00:00September 30
00:08Isang minuto
00:11bagong mag-alas-chise ng gabi.
00:16Biglang yung manigang lupa sa Cebu.
00:30In an iglap, there was a lot of fun and thousands of thousands of lives were born.
01:00Here is an episode of navigation.
01:05Here is an episode of the navigation.
01:10The one that I thought was a nice one.
01:17I think so.
01:23Thank you, ma'am.
01:30Magnitude 6.9 ang lindol na nagpadapa sa Hilagang, Cebu.
01:41Isa sa pinakamalubhang apektado ang Bogos City.
01:45Na pinakamalapit sa sentro ng pagyanig.
01:59Wasak ang maraming gusali.
02:03Punit ang mga kalsada.
02:08Ang mga residente, balot pa rin ang takot at pangamba.
02:12So, dito sa bahay ng Bugo, lahat ng mga barangay, 29 barangay, ay affected ng paglindol.
02:21At sa pinaka-poblasyon, makikita natin yung extent ng damage.
02:25Marami sa mga structures na ito ay mga sementado.
02:28At nakikita nga natin na nagkanda pitak-pitak ang marami sa kanila.
02:33So, bukod sa walang kuryente, hindi pa talagang makabalik ng bahay yung mga kababayan natin dito dahil sa delikado.
02:39Baka magkaroon pa ng aftershocks.
02:42Nangyari itong lindol na ito sa panahon na matinding pinag-uusapan yung ating mga public works, yung ating infrastructure.
02:57So, itong kalsada na ito, klaro na nadamid siya dahil sa lindol.
03:01Pero may mga parts din na mukhang matagal nang nasira.
03:04At kapansin-pansin kung titinan mo yung bitak na ito halimbawa.
03:07Sa lahat ng mga crack na nakita ko, wala akong nakita na kahit na anong reinforcement na bakal.
03:18So, isa ito sa mga madalas na tinitingnan dahilan kung bakit marami sa mga istruktura natin,
03:25mapakalsada o mga flood control project, ay madaling masira.
03:29Hindi pa raw nakararanas ng malakas na lindol ang mga kababayan natin sa lugar na ito.
03:45Grabe ang pag-ano niya, yanig?
03:55Pagyanig?
03:55Oo, as in, ang yanig niya, first time pa namin na try ito ganito eh.
04:01Kahit na ano, at my age, ever since, ngayon lang talaga.
04:05Nagkalindol dito?
04:06Oo, nga na grabe. Yung sabo, nakadama kami dito.
04:09Mahina lang.
04:10Oo, mahina lang. Katulad that one.
04:15Tila malayo pa ang kanilang lalakbayin bago muling makabangon.
04:22Hindi ko alam, hindi ko alam anong gagawin saan mag-start.
04:28Kasi yung sa tindahan din namin, doon yung first income talaga.
04:34Nasira din.
04:36Hindi ko talaga alam kung saan kukuha talaga.
04:38Tapos, ang hirap-hirap pa ngayon.
04:56I just try to keep myself strong, pero mabagsak talaga mo na talaga.
05:01Gabi tumama ang lindol.
05:11Kaya marami sa mga kababayan natin
05:13ang nagpapahinga na sa kanilang mga tahanan.
05:18Sa isang kisap mata,
05:21bumaligtad
05:22ang kanilang daiting.
05:24Sa gitna ng takot at gulo,
05:33isang nakapanlulumong eksena ang sumambulat.
05:38Matapos ang lindol,
05:40dali-dali umuwi galing trabaho
05:42ang isang ama.
05:45Pero ito na,
05:46ang kanyang inabutan.
05:47Ang kanyang labing-pitong taong gulang na anak na si Mia,
05:55agaw buhay na.
05:58Matapos madaga na ng pader
05:59nang gumuho nilang bahay.
06:01Matapos,
06:14aah!
06:16Aaaaaah!
06:17I don't know.
06:47Tatay.
06:50Tatay.
06:51Hinanap ko ang lalaki.
06:56Tatay June Ray.
06:58Hello sir. Atom po.
07:00Salamat po sir.
07:01Nakikiramay po tayo ha.
07:02Masakit po sir.
07:03Oo.
07:04Siya si Tatay June Ray, caretaker sa isang farm.
07:08Dami namang kinawang buhay.
07:11Ilan taon na po siya?
07:13Seventeen.
07:14Seventeen.
07:15Ayaw na niyang mag-graduate.
07:18Pero tinuha talaga.
07:20Oo.
07:21Ayaw na niya.
07:22Iniiwan.
07:23Saan po siya naka buro?
07:26Sige lang kami doon sa tirahan namin dati.
07:29Kasi mayroon pang lindol.
07:31Kaya wasak man doon.
07:33Dito nalang dinala sa pamilya ko.
07:36Sa mamak.
07:37Upod na po natin.
07:39Salamat sa pagkikiramay.
07:43Ay, opo, opo.
07:46Ilan po ba ang anak niyo?
07:47Apat po sir.
07:48Isang laki.
07:49Tatmong babae.
07:51I-graduate na yung babae na isa.
07:53May school and course.
07:54Bunso niyo po ba ito?
07:56Oo, bunso.
08:00Sa bahay ng isang kamag-anak,
08:02nakaburol na si Mia,
08:04ang kanyang pinakamamahal na bunso.
08:07Saan po ba ito?
08:08Saan po ba ito?
08:09Saan dito?
08:10Saan po yung mga tatlase niya?
08:12Oo.
08:21Tawag ko sa kanya.
08:22Ring ng ring, ayaw sumagot.
08:25Pangatlo, ayaw pa rin sumagot.
08:27Kapitbahay, tinawagan ko.
08:29Jer, palihog ko sa akong anak o kumusta siya?
08:33Kahit delikado at nagkabitak-bitak na ang mga daan,
08:38dali-daling umuwi si Junray
08:40sakay ng kanyang motorsiklo.
08:42Nak.
08:43Sabi ko, nak.
08:44Nandito na si Papa mo.
08:47Masalita ko naman.
08:50Ito yung sinasuot ko yung gabi.
09:02ng pag ano sa trahedya.
09:05Ito yun.
09:06Pati ito.
09:07Yan.
09:08Kaniya yung mga larawan ng mga patak na dugo.
09:13Dito siya sa aking kamay.
09:15Nagkaganon ako.
09:16Pati ito.
09:17Dito.
09:18Katawan.
09:19Ito naman.
09:20Dito naman po ito.
09:21Pati ito.
09:22Puro dugoan.
09:23Oo.
09:24Dito.
09:25Ito.
09:26Kasi nagano'n man ako, Sero.
09:28Nagano'n man ako sa kanya.
09:30Hindi po ba mahirap makita yung ganyan ng mga bakas nang nangyari?
09:38Sa akin talaga, itapon talaga ito.
09:41Kasi nandito naman siya kahit masakit.
09:45Masakit talaga.
09:46Isa lang trahedya.
09:47Dami ang kinuha.
09:48Nadamay pa siya.
09:49Yun ang pinakasakit.
09:50Sabi.
09:51Sabi ko sa sarili ko.
09:52Wala ka na sa bahay natin.
09:53Doon ka nabagsak.
09:54Iwan na natin yan.
09:55Wasak lang tayo.
09:56Ayaw ko nang bumalik doon sa bahay natin.
09:57Sabi pa niya.
09:58Sabi pa niya.
09:59Dami ang kinuha.
10:00Nadamay pa siya.
10:02Yun ang pinakasakit.
10:04Sabi.
10:05Sabi ko sa sarili ko.
10:08Wala ka na sa bahay natin.
10:10Doon ka nabagsak.
10:12Iwan na natin yan.
10:13Wasak lang tayo.
10:14Ayaw ko nang bumalik doon sa bahay natin.
10:16Sabi pa niya.
10:23Sabi pa niya.
10:24Mugong mag-graduate lang siya.
10:27Nagsinsya sa akin yung isang buwan.
10:30Malaki ang grado niya.
10:31Sabi ko na patuloy mo lang yan.
10:34Para sa inyo man lang yan ang pag-aaral niya.
10:39Maka na siya.
10:40Salamat pa.
10:46Mula nang mangyari ang malagim na trahedya,
10:58hindi pa raw umuwi si Junray sa kanilang bahay.
11:03Nag-iipon pa raw siya ng lakas ng loob.
11:07Hindi lamang si Tatay Junray ang nagdadalamhati ngayon.
11:20Sa isa pang bahagi ng bayan,
11:22labing isa ang sabay-sabay na nakaburol.
11:26Lahat sila,
11:28magkakamag-anak na nakatira sa paanan ng bundok.
11:31Si Tatay Silvestre,
11:35nasugatan ng ulo at paa
11:37nang gumuho ang malalaking bato sa itaas ng kanilang tahanan.
11:42Pero ang labing-pitong taong gulang niyang anak na si Lady Jane,
11:46hindi pinalad.
11:48Maglaan kasi sir eh.
11:50Magla yung bumuho yung bahay namin.
11:54Bumagsak.
11:55Tapos yung anak po lang yung naganaw sa amin.
11:59Pagising namin.
12:01Bumagsak ka namin ng...
12:05Padera ng ano namin.
12:06Halublak.
12:07Bumagsak na?
12:08Bumagsak na.
12:09Bumagsak na.
12:11Saan po nanggaling yung bumuho yung bundok?
12:13Bumagsak na tayo taas.
12:16Bundok.
12:19Yung anak po ninyo, siya po ang pinaka natabunan eh.
12:25Siya po naman sa amin.
12:27Ang damdahanan siya ng bato.
12:29Tumaan siya dito.
12:31Bumagsak sa siminto kaya mukana dito.
12:35Bumagsak na dito.
12:36Saan po siya inabot?
12:37Dito dito siya.
12:38Kasi siya may upultahan niya dito siya eh.
12:41Tumakbo siya sa amin.
12:43Tumakbo siya sa amin.
12:44Tulungan sana niya.
12:46Nasaktuhan siya.
12:50Sakto yung pagdating.
12:52Yung ba yung bata na ano?
12:53Ang laki pala.
12:56Meron natang isa niya.
12:57Ito yung parang nandubuan niya siya.
13:04Oo.
13:05Ang hilera ng mga kabaong, malalaki at maliliit.
13:15Ang pinakamabigat na larawan ng pinsalang iniwan ng lindol.
13:24Marami pang bayan ang patuloy na nagdurusa at nagluluksa pagkatapos ng lindol.
13:30Sa Daanbantayan, isang istruktura ang mahigit isang siglo ng nakatayo, ang nawasak at halos tuluyan ng gumuho.
13:40Ito yung simbahan ng Daanbantayan, yung Shrine of Santa Rosa de Lima.
13:50Nasira nung lindol.
13:52Bumagsak itong buong harapan niya.
13:54So, 167 years old na itong simbahan na ito.
13:59Dati na rin nasira nung Bagueng Yolanda, natuklap daw yung bubong.
14:04Pero ngayon, ito na siguro yung pinakamatinding pinsala na inabot niya, sabi ng mga tao dito.
14:12So, malaking challenge ito kung paano siyang i-re-restore dahil sa malaking bagi siya ng buhay ng komunidad.
14:18Sa San Remigio, bumuka ang lupa sa gitna ng mga bahay sa isang bukit.
14:31Ako ba yung lumubog?
14:38Ah, lalim pala.
14:44Ay, laki.
14:46So, ito ay isang dambuhalang sinkhole na lumitaw dito sa San Remigio pagkatapos ng lindol.
14:57Halos kainin na itong bahay na ito.
15:00Kung titignan natin yung bato, yung puti na yan, parang indikasyon na gawa sa limestone itong paligid.
15:07Kaya posibleng mahina na yung bato dahil sa ulan o sa groundwater.
15:15At dahil sa pag-uga, eh, tuluyan na itong lumubog.
15:20Mula dito sa kinatatayuan ko, hindi ko na makita yung pinakailalim niya eh, pero talagang malalim.
15:26Saan man tumingin, daang-daang pamilya ang sumisilong sa mga trapal.
15:41At naghihintay sa tabi ng kalsada para maabot ng tulong.
15:46Dalawang araw mula ng trahedya, kupuntahan na ni Najunray ang kanilang tahanan para mag-alay ng tasal sa yumaong anak.
16:04At kunin ang anumang gamit na maisasalba.
16:08Kapunta pa kami sa bahay, hindi ko pa nakita anong nangyari doon.
16:19Kunin ko pa yung spirit niya yun.
16:22Kasi hindi pa kami nakapunta para madala namin mapasok dito.
16:26Hindi kami nakapunta na. Anong nangyari sa bahay namin.
16:30Kasi ang sabi nila, wasap daw.
16:31Sabi nila, wasap daw.
16:41Pagkarating sa kanilang bahay,
16:44muling gumuho ang mundo ni Junray.
17:01Hai.
17:02Pati kumpulin ang?
17:03Dini kumpulin ang da.
17:04Pasti kumpulin ang da.
17:05Kumpulin ang da.
17:06grid vidung ang da.
17:07Tunggung ang da.
17:09Ia nisak.
17:10Kasih am da..
17:12Masa di sini kumpulin ang da.
17:14Kasih am da uang da.
17:15Ang da munus.
17:17Ang da diponulin ang da.
17:19Ang da ng da.
17:21Ang da.
17:22Ang da.
17:23Ang da kung bayang na kekuasai, ya.
17:28Gila siapa kita.
17:30I don't know.
18:00Why are you doing this?
18:04No, I didn't say that.
18:06I noticed it.
18:12I thought I liked it.
18:17I thought it was bad.
18:20I found it right.
18:23I swear I got a bomb.
18:26Here's your dog, Steve.
18:30My dog is dead.
18:31I can't believe it!
18:35They're not weak.
18:36No pressure...
18:39No pressure.
18:41I'm the one there, I can't breathe.
18:43Yes, it's a dog.
18:45It's a dog!
18:47You're a dog!
18:50Hunsilan ko, laging hihangangin.
18:58Iyan! Iyanin ko!
19:01So ngayon lang naka-uwi si Kuya Jun rate sa kayong pamilya niya mula nung mangyari ang Lindol.
19:06Ito yung bakay nila.
19:08Kung makikita n'yo, talagang gumuhon.
19:11Yung warang kapat conditional and all the equipment,
19:14ako ngayon lang na naka-uwi si Kuya June rate sa kayong pamilya niya mula nung mangyaring dindol.
19:17You can see that this is a padel and the part of it is coming to the floor.
19:24And that's where the body is, Mia.
19:28So in the middle of the river, there are other things that have been used.
19:37That's why the family has overcome the emotion that we can see.
19:47What are you going to see at Mia?
19:59At the first time, Junray was the first to meet at the end of the lindol.
20:05It was a big deal.
20:07It was a big deal.
20:08It was not a big deal.
20:09It was a big deal.
20:10It was a big deal.
20:11It was a big deal.
20:12It was a big deal.
20:13I went out to the hospital and got it to the hospital.
20:18We went out to the hospital and went out to the hospital and went out to the hospital.
20:24It was a big deal.
20:25It was a big deal.
20:26I went out to the hospital.
20:27When I came back, there were two people who came out.
20:32He said,
20:33Are you calm down the window?
20:35They were inside.
20:36I saw the hospital.
20:38I'm going to take a look at the fish.
21:08I'm going to go.
21:10I'm going to go.
21:12I'm going to go.
21:14I'm going to go.
21:16I'm going to go.
21:18This picture is going to be right here.
21:20I'm going to go.
21:22I'm going to go.
21:24I'm going to go.
21:26I'm going to go.
21:28What's up, Nadia?
21:30What's up?
21:32What did you see here in the book?
21:34I saw the phone.
21:36I was going to go.
21:38I came here.
21:40It's just that my picture is.
21:42It's just that I didn't have anything else.
21:44Because on my cell phone,
21:46it's a little picture.
21:48I'm here.
21:52You want me to go for it?
21:56I'm sorry.
21:58Wait.
22:00I can't remember that it's a good thing.
22:02I don't know why it's a good thing.
22:08It's my fault.
22:10There's no one.
22:12This is my fault.
22:14It's my fault.
22:16You can't go there.
22:18I saw this place in my father, Junray.
22:24You saw how early did you think
22:28He needs to be able to collect the things that are still going to be able to collect here
22:33because there are a lot of places in the past.
22:39So it's important to see if there is still a problem.
22:58Sa muling pagbabalik ni Junray sa kanilang bahay,
23:11bitbit niya ang mga alaala ng namayapang anak na patuloy na mabubuhay sa kanilang puso
23:19at tutulong na maihimlay siya ng payapa at puno ng pagmamahal.
23:27Abot na si papa ni Monterinak, ayaw na paghilak.
23:30Kailan pong kanako dito sa imang patang lawas na magkuyog sa karun.
23:37Tapos gumana itong kuyog, ayaw na pagbalik niya.
23:41Kaya hindi nasa kumubalik niya rin.
23:51Magandang gabi. Ako si Atom Araulio. At ito ang Eyewitness.
23:57Absolutely.
24:00Harani, kong explained it well.
24:02We've been up for those of our city and won't get up.
24:05Other
24:20Thank you very much for listening to Eyewitnesses.
24:37What did you say about this documentary?
24:40Comment it at subscribe to the YouTube channel of GMA Public Affairs.
Comments