00:00What's up?
00:05What's up?
00:06What's up?
00:06What's up?
00:07Dahil sa nangyayaring gera sa Middle East,
00:10na pangunahin pinagkukuna ng langis,
00:13ramdam na ang efekto nito sa buong mundo.
00:18Sa Pilipinas,
00:20sumipa na sa mayigit
00:21isang daang piso kada litro
00:23ang presyo ng diesel at gasolina.
00:25Dito tingnan natin,
00:26sa haliga 350 pesos,
00:29ang naikarga niya lang
00:303.3 liters.
00:32Dahil ang presyo ngayon
00:34ng isang litro ng diesel,
00:36ganyan na kabigat.
00:37105 pesos.
00:39Dahil maraming industriya ang umaasa sa langis,
00:43maraming sektor ang apektado.
00:46Gastos na naman ng diesel.
00:47Tutang na lang ulit sa kapitbahay.
00:50Nakakapalan na mukha ito.
00:59Parang ang kuwanti lang nung hinangat ah.
01:01Parang dalawang ikot lang ah.
01:03Ibig sabihin,
01:03pag dalawang ikot,
01:04hindi ka naka 350, talo ka na.
01:06Talo na.
01:07Abong na naman.
01:09Tuwing dunes,
01:10galito na ang nagiging sitwasyon
01:11sa mga gasolinahan.
01:13Kakaroon na lang tila
01:15yung mga nagpapakarga.
01:17Kasi,
01:19pag kinabukasan,
01:21Martes,
01:22dyan na naman.
01:23Papalo na naman
01:24ang presyo ng mga putotong petrolyo.
01:28Dahil ito,
01:29nagdeklara na ang Pangulo
01:31ng State of National Energy Emergency.
01:34Na mahagi na rin ang ayuda ang gobyerno.
01:38Pero sa gitna ng paghihintay
01:40ng 5,000 pesos sa financial assistance,
01:44biglang nangisayang isang jeepney driver
01:46sa Quezon City.
01:49Kinailangan pa siyang i-CPR
01:51matapos mawala ng malay.
01:54Makaligtas kaya ang lalaki?
01:57Ngayong wala pa rin kasiguraduhan
01:59kung kailan matatapos
02:00ang gulo sa Middle East.
02:03At dahil sa nagpapatuloy na krisis sa lanis,
02:07marami ang nangangamba
02:08na dumating ang araw na
02:10tubirik ang Pilipinas.
02:24Sa Commonwealth Avenue, Quezon City,
02:27stranded ang mga computer dahil
02:29sa limitadong biyahe ng jeepney.
02:32Kaya ang ilan,
02:33napilitan na lang maglakad
02:35pa kasok ng trabaho.
02:40Siksikan at unahan naman
02:41sa pagsakay ng jeep ang ilang pasahero
02:43sa Pasig City.
02:45Ang iba,
02:45sumabit na lang
02:46sa likuran ng jeep
02:47para lang makasakay.
02:51Karamihan daw kasi
02:52ng mga jeepney driver,
02:53nagtigil pasada
02:55para pumila
02:56sa mga ipinamamahaging ayuda.
03:01Pero ang inaasahang tulong
03:03mula sa gobyerno,
03:03kalbaryo,
03:05kalbaryo pa rin para sa mga chuper.
03:08Ito lang
03:08Merkoles,
03:10nagkagulo ang ilang driver
03:11habang nakapila sa paayuda
03:13ng Land Transportation
03:14Franchising
03:15and Regulatory Board
03:17o LTFRB.
03:21Ang ilan kasi
03:22na pumila
03:22ng buong araw,
03:24wala raw pala
03:24sa listahan
03:25ng mabibigyan
03:26ng 5,000 pesos.
03:28Ang buong akala
03:28namin,
03:29makakasama kami.
03:31Pero ito ngayon,
03:33ang daming wala.
03:34Napakahalaga po yun
03:35dahil sa hirap
03:36ng biyahe po.
03:39Wala kami kinikita.
03:44Sa gitna ng init
03:46ng panahon,
03:47matsagang pumila
03:47ang ilang pang driver
03:48na naghihintay
03:49ng ayuda.
03:50Pero maya-maya pa,
03:52isang lalaki
03:53ang bigla na lang
03:54nangisay.
04:00Tulong-tulong ang ilan pang
04:02mga nakatilang driver
04:03para paipayan
04:04at painumin
04:05ang lalaki.
04:06Kinailangan pa siyang
04:07i-CPR
04:08matapos mawala
04:09ng malay
04:09tsaka sa isinakay
04:10ng ambulansya.
04:16Ligtas na ngayon
04:17ng lalaki
04:18at patuloy na minomonitor
04:20ang kanyang kalagayan.
04:26Ang ibang chuper ng Jeep
04:27mas piniling
04:29mamasada araw-araw.
04:30Kahit pa iniindan nila
04:32ang patuloy na pagtaas
04:33ng presyo ng diesel.
04:40Maaga pa lang,
04:42nagsisimula na
04:43ang biyahe
04:43ng Mang Reynaldo.
04:44Mula Quirino
04:45sa Maynila
04:46hanggang Guadalupe
04:47sa Makati
04:48ang kanyang ruta.
04:49Araw-araw,
04:51mahigit 12 oras
04:52ang inilalaan niya
04:53sa pamamasada.
04:59Sa dalawang oras
05:00na pamamasada
05:01ni Mang Reynaldo,
05:02mahigit
05:03200 piso pa lang
05:04ang kanyang kinikita.
05:06200 na to eh.
05:08At lagay,
05:08kasama ni Mang Reynaldo.
05:09250.
05:12Dapat,
05:13500 yung salingok ko yan.
05:16Pero...
05:16250 lang.
05:19Okay?
05:20Okay.
05:22Wala pa sa diesel.
05:31Malayong malayo raw ito.
05:33Sa dating kinikita
05:34na 500 pesos
05:35sa loob lang
05:36ng dalawang oras.
05:43Ang itiluturong dahilan
05:45ni Mang Reynaldo,
05:46ang pagtaas
05:47ng presyo ng diesel
05:48na umabot na sa mahigit
05:49isang daang piso
05:50kada litro.
05:58Magkano po yung dating presyo
06:00ng diesel?
06:0250-50 lang.
06:04Ang laki,
06:05epekto talaga.
06:06Tapos mahal pang bilhin.
06:08Tapos kita,
06:09kunti lang.
06:12Oras na ng tanghalian
06:13kaya sanglit na pumarada
06:14si Mang Reynaldo.
06:16Sabi?
06:17Sabi?
06:18Sabi?
06:19Sabi?
06:19Sabi?
06:20Sabi?
06:20Sabi?
06:21Sabi?
06:21Sabi?
06:22Sabi?
06:22Sabi?
06:24Sabi?
06:30Sabi?
06:32Sabi?
06:34Sabi si roomerang.
06:34Susano.
06:35Sabi.
06:36Sabi ay sabi k quarantine.
06:37Sabi?
06:38Sabi niya?
06:40Sabi niya DDIPWU alam.
06:43anche patulog nakala saографising
06:50.
06:50.
06:50.
06:50.
06:51.
07:01Matapos kumain, sumabak na ulit si Mang Reynaldo sa pamamasada.
07:11Kailangan niya kasing makabuo ng mahigit 1,000 piso pang boundary at pang diesel.
07:18It's a boundary, it's a boundary.
07:21It's a boundary.
07:22He's removed it for him to his family.
07:33After the last 12 hours,
07:35he's a kid.
07:37He's a kid.
07:39Now this day, how can I get it?
07:42He's a boundary.
07:43One hundred.
07:44One hundred.
07:45One hundred.
07:48One hundred, one hundred.
07:50One hundred boundary.
07:53You just asked me, one hundred.
07:54He's a boundary.
07:58Good for him to get rid of it.
07:59He's able to get rid of it because it's not too difficult.
08:02He's able to get rid of the operator for you.
08:04How much is it for you?
08:06Just three hundred dollars.
08:07How much is it for you?
08:08300 dollars.
08:09Just three hundred dollars.
08:11Ito lang, ito lang, ito lang.
08:13Sa ilang oras ng biyahe?
08:15Kaya nung maga, alas 18, hanggang ano, alas 18.
08:18Pero ang 300 piso nakikitain na sana ni Mang Reynaldo.
08:22Ilalaan raw muna niya pang diesel para sa pamamasada kinamungkasan.
08:28Bago gumarahe, sinumahan kong magpakarga ng diesel si Mang Reynaldo.
08:34Ay, ano yung ginagamit mong panukat?
08:39Ah, itong stick.
08:43Ito, tingnan mo nga gano'n nakadang, konti na lang laman niyan.
08:51Ito yung indikasyon mo para magkarga na.
08:53Ito lang pala, ito na yan.
08:56Konti na nga alam.
08:58Hindi naabot yan, isang ikot.
09:00Abot pa, isang ikot yan.
09:01Pero dalawa, malabo na.
09:02Malabo na.
09:04Kailangan mo na magpakarga.
09:07Kawawa din naman sila, ano.
09:09Ayan, sinasagad pa talaga.
09:10So, tinataktak pa.
09:15Parang ang konti lang nung inangat na.
09:17Parang dalawang ikot lang yan.
09:19Ha?
09:20Dalawang ikot.
09:21Pwede na yun?
09:22Dalawang ikot.
09:23Pwede na yun, dalawang ikot.
09:27Ibig sabihin, pag dalawang ikot, hindi ka naka-350, talo ka na.
09:30Talo na, abono naman.
09:32Mahirap yung sukat-sukat yung gamit lang yung stick.
09:35Tingnan talaga natin ngayon kung gano'ng karami o gano'ng kakonti lang yung nakalga.
09:40Doon sa halagang 350.
09:42Tingnan natin.
09:46Dito tingnan natin.
09:49Ayan.
09:51Sa halagang 350 pesos, ang naikarga niya lang 3.3 liters.
09:57Dahil ang presyo ngayon ng isang litro ng diesel, ganyan na kabigat.
10:03105 pesos.
10:06Nakapagpadala ka pa ba ngayon?
10:07Padala pa.
10:08Ngayon na, tumawag ka yan ako.
10:10Ngayon na, pero sabi ko, wala pa akong pira.
10:12Saka na pag mayroon ako.
10:14Kasi, hihirap ang biyaya dito.
10:16Mahalang diesel.
10:17Bukas, tataas naman lang.
10:21Pag-13 na yata.
10:22Ngayon, 105 pa lang.
10:25Ngayon, hihirap sa 105, ganyan.
10:27Ngayon, 130, wala.
10:27Hihirap ng dalaw na.
10:28Wala na kakitain.
10:30So kami na po ang pupunta sa kanila pong mga Joda,
10:35kasama ng DSWD, ang LTFRB,
10:37para makita namin yung kanilang listahan sa asosasyon.
10:41Ikumpara namin sa aming current list.
10:44And then kung wala talaga sila,
10:45but they are legitimate drivers,
10:48magsasagawa po kami ng special payout para sa kanila.
10:51Again, gagawin natin yan.
10:53Nagsagayon,
10:53mapasama at makatanggap naman ng tulong pinansyal
10:56itong mga kagaya ni tatay.
11:01Pero hindi lang mga motorista sa kalsada
11:03ang dumadaing sa pagtaas ng presyo na langis.
11:09Dahil maging ang mga mangisda na umaasa sa karagatan,
11:13pahirapan na rin isalba ang kanilang kabuhayan.
11:18Sa Rosario Cavite, dalawang linggo nang tinitipid na mangisdang sinuel,
11:23ang dalawang galo na may lamang diesel.
11:55Palagang ito, 700 yan.
11:55Nakikisama, katulad ko na nasama rin ako sa iba, kahit may sarili akong bangka.
12:00Sayang rin kasi yung kita kahit paano, kikita ka.
12:05Pagdating sa tabing dagat, kapansin-pansin ang mga bangkang nakaparada sa gilid ng pampang.
12:10Ilang araw na yun sila yung tinakakalaot, ngayon testing ulit.
12:13Nawala na naman, lutang na naman.
12:15Ay, wala nang pambilin diesel.
12:18Mula raw kasi noong magtaas ang presyo na langis.
12:21Karamihan sa mga mangisda sa kanilang lugar, tumigil muna sa pangingisda.
12:29Kasama ni Noel ang dalawa pang mangisda sa paglaon.
12:40Para mas makatipid ng diesel, pinili ng grupo na hindi na lumayo.
12:47Nang makahanap na ng pwesto, nahandahan na nilang inilatagal ng bat.
12:54Habang naghihintay, pinatay rin muna nila ang makina ng bangka.
13:05Makalipas ang halos isang oras na paghihintay, iniaho na nila ang lambat.
13:10Pero wala silang nakuha kahit isang tirasong isda.
13:16Wala, uwi na.
13:18Walang mahuli.
13:20Ito, lugi na naman.
13:22Hindi kami makatakbo ng laot.
13:25Dito lang sa gilid.
13:27Gastos na naman ng diesel.
13:29Tutang na lang ulit sa kapitbahay.
13:32Nakakapala na mukha ito.
13:44Dahil walang huling isda, pinagsaluhan mo na ng pamilya ni Noel,
13:48ang isda na nahuli pa raw kaninang madaling araw.
13:51Magbukod ka na lang na medyo maliliit.
13:56Pang ulam.
13:58Iba naman, nagbibigay rin ng kapitbahay.
14:09Ang natirang ulam, itatabi pa raw para naman sa hapunan.
14:21Sa ngayon, umaasa si Noel na mabigyan naman sana sila ng tulong ng gobyerno.
14:28Mabigyan man lang yung mga malakayan ng kunay man lang, kunting tulong.
14:33Lahat talaga magigaragat dito.
14:35Iisip nga yung gastos sa gasolina, diesel.
14:38Pagkakaunti, wala.
14:40Puro utang na.
14:41Eh, paano yung panggastos pang araw-araw?
14:45Tuwing nunes, galito na ang nagiging stretwasyon sa mga Gafio Linahan.
14:49Kakaroon na lang tila yung mga nagpapakarga.
14:52Kasi, pag kinabukasan, martes, papalo na naman ang presyo ng mga produktong petrolyo.
14:59Dahil kada martes, dyan talaga nangyayari yung oil price hike.
15:03Pagkano dati full tank mo?
15:05Bambiti. Kapon, pinunta ko ito.
15:07Nag-180.
15:09Malaking diferensya na sa ito.
15:10Iwakabot sa isang linggo yun.
15:13Ano nga ba ang dahilan sa patuloy na pagtaas ng presyo ng mga produktong petrolyo
15:18na nararamdaman ngayon sa bansa?
15:21Sa Middle East, nagbumula ang malaking bahagi ng crude oil o raw oil ng mundo.
15:26Mula rito, dinadala ang mga krudo sa iba't ibang bansa tulad ng China, South Korea, Japan at Singapore
15:33kung saan may malalaking refinery.
15:35Sa mga refinery na ito, pinuproseso ang krudo
15:38at ginagawang produktong petrolyo gaya ng diesel at gasolina.
15:42Pero dahil sa pagsasara ng State of Hormuz,
15:45nadaanan ng mga produktong petrolyo,
15:47bunsul na rin ang gera sa Middle East.
15:50Buba ang supply ng krudo
15:51at nababawasan din ang napuproduce ng mga commercial oil sa mga refinery.
15:57Dahil dito, mas mahal lang nabibili ng Pilipinas
16:00ang mga inaangkat na mga produktong langis tulad ng diesel at gasolina.
16:04Mukhang matatagalan pa ito.
16:06Magiging seryoso pa ito bago ito bumuti.
16:10At kung halimbawa man na matapos ang gera ngayon,
16:15hindi naman ibig sabihin na bukas makalawa makakabalik na agad ang petrolyo sa merkado.
16:21Ayon sa Department of Energy o DOE,
16:2545 araw na lang ang itatagal ng reservang langis ng Pilipinas.
16:29Kaya agad na pinagutos si Pangulong Bongbong Marcos
16:32ang agarang paghahanap ng alternatibong supply ng langis
16:36habang patuloy na nangyayari ang gulo sa Middle East.
16:44Now we are talking about 45 days on average more or less
16:48pero hindi natin alam how long this will last.
16:51Our authorities are all continuing to find new sources.
16:56At least for 45 days we will be alright.
16:59Dito lang martes,
17:00idiniklala ni Pangulong Bongbong Marcos
17:02ang State of National Energy Emergency.
17:05na magiging efektibo sa loob ng isang taon.
17:08Ang Pilipinas ang kauna-unahang bansa sa mundo
17:11na nagdeklara ng State of National Emergency
17:13dahil sa krisis sa Middle East.
17:16Binibigan nito ang ating pamahalaan
17:19ang mga kapangyarihan kumilos
17:21ng mas mabilis
17:23bumili ng langis
17:25ng hindi na kailangan
17:26na dumaan pa sa matagal na proseso.
17:30Sa ilalim ng Executive Order No. 110
17:34itatatag ang Uplift Committee
17:36o ang Unified Package for Livelihood, Industry, Food, and Transport.
17:41Ang Uplift Committee
17:42ang magbabantay at magtitiyak
17:45na maayos ang magiging distribusyon ng produktong petrolyo,
17:48pagkain, gamot, agricultural products,
17:51at iba pang essential goods.
17:54Bubuo rin ang pangmatagalang solusyon ang kumite
17:57at strategiya para mabawasan
18:00ang pagkonsumo ng produktong petrolyo.
18:02Pero para sa isang eksperto,
18:05matagal na dapat itong napaghandaan ng pamahalaan.
18:08Wala tayong strategic reserve.
18:10Kailangan natin na tayo mismo
18:12o ang gobyerno mismo
18:15ay mayroong storage facility
18:18at may pondo para bumili
18:20ng strategic reserve.
18:22Nakakakaba.
18:23Ang kailangan makita natin
18:25na ang pamumuno ng pamahalaan,
18:28ang direksyon at kontrol
18:30ng pamahalaan sa industriya
18:32na napakahalaga sa buhay ng mga mamamayan.
18:40Paglilinaw ng Department of Energy,
18:42ngayong Ligo,
18:43inaasahan ng 600,000 barrels ng langis
18:45ang paparating sa bansa.
18:47The first 400 will be sourced in Southeast Asia.
18:50The other 600 will be outside
18:53the Southeast Asian region.
18:56Ito raw ang magiging reservang supply
18:58para sa mga susunod pang araw.
19:00So itong buffer lang.
19:01We're trying to build it up na.
19:02It's better to have little than nothing at all.
19:05Minimum na target ng PNOS is 1 million barrels.
19:09Sinusubukan na rin daw
19:10bakit pag-ugnayan ng pamahalaan
19:11sa iba pang mga bansang
19:13makapagbibigay dagdag supply
19:14para masigurong hindi hihinto
19:17o titirik ang ekonomiya ng bansa.
19:19So we're also talking to Canada,
19:24North America, South America, Australia.
19:27Parang meron time on choices.
19:29May limitations lang yan
19:30in terms of lead time for delivery.
19:32But we are trying to diversify.
19:39Base na rin sa datos,
19:40Pilipinas ang isa sa mga bansang
19:42may pinakamalaking pagtaas
19:44ng presyo sa mga produktong petrolyo.
19:47Ramdam na ramdam ang epekto nito,
19:49lalo na sa mga pinakamaliliit na sektor.
19:59Magdoble kayod man sila,
20:01halos wala na silang kinikita.
20:04Hindi raw sana aabot sa ganito
20:06kung napaghandaan lang daw
20:08ng pamahalaan
20:09ang nangyayaring krisis.
20:10Sana makarating sa kanila yung ganito
20:12na lahat na magdadaga
20:14talagang dumada yung sa ano.
20:16Ganyan, pagkamahal-mahalan ng diesel,
20:18sana may magawa silang paraan.
20:22Hanggang sa susunod na Sabado,
20:24ako sa Junveneration
20:25at ito ang Reporters Notebook.
20:27Sampai jumpa.
20:28Sampai jumpa.
Comments