Daga, nilalantakan ng isang tribo sa Bukidnon! | I Juander - video Dailymotion

GMA Public Affairs

Aired (September 14, 2025):.Tradisyon na kung maituturing sa tribong Tigwahanon mula sa Bukidnon ang pag-iihaw at pag kain ng dagang-bukid. Ligtas naman kaya itong kainin? Panoorin ang video.

Transcript

00:00Sino ba naman ang di mang hihilakbot kapag kaharap na ang nilalang na ito?

00:14Itim ang balahibog, may mahabang buntot, at tila nakikipaglaban na ng titig.

00:25Marami ang agad napapayak kapag nagkaroon ng close encounter dito.

00:30Habang ang iba, agad-agad inuusig ang itinuturing na salot.

00:36Lalo ngayong ang mga ito rin ang sinisisi sa pagkalat ng nakamamatay na leptospirosis.

00:42Ang may sala raw, mga daga!

00:45Ang daga po ay kabilang sa mga mammals.

00:48Nasa pamilyang rodentsia o tinatawag na rodents.

00:52Dahil ang daga po ay mataas ang immunity nila para sa sakit na leptospirosis.

00:58Kaya sa ihi po sila nakukuha dahil mismo sa kidney ng mga daga, sila nagmumultiply.

01:08Sa datos ng Department of Health o DOH,

01:11umabot na sa mahigit 3,000 tao ang nagkaroon ng leptospirosis ngayong taon.

01:15Humigit kumulang 1,000 kaso naman ang itinaas ng bilang mula nang magsimula ang tag-ulan.

01:20Dahil ang mga daga, alam naman natin na sila ay nakatira sa mga estero, basurahan,

01:28at saka sa mga ilalim ng drainage ng ating urban areas.

01:34Kaya nga, pag bumaha, nandun ang mga daga, nandun silang umihi sa tubig baha.

01:40Pero kung tutuusin, tayo rin ang may kasalanan.

01:43Kung bakit tayo madalas ngayong binabaha at napepeste ng mga daga?

01:46Pero kung may mga dagang pinangingilagan,

01:52meron din naman sadyang hinahanap.

01:56Kung marami ang dinadaga ang dibdib sa tuwing makakakita ng daga,

02:01ang kahwander natin si Rosel na tubong San Fernando Bukidnon,

02:05hindi kumakabog ang dibdib, kundi tila nagsisimula ng kumalamang sikmura.

02:11Dahil ang mga dagang halos isumpanan ng marami,

02:14nilalantakan daw nila.

02:21Pero kalma lang mga kahwander, huwag magpanik, it's organic.

02:26Dahil ang say ni Rosel, iba naman daw ang ambo o dagang bukid na nakasanayan na nilang kainin

02:32sa kinatatakutan at pinandidirihan nating daga.

02:35Malaki talaga yung kaibahan sa dagang bukid at dagang bahay.

02:40Dagang bukid, ito yung pinakamalinis na daga.

02:43Wala kaming sakit na makukuha dito dahil yung pagkain nila.

02:47Lahat mga prutas, mga wild fruit, mga herbal.

02:51Malinis po ang mga dagang bukid.

02:53Kumpara po sa mga dagang bahay, sila ay scavenger ng mga basura.

03:00Espesyal raw ang paghahain ng binungugan ang bow o inihaw na daga sa kanilang tribong tigwahanon.

03:06Isa sa mga manobo indigenous group sa probinsya ng bukid noon.

03:13Ang pag-iihawro kasi ng daga, tradisyong minanapan nila sa kanilang mga ninuno.

03:20Nakasanayan namin na ulam talaga.

03:22Ngayong araw, makikipaghagaran ulit si Naroselle sa mga dagang bukid.

03:30Ang grupo ni Naroselle, sugod kung sugod, mapalakaran at akyatan, laban kung laban.

03:37Mayroon talaga kaming tradisyonal na paraan sa paghuli ng ambow.

03:41Nagaya ng paggawa ng bitag.

03:48Hindi ka pwedeng gumawa, gawa ka lang ng bitag pag walang daanan talaga.

03:54Itong bitag namin, pag maabutan pa siya ng 24 hours, hindi na namin mapakinabangan dahil mabubulok na talaga siya.

04:04Palala ng mga kawander, iba yung pag-iingat pa rin ang kailangan sa panguhuli ng mga hayop na tulad ng daga.

04:11Ayon sa animal expert na si Dr. Noel Manalo, kahit pa dagang bukid o ambow,

04:16maaari pa rin magdulot ng sakit tulad ng leptospirosis.

04:19At posible rin nagtataglay ang mga ito ng rabies.

04:23Kung tayo makakagat, ugalin po natin magpa-inject pa rin ng anti-rabies for safety po.

04:31Ito na yung daga.

04:34Tila nakajakpat ang grupo ni Naroselle sa mga nahuling ambow.

04:37Ang kanilang mga nahuli, agad kinatay at kinarni.

04:42Nilinis ng mabuti.

04:44Saka isinalang sa nagbabagang apoy para madaling matanggal ang mga balahibo nito.

04:50O, tanggal na siya.

04:51Pagkatapos timplahan ang karni ng daga,

04:59muli itong isinalang sa baga na parang inihaw na liyempo.

05:03Malalaman namin kung maluto niya kasi yung dahon,

05:07simpre parang masasunog na siya, maliit na lang ang matitira.

05:12Yun na talaga, mabango na siya, yun luto na.

05:14Pagkaraan ng ilang sandali sa ihawan,

05:23luto na raw ang binungugan ambow o inihaw na dagang bukid.

05:28At sa kanilang kultura raw,

05:30ang pinakamatanda sa tribo ang maghihiwa

05:32at magpapamahagi ng mga parte ng ambow.

05:36So mga ka-iwander, tikman natin itong paan ng daga.

05:42Masarap talaga.

05:50Lalo na kapag sa daon talaga,

05:53niluluto yung ambow, masarap.

05:55Subuan ko itong pamangkin ko ng buto ng ambow.

06:00Kasi ito yung pinakamasarap na part ng ambow,

06:03yung buto talaga ng ambow.

06:06Masasabi po natin na ang lagang bukid

06:09ay hindi po sa lahat ng pagkakataon

06:12ay ligtas pong kainin.

06:14Ngunit kung ito ay hindi maiiwasan,

06:17maaari po tayo mag-iingat.

06:18Dahil ito ay pwede maging transport route

06:21ng Leptospira bacteria.

06:24Lubhang napakadelikado,

06:25pwede tayong magkaroon ng sakit na Leptospirosis.

06:30Para namang kina Rosel na nakalakihan na

06:32ang pagkain ng inihaw na daga,

06:34iba raw ang pakiramdam sa tuwing nakakakain ito.

06:39Pag kumakain kami ng dagang bukid o ambow,

06:42nakapagbigay talaga ito ng lakas.

06:43Dahil yung ambow,

06:45pinapaniwalaan namin na punong-puno ng protena.

06:49Nakapagbigay ng mahabang buhay.

06:53Peste o may pakinabang din,

06:55anuman ang turig datin sa mga daga.

06:58Mga nila lang pa rin itong sadyang may puwang

07:00sa ating kalikasan.

07:04Mga nila lang pa rin itong sadyang may puwang

Daga, nilalantakan ng isang tribo sa Bukidnon! | I Juander

Category

Transcript

Be the first to comment

Recommended