her yerde,
12:29bir şeyler var.
12:3186 sene önce,
12:33buranın huzuru,
12:352026 yılında,
12:37yani şu an gördüğünüz fotoğraftan,
12:3986 sene sonra,
12:41maalesef yok.
12:43O güzel İstanbul gibi,
12:46buradaki huzur da,
12:47bizi terk etmiş ve gitmiş.
12:50o gün,
12:51burada olmak ve burayı seyretmek isterdim.
12:54Şu an,
12:55bu arada,
12:55bir şey söyleyeyim.
12:57İki program önce göstermiştim.
12:59Bakın,
13:00şurada,
13:00İYTT'nin,
13:01amblemi olan,
13:02sembolü olan bir duvar var.
13:04O duvarın,
13:05altı,
13:06şu saat var.
13:08İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin,
13:11sembolü olan bir saat.
13:13Saat kulesi.
13:14Aslında o saat kulesi değil.
13:17Aslında o,
13:18altımızda bulunan,
13:20yani şuraların altında bulunan,
13:22yer altı çarşısının,
13:24havalandırma bacaları.
13:26Yani şu duvarın,
13:27aşağısı,
13:28yanı,
13:30yer altı çarşısı.
13:31Bu bacada,
13:33aslında bir saat kulesi değil,
13:35yer altı çarşısının,
13:37havalandırma bacaları.
13:39Bana göre sağda.
13:41Ama size göre,
13:42solda,
13:43bir bina görülüyor.
13:45Fark ettiniz değil mi?
13:46Seksen altı sene önce,
13:48bir bina var.
13:49O bina aslında,
13:51Aksaray,
13:52Pertevniyel Valide Sultan Türbesi.
13:55Türbe dışarıda değil.
13:56Bu köprü,
13:58ve o köprünün altından geçen yollar,
14:01aslında caminin,
14:03bahçesinin içinden geçen yollardır.
14:06Pertevniyel Valide Sultan,
14:07camiyi,
14:08aslında büyük bir bahçeye sahipti.
14:12Ve bahçenin içinde,
14:13banisi,
14:14burayı yaptıran kadın,
14:16Sultan Abdülaziz Han'ın da annesi olan,
14:20Pertevniyel Sultan'ın türbesi vardı.
14:22Bana göre sağ,
14:24ama size göre solda.
14:26O da yıkıldı.
14:27Sonra,
14:28türbenin içinden,
14:29o bedeni,
14:30kemikleri aldılar.
14:31Caminin içine,
14:33bir türbe yaptılar,
14:34ufak bir türbe,
14:35ve oraya koydular.
14:36Aslında,
14:37bugün caminin içinde bulunan,
14:40Pertevniyel Valide Sultan türbesi,
14:42aslında ve esasında,
14:44dışarıda,
14:45şu an üst köprünün,
14:48geçmiş olduğu yerde bulunmaktaydı.
14:51Alındı,
14:52içeriye konuldu.
14:53Neden?
14:54Topkapı,
14:55Sultan Ahmet,
14:56Beyaz'ın yolu açılsın diye.
14:59Yani,
15:00şöyle bir şey.
15:01Biz şu an buradayız,
15:03bir de şöyle bir yol var.
15:05Şöyle,
15:05böyle giden bir yol.
15:07bu yol için,
15:09Popkapı ile,
15:10Sultan Ahmet arasındaki,
15:12yolu açmak için,
15:13ortadan türbeyi kaldırdılar.
15:15Ben demiştim ya,
15:16Henry Prost,
15:18türbeleri falan,
15:19yıktı,
15:19geçti,
15:20gitti diye.
15:20İşte,
15:21o türbelerden biri,
15:22yıkılıp,
15:23geçilip gidilen türbelerden biri de,
15:26Pertevniyel Sultan Türbesidir.
15:28Yıkıldı,
15:28ve cami içine konuldu.
15:30Keşke orada olsaydı ve keşke biz,
15:34o türbeyi cami içinde değil,
15:37buradan baktığımızda,
15:39tıpkı 86 sene önceki gibi,
15:41çıplak gözle buradan görseydik.
15:45Çarşılar yokmuş,
15:47alt geçitler,
15:48üst geçitler yokmuş,
15:50tramvay yollarıyla meşhur,
15:52güzel ve muhtena bir yermiş.
15:54Ama unutmamak lazım,
15:57sesi duyuyorsunuz değil mi?
15:58Bu alttan gelen gürültüyü,
16:01trafik sesi.
16:02Bugün 20 milyon İstanbul,
16:04o gün muhtemelen 1 milyonlara dayanmıştı.
16:0819 milyon kişiyi bu İstanbul nereye koyacak?
16:11Eğer 1 milyonluk şehri,
16:1320 milyon yaparsan,
16:15sonuç itibariyle böyle bir manzara,
16:19kaçınılmaz son olacaktır.
16:21Efendim, 1940,
16:23ve efendim 2026,
16:26üzerinden geçen tam 86 sene,
16:30tramvay duraklarıyla,
16:32tramvay yollarıyla,
16:34köprüsüz,
16:35alt ve üst geçitsiz,
16:38arabasız,
16:40muhteşem görüntüsüyle,
16:42Aksaray-Pertevniyel Valide Sultan Camii,
16:45şimdi ise köprülü,
16:47üst geçitli,
16:49trafikli,
16:50gürültülü,
16:52bir Aksaray,
16:53Pertevniyel Valide Sultan Camii,
16:5686 yıl arayla,
16:58aynı açıdan çekilen,
16:59iki farklı fotoğraf,
17:01şu an karşınızda.
17:20bir önceki fotoğrafla,
17:23bu fotoğrafın çekim tarihi aynı,
17:25yani 1940,
17:28anladığım kadarıyla,
17:29çeken kişi de aynı.
17:31Ve yine anladığım kadarıyla,
17:33çeken kişi ya tramvay yolunu çekiyor,
17:35ya da camiyi baz alarak,
17:38her yerden çekiyor.
17:39Öyle bir hali var.
17:41Zira az evvel,
17:43Taksim'e doğru giden,
17:44tramvayların yolu vardı.
17:45Şimdi ise Sultan Ahmet Eminönü'nden,
17:49Yedikule'ye doğru,
17:50ya da Topkapı'ya doğru olan,
17:53tramvayların yolu var.
17:55Nerede?
17:56Ayaklarımızın altında.
17:58Şu an bulunduğumuz yerden,
17:59bir tramvay hattı geçiyor.
18:02Tam 86 sene önce,
18:05bugün de bir tramvay hattı geçiyor.
18:08Evet, Kabataş-Bağcılar arasındaki,
18:11bu tramvay yolu,
18:12bir dönemler,
18:14Yedikule-Eminönü,
18:16ya Bahçekapı,
18:18ya da Bahçekapı-Topkapı biçiminde,
18:20iki tane Y biçiminde,
18:22şuradan ayrılıyor,
18:24ve tramvaylar başka yollara gidiyorlardı.
18:27Tam olarak o tramvayların olduğu yerde.
18:30Ekneklik tarzda yapıldığını söylediğimiz,
18:34Sultan Abdülaziz Han'ın annesi,
18:37Pertebniyel Valide Sultan,
18:38tarafından yaptırılan caminin,
18:41bu sefer Yedikapı açısı değil,
18:45Laleli tarafındaki açıdan gördük.
18:48Binalar var.
18:49Aslında bu cami iki minareli.
18:52Ama bu fotoğrafta bir minare görünüyor.
18:54Bu yüzden biz de bir minaresini gördük.
18:57Diğer minareyi binanın yan tarafına sakladık.
19:02Bakın şurada bir otel var.
19:04Adını vermeyeceğimiz bir otel.
19:06O otelin olduğu yerde,
19:08insanlar,
19:09tıpkı şu an kameraman kardeşim Murat'ın,
19:12çektiği gibi,
19:14o günlerde fotoğraf çeken,
19:16fotoğraf ustasına bakıyorlar.
19:18Oradaki insanların bakışı,
19:22bugünkü insanların bakışıyla aynı.
19:25Fakat bugün insanlar,
19:27o kadar çok fotoğraf makinesine,
19:30kameraya,
19:31bir çekime,
19:32bir diziye,
19:33bir sinemaya,
19:34bir belgesele alışın ki,
19:37görüyorlar yanından,
19:38geçerken çekilip,
19:40çekilme halini,
19:42ve gidiyorlar.
19:43Ama o gün için,
19:45yani 86 sene önce için,
19:47bir fotoğraf o kadar önemliydi ki,
19:50bu yüzden herkesi,
19:52toplayabiliyordu.
19:54Arkamızda Valide Sultan'ın o güzel görüntüsü,
19:58şimdi ise,
19:59sanki bu,
20:0086 sene önceki görüntü,
20:03ya bozulmuş gibi değil mi?
20:05Üst geçitler, alt geçitler,
20:08arabalar, trafikler,
20:10bankamatik makinaları,
20:12cihazları,
20:14ben bu görüntüyü sevmedim.
20:16Bakın bir tramvay geçiyor,
20:18derken bir tramvay geliyor.
20:21Bu yol üzerinde çektiğimiz her zaman,
20:23diyoruz ki,
20:2445 saniyede bir tramvay geliyor,
20:27ve geldi.
20:28Bugün de tramvay geçiyor,
20:30zaten şu an tramvayı gördünüz.
20:32O gün de bir tramvay var.
20:34Fakat anladığımız kadarıyla,
20:37bugünkü tramvay,
20:38camiden biraz uzaktan gidiyor.
20:41Ama o günkü tramvay,
20:43bakın,
20:45mesela,
20:46buralardan gidiyor.
20:47Şurada bir tramvay yolu olsa gerek,
20:51ve caminin hatta,
20:53daha yakın,
20:54şuralarda bir tramvay yolu olsa gerek.
20:57Zira tramvaya zoomlayıp baktığımızda,
21:0186 sene önceki fotoğrafta,
21:05arabaların daha ilerisinde bulunan tramvayı zoomlarsak,
21:10caminin hemen yanında olduğunu görürüz.
21:12buyurun size caminin hemen yanı.
21:15Şu an caminin hemen yanında,
21:17Aksaray Yeraltı Çarşısı'nın girişi bulunmakta.
21:23Tramvay ortadan kaldırılmış,
21:24ve sadece bir giriş açısıyla,
21:28bir kapı konulmuş.
21:29Yeraltı'nda olan çarşıya,
21:3145 demiştim ya,
21:33bakın bir tane daha geldi.
21:35Bu bölgede tramvaylar bu kadar fazla geliyorlar.
21:39Bu yüzden bu cadde üzerinde,
21:41hatırlayın eski görüntüleri,
21:43bir şey çekmek çok zor.
21:45Aksaray Pertevniyel Valide Sultan Camisi'ni gördük.
21:50Bugün,
21:522026'da.
21:54Aynı camiyi,
21:571940'da da gördük.
22:00Hangisi güzel?
22:01Bakın şurada,
22:03bir metal branda var.
22:05Muhtemelen burada bir inşaat vardı.
22:08Bu inşaat yıkıldı.
22:10Orada bir inşaat hafriyatı olduğu için,
22:13brandayla kapattılar.
22:15Metal bir brandayla.
22:16Orada,
22:17fotoğrafa yakından zoomlayarak bakacak olursak,
22:21bir çöp kutusu var.
22:23Yani bugünkü gibi,
22:25modern anlamda,
22:26bir çöp kutusunu,
22:29olduğunu orada görebiliyoruz.
22:31Bugün de var,
22:33o gün de var.
22:33Demek ki,
22:34belediyecilik,
22:36o gün de,
22:37bugün de aynıymış.
22:38Arabalar nasıl?
22:40Tramvaylar nasıl?
22:42Çöp kovası nasıl?
22:43En önemlisi,
22:45önünden bir köprü geçmediği için,
22:48açıyı net olarak gördüğümüz,
22:51Aksaray Pertevniyel Valide Sultan Camii,
22:54nasıl?
22:56Çok güzel değil mi?
22:5886 sene önce,
23:00sanki İstanbul,
23:02bugünkü İstanbul'a göre,
23:04daha butik,
23:06daha şık,
23:07daha estetik,
23:08daha zarifmiş,
23:10giyimler,
23:11kuşamlar,
23:12arabalar,
23:13hal, hareket,
23:14tramvayların yapısı,
23:16camilerin duruşu,
23:17manzaralar,
23:18o İstanbul,
23:20Yahya Kemal'lere,
23:21Necip Fazıl'lara,
23:22konu olan İstanbul,
23:24sanırım,
23:252026'daki,
23:27şu İstanbul değil,
23:30sanırım,
23:311940'lı yıllardaki,
23:33fotoğrafta gördüğünüz İstanbul,
23:35ruhumu eritip de bir kalıpta dondurmuşlar,
23:39onu İstanbul diye toprağa kondurmuşlar,
23:43sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul,
23:47görmediğim,
23:49gezmediğim,
23:49sevmediğim hiçbir yer,
23:52ömrüm oldukça gönül tahtıma keyfince kurul,
23:56sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer,
24:00şiirleri,
24:01sanırım 1940 İstanbul'una yazılmış,
24:04zira bu İstanbul,
24:07bırakın şiir yazılacak,
24:10şiir dinlemeye bile mecali yok gibi,
24:141940-2026,
24:17aynı açı,
24:18iki farklı fotoğraf,
24:20şua karşınızda.
24:361940'lar,
24:38net olarak tarihi belli değil,
24:40ve çekmenin çok zor olduğu bir fotoğraf,
24:43bazen de ara ara duracağız,
24:45çünkü tam belediye otobüsünün olduğu yerde durduk,
24:49otobüsler gelip gidiyorlar,
24:51açımızı da bazen bozacaklar,
24:53bu yüzden elimizi çabuk tutmalıyız.
24:56Efendim İstanbul'un fethinde,
24:58görev alan,
24:59Oruç Gazi isminde biri var,
25:01bu zamanla yaşlanıyor,
25:03bu zamanla yaşlanıyor ve bir cami yapıyor,
25:04tam olarak buraya,
25:06nereye?
25:07İstanbul Güreş İçsas Kulübü yazıyor orada,
25:10İstanbul Güreş Kulübü,
25:12tam olarak o İstanbul Güreş Kulübü'nün önünde,
25:15ağaçların bulunduğu yerde bir boşluk var,
25:19tam olarak orada,
25:20bir cami yapılmış,
25:22yapılış tarihi belli değil,
25:24fakat kitabesi ve tamiratı,
25:271491'lere ait,
25:29yani anlaşılan,
25:30Fatih Sultan Mehmet Han döneminde yapılan cami,
25:34onun evladı,
25:352. Bayezid döneminde,
25:37restorasyon görmüş,
25:38zira 1491 tarihinde,
25:41kitabesine göre,
25:43bir tamirat görmüş,
25:45uzun süre devam etmiş,
25:471617 yılında,
25:49ha bu arada,
25:501509 tarihinde,
25:522. Bayezid döneminde var olan,
25:55ve takvimlere ve kayıtlara ve hafızalara ve arşivlere,
26:00kıyameti suğra,
26:02yani küçük kıyamet,
26:04olarak geçer,
26:06İstanbul'u,
26:07dakikalarca sallayan,
26:09ve 45 gün boyunca bitmeyen bir deprem var,
26:14Sultan 2. Bayezid,
26:161509 tarihinde,
26:182 sene boyunca,
26:201512'ye kadar,
26:22başkenti Edirne'ye taşıdı,
26:25o kadar büyük bir depremdi,
26:27başkent gitti,
26:29Edirne oldu,
26:30İstanbul'u bıraktılar,
26:31işte böylesine muhteşem,
26:33ve kayıtlara kıyamet gibiydi,
26:36diye geçen,
26:37o depremde,
26:38bu oruç,
26:40Gazi,
26:41camiine,
26:42hiçbir şey olmadı,
26:4445 gün İstanbul,
26:45sallandı,
26:46ama,
26:47bu camiye,
26:48Allah'tan bir şey olmadı,
26:501617'li yıllara geldik,
26:53Sultan 1. Ahmet mi,
26:54onun kardeşi,
26:561. Mustafa mı,
26:57bilinmez,
26:58ama,
26:581617 yılında,
27:00bir restorasyon daha gördü,
27:03Yeniçeri ağalarından,
27:04İsmail Ağa,
27:05bu restorasyonu yaptı,
27:07yapılış tarihi belli olmaya,
27:091491,
27:11sitabesine sahip,
27:131617,
27:14restorasyonlu,
27:15bu caminin adı oldu,
27:17Oruç,
27:18Gazi,
27:19İsmail Ağa,
27:21camiyi,
27:22Yeniçeri ağası,
27:23burayı kendi maaşından,
27:25süsledi,
27:26ve bir cami restorasyonu,
27:28yaptı,
27:301491 tarihinden,
27:321950'li yıllara kadar,
27:35herhangi bir yıkım olmadı,
27:36cami,
27:38kod farkından dolayı,
27:40caddenin aşağısında,
27:42devam etti,
27:43zaten fotoğrafa baktığınızda,
27:45fotoğrafta caminin,
27:46biraz aşağıda,
27:48alt katta olduğunu görüyorsunuz,
27:50bir tepe var,
27:52burası,
27:53İstanbul'un,
27:557 numaralı tepesi olan,
27:57Arkadyus tepesinden,
28:003 numaralı tepesi olan,
28:02Beyaz Ata,
28:04ya da 4 numaralı tepesi olan,
28:06Havaryun'a doğru çıkan,
28:08bir yokuş,
28:107 tepe ya,
28:11işte şu an görmüş olduğunuz yokuş,
28:14tepeleri birbirine bağlayan,
28:16vadilerdir,
28:17tam olarak o vadinin,
28:19kod açısı farkı ile,
28:21altında kalan yerine de,
28:24Oruç Gazi,
28:25bir cami yaptı,
28:26İsmail Ağa da o camiyi restore etti,
28:29Fatih Sultan Mehmet dönemlerinden,
28:32Fethi Mubi'nden kalan bir adamdı,
28:34ardından gelen,
28:35Yeniçeri Ağası ise,
28:37Sultan 1. Ahmet döneminin,
28:39Yeniçeri Ağalarındandı,
28:41Koca İsmail Ağa,
28:43Oruç Gazi İsmail Ağa adını alan bu cami,
28:471952'lere kadar varlığı devam ettirdi,
28:501953 yılında,
28:52bu yol yapımına başlandı,
28:55muhtemelen 1956'ya kadar buralar bitti,
28:59şu an gördüğünüz cami,
29:02yani 1940'lı yıllardaki bu cami,
29:071956 yılında,
29:09kendisi gibi pek çok han,
29:13hamam, cami,
29:14külliye, medrese,
29:17dergah,
29:18tekke,
29:18çeşme,
29:20hamam,
29:20aklınıza ne geliyorsa,
29:22hepsi gibi,
29:24Oruç Gazi Camii'yi de yıkıldı,
29:27bize sadece,
29:28eskilere ait fotoğraflar kaldı,
29:31bu fotoğraflar olmasa,
29:33biz hiçbir şey bilmeyeceğiz,
29:36İstanbul'la alakalı,
29:38iyi ki fotoğraflar var da,
29:40şu an,
29:41şu boşluk olarak görülen,
29:43buradaki camiyi,
29:45biz görüyoruz,
29:46ardından 1960'lı yıllarda,
29:50bu toprak,
29:50yani o caminin bulunduğu toprak,
29:53Oruç Gazi Vakfı'na ait olduğu için,
29:56Oruç Gazi Camii Vakfı'nın olduğu bahçeye,
30:00bir okul yapıldı,
30:02Oruç Gazi İlkokulu,
30:05sonra Oruç Gazi İlki Öğretim Okulu,
30:08ardından Oruç Gazi Ortaokulu,
30:12işte o okulda tam olarak şudur,
30:14Oruç Gazi Ortaokulu,
30:17ne kadar büyük bir vakfiyesi varmış,
30:20oralar bile,
30:22o görmüş olduğunuz boşluklar bile,
30:24aslında burada bulunan,
30:26Oruç Gazi İsmail Ağa Vakfı'na ait,
30:29demek oluyor ki,
30:30o kadar büyük camisi varsa,
30:33caddeye doğru da,
30:34bunun arazisi ve yolları vardır,
30:37demek oluyor ki,
30:39şu an gördüğünüz,
30:41bu tarafa doğru gelen değil,
30:42o tarafa doğru giden,
30:45belediye otobüsünün olduğu cadde,
30:48bir caminin bahçesinden geçen cadde,
30:53bize fotoğraflar bunları söylemekte,
30:57efendim,
30:571940'lar,
30:592026,
31:01üzerinden geçen yaklaşık,
31:0480 küsur sene,
31:06aynı açı,
31:07iki farklı fotoğraf,
31:10şu an karşınızda,
31:25az evvelki fotoğrafta,
31:28caddenin karşısında bulunmaktaydık,
31:30şimdi ise caddenin bu tarafına geçtik,
31:33yani Oruç Gazi Camii,
31:36Oruç Gazi İsmail Ağa Camii,
31:39tam olarak şunun arkasında kaldı,
31:42Kod farkıyla ben şu an,
31:44onun çatısını görmem gerekiyor,
31:46ki zaten öyle yapıyorum,
31:49takvimler 1950,
31:52günümüzden 76 sene önce,
31:54Adnan Menderes'in başa geçtiği,
31:57Demokrat Parti'nin 27 yıllık tek parti iktidarını sona erdirip,
32:03şöyle bir sloganla,
32:06avuç içini gösteren,
32:07yeter,
32:09söz milletindir sloganıyla,
32:12iktidara geldiği 1950'yi görüyoruz,
32:16benim sağımda,
32:18ama size göre sol tarafta,
32:20Oruç Gazi İsmail Ağa Camii,
32:231491 kitabeli camiyi,
32:26hakikaten görüyor musunuz?
32:28Lütfen görün,
32:30caminin minaresi var,
32:31fotoğrafı zoomladığınız zaman,
32:34benim sağ tarafımdaki fotoğrafın,
32:36cami kısmını zoomladığınızda,
32:39caminin yanında bir çatı görüyorsunuz,
32:43işte o tam olarak burada,
32:46aslında burada,
32:48fakat daha sonra yıkıldı,
32:50bu fotoğrafın çekilmesinden,
32:54yaklaşık 3-4 sene sonra,
32:56burada büyük bir yıkım başladı,
32:59burada her şey yıkıldı,
33:02şimdi bu caddeyi açıyorsun,
33:05caddenin büyüklüğüne bakın,
33:07sayıyorum şeritleri,
33:081, 2, 3, 4, 5, 6,
33:135 şeritte orada,
33:1411 şerit,
33:15gerçekten 1950'li yılların,
33:19İstanbul'una göre,
33:20korkunç bir sayı,
33:2211 şerit,
33:23şimdi ben caddeye çıkıyorum,
33:25caddeye bir bakalım,
33:27cadde ne kadar büyükmüş,
33:29sonra bunu,
33:30bir şeye bağlayacağım,
33:32bakın lütfen,
33:33hazır ışık yanıyorken,
33:35kırmızı ışık,
33:36şimdi ama yeşil yandı,
33:38ve geçiyorlar,
33:40böylesine kalabalık,
33:42böylesine büyük bir cadde,
33:4411 tane şerit var,
33:47hemen arkaya bakın,
33:49benim arkama bakın,
33:51ne kadar fazla,
33:52alt geçitler,
33:53üst geçitler,
33:54haftalardır size anlattığım geçitler,
33:57tam olarak burası,
33:59bunu yapılırken,
34:01yani 11 şeritli,
34:02yol yapılırken,
34:05burada bulunan bütün yapılar yıkıldı,
34:07yani şu an,
34:09şuralarda bulunan,
34:10kütüphaneler yıkıldı,
34:12Sunullah Efendi adı verilen bir kütüphane vardı ki,
34:16muhteşem bir kütüphaneymiş,
34:18yolda kaldı, yıkıldı,
34:20ilerleyen programlarda size,
34:22onları da göstereceğiz,
34:24çeşmeler varmış,
34:26Yahya Paşa çeşmesi var,
34:29o da yıkıldı,
34:30tam olarak bu cadde üzerinde,
34:33Mimar Sinan'dan kalma,
34:3440 çeşmeler var,
34:36bu Silivri'den,
34:38Büyükçekmece bölgesinden getirilen suyun,
34:42çeşmelerle mahallelere aktarıldığı,
34:46çeşmeler var,
34:47şuralarda,
34:48yapımı Mimar Sinan,
34:50yapım tarihi 1560'lar,
34:52kanuni devri,
34:54Mimar Sinan dokunmuş,
34:57yıktılar,
34:57bu yolu yapmak için,
34:59bunu anladım,
35:01peki,
35:03kenarda bulunan,
35:04bakın,
35:05yaya kaldırımına bakın,
35:07ben yaya kaldırımına yürüyorum şu an,
35:10kaldırımda bu kadar,
35:12kaldırımın arkasında bulunan,
35:14şu brandaların,
35:16İBB'nin açmış olduğumuz brandaların arkası,
35:19tamamen çayır çimen,
35:22tamamen,
35:23hiçbir şey yok,
35:24İstanbul Güreş İhtisas Kulübü'nün olduğu yere kadar,
35:28bomboş bir arazi,
35:30kullanılmayan bir arazi,
35:33Kod farkından dolayı,
35:34çocuk parkı olarak kullanılan,
35:37ama bu bölgede çok da yerleşim olmadığı için,
35:40çocukların da kullanmadığı bir boş bir arazi,
35:44şimdi soruya geliyorum,
35:47asıl soru şu,
35:49neden,
35:51neden,
35:5211 şeritli yol yapmak için yaktın,
35:56yıktın,
35:57sonra kaldırım yaptın,
35:59kaldırımın da arkasında bulunan,
36:02ve bugün yıkıldığı yerde hiçbir şey olmayan,
36:06anlaşılan o ki,
36:08boş yere yıkılan,
36:09ve anlaşılan o ki,
36:11yıkıldığı yere bir proje gereği,
36:14herhangi bir şey yapılmayan bu cami,
36:18Oruç Gazi İsmail Ağ camiyi,
36:21Fatih Sultan Mehmet Han döneminden kalma,
36:25İstanbul'un fethinde ağalık paşalık yapan,
36:28o fethi mübin,
36:29askerlerinden birinin yaptığı cami,
36:32neden yıkıldı?
36:34sanırım bu soruyu sorma hakkımız var,
36:37camiyi yıktın,
36:39şimdi cami şurada olsaydı,
36:42şurada,
36:44derlerdi ki,
36:45oradan cadde geçiriyoruz,
36:47caddeden dolayı yıktık,
36:49anlaşılabilir,
36:51eğer cami şurada olsaydı,
36:54ama cami orada,
36:57dolayısıyla camiyi yıkmak için,
36:59hiçbir gerekçe yok,
37:01cami orada duruyor,
37:03yani bu metal brandaların arkasında duruyor,
37:09siz şu an 1950 yılındaki fotoğrafta,
37:12minaresini ve kubbesini görüyorsunuz,
37:16o cami yıkıldı,
37:18sonra o caminin yerine hiçbir şey yapılmadı,
37:21boş kaldı,
37:23ardından o caminin vakfiyi arazisinin üzerine,
37:27Oruç Gazi Ortaokulu yapıldı,
37:29aynı isimle yapıldı,
37:32şimdi tam olarak oraya kamerayı koyduk,
37:36ve kameranın görüş açısında cami var,
37:40caminin minaresi var,
37:42caminin kubbesi var,
37:45sonra devam ediyoruz,
37:48apartmanlar var,
37:50apartmanları da görüyorsunuz değil mi?
37:53bugün de apartmanlar var,
37:56o gün de apartmanlar var,
37:59muhtemelen o apartmanlar yıkılmıştır,
38:02yerine yeni apartmanlar yapılmıştır,
38:05bu apartmanlar o kadar eski olmasa gerek,
38:08zira önümde 70 yıllık bir apartman sanmıyorum,
38:13ama bu caddenin derinliği,
38:15ama oralardaki apartmanlar,
38:17sanki bugünkü gibi duruyor,
38:20bu açığı pek değişmemiş,
38:22şu camiyi eğer saymazsak,
38:25o caminin yıkılmasını saymazsak,
38:29burada pek defazda yıkılan bir şey yok,
38:31ama,
38:33son kez,
38:34lütfen bakın fotoğrafa,
38:361950 yılındaki fotoğrafa bakın,
38:41şimdi bir de,
38:42şu fotoğrafa bakın,
38:44dönüyorum,
38:44ve İstanbul kargaşasını,
38:47size gösteriyorum,
38:49evet,
38:50dönmeye başlıyoruz,
38:51bu arada ben trafiği de,
38:53hesaba katarak,
38:55dönmek istiyorum,
38:56yoğunluğa,
38:58caddeye,
38:59lütfen bakın,
39:01bu tarafa doğru gidiyoruz,
39:03fazla da açılamıyorum,
39:05yani caddeye doğru,
39:06açılamıyorum,
39:07ama şuralara bakın,
39:10şuralara bakın,
39:132026 İstanbul'undaki,
39:15Atatürk bulvarı,
39:17tam olarak böyle,
39:18ışık yandığı için şu an,
39:20rahat rahat yürüyebilirim,
39:22eğer cami burada olsaydı,
39:24yıkılma sebebi olurdu,
39:26ama cami burada değil,
39:28cami orada,
39:29demin göstermeye çalıştığım yer orası,
39:321950'li yılların İstanbul'unda,
39:34Fatihine,
39:36Aksaray'ı,
39:37Fatih'e bağlayan,
39:38Atatürk bulvarındaki,
39:40Oruçgazi,
39:41İsmail Ağa camiyi,
39:42bir hiç uğruna yıkıldı,
39:45sonra ortalık,
39:46boş bir arazi oldu,
39:48sonra okul yapıldı,
39:51evet,
39:52şehirleşmek için yıkmak olur ama,
39:54böylesine hoyraçça,
39:56böylesine hunharca da,
39:59yıkılmaz diye düşünüyorum,
40:0076 yıl arayla,
40:03aynı aşıdan çekilen,
40:05iki farklı fotoğraf,
40:07şu an karşınızda,
40:22nasıl geçti ama,
40:24nasıl geçti,
40:25habersiz,
40:26o güzelim dakikalar,
40:29şarkılara konu olan,
40:31romantizm eşliğinde,
40:33biraz duygusallık,
40:34eski fotoğraflarda,
40:36biraz realite,
40:38yeni fotoğraflarda,
40:39bir programın daha sonuna geldik,
40:42bu programda size,
40:43Aksaray bölgesi,
40:45Laleliye ve Unkapanı'na bağlayan,
40:48bulvarlar,
40:49nasıl yapıldı,
40:50yapılmadan önceki,
40:52hal ve durumları neydi,
40:54yapıldıktan sonraki,
40:56durumları nasıldı,
40:58onları size fotoğraflar eşliğinde,
41:00anlatmaya çalıştık,
41:02ne güzelsiniz,
41:03Allah varlığınızı daim etsin,
41:07Allah sizin yokluğunuzu,
41:09hiç hissettirmesin,
41:11Beyaz TV ekranlarında,
41:1370'e yürüyen adam programında,
41:15kameraman arkadaşlarım,
41:18yönetmen arkadaşlarım,
41:21program sorumluları,
41:23montajdaki Mustafa abiler,
41:26hepsi beraber canhıraş bir biçimde,
41:28size her hafta,
41:31İstanbul'un ve Anadolu'nun,
41:33muhtelif bölgelerinin,
41:34tarihini anlatmaya çalışıyoruz,
41:37yanlış yapıyorsak,
41:39sür ki lisan eyliyorsak,
41:41affola,
41:42samimiyetimize verin,
41:44ama biz bu şehri,
41:46ama biz tarihi,
41:47ama biz sizleri çok seviyoruz,
41:50sizler de bizleri sevmeye,
41:52ve bizlerle birlikte,
41:54tarih üzerinde,
41:55geçmişte yürümeye,
41:57Beyaz TV ekranlarında,
41:59tarih seyretmeye devam edin,
42:02Allah fırsat ve ruhsat verirse,
42:05haftaya,
42:06bambaşka bir yerde,
42:07bambaşka konularla,
42:09karşınızda olmak üzere,
42:12Allah'a emanet olun.
Yorumlar