00:00Matagal ng issue sa Pilipinas ang pangmimina.
00:05Matagal na itong tinututulan dahil sa masamang epekto nito sa ating kalikasan.
00:14Ilang beses na rin tumambad sa atin ang piligro nito sa mga minero,
00:19mga aksidente sa loob ng minahan at mga batang nakikipag sa palaran.
00:24Ito ang dahilan kung bakit noong 1991 ipinasa ang Republic Act 7076
00:33na nagtatatad ng mga tinatawag na minahang bayan.
00:39Sa ilalim ng programang ito, bibigyan ng gobyerno ang mga maliliit na minero ng permit at karapatang magmina.
00:49Pero kailangan nilang sumunod sa mga patakaran.
00:54Dahil sa batas na ito, ipinasara ng DNR South Cotabato ang mga iligal na minahan sa Qemato,
01:02pati ang malalaking minahan ng mga dayuhan.
01:05We have to close down everything kasi kahit yung mga tunnel nila, walang standard, walang PPE.
01:12Merong mga bata na pumapasok talaga sa tunnel, child labor.
01:18Malakas pa dun, drugs.
01:20Kasi nga, kailangan nilang magtrabaho hanggang gabi o hanggang umaga.
01:26Dahil sa programang minahang bayan, ngayon may kooperatiba na ang mga minero ng barangay Qemato.
01:34Naibalik sa mga katutubo ang karapatan sa pagmimina.
01:39Number one yung safety.
01:42Kasi pag iligal minor ka, walang timbering yung tunnel mo, walang mga standards.
01:48Kailangan merong medical kit doon sa area mismo.
01:55They should have a pollution control officer at saka safety officer.
02:00And then, dadaan talaga sila ng training before sila mag-ooperate sa mining.
02:05Bukod dito, mas malinaw na rin daw ang hatian sa kita.
02:10So, the problem with that gold rush dati, ang yumayaman lang is sino yung may power doon sa area.
02:16Kaya, sino yung financier may pera, madalas naaabuso yung mga small-scale miners natin.
02:26Ayon kay Kuya Renato, kumpara noon, mas malaki na raw ang kinikita niya ngayon.
02:32Kaya nagkaroon siya ng pagkakataong makapag-ipon.
02:35E sa 30 years niyo po na pagmimina, may naipundar na po kayo?
02:39Opo, ma'am.
02:40Anong napundar ninyo?
02:41Yung nabili ko ng dalawang ektarya na lupa.
02:47Wow! Dalawang ektarya na lupa! Saan po?
02:51Doon sa Sarangani po.
02:53Anong tanim doon?
02:54Nyug.
02:55Ako naman, nakakatuwa.
02:59200 plus yung punong, puno ng nyug.
03:04Akalain niyo dati nakikisaka lang kayo ngayon.
03:07May sarili na kayong lupa.
03:09Pero ayon sa DNR, hindi habang buhay ang pagmimina.
03:17Darating ang panahon, mauubos din ang ginto.
03:21Kaya importanteng turuan ng mga minero ng pagpupundar ng sarili nilang negosyo.
03:28That's why part din ng management namin dyan is yung closure ng mines.
03:35Pagdating na panahon, wala nang nakukuha.
03:37So, nakaprepare na yung mga closure plans namin.
03:44Alam din ito ni Tatay Renato.
03:46Kaya ganun na lang ang pagsisikap niyang maipagtapos ng pag-aaral ang kanyang mga anak.
03:53Sabi ko sa kanila, ayaw ko na maranasan niyo ang maranasan ko.
04:00Napakahirap, siniko. Hindi niyo makaya.
04:02Kaya, magtiis lang kayo, siniko.
04:07Hanggang kailan po kayo magmimina?
04:11Pagkatapos na nila. Saka na lang.
04:15Makalipas ang maraming oras sa ilalim ng lupa,
04:18nagdesisyon ng lumabas ng butas si Kuya Renato.
04:21Halika na, Kuya. Maakit na tayo. Sino ba mauna?
04:32Pero kung anong hirap pababa, ganun din ang hirap sa paglabas sa butas.
04:37Sige, sige.
04:52Doble hirap kay Kuya Renato kasi may bit-bit pa siyang sako.
05:04Sige po.
05:07Ay, salamat. Nakatayo na po kami.
05:15Hapon na nang makakita kami ng liwanag.
05:19Palapit na. Nakikita ko na yung liwanag.
05:31Tatlong dekada ng minero si Kuya Renato.
05:34Naghahanap ng ginto sa ilalim, otso oras sa dilim.
05:41Sada nga, ang mga pulbos ng ginto sa kanyang palad
05:45ang tutupad sa pangarap ng kanyang mga anak.
05:49Nag-promise ako na kailangan ko makapagtapos.
05:52Kailangan ko mag-persigy.
05:54Kasi alam ko yung hirap nila dito sa trabaho nila.
06:01At saka nag-promise din ako na kailangan pong tapusin yung pag-aaral ko
06:06para sa susunod na araw o pag-successful na ako.
06:09Ako naman po yung magtatrabaho para sa kanila.
06:14Para hindi na po sila mahihirapan.
06:15Maraming salamat sa pagtutok ninyo sa Eyewitness, mga kapuso.
06:26Anong masasabi ninyo sa dokumentaryong ito?
06:28I-comment nyo na yan.
06:29Tapos mag-subscribe na rin kayo sa GMA Public Affairs YouTube channel.
Comments