- há 2 horas
Under Stalin, football was an instrument of propaganda. The fate of football games was in the hands of the secret police and army. Interviews with the children of players, historians and archive footage are combined to tell the story of the many dark secrets hidden in the history of Russian football up until the Cold War when sports and politics collided.
Categoria
😹
DiversãoTranscrição
00:04O 1908-1953, lheoliad um um beniais môiaf sadista iddhanes.
00:10E aí, Joseph Stalin.
00:12Foi o Edri heddlu cidd em reoli popeth.
00:15Em ddengas, temon Pell-Droid lúdhoddi diancoi afael.
00:19A dath o chwareiwyr, em arwyr cenedlaethol,
00:22noith creu embares i'r grim Sovjetaidd.
00:27Cafodd rhai ei defnyddio fel pripedau yn y peiriant propaganda
00:30a cafodd eraill ei hunan yn y gwlag.
00:34Yn yr Undeb Sovjetaidd, da'r Pell-Droid yn frwydyr wleidyddol ac ideolegol,
00:39yn dawelydd torfol, yn arf i'r KGB.
00:51Bydd Stalin wedi gweld gyda'i lyged i hun bod y bobl yn angerddol am bel droid
00:56a chwareion yn gyffredinol, ac fel pob angerdd, nid oedd modd, ei drechu.
01:02Dros y blynyddoedd, byddai'r awdurdod Sovjetaidd yn ceisio i feistroli
01:05a'i ddefnyddio i'w fantes ei hun.
01:09Mewn gwlad, lle nad oedd tryddodiad chwareion wedi bodoli mewn gwirionedd
01:13fe wnaeth angerdd am bel droid gypio calonnau rwysiaid, yr Ukraniaid a'r Georgeiaid.
01:19Yn y trefu wrth y môr, gweld y cynnydd mewn poblogrwydd yn gyntaf.
01:25Fútbol yn dod o'r Seamawag.
01:29Byddai'r seaman sy'n sy'n ymwneud o'r seaportい i gael'r seaport.
01:37Odessa, St-Pertigblor, Portie ac.
01:42Seaman sy'n yw'r ddorol ymwneud â'r seaport.
01:47Os homens negros, os homens negros, os homens negros, eles não tinham ideia do que era.
01:57Os homens negros, eles tinham nem de referência.
02:00Eles não tinham limitação de tempo.
02:01Um homem começou no dia, e eles acabaram quando o sol começou.
02:08Então, eles foram 40-30 ou 45-35.
02:12Emagor Llewin, o Peel Droid hwri dodd um camp poblogaidd arbyn diwedd y bedwared Gandrif ar bymtheg.
02:18Ond, rwysia, georgia a gledydd sovietaidd y dyfodol yn gyffredinol, cymerodd amser i'r game sefydlu ei hun.
02:26A bydde'r Bolsia feciau ddyn gwneud popeth i'w feddiannu a chreu arwyr poblogaidd newydd. Arwyr Peel Droid.
02:35Ffutbol became very popular, ffutbol players were very popular among girls and so on.
02:41So, they were workers plus very popular without any salaries, without money, without good financial income.
02:50And all the first generation of Georgian football players, they were dreaming that once they will have a salary, everyone
02:57will know them, everyone will respect them.
03:07Rhoedd gan dŵf Peel Droid yn Georgia hefyd rhywbeth i wneud ar tywydd.
03:11Yn neu'r Undeb Sofietaidd byddwch yn gallu chwarae drwy'r flwyddyn, yn wahanol i Rwysia.
03:22Nid yw'r tywydd yn yr Undeb Sofietaidd a'r Rwysian Arbennig yn addas i chwaraeon sydd angen tywydd braf
03:29fel Peel Droid.
03:40Yng Nghanada, er enghraifft, does neb yn poeni am nad ydynt yn chwarae Peel Droid, ac nid yw pobl yn
03:46Brazil yn poeni nad ydynt yn chwarae hoci ia yno.
03:49Pan ofynais i Peelau pryd oedd yn credu bydd e'r Rwysian yn enillcw pan Peel Droid y byd, a
03:54tebodd pan fydd ei Brasil yn enill pen campwriaeth hoci ia y byd.
04:09Doedd y tywydd yn yr Undeb Sofietaidd ddim yn addas i'r gyfer Peel Droid, ond wedi'r bobl ei
04:14fabwysiadu, yr unig ddewis roedd yr rôl i'r blaid gomynyddol oedd ei hawlio.
04:22Roedd yr awdur dodau yn cadw llygad ar ffitrwy ddiwladwriaeth drwy'r hyn a elwyr yn orthopethu, lle roedd ynt
04:29yn ceisio dyrchafu chwaraeon i fod yn ffordd o frwydro yn erbyn defygyn cymdeithasol.
04:35Roedd yn rhaid i chwaraeon fod yn fath o addysg, yn ffordd o wareiddio dinasyddion Sofiededd.
04:41Felly yn y 20au, trefnodd Stalin rheolaeth eu hangach dros ymbudiad chwaraeon Sofiededd.
04:47Stalin met ond oedd yn ymwneud â'r môr môr sportif sovietic.
04:53Felly nid oedd yn syndod i'r grymoedd diogelwch wrth wraidd y pwer feddiannu'r Beel Gron ar y cyfle
04:59cyntaf.
05:00Ym 1923 sefydlwyd clwb chwaraeon Dinamo gan menter yr NKVD, y Darpar KGB.
05:07Cipiodd yr NKVD rheolaeth dros Beel Droid.
05:10Nid yn unig i gadw llygad ar eu boblogrwydd cynnyddol, ond hefyd i'w ddefnyddio fel arf propaganda.
05:17Felly, ym mhob dinas yn yr undeb Sofiedaedd, yn sydyn roedd clybiau chwaraeon Dinamo yn datblygu.
05:32Felly, ym mhob dinas wedi'i ddefnyddio fel ar y cyfle i'r gwasanaethau diogelwch ar heddlu.
05:44Ac wnaeth hyn Beel Droid yn fwy poblogaeth byth yn yr undeb Sofiedaedd.
05:52Yn Georgia roedd un dîn wedi deall pwysigrwydd Peel Droid.
05:56Yn ddilynwr chwaraeon Brwd, sefydlodd Dinamo Tiblisi.
06:00Eu enw, Lavrienti Biria, pennaeth holl bwerys heddlu cydd Sofiedaedd y Dyfodol.
06:07Prif gynorthwydd a dilynwr Joseph Stalin.
06:14Beria was founder, godfather, financial supporter, sportell manager.
06:21Some quite actively involved in the selection work for Peel Droid.
06:26And great fan.
06:28So, Beria lived together with Peel Droid.
06:32Er iddo'r chymun dienyddio miloedd o geneditholwyr Georgeaedd am fod yn wrthwynebwyr er un deb Sofiedaedd,
06:40y 1925 sefydlodd Biria glwb Peel Droid i geisio atgyfnerthu ddelwedd ei Georgia enedigol.
06:47Gweithredoedd oedd yn gwrthweud ei gilydd mewn gwirionedd.
06:51Y rheswm o penderfynodd Biria wneud eu hun yn bennaeth dros dîn ym o Tiblisi,
06:55oedd am i fod wedi deall maint y grym glwyddyddol ar oedd yn gallu ei gael o Peel Droid.
07:01Gorechwyliodd y gwaith o adeiladu un o stadia mai mwyaf yr un deb Sofiedaedd,
07:05ac fwy enwodd ar ôl eu hun.
07:07Fel hynny, bob diwrnod gem, byddai 35,000 o bobl yn glanio yn Stadiom Dinamo Biria.
07:13Laurenti Biria yn gwneud hynny'n hyn o ddod o bobl.
07:17Felly mae'n gwneud yn unigolol o ddodd i mewn gwirionedd.
07:21Felly mae'n profiadau yn ymwneud â'r unigol,
07:24ac mae'r pethau'n fawr yn ei gael o Laurenti Biria yn ymwneud â'r personol.
07:29Ac mae'n ddodd i'n amlwg, oherwydd bod yn ein stadiom i'n dynama.
07:33Felly mae'n ddodd i'n meddwl amdwl.
07:36Yr yma, mae'n ddodd i'n amlwg.
07:39On the other hand, he respected him because he built a stadium for him
07:42and he supported his favoris club police in Dinamo.
07:48Un fraint arbennig Sovjetaidd oedd y propisca,
07:52sef pas, neu daleb arbennig.
07:54Roedd Biria'n ei dosbarthin gybydlud
07:57a dim ond amfafrau a wneud iddo ef en personol.
08:00Rhoeddodd un i fab ei feddig
08:02a oedd yn falch iawn o'i propisca gan Biria.
08:19I ddweud y gwir, pil droedd fy mywyd.
08:27I brinit o cynnar gyfer y gym, roedd pobl yn sefyll mewn ris trwy'r dydd ar nos.
08:31Ond roedd gen i fi bas arbennig
08:33ac roedd yn falch iawn ach i mynd i unrhyw gym roedd yn yndymuno
08:36pryd bynnag y byddwn yn yndymuno gwneud hynny.
08:38Yn arbennig ym 1908 ac 1939.
08:46Un tro roedd Dynamo Tablisi'n chwarae yn erbyn tîm y bydden coch CSK Moskow
08:51ac ar hanner amser roedd Tablisi'n cochi un i bedwar.
08:54Yn ystod eglw hanner amser,
08:56aith Biria'r ystafell newid i siarad ar Chwerywir.
09:09Tynodd ei spechtol a dwerodd fechgyn, mae'n syml.
09:12Os na fyddwch yn ennych i gym hon, byddwn eich anfon i'r carlier i gyd.
09:15Ac aith y Georgeau Dallien ac ennych 5 pedwar.
09:33Byddai Biria yn gwneud unrhyw beth i weld ei dîm yn ennill ac yn barod i ddefnyddio abwyd a ffon.
09:39Defnyddio'r ffon i roi pwysau ar deilioedd penodol
09:42a'r abwyd i ddenni'r chwerywir mwyaf dawnys i Dynamo Tiblisi.
09:47Yn un as poti cadarnlep eil droi Georgia,
09:50cafodd chwerywr ifanc ei ganfod.
09:52Un oedd a gallioedd fyddai'n ei wneud un o'r reion ei genhedlaeth.
09:56Ei enw Boris Paichadze.
10:00Roedd Biria eisiau arwyddo Paichadze am unrhyw bris.
10:04Yn ôl pob sôn, cafodd Paichadze ei alw i Tiblisi a'i fygwth.
10:09Os nad oed yn lliofnodi ac yn chwarae i ni,
10:11gallai cymrawd Biria arrestiodd y dad am fethu bod yn gomiwnydd da
10:15a'i anfon i'r gwlag am spel.
10:19Oedodd Paichadze am ychydig, meddyliodd am y peth a derbyniodd.
10:27Ond roedd y realaeth yn fwy trist yn o'r bygythiad
10:29a mi dad Paichadze gael ei arrestio am ddigwyddiad 30 mlynedd ynghynt
10:34a'i anfon i'r gwlag, gan farw yno bethau'r blynedd yn ddiwedd arach.
10:43O'i gemau cynta roedd Paichadze yn boblogaidd gyda'r cefnogwyr.
10:48Roedd yn cael ei ystyried fel chwarae'r gorau'r un dibsofietaidd
10:51a gyda gef, ennilliodd Dynamo Tbilisi yn erbyn Mosgw am y tro cyntaf erioed.
11:06Roedd y tîm hwnnw gan Dynamo Tbilisi yn boblogaidd iawn.
11:09Nid yn unig yn Georgia on ar draws yr un dibsofietaidd
11:12a galwyd Boris Paichadze yn caruso hefyd, caruso peldroed.
11:17Pech bwrtis caruso.
11:31Cafodd Caruso Georgia, ei lus enw, ar ôl y tenor ei dalaid ddenwog.
11:35Roedd yn dal yn ffyddlon i dîm o Tbilisi nes troi'n simbol i ddynt
11:39ac yn offerin propaganda i biriau.
11:42Cafodd ei orfodi i gyd yn ffurfio a phopeth roedd biriau ar blaid yn gofyn iddo
11:47yn cynnwys ymddangos fel ei hun mewn ffilm am o goniant dîm o Tbilisi.
11:51Doedd dim dewis ganddo.
11:53Sut allai beidio i fuddhau i'w gyflogwr swyddogol
11:56yn arbennig pan roedd biriau yn bennaeth yr NKVD?
12:24Roedd balchder yn deillio o gael perthyn i Dinamo Mosgw.
12:28Y clwb chwaraeon ar strwythir ar trefn gorau yn yr Undeb Sofietaidd
12:32a'r Stadiw Morau.
12:33Ac yn fwy na hynny, unwaith y daith yn offerin propaganda i'r KGB
12:37croesodd Dinamo Mosgw ffiniau chwaraeon gan ennill cefnogaeth cylchoedd artistig.
12:44Fe wnaeth y cyfansoddwyr enwoga ar cefnogwr peldroed brwd Dmitri Shostakovich
12:49gyfansoddi'r gerddoriaeth ar gyfer balai, The Golden Age,
12:53yn clodfori chwaraewyr peldroed sydd yn herio cyfundref noel union
12:57mewn gwlad dychmygol o'r enw gwlad y ffasgwyr.
13:06Deng mlynedd yn ddewydd arach, Comisiynodd Buria a'r KGB falai arall.
13:11E'i enw yn syml oedd Peldroed.
13:13I Shostakovich roedd cyfansoddi'r gwaith yn weithred wleidyddol,
13:18yn y gystal a gweithred celfyddydol.
13:20O dyn ymo Mosgo i'r Bolsioi, mewn un cam.
13:24Chrawf i beldroed gyrraedd ymhellet i hwnt i'r stadiwm.
13:27Roedd dyn ymo hefyd yn feddylfryd,
13:30yn ddiwylliant yr oedd ei aelodau'n hynod falch ohono.
13:45Roedd gan bob chwariwr Peldroed yn cynnwys fi safle swyddog y KGB.
13:51I awyr, roedd ym yn oloedda o'r KGB.
13:56Dechriaeth fel Is Gadfritog,
13:59yna cyfais fy ngwneud yn brif gadfritog,
14:02ac yn y blaen, ac yn y blaen.
14:05Cyrheudodd llawer o'n cyd chyriwyr safle cyrnol y KGB.
14:09Roedd chyriwyr yn aros mewn hosteli gyda'i gilydd.
14:12Roedd hefyd yn cynnwys chyriwyr hociau, a thletwyr, a bocswyr hyd yn oed.
14:19Fel y mwyafrif helaeth o'r boblogaeth,
14:21roedd pobl oedd mewn tîmau chlyreion yn byw mewn fflatiau gyda'i gilydd,
14:25ac eithrio'r lleiafrif breintiedig.
14:29Yn hwnw'r cymhwyno sydd caeth,
14:31a oedd ni'n galw eisiau nid yn ei ni roi'r cwmpvaig.
14:33Rae'r peth yw'r dîmau'n sylfa a'n gyflwyno ac belo'r pethau'r sw 256.
14:40Ac mae eisiau rôl yn dîmau hynny fel dîmau.
14:49Rydwyls hynny'r cymwneud â byw'r fflatau cymseguedd sy'n yn mynd underdiad.
14:56They were not in Comunica, but in more or less prestigious places.
15:00They had one of the best apartments in Moscow.
15:06Um flat unigol o'day fraint füaf o Dan Stalin,
15:09diwedodd, ydich isi elwa ar afantais hon.
15:12E'na dewchanaelod pwysig o'r blaid,
15:15swyddog y KGB,
15:16neu'n chwaraewr dinamo.
15:18Cyn y chwanegi, fodd bynnag,
15:20er mwyn cael braint o'r fath,
15:21ni alliwch ymino a Spartac.
15:28Rhoedd Spartac um dîm cartreff poblogaeth i'r dîn cyffredin, CSKA oedd o fyddin, Dynamo oedd o KGB, torpido oedd
15:37o phatrioedd, locomotif oedd o reil fyrdd a Spartac oedd o bobo.
15:55Rhoedd clybia fel Dynamo a CSKA yn cael eu cefnogi gan weinyddiaeth y llioedd arfog.
16:04Felly roedd ganddynt ffandaest dros Spartac am ei bod yn gallu recriwto eu chwaraewyr yn uniongyrchol, yn ystod gorfodaeth fel
16:11uwrol.
16:15Felly roedd dod o hyd i chwaraewyr yn fwy annodd i'n clwb ni.
16:27Ym 1922 sefydlodd Nicolai Starostyn ynghyd aifrodur Andrei, Alexander a Pieter gilchwareon Mosgw ar gyfer gweithwyr oedd heb unrhyw gefnogaeth
16:39swyddogol.
16:39Roedd yn cael ychydig bach o nawdd gan y cydweithfeidd cig a'n thecstiliau lleol.
16:44Ychydig fynyddoedd yn ddiweddarach, ail-enwodd Nicolai aifrodur y cilch yn Spartac ar ôl Spartacus, y ceithwas adrodd yn Ornestwr
16:53neu Gladiator, a rweiniodd chwildron arbyn yr ymmerodraeth ryfeinig.
16:58Yn fi yn iawn cawsant eu cydnabod fel chwaraewyr Pildroid gwych ac yn y geiaf, fel yr hanfwyaf o chwaraewyr,
17:04roedd yn tefyd yn syrenu mewn hoci ia.
17:07Ac fel gornestwyr, roedd Nicolai aifrodur yn ddawnus mewn chwaraeon a deithant yn boblogaidd iawn.
17:15Mae hanes y brodyr starostyn yn arwrol. Mae'n gymeriadau chwedlonol.
17:22Nhw mewn gwirionedd wnaeth lantro Pildroid yn drwsia yn ei geiniau y gandriffdywethaf, ar ôl yr hyfel cartref.
17:29Nhw'n wnaeth sefydlu creu yngwyr ystyr y gair a rhedeg clwb cyfan Spartac.
17:39Roedd y tîmau eraill yn cael eu cefnogi gan y grymoedd mewnol, fel y KGB.
17:43A ni? Beth oedd ddim ni? Roeddentyn ei'n galw ni yn ddynion y carpiau, a mae'n bod yn
17:48cael eu noddi gan y cydweithfeydd tecstiliau.
17:51Dyna'r ffordd roeddentyn ei'n serhau.
17:56Roedd Spartac yn wir yn dîm y bobl. Roedd y bobl yn ei garu ac mae'n dal yn ei
18:01garu heddiw.
18:01Pan amlad oedd yn perthyn i gwynydiaeth.
18:08Datblygodd y ddelwedd gada'r nhaol hon o Spartac, yn bennaf o'r gemau yn erbyn Dynamo Mosgw.
18:14Yt i mewn i'r stadiom, roedd yn bosib i'r bobl fynegu ei gwrthwynebiad.
18:19Dyma'r unig le yn rwsia, lle roeddent yn gallu i dweud, rydym yn mynd i feiddi'r heddiw.
18:27Yn 1936, cynhaliwyd 500 pwriaeth y cyngrae'r sofietaidd am y tro cyntaf.
18:33Roedd yn cynnwys yr holl glybiau Dynamo o'r dinasoedd gwahanol,
18:37a rhai eraill fel CSKA, Lokomotif a'r tîm na ellid eu anwybyddu, Spartac.
18:50I ffordd o'r brif ddinas yn y gweriniaethau, cyflwynodd y cyngrae'r gyfleu chloreiwyr a chefnogwyr fel ei gilydd
18:57wynebu Mosgw,
18:58Calon, yr Ymarodraeth Sofietaidd, ac i fynegu ei ceneddau tholdeb, fel yn yr Ukraine, Armenia ac yn Georgia,
19:06lle roedd Peol Droid fel Gwyn wedi dod yn grefydd.
19:10Peli a'r gyferionol yn Ymwysedd , ac Peli a'r gyferionol yn y dyfniadau,
19:16mae'r nod y gilydd a'r nesodd ffitiol felly,
19:22da'r gyferionol yn y cyfeirio'r gyferionol a'r gyferionolon, a'r gyferionol, a'r gyferionol,
19:36E esses jogadores jogadores foram jogadores de jovens
19:42e eles foram capazes de conquistar e derrotar os russos.
19:48Isso foi usado pelos políticos também.
19:51Eles não poderiam derrotar um ou outro político
19:55usando os jogadores de jogadores.
20:08Peldroid a Gwin.
20:10Dyna'r ffordd o roedd y Cymraud Biria
20:12yn disgrifio eu Georgia enedigol
20:14ac yn fian iawn yr Undeb Sofietaidd Gyfan.
20:18Y 1908 symudodd Biria i Mosgw
20:21i fod yn agos at Stalin
20:22a dod yn bennaeth yr heddlu cudd
20:24ar gyfer yr Undeb Sofietaidd Gyfan.
20:26Yn sydyn Biria oedd nodwyr dinam o Mosgo
20:30roedd bellach yn rheoli Peldroid
20:32a byddai'n ei ddefnyddio hyd yn oed fwy
20:34fel offeryn ar gyfer propaganda
20:36a raddfa fawreddog.
20:38Roedd Stalin yn gefnogu'r brwd
20:40o'r gorwmdeithiau oedd
20:42yn clodfori chwaraeon Sofietaidd
20:43ac er anrhydedd iddo
20:45trefnwyd Gem Beldroid ar y Sgwâr Coch
20:48fel na fyddai'n rhaid iddo fynd i Stadiwm
20:50gan fod y syniad yna yn codi ofn arno.
20:53Trwy gydal y nos ar y Sgwâr eu hun
20:56gwniodd degau o ferched
20:57ddarnau o laswecht artificial ynghyd
21:00a chafodd ei rolio allan
21:01gan gannoedd o bobl y diwrnod canynoll
21:03ennilledd y Gem oedd Spartac
21:06ac roedd Starostyn
21:07yn arwr.
21:23Roedd Stalin wedi gwerthfawrogi'r Gem
21:26ac yn cymeradwyo arwir y dydd
21:28yn fwrddfrydig sef y Brodyr Starostyn
21:30a fyddai o hynny ymlaen
21:32yn mwynhau amddiffyniad
21:34pennaith cyngrair y Comiwnyddion Ifanc
21:36Aleksander Cosaref.
21:38Roedd Biriau'n gandrhyll
21:40ond llwyddoedd Biriau i ddial
21:42pan sicrhawdd fod Cosaref yn cael ei arestio
21:44a phenderfynodd o hynny ymlaen
21:46mae Dinamo Mosgo
21:48fyddai'r tîm gorau.
21:53Roedd delwedd Dinamo
21:54o glwb llawer mwy rhesymegol
21:57wedi drefnu'n well
21:58gyda gem llawer mwy technegol
22:00ar y llaw arall
22:02fe Spartac yn cael ei ystyried
22:04yn dîm llawer mwy naturiol.
22:08Roedd Nicolae Starostyn
22:10wrth ei fodd gyda'r Spartac
22:12ac yn cysau Dinamo
22:14cael stori bod priodd
22:16yn hedfan y gwybodaeth ei ben yn ei boeni.
22:20Cymerodd bapur newydd ei wasgu
22:22gan ddweud
22:22i'r Diawl a Dainamo.
22:26Yn sicr, roedd yma'n canolbwysiaid llawer
22:28ar y fforddiad corfforol a ffechneg
22:30ond yn fwy na hynny
22:32roedd yw llawer y bwysigrwydd
22:34ar feddwl y ddeallus.
22:36Pam boddden ni'n chwarae gwythbwyll
22:39oherlydd mewn pa ealdroed
22:41mae angen coesa chwym
22:42ac ymenydd chwym hyryd.
22:49Yn y 30au roedd 2 dîm yn ennill popeth
22:54Spartac Mosgol
22:55a Dainamo Mosgol
22:56ond yn uchel Spartac 3 o'r 4 teitl
22:59cyngre'r cyntaf.
23:09Biriau oedd nodwr ac amddiffyn nhw'r cyldiad Dainamo.
23:13Felly roedd yn genfi genis iawn o Spartac.
23:26Yn ilen cyndod, roedd Biriau'n chora peldroed yn Tbilisi yn Georgia.
23:31Un diwrnod, chwaraeodd yn erbyn fy nhad, ac ar un adeg deithant wyneb yn wyneb.
23:41Roedd dad yn y mosodwr a Biriau'n amddiffyn nhw'r.
24:36Roeddwn i'n gosodd enullio Spartac o un i ddim,
24:38ac yn caith ynt ymlaen i ennill yn erbyn Leningrad yn y geim derfynnol.
24:42Ond gyda'i holl Rim,
24:43Llywyddodd Biriau i sicurau bod y geim gyn derfynnol yn cael ei hael chwarae ar ôl y geim derfynnol,
24:49gyda'r esges na ddylai gol Spartac bod wedi cael ei chaniatau.
24:53Ac er mwyn sicrhau na fydda'r un peth yn digwydd eto,
24:56trefnodd bod dyfarnwr y geim gyntaf honno a ifan Gorelcyn yn cael ei arestio.
25:01Ar y diwrnod, Mawr gwnaeth Dinamo Tbilisi popeth yn ei gallu i ennill,
25:07ond safodd amddiffyn Spartac yn gadarn gan sicrhau byddigoliaeth o dair i ddwy,
25:12er Mawr anifyrwch i Biriau.
25:29Yn dilyn lliwyddiant Spartac yn y Bendinamo Tbilisi,
25:32bydd yn rhaid i Biriau ildio yr drefn ac ailgyflwyno'r cwpan i starostyn.
25:39Derbyniodd dîm Spartac a cwpan heb seremoni
25:41oedd ei calonau a'i meddyliau gyda phennaeth y Comunyddion ifanc Alexander Cosareff
25:47a'i gwarchodwr oedd tan y ddiweddar wedi bod yn hwmni Stalin.
25:51Ond ychydig fesoedd yn unig cyn hynny roedd Biriau wedi trefnu i ddygair ei seithi.
25:57Roedd Spartac yn amlwg yn tarfu ar y pwer Sofietaidd. Roedd Biriau wedi cyrraedd pen neu denyn.
26:06Roedd Biriau'n cysau poblogrwydd Sbartac ac yn arbennig poblogrwydd y Brodyr Starostyn
26:17ac arweiniodd hyn at ei harestio.
26:26Cefais fyny hun o'ng hannol y nos gyda fflachlamp yn sgleinion, falle y gael.
26:31Deithant i'w harestio'n oriau ma'n yr unfederhigain o fawrth.
26:40Di oedd efo'r brodyr galedi mawr yn y carcher. Y prif ar taith oedd cael ei hamddefadu o gwsg,
26:47ond cael bod Piotr i giron ddifrifol hefyd.
26:51Asnafnau bydca byla bessodnicy, spadnid a falem.
26:57Ysgrifenof dad atom, rydym wedi bod yn lwcus iawn hyd yn hyn.
27:02Nid ydym wedi cael ei'n seithi, felly rydym yn hapus iawn.
27:06Ac bellach yn meddwl bod 10 mlynedd yn ddefryd drigarog iawn.
27:14Nid ymlaen nhw wedi cael ei wneud ymlaen nhw.
27:25Gyda'r brodyr starostyn yn y gwlag, nid oedd Sbartac yn ennill bellach.
27:30Ond rhoddwyd i gystadleuaeth rhwng Dinamo a Sbartac i'r naill ochr,
27:34pan ddath yr ail ryfel byd i giro ar y drws Sofietaidd.
27:38Ar yr ail arhygen o fy hefyn 1941, lansiodd Hitler ymgyrch Barbarossa, y Blitzkrig i mewn yr Undeb Sofietaidd.
27:47Cwthiodd byddu'n yr Almaen ymlaen yn gyflym ac yn fuan iawn meddiannwyd yr Ukraine.
27:52Yna aith byddu'n Hitler ymlaen tuag at y prif ddinasoedd eraill.
27:56Mosgaw wrth gwrs, ond Leningrad hefyd.
27:58A oedd o dan warchau am 900 o ddwrnodau.
28:02A Stalingrad, dyna strategol ar afon Folga.
28:12Pan ddechreuodd yr hyfel, galwyd Chwareuwir Sbartac nad oedden't yn y carchar ar unwaith,
28:18a'i hanfon i'r ffrynt.
28:19Ond, anfonwyr Chwareuwir Dynamo'u gefnogi'r partisaniaid gan gyflawni gorchestion arwrol.
28:25Felly Dynamo greodd y syniad o'r Chwareuwir arwrol.
28:39Symmu dwi'n dwychreuodd
28:40o Peu-droid, um estudo a'r hyn alwyd o rhyfel Wladgarol Mawr,
28:44i ddangos sut y gallai bywyd arferol fynd in i flau'n yr'indeb Sofieta.
28:49Er engrefft gore o hyn oedd yn Leningrad.
28:53Arweiniodd y gwarchau at y modau byw anodd,
28:56gyda newyn a chyfradd marwolaeth eithriadol o'ychel.
28:59Ond roedd y gwarchau'n parhau,
29:01gyda ffrwydro'n almeinig yn syrthio'n gawod ar a ddinas.
29:05Ar y degfed yr hygen o fai 1942,
29:08roedd dau dîm o Leningrad yn barod i chwarae'u gem.
29:13Roedd dynum o Leningrad yn wynebu tîm ffatri Nefsgu Zafod,
29:17a wnaeth, fel mae'n digwydd ennill.
29:26Nid oedd yn gem go iawn,
29:28fe ei chwaraewyd mewn dau haner o 20 munud,
29:30gan fod y chwaraewyr newynog wedi hen ymladd.
29:33Ond beth oedd yr ots?
29:34Y peth bwysicaf oedd y ddelwedd a'r sŵn yn arbennig.
29:41Trodd y rwsiaid y seinyddion teg at y ffosydd almeinig,
29:44gan darlledi'r sylwebaeth fyw o'r gem,
29:46oedd yn cael ei chwarae yn Stadiwm Petrovski.
29:52Dywedodd fod y darllediadau hyn o'r gemau Peil Droid
29:55i cael cymaint o effaith ar lalmeinwyr,
29:57nes i ddyn nhw adael y gwarchau a gatiau Leningrad.
30:04Roedd propaganda ar y pryd yn gwneud i bobl gredi
30:07fod Peil Droid yn gallu trechu'r rhyfel
30:09a Stalin a Buria yn gwythio'r syniad yma.
30:12Wrth edrych am arwyr Sofietaidd newydd,
30:15cymeroedd rhyolaeth o'r gemau Peil Droid wedi trefnu
30:17gan feddianwyr Almeinig, Cief, yn haf 1942.
30:22A'r canlyniad oedd propaganda yn erbyn propaganda,
30:26hwylfawr Stalin, helo, her Hitler.
30:29Croddodd y fyddin Almeinig gopiai am ddim o prafda
30:32hyd yn oed, ond gwirionedd yr Almeinwyr ydoedd.
30:36Byddai cyngrau'r Peil Droid yr Wcraein
30:38oedd wedi eu fuddiannu yn esgor archweddl,
30:41sydd yn honni, chwereiwyr FC Start,
30:44oedd wedi chwarae i dinam o Cief cyn yr hyfel,
30:46gael ei seithu a mydd ynd wrthod gadael yr Almeinwyr ennill.
30:50Bydd gan y gem hon ar y nawfed o awst 1942
30:53bobeth, aberth, cariad siegatwlad,
30:57a dynion da a dynion drwg.
31:11Cyn y gem, a'i dyswyddog y Gestapo i ystafell newid FC Start
31:16a dweud wrth chwereiwyr Cief,
31:18os byddwch yn ennill y gem hon,
31:20fe gewch eich dieneddio.
31:22Ni does gennych unrhyw ddewis ond colli.
31:25Yn ôl yr hanes, dywedodd y Gol Geidwad,
31:27Micola Trwscewicz,
31:29wrth ei gyd chwereiwyr,
31:30rydym yn chwarae hyd at farwolaeth.
31:32Mae'n chwedyl ddirdynol,
31:34a greiwyd gan ohebydd hyfel ym 1943
31:36a byddwch yn llwyddiannus iawn.
31:46Roedd yn gelwydd propaganda,
31:47ac nid hynny ddigwyddodd o gwbl.
31:50Do, cafodd rhai o'r rheini a chwereiodd i seithi,
31:53ond roedd hynny lawer hwyrach,
31:55ac nid oedd yn ddim i wneud ar gem.
32:08O fo holl at gofion plentyndod,
32:10dyna oedd y chwedl a rŵrrol fawr.
32:14Gallai ddich ymharu y tŵrnamentiau canol oesol
32:17ar marchogion yn ei harfwysg,
32:19gyda chodau anrhydedd a hunanaber.
32:24Roedd yn wrth gyfer byniad amlwg
32:26i'r dylweddau o waid a chnawd wedi rhwygo,
32:29sef realaeth yr ail ryfel byd yng Nghofein Teulu.
32:37Felly, roedd yn ddelwedd hardd a rhamantis.
32:44Cefais fyngenni a magu yma
32:46yn agos iawn at y stadiwm,
32:48a pan roedd yn bimpoed,
32:49byddwn yn dod yma'i chwara.
32:51Felly roedd yr hos blant yn adnabod y chwedl hon
32:53yn arbennig yr heini o Cieff.
32:55O'r ffutbol na'i maç
33:00sta e modellw ni bebolia bytwy.
33:05Daeth y geim beldroed yn feicrocoswm o faes y gad.
33:09Nid oedd bellach rhwng y ddau dîm,
33:10ond rhwng dwy fyddin o elunion.
33:13Ond dyw hynny ddim yn syndod.
33:15Oherwydd, yn yr un debsofietaidd,
33:17roedd pob dim yn propaganda.
33:19Dechreuodd gyda tywelyddion i fabanod,
33:22yna addirniadau coed nadolig,
33:25a'r diwedd oedd y geiriau ar eich carregfedd
33:28ar ôl eich marwolaeth.
33:29Roedd bywyd cyfan y dîm Sofietaidd yn llawn propaganda.
33:34Roedd yn gwbl am hosib eu osgoi.
33:36Roedd hynny wedi bwlo pronizaneu propagandau
33:38i ni gwyde fi siogon ni bwlo ddytysia.
33:47Gofynodd papur newydd chwaraeon y rhyw craen
33:49oedd yn cael ei redeg gan y blaid
33:51i mi ysgrifennu darn ar ben blwydd y geim angeniol.
33:55Y geim olaf i gael ei chwarae yn stadion start.
33:58Mae llun i goffaer a chlysu gyda fawb yn gwennu
34:01a mnw doedd unrhyw bwysau yn ystod y geim
34:03gan yr awdurdodau, nach an y dyfarnwr.
34:07Roedd yn gadfritog y myddin yr almain
34:09roedd mae'n debyg yn dyfarnu gemau
34:11mewn ffordd resymol a theg.
34:15Ac o ran y geim hon roedd yn cydnabod
34:19bydd i goliau'r chwaraewyr dyna mo.
34:21Gofynodd fy nghyd weithwyr rwysiaid i mi
34:24pam wnes i ysgrifennu am hynny i gyd
34:26mae'n stori wych, ni ddolet sarhaid y gyd wladwyr.
34:30Dywedais nad oeddwn yn sarhaid y mhopol.
34:32I'r gwrthwyneb, roeddwn eisiau dangos
34:34ei bod yn bobl deallus arbennig
34:36wedi meisio gwybod y gwirionedd
34:38am bethau a chael ein hanes ein hunain
34:40oherwydd bydd bynnag sydd yn digwydd
34:41ein hanes ni y dyw.
34:49Ychydig fusoedd ar ôl y geim chwedlonol
34:52cafodd sawl un o'r chwaraewyr ei harestio.
34:54Nid am ei bod wedi curo'r Almeinwyr
34:56ond am fod yr Almeinwyr wedi canfod
34:58eu bod yn gynchloreiwyr i Dinamo Kiev
35:00ac felly yn swyddogion yr NKVD.
35:04Cafodd un ohonynt ei ddianyddio ar unwaith
35:07cyfodd tri arall ei hanfon i Wersull Crynhoi Surets
35:10lle cawsant ei seithi.
35:12Ac felly, ganed chwedl y geim angeol.
35:30Doedd Biriau yn Bropaganydd Medres
35:33a gwyddai fod rhaid iddo feddianni stori
35:35y geim angeol
35:37er mwyn brolio gygoniant
35:38chwaraewyr clybiau Dinamo.
35:50Nid oedd unrhyw beth bellach i atal Biriau
35:53rhag ein ysgrifennu i hanes
35:55pil droid Sofietaidd
35:56gan fod ei elunion, y Brodyr Starostyn
35:59yn dal wedi ei carcharu
36:00mewn gwlags ar draws Siberia.
36:24Arhosodd dad ychydig dros flwyddyn yn y Gwersull yn Wcta
36:28hyfforddodd dîm y Gwersull a thîm y dref leol.
36:34Cafodd ei drin yn weddol ffafriol yna
36:36ond yna cafodd ei dyrsgrwyddo ar yr Chymun Mosgw i'r Dwyrain.
36:41Ond ble bynnag eraeth, roedd pel droid yn gymorth i ddo.
36:46Oherwydd roedd gamddo gefnogwyr ym Hobman
36:48roedd cyfarwyddwr y gwersull arall hwn yn Nwyrain Siberia
36:52a hyd yn oed yn gefnogwyr peldroid brwd.
36:57Ym 1945, am y tro cyntaf erioed,
37:01caws o mganiatad i fynd i weld dad
37:03yn Comsomol Sgon Amŵr, yn yfnderoedd Saibiria yn y Dwyrain.
37:08Cymeroedd ddeg diwrnod i'r tren gyrraedd yno.
37:19Roedd yn oed yn y gwlag, roedd y brodir starostyn yn dal i ddisgleirio.
37:23Daeth Fasili, Mab Stalin, cefnogwr pel droid brwd
37:27oedd newydd gael eu benodin bennaeth yr awyrlu Sofietaidd i glywed amdanynt.
37:32Roedd yn mynd i ffurfio tîm pel droid yr awyrlu
37:35ac yn breiddwydio am recriwtio'r brodir starostyn.
37:43Pan glywodd Fasili, Mab Stalin, fod y brodir starostyn yn dal wedi'i carcharim yn gwersylloedd,
37:49roedd yn llunio tîm pel droid yr awyrlu.
37:52Roedd yn defnyddio i enw i ddwy'n chwaraewyr o dîmau eraill, yw dîm ei hun.
37:57Felly, dechreuodd edrych am y brodir starostyn a dod o hyd iddynt yn y pen draw.
38:02Defnyddiodd ei ddylanwad i'w rhethau o'r gwersylloedd
38:05a dod yn hw i Mosgw lle byddai'n ceisio i recriwtio.
38:10Proeddodd do i'ch i pennau yn ei gartref ar grwlyfad gogolefsgu
38:13a'u cadw ynghydd fel na all buria ddod o hyd iddynt.
38:17Ond, dyna'n ffodus caws antidatgelu gan rhywun
38:20ac yn ddangosodd cefnogwyr buria yng ngartref Mab Stalin,
38:24ei hael ar estio a'u taflu yn ôl i'r gwersylloedd.
38:28Nid oedd buria eisiau'r brodir starostyn yn ôl yn Mosgw.
38:38Byddai'n rhaid i'r brodir starostyn aros hyd at 1953
38:42a marwolaethau Stalin a Buria i weld Mosgw unwaith eto.
38:47Ar ôl 20 mlynedd yn y gwersylloedd,
38:49gwrs ant fod Peel Droid wedi newid.
38:51Roedd cyfnod newydd wedi dechrau
38:53ac amcan newydd y grym Sofietaidd
38:55oedd herio'r gorllewyn y maes chwaraeon.
39:00O ran polisi tramor,
39:02byddai buddigoliaethau chwaraeon,
39:04fel yr heini mewn gemau Peel Droid er enghraifft,
39:08yn dangos pam o'r foder noedd yr Undeb Sofietaidd.
39:11Modern am ei fod wedi datblygu
39:13a mabwysiadu sgiliau technegol newydd
39:16a driliau hyfforddian tresymigol.
39:20Felly yn 1953,
39:22roedd chwaraewyr Peel Droid
39:24yn cael archwiliadau meddygol trylwyr.
39:26Felly, jwuar de ffutbol
39:28ffond l'objet d'un suivi medical
39:29extremment fain.
39:33Cyflwynwyd polisi chwaraeon newydd sbon
39:35ar ôl yr hyfel,
39:36ac o hynny ymlaen,
39:37cafodd chwaraeon i darchafu
39:39i lefel gwbl newydd,
39:40fel balai, opera a ras i'r gofod.
39:44Da'ch chwaraeon yn llwyfan
39:45i gyflawniadau sosialaeth.
39:47Sport staw vitrinu,
39:50wystafgau,
39:53dostiženu
39:53sosializma.
39:55Er mwyn profi ei chafiaeth,
39:57ei system a'i ideoleg,
39:59bydd angen buddigol ieitha
40:00ar yr Undeb Sofietaidd
40:02a'n daith calmedale air
40:03yn y Gemau Olympaidd
40:05yn Real Sanctaidd.
40:06Nikita Simonian o Spartac Moscow
40:09oedd prif ymosodwr y tîm cenedlaethol.
40:12Mae'n cofio ge mai 1956
40:14ym Melbourne.
40:20Waw, roedd yn drawiadol!
40:22Roedd ym wedi ennill.
40:24Ar ôl hynny, er mwyn cyrraedd gartref o Melbourne,
40:26eithaf ma'r long i Vladef Ostoc.
40:29Y henw oedd y Georgia
40:30a chemerodd
40:3120 diwrnod i ni gyrraedd
40:33tŷ Rwysia
40:33ac yna 8 diwrnod arall
40:35a'r Dren
40:36cyn cyrraedd Mosgw
40:37gyda gweddill y tîm Olympaidd.
40:39Le bynnag oedd y Tren yn aros
40:41roedd yr orsaf
40:42yn llawn Sibiriaid
40:43yn gweuddi
40:44ble mae'r tîm Pell Droid
40:45ym mhethach ymlaen
40:47yn y cerbyd cyntaf
40:49a roedd oedd llwyth
40:50o ddiodydd i ni.
40:51Mae hyn i chi fechgyn.
41:01Trwy gydol yr ymerodraeth
41:03roedd yn te cael eu hednabod
41:04fel yr arwyr
41:04oedd wedi gwneud yr Undeb Sofietaidd
41:06oedd yn genedl bel droi dryngladol
41:09ragorol.
41:10Dwy flynedd yn ddiweddarach
41:11ym 1958
41:12llwyddodd y tîm
41:13gyradd cwpan y byd
41:14gan gyflawni'r hyn
41:16a gredyr
41:16yn amhosib
41:17a chael ei curo
41:18gan ddau dîm yn unig
41:20sef yw wlad oedd yn cynnal y cwpan
41:21Sweden
41:22a'r enillwyr
41:23Brazil.
41:25Ym 1960
41:25yn y pencam pwriaeth
41:27Ewropiaidd cyntaf
41:28a'n gynhaliwyd yn Ffranc
41:29creodd y tîm fwy o syndod
41:31wrth gyrraedd
41:32ac yna ennill
41:34y gem derfynol
41:35yn arbennig Jugoslavia.
41:44Yn yr Undeb Sofietaidd
41:46nid y blaenwyr gafodd ei canmol
41:48yn y wasg ar cyfryngau eraill
41:50ond y golgeidwad
41:58pam hynny oherwydd roedd y golgeidwad yn gysylltiedig a gwarchodwyr y ffin
42:04y gwrthglaw terfynol
42:06y rhai oedd yn barod i amddiffynu gwlad hyd at farwolaeth
42:15ac ysgrifennuedd
42:16ac ysgrifennuedd novell yn sgil hyn
42:18novell gan Lev Kassyl
42:20Vratar Respubliku
42:22a oedd yn ffil
42:24.
42:24.
42:24.
42:24.
42:24.
42:24.
42:28.
42:28.
42:28.
42:28.
42:29.
42:29.
42:29.
42:29.
42:29.
42:29.
42:29.
42:29.
42:30.
42:30.
42:30.
42:30.
42:30.
42:30.
42:30.
42:33.
42:34.
42:35.
42:35.
42:35.
42:35.
42:35.
42:35.
42:37.
42:38.
42:39.
42:40.
42:40.
42:40.
42:41.
42:55.
42:56.
42:56.
42:56.
42:56.
42:56.
42:56.
42:56.
42:56.
42:57.
42:57.
42:57.
42:57.
42:58.
42:58.
42:58.
42:58.
42:58.
42:59.
42:59.
42:59.
43:00.
43:00.
43:01.
43:01.
43:01.
43:01.
43:04.
43:05.
43:05.
43:05.
43:06.
43:06.
43:07.
43:08.
43:09.
43:09.
43:09.
43:09.
43:10.
43:10.
43:11.
43:11.
43:11.
43:11.
43:12.
43:12.
43:13.
43:14.
43:14.
43:14.
43:14.
43:14.
43:15.
43:16.
43:16.
43:17.
43:18.
43:18.
43:18.
43:18.
43:18.
43:18.
43:18.
43:19.
43:20.
43:23.
43:24.
43:27Roedd Iashin en chwareu'r rhyngladol o safon byd eang, ac roedd yn cael eu gydnabod un swyddogol
43:33yn yr undef Sovietaeth.
43:37Ac rwy'n rhaidth hyn o'r llei hun, fel y bydda'r Amerikanwyr yn dweud, roedd a self-made
43:43man.
43:45Ni emunodd â thêm pildroid tan o nes ymlaen.
43:48Dysgodd bopeth ar ei ben ei hun, gan chwareu yniard i adeilad,
43:52yn maistrefi Mosgw a'r feisydd parcio ffatrioedd.
44:17Roedd yn naturiol ddawnys.
44:20Dechreuodd yn chwarae hoci i ar, gan mae dyma oedd y gamp fwyaf poblogaidd yn yr undef Sovietaeth,
44:26yn arbennig yn Mosgw.
44:28Roedd eisoes yn ôl geidwad, ac roedd hyd yn oed ar dîm dainom o Mosgw,
44:32a ynullodd y cwpan hoci Sovietaeth cyntaf.
44:45Fe wnes i gyferfod o Iasir yn 1909, pan gymysd fy recrwtio gan dainom o Mosgw.
44:51Roedd yn 30 ar y pryd, ac eisoes yn enwog am ei fod oeddi chwarang hwpyn y byd 1908.
44:58Ond roedd i Asir hefyd yn enwog am fod yn ddi yn da.
45:01Rydydd beth yn edrych i lawr o'r bobl, roedd yn ddi am hongar, yn syml, ac yn aturiol iawn.
45:08Y bydd cyntaf am tarodd, oedd pam o'r ddaw roedd yn trefnu yn niffin.
45:13Cyn taflu'r bel allan byddai'n gwyddi.
45:15Colia, dwi feter am hellach ymlaen!
45:17Ac yna, byddai'n taflu'r bel.
45:24Roedd yn cael ei ystyried fel eisiampol o ddynesydd Sovietaeth.
45:28Din wedi ymroen llwyr i'r achos. Din di ymhonga.
45:34Yr unig golgeidwad yn hanes Pildroid i ennill y balon dôr.
45:39Roedd Iashin yn ymgorfforiad o'r dyn newydd hwn.
45:42Din dyfodol yr Undeb Sovietaeth.
45:45Byddai'n parhau'n dryw i Dinamo ac yna'n gorffen eu yrfa yn y KGB fel Cernol.
46:00Roedd Pildroid a chwareon yn gyffredinol yn helpu pobl i gogwared ar eu rhwysedig eithau.
46:06Roedd yn te gallu gweithi allan heb gael eu ffrwyno.
46:10Roedd yn faes wnaeth ddau'n cragindriw reol yddion o gwbl.
46:13I dyn oed gan Stalin a Biria.
46:15Nid i'w Pildroid yn y tebol i unrhyw un ac eithio fe i fyny fynau efallai.
46:2570, 80, 90 o flynyddoedd yn ddiweddarach,
46:29mae arwyr Pildroid Sovietaeth yn dal yn fyw.
46:32Er bod Iashin yn dal i gael eu eddoli yn Dinamo Mosco,
46:35yn Tbilisi, mae Stadiwn Boris Peitsadze wedi di sodlu Stadiwn Biria.
46:48Mae holl gefnogwyr Spartac Mosco hyd yn oed y rhai ifancaf yn rhoi teirnged i'r chwareiwr sylfeinydd ac ennaid
46:56y clwb,
46:57Nicolai Starostyn, sydd gyda gymroddiad Sovietaidd Stalinaidd,
47:03ond beiblaidd a chrefyddol iawn yn ei hatgoffa,
47:07efo'r yn dal yn fyw a'i fod i fyny yn fanna yn gweld popeth.
47:18Daniel Glynn, nesas yn cyrraedd ar comediwr Elise James,
47:21sydd just mor hapus i byd i'r bod mewn job go iawn.
47:25Felly
47:38A CIDADE NO BRASIL
Comentários