00:00oh
00:00it is the very first time
00:07at the United States and the United States
00:10and Israel
00:13oh my God
00:16it is 2 million
00:18Filipino people are now in the middle East
00:20in the middle east
00:22I am a little bit
00:24I am a little bit
00:24I am a little bit
00:25Oh my God, oh my God, oh my God, Ibinahagi ang kanilang sitwasyon sa gitna ng tensyon.
00:44Sa Israel, nakuna ng isang OFW ang pagtigil ng operasyon ng paliparan, kasabay ng pag-ugong ng sirena.
00:55Kudyat daw ito ng nakambang panganib.
01:05Sa video, nakuha naman ni Zai Garcia sa Dubai.
01:13Nagpanik ang kanilang grupo matapos makarinig ng pagdaan ng missile attack sa kanilang kinaroroonan.
01:23Ibinah ako! Ibinah ako, Lord! Tabang ang taong, Lord! Ayong taong ipasagbidari!
01:32Gabi ng makuna naman ni Aisha, ang isang missile sa ere.
01:35Rinig mo yan, day, day, day!
01:38Bus ko, day!
01:39Hanggang sa tumama at sumabog ito sa isang gusali sa Baring.
01:43Oh my God!
01:47Ang isa pang OFW na si Edna Castillo, naaktuhan pa ang ilang beses sa pagsabog ng missile, malapit sa kanyang
01:55tinutuluyan.
01:58Naririnig niyo ba? Pinapasabog na kami dito.
02:01Rinig, narinig.
02:02Alado, yan lang. Dito rin yung pinapasabog sa mga.
02:06Sobrang lapit namin.
02:14Paano masisiguro ng pamahalaan ang kaligtasan ng siguridad ng mga Pilipino sa gitna ng gera?
02:19Oh my God!
02:22Oh my God!
02:24Oh my God!
02:32Wait!
02:47February 28th,
02:49Niyadig ang iba't ibang bansa sa Middle East
02:51ng magkasunod na pagsabog ng missile at drone attack.
02:54Ito'y matapos maglunsad ng operasyon ang Amerika at Israel laban sa Iran.
03:00Layunin ang dalawang bansa na sirain ang missile capabilities
03:03at pahinain ang militar ng Iran.
03:07Agad namang gumanti ang Iran at nagpakawalan ang missiles sa Israel
03:11at ibang bansa sa Middle East na may military base ang Amerika.
03:27Gabi ng February 28th,
03:29isang Pinoy caregiver ang iniulat na nasawi sa insidente.
03:40Ang kanalulungkot ko na meron po tayo natanggap na report
03:45na meron na pong casualty na Pilipino dito po sa gera na nangyayari sa Middle East.
03:53Kinilala siyang si Mary Jane Velasquez de Vera,
03:5632 taong gulang at tubong basista pangasinan.
04:01Kwento ng kaibigan ni Mary Ann na si Mel Isiko.
04:04Tinamaan daw ng shrapnel o piraso ng bomba
04:07mula sa isang missile attack si Mary Ann
04:10habang inililigtas ito ang kanyang employer papunta sa bomb shelter.
04:15Siya lang ang lalo.
04:16Kasi yung olds niya,
04:19doon lang mismo,
04:20yung olds niya mismo doon sa bedroom.
04:23Safes nila.
04:25Doon sa area kung saan si Michelle nakatayo,
04:29malapit sa hallway,
04:33malapit doon sa bedroom ng Amoya.
04:35Yun yung mismo direct hit ng racket.
04:40Hindi niya iniwan yung matanda niya.
04:42Talagang sila ipin niya.
04:45Mago siya, hindi na siya tumakbo.
04:48Apat na araw matapos ang paggamatay ni Mary Ann,
04:51pinuntahan ni Mel ang lugar kung saan binawian ang buhay ang kaibigan.
04:54Ito po, nandito po ako sa incident site kung saan po yung na-hit.
05:02Direct yung building kung saan si Mary Ann nag-work.
05:07Ito po yung mga neighborhood na tinamaan din.
05:12Actually, 360 degree po ito.
05:16Lahat po ng area.
05:17Oo, sirang-sira po talaga.
05:19Ilang metro lang ang layo nito sa isang military base na inaatake rin ang pagsabog.
05:26Kwento ni Mel bago ang isidente.
05:29Mismong si Mary Ann parao ang palaging nagpapaalala sa kanilang chat group
05:33na unahing iligtas ang sarili sakaling mangyari ang pag-atake sa kanilang lugar.
05:42Ate, huwag niyong kakalimutan ha,
05:44na pag may alarm, unahin natin ang sarili natin.
05:47Kasi yun naman kasi talaga ang protocol dito.
05:50Basta si lady niya na lang yung employer niya.
05:53Parang whatever happens, mamatay man ako.
05:56Nagpakahiro siya eh.
05:572019 na magtrabaho si Mary Ann bilang caregiver sa Israel.
06:02Kasama niya roon ang kanyang asawa.
06:04Kwento ni Mel, isa raw si Mary Ann sa pinakamalapit niyang kaibigan.
06:08Since dream niya kasi magkaroon ng baby,
06:12kinukuha niya yung anak ko, siya nagpapatulog.
06:14Dream niya, wish niya sa buhay, magka-baby.
06:17Yung mga hinatid ko ngayon ay,
06:21hindi sila natuloy.
06:23Ihahatid sana ni Shai ang mga kasamahang OFW
06:26sa airport nang bigla na lang daw umugong ang malakas na tunog ng sirena
06:30sa Ben Gurion International Airport sa Israel.
06:35Gera na naman.
06:36Hudyat daw ito ng posibleng pag-atake ng mga missiles sa paliparan.
06:42Walang katao-tao sa airport.
06:44Walang chicken, sarado, kansilado lahat.
06:48Mga security lang at saka mga polis ang mga nandirito.
06:52Yung sa airport, ano po ba nangyari sa inyo doon sa airport?
06:56Babalikan ko po yung mga hinihatid ko doon.
06:58Kasi nag-text sila sa akin na kansilado ang flight nila.
07:01Nung pagbalik ko, ayun na.
07:04Nag-alarm na sunod-sunod.
07:07Tapos nakakarinig na kami ng mga putok
07:10na malalakas sa iba't ibang mga lugar.
07:12Kaya nagtakbo ng mga tao, pati yung mga empleyado sa airport,
07:18isinife na rin nila ang sarili nila.
07:20Magulo na naman.
07:21Ang ibang biyahero, iniwan na ang kanilang mga bagahe sa airport.
07:25Yung mga mag-cheek-in sana, wala na.
07:29Nagtago na lahat yung mga dito sa chicken counter.
07:33Naiwan ang mga bagahe nila.
07:36So, ganun ang nangyari doon.
07:38Kaya malinis. Walang mga tao.
07:40Hanggang sa naghintay ako nung dalawang oras doon
07:43dahil hindi sila palabasin.
07:45Grabe po siguro yung kabanya nung sandaling yun, ano?
07:48Opo. Ganun talaga.
07:50Hindi kami kampantingan kasi nadanas po namin yan last year
07:55yung maraming casualties last year.
07:57Matapos ang pag-ugong ng sirena.
07:59Nag-alarm po kanina.
08:01At tatlong beses nag-alarm po.
08:03Agad daw na umbali si Shai sa airport
08:05para makauwi sa kanilang tinutuluyan sa Tel Aviv.
08:11Pero sa daan pa lang,
08:13maririnig na raw ang pagsabog sa ibang mga lugar.
08:18Kahit hindi dumapo dito,
08:21hindi bumagsag dito sa city namin,
08:22sa Tel Aviv,
08:23ay naririnig namin yung mga bumabagsal sa ibang cities.
08:26Kaya ganun na lang kami nangangamba.
08:31Mga higanti na ballistic missile, drones
08:33at hindi mo alam talaga pagka dumapo yan,
08:35segundo lang eh.
08:36Wala pang segundo eh.
08:37Talagang boom!
08:44Dahil tigil operasyon ng airport,
08:46walang trabaho si Shai.
08:48Sa ngayon,
08:50pansamantala siyang tumutuloy sa bomb shelter ng kanilang gusali
08:53kasama ang iba pang mga Pilipino.
08:55Ito po ang kalagayan namin dito ngayon sa,
08:57ano,
08:58nagtatakbuhan sa,
08:59ano,
09:00sa,
09:01shelter.
09:02Ano po?
09:02Pag ganito na naririnig namin ang,
09:06ito,
09:07naririnig nyo to,
09:07ang Serena.
09:09Ibinasilit ni Shai sa reporter's notebook ang kanilang kasalukuyang sitwasyon
09:13habang nasa bomb shelter.
09:15Punta naman po tayo sa,
09:16ano,
09:16sa,
09:18bomb shelter
09:20na kinarurunan ko
09:21at dito na rin ako,
09:22ginawa ko na po itong kwarto.
09:24At hindi na ako lumalabas
09:25pagka mayroong alarm
09:28o Serena
09:29na hoodjat
09:30na parating ng mga missile,
09:32ito po,
09:33isinasarado ko na itong bintana na ito.
09:36Ganyan po ba talaga ang pagkakaset-up ng mga tinitirhan nyo dyan talaga?
09:40Lahat ng apartment
09:41and
09:42new buildings,
09:43yung mga,
09:45mga
09:46binibuild nila ngayon na bago.
09:47Ano pong natatanggap yung signal
09:50mula sa pamahalaan para kaya pumunta ng bomb shelter?
09:53Mayroon po kami automatic na,
09:55ano, dito.
09:56Apps dito sa telefono namin
09:58na pagka nag-read alert na,
09:59mag-rearing yan.
10:00At within a few minutes,
10:01within that time,
10:04sa loob ka na ng,
10:05ano,
10:06sa lalong madaling panahon,
10:08sa loob ka ng shelter.
10:11Narinig nyo ba?
10:13Pinapasabog na kami dito.
10:14Narinig, narinig talaga.
10:16Yan lang.
10:17Dito rin yung pinapasabog sa amin.
10:19Sobrang lapit namin.
10:23February 28,
10:24nakuda ng OFW na si Edna Castillo
10:27ang surod-surod na pagsabog ng missile
10:29matapos atakihin ang Iran
10:31ang U.S. military base
10:33malapit sa kanilang lugar.
10:39Nakapanayam ng reporter's notebook si Edna.
10:43Sa video na nakuha mo,
10:46wala mo na,
10:46bakit mo naisip mag-video ng mga oras na yun?
10:50Kasi sir,
10:50ano po eh,
10:51nandun na po yung tension ko talaga sir eh.
10:53Kasi,
10:53kumbaga,
10:54akong natakot na po ako.
10:56Eh,
10:57naisip ko po talaga na kunan
10:58just in case po na may mangyari sa akin sir.
11:01Alam din po ng family ko
11:02and nakapag-upload din po ako ng video
11:05before po,
11:05after po na mangyari yung ret,
11:07yung pagbobomba po.
11:09Nung narinig mo na ba yung mga pagsabog,
11:14anong naglalaro sa isip mo?
11:16Ano po,
11:17inisip ko po
11:18kung ito na ba yung katapusan ko
11:20na talaga midasal lang po yung ginawa ko.
11:25Ang ikinatatakot ngayon ni Edna,
11:27sampung kilometro lang ang layo ng kanilang lugar
11:30sa base militar ng Amerika
11:32na tinatarget pa sa bugi ng Iran.
11:41May nakausap kami sa Israel,
11:43may mga bomb shelter sila,
11:44may mga drill sila.
11:45Sa inyo ba dyan meron kayong ganun?
11:48Meron din naman po sir,
11:49pero sa situation ko naman po is
11:52okay okay pa naman po,
11:54sabi naman po ng boss ko,
11:56so hindi pa naman daw po namin kailangan dumikas.
11:59Dalawang taon na nagtatrabaho si Edna sa Middle East
12:01bilang domestic helper.
12:03Hiling niyang itago ang eksaktong lugar kung nasan siya.
12:07Sa dalawang taon mo dyan,
12:08ngayon mo lang naranasan po.
12:10First time po,
12:12sobrang ano po talaga,
12:14napaka memorable po talaga
12:16kasi sa pelikula ko lang po ito napapanood sir,
12:19pero iba po pala talaga
12:20kapag ikaw na yung nandito sa situation na ganito.
12:27Naiwan sa Pilipinas ang kanyang kinakasama
12:29at ang sampung taong gulang nilang anak.
12:31Anong sinasabi sa'yo ng pamilya mo dito sa Pilipinas?
12:35Magiging at gawa ko, dasal lang,
12:37kung kinakailangan nang umuwi,
12:39umuwi na ko.
12:40Kung gano'n lang na sana pabilis na makauwi,
12:43kahit ngayon po,
12:45uuwi talaga ako.
12:50Pinuntahan ng reporter's notebook ang pamilya ni Edna
12:53sa Pasig City.
12:57Inabutan naming naghahanda ng agahan
12:59ng kanyang asawang si John.
13:02Papasok naman sa eskwelahan ang kanilang anak na si Sam.
13:09Hindi raw nila maiwasan na mag-alala sa kalagayan ni Edna.
13:12Natatakot din po talaga nag-aalala na
13:16baka hindi natin masabi na matamaan po talaga sila
13:21na may mangyaring masama po talaga.
13:26Kaya sa mga oras na walang trabaho si Edna,
13:29sino yung siguro ni John at ng kanilang anak
13:31na makausap siya via video call?
13:33Hindi na nagkakaanohan dyan?
13:36Nagkakabumbahan?
13:37Meron pa rin, meron pa rin.
13:39Kaninang morning, 1am and 3am.
13:43Pero ngayon, kanina, kaya nagising ako
13:45kasi yanig sa higaan ko yung pagsabog din.
13:47Update din po ako ng update
13:49pagka hindi siya nagchatchat.
13:51Ako na po yung tumatawag kung okay pa ba.
13:54Pagka nagchat naman na siya,
13:57doon lang po ulit ako parang magiging okay na okay siya.
14:02Kung si John ang tatanungin,
14:04mas gusto niya raw na umuwi na muna sa Pilipinas si Edna.
14:10Kung papayagan din naman po siya na umuwi na,
14:15makauwi na rin dahil delikado
14:17hindi po talaga natin masasabi na
14:19dito na lang po kasi yung mga dating trabaho niya po,
14:23pwede niya naman po balikan po ulit.
14:27Sa ngayon, sabi ni Edna,
14:30sulod-sulod pa rin ang pag-atake sa kanilang lugar.
14:32Sa kabila ng takot na nararamdaman mo ngayon,
14:35wala ka bang balak bumalik na lang dito sa atin?
14:38Sa ngayon naman po kasi sir, medyo okay-okay pa naman po.
14:41Hindi naman po ako pinababayaan ng mga muko.
14:44Nadyan lang naman po sila sa tabi ko.
14:50Base sa mga report, sa unang araw pala na pag-atake ng Amerika at Israel sa Iran,
14:55napatay na agad nila ang Iran Supreme Leader na Sayatola Ali Khamenei at ilan niyang kaanak.
15:00Ininarawan ni U.S. President Donald Trump na malawakan ng operasyon nilaban sa Iran.
15:08We have hit hundreds of targets in Iran,
15:12including Revolutionary Guard facilities,
15:15Iranian air defense systems.
15:17Just now, it was announced that we knocked out nine ships plus their naval building.
15:24My God!
15:26Bilang ganti, agad na naglugsad ng missile at drone attacks ang Iran
15:30laban sa mga bansang merong U.S. military base.
15:34Gaya ng Kuwait, Qatar, Bahrain, United Arab Emirates at Israel.
15:45Sa ulat na inilabas ng Iranian state media,
15:48nasa halos dalawang daang katao o agad na namatay
15:50at pitong daan ang nasugatan sa parehong panig, dunot na mga pag-atake.
15:58Ano nga ba ang ugat ng gulo sa Middle East?
16:06Isa sa mga tisyo dyan yung patuloy na pagde-develop ng Iran ng nuclear weapons.
16:12At para sa U.S. at ng Israel ay malaking bantayan sa kanilang security interest.
16:24Sa nangyayaring gera sa Middle East, hindi raw biro ang magiging epekto nito sa buong mundo.
16:30Nitong March 1, 2026, isinara ang Strait of Hormuz sa Iran.
16:34Ito ang isa sa pinakamahalagang oil export route
16:37dahil ito ang nag-uugnay sa pinakamalalaking oil producer sa Persian Gulf
16:42gaya ng Saudi Arabia, Iran, Iraq, Kuwait at United Arab Emirates or UAE.
16:50Dahil sa nangyayaring kaguluhan, may prediksyon ng mga eksperto
16:54na malaki ang posibilidad na tumaas ang presyo ng prudo
16:58at maaaring umabot ito sa 80 hanggang 100 U.S. dollars per barrel
17:03o katumbas ang kumigit pumulang 5,000 piso.
17:06At kapag hindi bumalik ang biyahe ng mga barko sa state of Hormuz,
17:10ito raw ang magiging dahilan ng pagsipan ng inflation
17:12o pagtaas ng presyo sa iba't ibang bansa
17:15bagay na nararamdaman na raw ngayon sa Pilipinas.
17:20Tataas ngayon ang presyo ng transportation o petroleum products sa worldwide.
17:26Pag mataas yung petroleum, may inflationary impact yan.
17:30Tataas ang presyo ng mga bilihin.
17:32Apektado ang Pilipinas dyan.
17:34Buong mundo ay apektado dyan.
17:36Apektado dahil nga ang Middle East ay epicenter yan
17:41ng global oil trade.
17:46Sa pagtaas ng presyo ng mga bilihin,
17:49idagdag pa ang maraming pamilyang Pilipino
17:51na nakaasa sa mga kamag-anak na OFW.
17:54Asahan na rin daw ang pagbagsak ng halaga ng piso
17:56sa mga susunod na araw.
17:59Pinahihinto ngayon sila sa kanilang trabaho.
18:01So pag nahihinto ang trabaho yan,
18:03hihinto rin ang pagpapadala niya sa Pilipinas.
18:05Pag guminto ang pagpapadala niya ng Pilipinas,
18:07you know, talagang hihirap ang buhay ng mga nakatebende sa OFWs.
18:13Maapektuhan din ang ekonomiya ng bansa
18:15na nakaasa sa remittances
18:17o perang ipinapadala ng mga OFW.
18:20Pumatak niya ang 60 pa taas,
18:22tataas na rin ang presyo ng bigas,
18:23tataas na rin ang presyo ng ulam.
18:25Mararamdaman yan kahit ng mga taong may trabaho
18:28kasi magkakaroon ng tinatawag kong
18:31enormous inflationary impact.
18:35Sa datos ng Department of Foreign Affairs,
18:38nasa halos 2.5 million ng mga Pilipino
18:41ang nasa Middle East.
18:42At dahil nga sa kaguluhan doon,
18:44may ilang Pilipino na raw ang nagpahayag ng pagnanais
18:47na ma-repatriate pabalik sa Pilipinas.
18:56Gano nga ba kahanda ang ating gobyerno
18:58para tulungan ang mga Pilipinong
19:00apektado ng tensyon sa Middle East?
19:04Meron tayong action fund
19:06and the OA funds are ready to provide
19:08the necessary basic needs assistance
19:10lalo na doon sa mga nawalan ng trabaho,
19:12nahinto ang trabaho
19:13o kahit di kaya are in a distressful situation.
19:17And we are also in touch with private companies
19:20that could provide land, sea and air options
19:23for repatriation.
19:24Paglilinaw ng Department of Magrat Workers o DMW?
19:28Walang mass repatriation sa ngayon
19:30kasi yun po ay mandatory level which is alert level 4.
19:35For the countries in the Gulf and Israel,
19:38hindi pa ko tayo humantong sa level ng repatriation.
19:44Sa kabila ng magulong sitwasyon sa Middle East,
19:46disidido si Shai na manatili pa rin sa Israel.
19:49Naiisip niyo ba na bumalik na nga lang ako sa Pilipinas?
19:52Dahil dito, dama namin yung malasakit ng employers,
19:59ang gobyerno.
20:00Pantay-pantay ang bigay kay nilang pagtrato sa atin,
20:05pagtrato sa mga foreigners at sa mga citizen.
20:09Si Edna, pipiliin din daw na manatili pa rin sa ibang bansa
20:13para makapag-ipon para sa kanyang pamilya.
20:15Sa kabila ng takot na nararamdaman mo ngayon,
20:18kailangan bang balak bumalik na lang dito sa atin?
20:20Sa ngayon naman po si Sen, medyo okay-okay pa naman po,
20:23e hindi naman po ako kinababayaan ng mga,
20:25ano po, medyo lang naman po sila sa tabi ko.
20:27Oh my goodness guys!
20:37Sa patuloy na pag-iwit ng Gera sa Middle East,
20:40hindi lang ang posibleng epekto sa ekonomiya ng bansa
20:43ang kinakaharap na hamon ng pamahalaan.
20:47Gera na naman!
20:48Oh my God!
20:51Dahil ang mas malaking hamon ngayon,
20:54ang pagtiyak sa kaligtasan at seguridad
20:56ng bawat Pilipinong na iipit sa gulo.
21:05Ako si June Van Aracion
21:06at ito ang Reporter's Notebook.
Comments