• 12 minutes ago
FULL EPISODE: PINAKAMALALAKAS NA PAGSABOG NG BULKAN SA PILIPINAS, ALAMIN!

Sa kasaysayan ng Pilipinas, malaki ang naging epekto ng mga pagsabog ng bulkan sa buhay ng mga Pilipino. Ngunit ano-ano nga bang mga pagsabog ng bulkan ang naitalang pinakamalakas at nagkaroon ng pinakamabigat na epekto sa buhay ng ating mga kababayan?

Ang Mount Pinatubo, Mount Kanlaon, Taal Volcano, Mount Melibengoy, at Mayon Volcano, ilan lamang sa mga bulkang ito! Kailan nga ba sumabog ang mga naturang bulkan at gaano kalaking pinsana ang iniwan nila sa ating bansa?

Panoorin sa #DamiMongAlamKuyaKim!

Category

🎈
Fun
Transcript
00:04This country hosts 23 active volcanoes.
00:22No June 15, 1991,
00:24isang vulkan sa Pilipinas
00:25ang sumabog ng napakalakas.
00:28Isang pagpuntok na nagdulot
00:30ng epektong naramdaman ng buong mundo.
00:33Ang binugan nitong makapal na usok,
00:35abo at gas ay umabot
00:37sa mataas na bahagi ng atmosfere.
00:39Ang sulfur dioxide mula dito
00:41ay naging maliit na particles
00:43na nagbisturang kumot,
00:44na bumalot at pansamantalang
00:46nagpalamig sa temperatura
00:47ng ating planeta.
00:51Pero hindi lamang ito
00:52ang pagsabong ng vulkan sa Pilipinas
00:54na nag-iwan ang malalim na bakas
00:55sa ating kasaysayan.
00:57Mula sa mga bayang
00:58natabunan ng abo at putik
00:59hanggang sa mga pamayanang niragasa
01:01at ng napakainit na mga baton,
01:06balikan natin ang ilan
01:07sa pinakmalakas
01:08at pinakamapanirang pagputok
01:09ng vulkan
01:10na naganap sa ating bansa.
01:23Ano nga bang nagtatakna
01:24kung gaano kapaminsana
01:26ang isang pagputok?
01:28Sa ating pagbabalik tanaw,
01:30hindi lang natin titignan
01:31ang lakas ng pagsabog
01:32at lawak ng pinsala.
01:35Sinuri din natin
01:36ang available reports
01:36at historical records
01:37para alamin
01:38kung ilang buhay
01:39ang naapektuhan
01:40at anong naging epekto nito
01:42sa mga tao at kapaligiran.
01:44Nung Muno, 2024,
01:46muling puputok ang
01:47vulkan Kanlaon
01:47sa Negros Island.
01:48Sa loob lamang
01:49ng ilang minuto,
01:50nagbuga ito
01:50ng makapal na abo
01:51na umabot
01:52ng ilang kilometro
01:53ang taas.
01:54Nagbuga din
01:54ang mainit na daloy
01:55ng abo
01:56o gas at bato
01:56na mabilis na buwaba
01:58sa gilid ng vulkan.
02:00Isa siya sa mga
02:02destination
02:02ng mga adventure seekers
02:05kaya maraming
02:06pumunta sa crater.
02:08Nung June 3, 2024,
02:11ang gabi ng hapunan
02:12naging gabi ng pagtakas.
02:19Ang Monk Kanlaon
02:20ang pinakabataas na bundok
02:22sa buong Visayas region
02:23sa taas na 2,425 meters
02:26above sea level.
02:27Isa siya sa mga
02:29destination
02:29ng mga adventure seekers
02:31kaya maraming
02:33pumunta sa crater.
02:34Nung Hunyo, 2024,
02:36muling pupuntok
02:36ang vulkan Kanlaon
02:37sa Negros Island.
02:38Sa loob lamang
02:39ng ilang minuto,
02:40nagbuga ito
02:40ng makapal na abo
02:41na umabot
02:42ng ilang kilometro
02:43ang taas.
02:44Nagbuga din
02:44ang mainit na daloy
02:45ng abo
02:46o gas at bato
02:46na mabilis na buwaba
02:47sa gilid ng vulkan.
02:50Itinunay itong
02:51pinakaaktibong vulkan
02:52sa gitnang bahagi
02:53ng bansa.
02:55Nung June 3, 2024,
02:57bandang alas 6 ng gabi
02:58habang tahimik
02:59na naghahaponan
03:00ang mga residente.
03:02Nang Mount Kanlaon,
03:04tuloy ang sumabog.
03:07Agad na tilaas na
03:08FIVOX
03:08o Philippine Institute
03:09of Volcanology
03:10and Seismology
03:11ang alert level 2
03:13sa lugar.
03:14Ang gabi
03:15ng hapunan
03:15naging gabi
03:16ng pagtakas.
03:18Bibinibong residente
03:19ang dilikas
03:20mula sa 4-kilometer
03:21radius permanent
03:22danger zone.
03:25Nilamon
03:25ang makapanlaabu
03:26at amoy asupre
03:28ang mga lunsod
03:29ng Kanlaon,
03:30La Castellana
03:31at Bago.
03:33Ang US Geological Survey
03:35ginagamit
03:36ang Numerical Scale
03:37na Volcanic Explosivity Index
03:39o VEI
03:40upang sukatin
03:41ang lakas
03:41ng pagsabog
03:42ng vulkan.
03:43May kukumpara ito
03:44sa Richter Scale
03:45na ginagamit naman
03:46sa pagsubaybay
03:47sa mga lindol.
03:48Ayon dito,
03:49ang pagputok
03:50ng mga kanlaon
03:51ay tinuturing
03:52ng severe
03:53sa ilalim
03:54ng Volcanic Explosivity Index
03:55No. 3.
04:00Paglipas
04:01ng tatlong araw,
04:02bumuhos
04:02ang marahas na ulan.
04:04Ang abong naipon
04:05sa taluktok
04:05naging mapanirang lahar,
04:07isang rumaragasang ilog
04:09ng itim na puti
04:09at malalaking pato
04:11na nagpapagsak
04:12sa mga kalsada
04:13at lumunod
04:13sa mga pananim.
04:14Nag-iwan ito
04:15ng milyong-milyong pisong
04:16pinsala
04:17sa agrikultura,
04:18ari-ariyan
04:19at tag-hudyat
04:20sa siburan ng serya
04:20ng pagsabog
04:21ng kanlaon
04:22noong taong din ito.
04:28Noong Enero 2020,
04:30biglang nagbuga
04:30ng napakalaking usok
04:32at abo
04:32ang vulkan.
04:33Taal.
04:34Umabot ang asphalt
04:35sa iba't ibang bahagi
04:36ng Canabarzon,
04:36Metro Manila
04:37at mga karating lugar.
04:39It's like smoking
04:40over there.
04:41Ang taanay
04:42nagsimunang maglabas
04:43ng napakataas na
04:44asp room
04:44na may kasamang
04:46volcanic lightning.
04:4839 katao
04:49ang naiulat na namatay.
04:50Kung gayo nito,
04:51higit 500,000 katao pa
04:53ang napilitang
04:54mag-evacuate
04:54mula sa 14-kilometer
04:56danger zone.
05:02Ayon sa pag-aaral
05:03na na-publish
05:04sa Journal
05:05of the Geological Society
05:06of the Philippines
05:07noong 1997,
05:08ang January 4,
05:101641 eruption
05:11ng Mount Melibengoy
05:12ay kasing pagsik
05:13ng pagsabog
05:14ng Mount Tinatubo.
05:18It's like smoking
05:19over there.
05:21Bandang alaunan
05:22at nanghali
05:23noong January 12,
05:242020,
05:26nagsimula
05:27ang Phreatic Eruption
05:28o yung singaw
05:29na tinutulak
05:29na mainit na tubig
05:30sa loob ng main crater
05:31ng Taal.
05:34Dahil sa sulod-sulod
05:35na pagyanig
05:36at pagtaas
05:36na makapal na usok,
05:38mabilis na itinaas
05:39ang alerto
05:39mula sa level 2
05:40hanggang sa alert level 4.
05:44Ang Phreatic Eruption,
05:45mabilis na umakyat
05:47sa Phreato Magmatic Stage
05:48na may lakas
05:49na BEI-4.
05:51Ang Taal ay nagsimunang
05:52maglabas
05:53ng napakataas
05:53na Ash Plume
05:54na may kasamang
05:55volcanic lightning.
05:57Ang Ash Fall
05:58ay umabot
05:58sa buong Batangas,
05:59Cavite,
06:00Laguna,
06:01Rizal,
06:01Metro Manila
06:02at ilang bahagi
06:03ng Central Zone.
06:0539 katao
06:06ang naiulat na namatay.
06:07Kaumday nito,
06:08higit 500,000 katao pa
06:09ang napilitang
06:10mag-evaculate
06:11mula sa 14-kilometer
06:13danger zone.
06:18Ang pagsabog na ito
06:20ay nagdulot
06:20ng malawakang
06:21cancellation of flights
06:22sa Ninoy Aquino
06:23International Airport
06:24maging ang pagsasara
06:25ng mga paaralan
06:25sa buong Metro Manila
06:26at Calabarsoon.
06:29Pero hindi ito
06:31ang unang
06:31mapaminsalang
06:32pagputok
06:33ng Taal Volcano.
06:34Ayon sa FIVOX,
06:36sa pagitan
06:36ng taong
06:371572
06:38at taong
06:381977,
06:4033 times
06:41nang pumutok
06:42ang Taal Volcano.
06:43Pero mga
06:44pagputok nito
06:45noong 1754,
06:461911
06:47at 1965
06:48ang naging
06:49pinakakilalang
06:50pagsabog nito.
06:51Ang pagsabog
06:53ng Bulkan Taal
06:53noong 1754
06:54ay tinuturing
06:55na pinakamatindi
06:56at pinakamatagal
06:58na pagputok
06:58sa naitalang
06:59kasaysayan ng bulkan.
07:00At umabot ito
07:01ng halos 7 buwan
07:02mula May 15
07:04at ng December 5,
07:051754.
07:08Ayon sa mga
07:09historical records,
07:10sa sobrang lakas
07:11ng pagsabog
07:12na lubog sa abo
07:13at putik
07:13ang bayan ng
07:14Lipa,
07:14Tanawan,
07:15Taal
07:16at Sala
07:16na nasa paligid
07:17ng bulkan.
07:20Kalauna
07:20ng mga bayan
07:21ng Lipa,
07:22Tanawan
07:22at Taal
07:23ay nirelocate
07:23sa mas mataas
07:24na lugar
07:24malayo sa lawa
07:25habang ang Sala
07:27ay hindi namuling
07:28pinayo
07:28at permanenting
07:29sinama
07:30bilang bahagi
07:30ng Tanawan.
07:32Ang pagsabog
07:33naman ng
07:33Bulkan Taal
07:34noong 1911
07:35ang tinuturing
07:36na isa
07:36sa pinakamabilis
07:37at pinakadedling
07:38trahedya
07:39sa kasaysayan
07:40ng Pilipinas.
07:42Nang pumutok
07:43ang Bulkan Taal,
07:44nagpakawala ito
07:45ng base surges
07:46o yung mabilis
07:47pahalang na pagragasa
07:48ng mainit na uso,
07:50abo,
07:50steam
07:51at mga pirapirasong
07:52bato at putik
07:52na lumalabas
07:54mula sa bungangan
07:55ng isang bulkan
07:55na may bilis
07:56na tulad sa bagyo.
07:58Mabilis na kumalat
07:59ang mainit na gas
08:00at volcanic material
08:01sa paligid ng bulkan.
08:02Maraming bahay
08:03at pamayanan
08:04sa Vulcano Island
08:05ang nawasak.
08:06Tinatayang umabot
08:07ang 1,300 katao
08:09ang nasawi
08:09sa trahedya.
08:11Pero ang base search
08:12na-identify pa lamang
08:14ng mga scientist
08:14sa pagputok din
08:15ang Taal
08:16noong 1965 lang.
08:18Ang 1965 eruption
08:19ng Taal
08:20ay isang uri
08:21ng freato
08:22magmatic eruption
08:23o pagtatagpun
08:24ng napakainit
08:24na magma
08:25at tubig ng lawa.
08:27Dahil sa tindi
08:28ng pressure,
08:29naitalam pagkabuo
08:30ng isang bagong bunganga
08:31na may habang
08:321.5 kilometers
08:33sa timog kandurang
08:34bahagi ng Volcano Island
08:35na tinawag
08:37na Mount Tamaro.
08:39Dalawang daang residente
08:40ng lugar
08:40na namatay
08:41dahil sa pagsabog na ito.
08:43Pero hindi lang sa Taal
08:44naranasan
08:45ang mapanirang
08:46puwersa ng kalikasan.
08:48Sa Mindarao,
08:49may dalawa pang vulkan
08:50na nag-iwan
08:51ng malalim na bakas
08:52sa kasaysayan.
08:53Sa isna ng Kamigin,
08:55ang second smallest
08:56province sa Pilipinas,
08:57nagarap naman
08:57ang pagsabog ng vulkan
08:58na ating babalikan.
09:00Dito merong
09:00pitong vulkan
09:01na makikita
09:02at isa rito
09:03minsan ang sumabog
09:04at kumitin
09:04ng maraming buhay.
09:06Ito ang pagputok
09:07ng Mount Hibok-Hibok
09:08noong 1951.
09:1075 years na ang nakalipas
09:12ng maganap
09:13ang pinakapatinding
09:14pagsabog
09:14ng Mount Hibok-Hibok
09:15sa Kamigin Island.
09:17Mula sa taong 1948,
09:19ang Hibok-Hibok
09:20ay pabalik-balik na
09:21sa pagbuga ng usok
09:22at paglikha
09:23ng maliliit na pagyanig.
09:25Pero noong umaga
09:26ng December 4, 1951,
09:28habang marami pang residente
09:29ang natutulog,
09:30ang Mount Hibok-Hibok
09:32biglang sumabog.
09:34Nagpakawala ito
09:35ng naglalakiang
09:36nagbabagang bato,
09:37kumukulong lava
09:38at ang nakamamatay
09:39na pyroclastic flow.
09:42Sa loob lamang
09:43ng ilang minuto,
09:44hinupok nito
09:45ang lahat ng madaanan
09:46sa loob ng
09:465 kilometrong radius.
09:49Partikular sa bayan
09:50ng Mambahaw
09:50na siyang kabisera
09:52ng isla.
09:53Pumigit kumulang
09:55na 500
09:55na gan 3,000 tao
09:56ang nasa
09:57huwi sa trahedya.
09:59Noong
09:59Huño,
10:00Abente,
10:001952,
10:01sa visa
10:02ng Republic Act
10:03No. 766,
10:03opisyal na tinatag
10:05ang COMVOL
10:06o Commission on Volcanology
10:08na mas kilala natin
10:09ngayon
10:09sa tawag
10:10na FIVOX.
10:11Taong 1641,
10:13nang maulat
10:13na nagdidilimdi
10:14umano
10:15ang kalangitan
10:15ng ilang bahagi
10:16ng Mindanao.
10:17Ang dahilan,
10:18ang pagputok
10:19ng Vulcan Parker
10:20o Melibingoy
10:21na naganap
10:21sa South Cotabato
10:22noong 1641.
10:25Ayon sa pag-aaral
10:26na na-publish
10:26sa Journal
10:27of the Geological Society
10:29of the Philippines
10:29noong 1997,
10:30ang January 4,
10:321641 eruption
10:33ng Mt. Melibingoy
10:35ay kasimpagsik
10:36ng pagsabog
10:36ng Mt. Tinatubo.
10:38Ayon sa ilang record,
10:40sobrang kapal
10:41ng abo
10:41na binugan ito
10:42kaya naulat
10:43na nagdilimang kalangitan
10:44sa ilang bahagi
10:45ng Mindanao.
10:46Ang pagsabog
10:47ng Vulcan Parker
10:48ang nagbigay daan
10:49sa pagbuo
10:49ng malaking bungangan
10:50ng vulkan
10:51na kalaunan
10:52ay napuno ng tubig
10:53at naging isang lawa
10:54na ngayon
10:55ay tinatawag
10:55ng Lake Molon.
10:57Hindi lang sa Pilipinas
10:58naramdaman
10:58ang epekto
10:59ng pagputok
10:59ng Mt. Melibingoy.
11:01Ang abo
11:02at volcanic aerosol nito
11:03ay nagdulot
11:04ng pagbabago
11:04sa klima
11:05na iniuugnay
11:06sa matinding tagtuyot,
11:07tagutom
11:08at pagbagsak
11:09ng Ming Dynasty
11:10sa China
11:11noong 1644.
11:13Sa likod
11:14ng kahanga-hangang
11:15anyo nito,
11:16meron palang kasaysayan
11:17ng mapanirang pagputok
11:18ang susunod
11:19nating vulkan.
11:20Hindi lang sa ganda
11:21at hugis nito
11:21kinilang vulkang mayon.
11:22Noong 1897,
11:24nagkaroon ito
11:25ng malakas na pagputok.
11:26Maraming mga pamayan
11:27ang naapektuhan.
11:28Ang pagputok
11:29ng Mayon Volcano
11:30noong Hunyo
11:31hanggang Hulyo 1897.
11:33Ang pangalawa
11:34sa pinakapapinsala
11:35at pinaka-alinterrupted
11:36na pagsabog nito
11:37sa kasaysayan ng vulkan.
11:39Sa lahat
11:39ng pagsabog
11:40ng vulkan
11:40na naganap
11:41sa Pilipinas,
11:41may isang pangyayari
11:42na hindi lang
11:43magbabago
11:43sa anyo
11:44ng ating paligid,
11:45kundi
11:46naka-apekto
11:46sa klima
11:47ng buong mundo.
11:53Sa likod
11:54ng kahanga-hangang
11:55anyo nito,
11:55meron palang kasaysayan
11:57ng mapanirang pagputok
11:58ang susunod
11:59nating vulkan.
12:00Hindi lang sa ganda
12:00at hugis nito
12:01kinilang vulkang Mayon.
12:02Noong 1897,
12:04nagkaroon ito
12:04ng malakas na pagputok.
12:06Maraming mga pamayan
12:07ang naapektuhan.
12:08Ang pagputok
12:09ng Mayon Volcano
12:10noong Hunyo
12:11hanggang Hulyo 1897.
12:13Ang pangalawa
12:14sa pinaka-papinsala
12:15at pinaka-alinterrupted
12:16na pagsabog nito
12:17sa kasaysayan
12:18ng vulkan.
12:20Sa loob
12:21ng pitong araw,
12:22ang vulkan
12:22ay walang humpay
12:23na nagpaulan
12:24ng abo,
12:25apoy
12:25at kumukulong putik.
12:27Pero sa mga
12:28nagdaang pagputok
12:29ng Mayon,
12:30hindi lang mga
12:30pamayanan
12:31ang naapektuhan,
12:32may mga struktura
12:33na natiling saksi
12:34sa lakas ng vulkan
12:35at sa trahedyang
12:36dinulot nito.
12:38Isa sa mga
12:38kilalang lugar
12:39na konektado
12:40sa kasaysayan
12:41ng pagputok
12:41ng vulkan
12:41sa Pilipinas,
12:43ang Cagsawa Church.
12:44Noong 1814,
12:45isang malakas
12:46na pagsabog
12:47ng Mayon
12:47ang nagbaon
12:48sa malaking bahagi
12:49ng bayan
12:49sa abo
12:50at iba pang materials
12:51mula sa vulkan.
12:53February 1,
12:541814,
12:55naganap
12:56ang pinakamalupit
12:57na pagputok
12:57ng Mayon.
12:58Ayon sa
12:58Philippine Information Agency,
13:00approximately
13:011,200 na katao
13:03ang nasawi
13:04sa trahedya.
13:05Ayon sa FIVOX,
13:06ang pagsabog
13:06ay classified
13:07the Plinian Eruption,
13:09o ang pinakamayolenteng
13:10klase ng pagsabog
13:11kung saan
13:12nagbubuga ang vulkan
13:13ng damuhalang
13:14as kolum
13:14at bato
13:15patungo
13:16sa stratosphere.
13:18Umabos natin natin
13:19ang 50 kilometers
13:20ang taas
13:21ng haligi
13:21ng abo
13:22na binugan
13:22ng vulkan.
13:23Dahilan kumang
13:24ng halimang paligid
13:25na animoy gamina.
13:27Habang umaagos
13:29ang painit
13:29na putik
13:30at abo
13:30mula sa mulkan,
13:31kasabayang pagulan
13:32ng nagbabagang
13:33bato
13:33sa mga bahay.
13:35Isa sa mga lugar
13:36na lubhang na apektuhan,
13:37ang dating bayan
13:38ng Kagsawa
13:39sa Albay.
13:40Ayon sa National
13:42Historical
13:42Commission
13:42of the Philippines
13:43o NHCP,
13:45nasiran nito
13:46at nabaon
13:47ang St.
13:47James
13:47of the Apostle
13:48Church.
13:49Ang kampanaryo
13:50nito
13:51ang isa
13:51sa mga
13:51natitirang
13:52bahagi
13:52ng struktura
13:53na makikita
13:53pa rin
13:54ngayon.
13:55Sa lahat
13:56ng pagsabog
13:56ng vulkan
13:57na naganap
13:57sa Pilipinas,
13:58may isang pangyayari
13:59na hindi lang
13:59magbabago
14:00sa anyo
14:01ng ating paligid,
14:02kundi naka-apekto
14:03sa klima
14:03ng buong mundo.
14:05Isang napakalakas
14:06na pagsabog
14:06na nagpakawala
14:07ng bilyon-bilyon tonelada
14:08ng volcanic materials
14:10sa ipapawid.
14:11At ang pangyayaring
14:12ito
14:12naganap
14:13noong 1991.
14:14Ang isa
14:14sa mga
14:15pinakabalakas
14:15na magputok
14:16ng vulkan
14:16na naitala
14:17sa buong mundo
14:18sa 20th century,
14:19ang pagsabog
14:20ng vulkang
14:24nagsimula
14:25itong magtala
14:26ng sulud-sulud
14:26ng pagyanig
14:27at paglabas
14:28ng sulfur dioxide,
14:29mga senyales
14:30na posibleng
14:31pagputok nito
14:31dahil matagal
14:32nang naninirahan
14:33sa paligid
14:34ng pinatubo
14:34kabilang
14:35ang mga katutubong
14:36AITA
14:36sa mga unang
14:37nakapansin
14:38sa kakaibang
14:38pagpaparamdam
14:39ng vulkan.
14:41Dahil sa mga senyales
14:42na ito,
14:43agad na sinubaybayan
14:44ng PHIVOCs
14:44at mga scientist
14:45mula sa USGS
14:47o United States
14:48Geological Survey
14:49ang volcanic activities
14:51bilang pagada
14:52sa posibleng
14:53malaking
14:53pagsabog.
14:55Nagsimula
14:55ang malawakang
14:56paglikas
14:56sa mga
14:57mamamayan
14:57sa paligid
14:58nito.
15:00Kasama
15:00sa mga
15:01lumikas
15:01ang humigit
15:02kumulang
15:02na 20,000
15:03katutubong
15:03AITA
15:04na kailangang
15:05iwan
15:05ang kanilang
15:06mga tahanan
15:06upang makaiwas
15:07sa panganib.
15:10Ngunit
15:10sa kabila
15:10ng mga
15:11paghahanda,
15:12hindi pa rin
15:12maiwasan
15:13ang laki
15:13ng pinsala
15:14na nakahandang
15:14dumating.
15:17Noong
15:18June 12,
15:191991,
15:20kasabay
15:20ng pagdiriwang
15:21ng kalayaan
15:21ng Pilipinas,
15:22nagsimula
15:23ang mas malakas
15:24na pagsabog
15:24ng pinatubo
15:25na nagbuga
15:26ng makapal
15:26na abo
15:27at mainit
15:28na gas.
15:28Pero ito pala
15:29ay simula
15:30pa lamang
15:30ng mas
15:31matinding
15:31pagsabog.
15:33Hanggang
15:34noong
15:34June 15,
15:351991,
15:36tuloy ang
15:36naganap
15:37ang pinakamalakas
15:38na pagsabog
15:38ng pinatubo
15:39na umabot
15:40sa DEI-6.
15:44Sa loob
15:45na humigit
15:45kumulang
15:46na siyam
15:46na oras,
15:47umabot
15:47sa magigit
15:4835 kilometro
15:49ang haligin
15:50ng abo
15:50na binugan
15:51nito.
15:52Hindi lang abo
15:53ang binugan
15:54ng pinatubo.
15:55Rumagasa
15:55din pababa
15:56nito
15:56ang pyroclastic
15:57flow
15:58o mainit
15:59na halo
15:59ng gas,
16:00abo
16:00at bato
16:01na mabilis
16:02dumaloy
16:03at tumabon
16:03sa mga
16:04madadaaran
16:04nito.
16:06Lalo pang
16:06lumala ang sitwasyon
16:07nang sabay
16:08na dumating
16:08ang bagyong
16:09June niya
16:09noong taong
16:10ito.
16:11Habang
16:11sumasabog
16:12ang pinatubo
16:12dahil sa malakas
16:13na ulan,
16:14nabasa
16:15at bumigat
16:15ang makapal
16:16na abo
16:16sa mga
16:17bubong
16:17ng mga bahay
16:18at gusali
16:18na naging dahilan
16:20ng pagbuho
16:20ng marami
16:21sa mga ito.
16:25At hindi rin
16:27natapos
16:27ang pangarim
16:28sa paglipas
16:28ng bagyo
16:29dahil sa paghahalo
16:30ng ulan
16:30at volcanic
16:31debris
16:31na buo
16:32ang lahar
16:32na tumabon
16:33sa maraming
16:33bahay,
16:34kalsada,
16:35tulay
16:35at sakahan
16:36sa paligid
16:37ng pinatubo.
16:38Dahil sa lawak
16:39ng pagkasira,
16:40maraming pamilyang
16:41nawala ng tahanan
16:42at kamuhayan,
16:43lubang na apektuhan
16:44ng mga katutubong
16:45Aita
16:45na hindi lamang
16:46napalaya
16:46sa kanila mga tahanan
16:48kundi nawalan din
16:49ang bahagi
16:49ng lubang
16:50matagal
16:50ng pinagkukuna
16:51ng ikinabubuhay.
16:52Pero hindi lamang
16:54sa Pilipinas
16:54naramdaman
16:55ang epekto
16:56ng pagsabog na ito.
16:57Tinatayang
16:5820 milyon tonelada
16:59ng sulfur dioxide
17:00ang naibuga
17:01ng pinatubo
17:01sa ipapawid.
17:02Ang mga particles
17:04na nabuo mula rito
17:05ay kumalad
17:05sa buong mundo
17:06at nagdulot
17:07ng pansamantalang
17:08pagbabaan
17:08ng karaniwang
17:09temperatura
17:09ng daigdig
17:10na humigit-kumulang
17:11na 0.5 degrees Celsius.
17:14Matapos
17:15ang napakalaking
17:16pagsabog
17:17nagbago na rin
17:18ang Mount Pinatubo
17:18nabuo sa dating
17:20tuktok nito
17:21ang isang malaking
17:22kaldera
17:22na puno ng tubig
17:23at taging kilala
17:24bilang Lake Pinatubo.
17:27Pagkalipas
17:28ng pinakamatinding
17:29pagsabog
17:31nagpatuloy pa rin
17:32ang epekto nito
17:32sa mga komunidad
17:34sa paligid ng vulkan
17:35sa mga sumunod na taon.
17:39Hindi natin
17:40kayang pigilan
17:41ang pagputok
17:42ng vulkan.
17:43Hindi rin natin
17:43kayang kontrolin
17:44ang lakas nito.
17:45Pero may isang bagay tayong
17:47kayang gawin
17:47ang maging handa.
17:50Dahil sa bawat
17:50pagputok
17:51na nagagarap
17:51sa ating kasaysayan,
17:53may mga aral
17:54na dapat nating baunin.
17:58Para sa susunod
17:59na pagyanig
17:59ng kalikasan,
18:00ang kaalamang ito
18:01ay pwedeng
18:02makapagligtas
18:03ang buhay.
18:04Kayo,
18:05anong pagsabog
18:06ng vulkan
18:06sa iba't ibang
18:07bahagi ng mundo
18:08naman
18:08ang naaalala nyo?
18:14Para sa mas mahabang
18:15kwento na
18:15at nagdag kaalaman,
18:17panuonin ang
18:17Dami Mong Alam
18:18Kuya Kim
18:18extended episode
18:19sa GMA Public Affairs
18:20YouTube channel.
18:22May mga kwento
18:23rin ba kayong
18:23viral worthy?
18:24Just follow our
18:25Facebook page
18:25Dami Mong Alam
18:26Kuya Kim
18:27at ishare nyo
18:27doon ang inyong video.
18:28Anong malay nyo?
18:29Next week,
18:30kayo naman
18:30ang isasalang
18:31at pag-uusapan.
18:32Hanggang sa muli,
18:33sama-sama nating alamin
18:34ng mga kwento
18:34at aral
18:35sa likod ng mga
18:36videong nag-viral.
18:37Dito lang siya.
18:38Dami Mong Alam
18:39Kuya Kim
18:40At dapat
18:40kayo rin.

Recommended